"Yazar olmak arzusu içimde ilk kez onu okurken yeşermişti"

Seda Aksoy Evren, Mahir Ünsal Eriş’le, Eriş’in Töre Sivrioğlu’yla birlikte kaleme aldığı, tarihi eğlenceli bir dille anlatan kitabı, Kim Bunlar üzerine söyleşti. "Bir meseleyi kafaya taktı mı insan kimsenin paçasından çekiştirmesine aldırmamalıdır. Sonu felaket olacaksa bile."

Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu.

"Bilginin ve düşünmenin yapay zekaya ihale edildiği bir dönemde" eskide kalmış ve unutulmuş olana bakmayı seven iki çocukluk arkadaşı.

"Kim Bunlar?" ile tarihin sayfalarında özenle seçtikleri dünya tarihinin 23 ismini bir araya getirdi. Çocukken ansiklopedilerden keyifle keşfettikleri, araştırdıkları ve sıkılmadan sohbet ettikleri bu tarihi kişilerin içinde kimler yok ki?

Kelliğini saklamak için ülkedeki herkesin saçını kazıtan imparator veya askerleri kaçmasın diye gemilerini yakan bir komutanla tanışmaya hazır olun!

Yazmanın %70'inin okumak olduğuna inanan Mahir Ünsal Eriş'e "Kim Bunlar?" hakkında sorduğum sorulara verdiği yanıtlar için çok teşekkür ederim.

Tarihin çok çabuk unutulduğu ve pek de ders alınmadığı bir ülkede arkeoloji okumak nereden aklınıza geldi? Nasıl bir çocukluk geçirdiniz?

Ben de Töre de eskiye hep meraklı çocuklar olduk. Geriye dönmeyi, eskide kalmış, bırakılmış ya da unutulmuş şeylere bakmayı hep sevdik. Daha çocuk halimizle bile büyüdüğümüz şehir olan Bandırma'nın hayali mitolojisini yazar, ona tanıdıklarımızdan ilahlar, ilaheler uydururduk. Çocukken de çok eğlendik şimdi de çok eğleniriz. Hep birbirine benzer merakların peşinde koşmak bizi uzun yıllar süren neşeli bir maceranın kahramanları yaptı. 

Töre Bey ile harika bir ikilisiniz. Hem Youtube'da hem de Spotify'de yaptığınız programları dinleyenlerin hepsi derinlikli sohbetinize hayran. Farklı konular hakkında bilgi sahibi olmak ve ufuk açıcı muhabbet edebilmek bence bu dönemde çok daha kıymetli.

Böyle olabilmenin formülü nedir?

Doğrusunu söylemek gerekirse bunu ne ben biliyorum ne de Töre! Bilginin hatta düşünmenin bile bir iki parmak hareketiyle yapay zekaya ihale edildiği bir dönemde insanların oturup içi geçmiş iki adamın sıkıcı konularda kafa şişirecek muhabbetini dinlemeye neden heves ettiğini hiç anlamadık. Ama sanırım orada konuşulan konular kadar muhabbetimizin, arkadaşlığımızın ve büyümeyen çocukluğumuzun insanlara sıcak gelmesi gibi bir durum da var. Fakat bunların hiçbiri planlanmış, kurgulanmış şeyler, "üretilmiş içerikler" değil. Biz neredeyse on bir yaşımızdan beri yan yana geldiğimiz her anda böyle şeyler konuşuruz, bunun sadece 90x40 dakikalık bir kısmına insanlar şahit oldular. Yoksa, şaka değil, Marmara Adası'nda denize girerken de Babillilerin vergi sistemi ya da Hacı Arif Bey'in Klasik Türk Müziği için bir devrimci mi yoksa bir hain mi olduğu gibi şeyler konuşuyoruz. Sıkıcıyız.

Sizce günümüzde hala "ansiklopedi çocuğu" olmak mümkün mü? Bu alfa kuşağı çocuklarının meraklı ve araştıran bir nesle dönüşmesi için ne tavsiye edersiniz?

Kendilerine tavsiye veren içi geçmiş ihtiyarları dinlememelerini.

Okuduğunuzda hayatınızın değişeceğini anladığınız o ilk özel çocuk kitabı neydi? Bunu okuduğunuz atmosferi veya okurken yaşadığınız bir detayı hatırlıyor musunuz?

Rıfat Ilgaz'ın Bacaksız Sigara Kaçakçısı kitabı. Yazar olmak arzusu içimde ilk kez onu okurken yeşermişti. Ben de yazmalıyım böyle şeyler demiştim. Yazamadım ama hala beni hayatta tutan şey yazabilme ümididir.

"Kim Bunlar" kitabınızda dünya tarihinden 23 önemli kişiden bahsediyorsunuz. Bu kişileri seçerken özellikle dikkate aldığınız bir kriter var mıydı?

Biraz dengeli bir dağılıma özen göstermeye çalıştık. Örneğin cinsiyet dağılımı. Ya da tarih kitaplarını açar açmaz karşımıza çıkacaklar ve kıyıda köşede saklanmış olanlar gibi. Aslında 30 olacaktı ama hem biz yorulduk hem de okuyacak olanları yormayalım istedik. 

Kitapta en çok sevdiğim detaylardan biri de sadece başarılı insanları seçmemiş olmanız. Mesela Caligula. Atalarından aldığı görkemli ve zengin imparatorluğu ne yazık ki tuhaf davranışları ve zalimliği yüzünden iyi yönetememiş. Bir kara leke olarak hatırlanmasına rağmen kitabınızda yeri var.

Bu 23 karakter içinde en çok sevdiğiniz karakter kimdir? Hangi özellikleri ile sizi cezbediyor?

Boudica'yı çok seviyorum. Korkusuzluğu ya da korkusuzluğa mahkum oluşu beni heyecanlandırıyor. Bir de kaybedeceğini bile bile Roma gibi bir gücün karşısına hem de kendisine akıl veren bir sürü erkeğe rağmen dikilmesi çok büyük bir iş. Bu bana iki şey öğretiyor; birincisi, hayatımıza bir anlam katmanın yolu belki de bir ideale sahip olmaktır, ikincisi, bir meseleyi kafaya taktı mı insan kimsenin paçasından çekiştirmesine aldırmamalıdır. Sonu felaket olacaksa bile.

Eğer bir zaman makinası olsaydı, tarihin hangi dönemine ve nereye ışınlanmak isterdiniz? 

Ben büyük idealleri olan biri sayılmam. Herhalde annemin sağ olduğu herhangi bir zamana giderdim.

"Kim Bunlar" kitabının devamı gelecek mi? 

Biraz karışık. Aslında beş kitaplık bir seri olacaktı. Kim Bunlar Tarih, Mitoloji, Sanat, Bilim ve Felsefe. Ama ikincisine başlayabilmek için yayıncısının ilk kitabımıza biraz daha ilgi göstermesini bekliyoruz sanırım. 

Bir röporatjınızda çocuklar için bir iller ansiklopedisi yapmanın çocukluk hayalinizin olduğunu okumuştum. Bununla ilgili bir gelişme var mı?

Maalesef güncel bilgilerin artık kitaplara basıldığı anda donuklaştığı bir çağda artık bu tür ansiklopediler hem işlevsiz hem de yayıncıların para yatırmak istemeyeceği kadar maddi anlamda yararsız. Hem her işi de ben yapmayayım artık durup durulayım biraz.

Sevgili Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu’na, böyle bir tüketim çağında, unutulmuş şeyleri sevmeye devam ettikleri ve herşeye rağmen büyümeyen çocuk ruhlarını korudukları için çok teşekkür ederiz.

Bu arkadaşlık olmasaydı “Kim Bunlar?” ortaya çıkmazdı.

KİM BUNLAR?

Mahir Ünsal Eriş, Töre Sivrioğlu

Epsilon Yayınevi, 2026

Çizimler: Töre Sivrioğlu

Tür: Araştırma

240 s.