Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5406 sonuç bulundu
- Oyunbozan Feministin El Kitabı
Feminist yazar ve akademisyen Sara Ahmed Oyunbozan Feministin El Kitabı’yla, adil olmayan bir dünyada mücadele edenlere destek eli uzatıyor. Ayakta kalabilmek ve hayatı dönüştürmek konusunda rehberlik ediyor. “Oyunu bozmak bir dünya yaratma projesidir. Neyi gösterdiğimiz(kültür eleştirmeni olarak oyunbozan feminist), nasıl bildiğimiz (filozof olarak oyunbozan feminist), ne yarattığımız (şair olarak oyunbozan feminist), neyi yıktığımızdır (aktivist olarak oyunbozan feminist).” Cinsiyetçi, hakaretamiz şakalara gülmeyi ret mi ediyorsunuz? Köşenizde sessiz bir kabullenişle oturmak yerine ses mi yükseltiyorsunuz? Otoriteye tepki gösterdiğinizde, karşılık verdiğinizde, cinsiyetçilik, ırkçılık gibi kelimeler kullandığınızda ortam geriliyor mu? Bu sorulara cevabınız evetse, siz de bir oyunbozan feminist olabilirsiniz. Ve bu kitap sizin için yazıldı. Eşitsizlik ve haksızlıklara karşı mücadele etmenin bedeli ağır olabiliyor. Feminist yazar ve akademisyen Sara Ahmed Oyunbozan Feministin El Kitabı’yla, adil olmayan bir dünyada mücadele edenlere destek eli uzatıyor. Ayakta kalabilmek ve hayatı dönüştürmek konusunda rehberlik ediyor. Sara Ahmed (30 Ağustos 1969)[1], çalışma alanı feminist teori, lezbiyen feminizm, queer teori, duygulanım teorisi, eleştirel ırk teorisi ve postkolonyalizmin kesişimini içeren İngiliz-Avustralyalı bir yazar ve akademisyendir. Duyguların toplumsal boyutunu ve dolaşımını araştırdığı çığır açıcı çalışması Duygunun Kültürel Politikası, yeni yeni ortaya çıkan duygulanım teorisi alanında temel bir metin olarak kabul edilmektedir. OYUNBOZAN FEMİNİSTİN EL KİTABI Sara Ahmed Minotor Yayınları, 2024 Çeviri: Beyza Sumer Aydaş
- Yaratıcılık Ritüelleri 8 Nermin Yıldırım: "Yazma coşkusu tüm engelleri aşar yeterince güçlüyse!"
"Hep hayatı anlamaya çalışmanın bir yolu olarak yazdım. Hayata kendimce tutunmak, nefes aralıkları açmak için... Sonunu düşünmeden ve umursamadan... Yazmanın kendisine, o anın sihrine inanarak…. Hâlâ da öyle yazıyorum." Yaratıcılık Ritüelleri'nde Semrin Şahin bu hafta Nermin Yıldırım'ı ağırlıyor. Yaratıcı sanatlarda akışta kalmanın, kendimizi yaratma anının içinde tutarak, sürüklenmeden kalabilmenin ne kadar zor olduğu bilinen bir gerçek. Bizi “an” a döndürecek bazı küçük totemler, seremoniler, bazı ritüellerin olmasının yaptığımız çalışma üzerinde odağımızı canlı tuttuğuna dair çalışmalar mevcut. Bu anlamda birçok yazarın günlük yazma alışkanlıkları olduğunu da biliyoruz. Yazmaya başlamadan önce yaptığınız ritüeller var mı? Ben yürürüm, çok yürürüm hem de. Çok deyince aklınıza öyle on bin adımlar filan gelmesin. Çok derken sahiden çok. Yürürken dünyadan koparım ve dünyaya bağlanırım çünkü. Masa başında değil yürürken yazarım, kurarım aslında romanlarımı da. Bir dönem bir yazar evi vesilesiyle Almanya’nın Ruhr bölgesinde kalmıştım. Minik şehirlerden oluşan bir bölgedir. Her gün düzenli yürüyordum yine. Şehrin sonuna varınca, etrafta hiç yerleşim yeri kalmadığında fark ederdim gereğinden fazla yürüdüğümü. O zaman dönmek aklıma gelirdi. Kısacası ritüelim de yazma biçimim de yürümektir. Dr. Seuss olarak bilinen yazar ve illüstratör Theodor Seuss Geisel, geniş bir şapka koleksiyonuna sahiptir. İlham gelmediğinde, dolabının başına gider, koleksiyonundan seçtiği bir şapkayı takar ve fikir bulmayı beklermiş. Ne hikmetse mutlaka parlak bir fikirle şapkayı başından çıkarırmış. Siz yaratım tıkanması yaşıyor musunuz ve bu tıkanmayı aşmak için neler yapıyorsunuz? Yazmak hayatta en severek yaptığım şey. Yaşarken tutunduğum en temel dal. Beni hiç bırakmadı. Bırakacağını hayal etmek bile nefesimi keser. Suyun bir gün akmamayı hiç düşünmemesi, bundan korkmayı akıl etmemesi gibi düşünmem yani o ihtimali. Yazının perileri beni hiçbir şapkanın desteğine muhtaç bırakmaz umarım. Yaratıcı çalışmalar yaparken hiç engellerle (iş ortamı, zamansal sorunlar, yazdıklarınızın görünür olmaması gibi engellerle) karşılaştınız mı? Bu engellerle nasıl mücadele ettiniz? Tam aksine sizi destekleyen ve yolunuzu açan kişiler oldu mu? Hayatın işi size her konuda engel çıkarmaktır. Fiziksel, maddi, psikolojik ve daha nice engeller olabilir. Ama yazma coşkusu tüm bu engelleri aşar yeterince güçlüyse. Ben çok güç şartlada, büyük zamansızlıklar içinde, nice fiziksel imkansızlığa rağmen yazmayı sürdüren çok insan tanıdım. Çalıştığı hapishanedeki yemek saatinde bulduğu boş masada yazanlar da gördüm, verdiği iki dersin arasında arabasına koşup iki satır yazanlar da, içeride ikiz bebekleri ağlarken son cümlesini yazıp onlara koşan yazarlar da… Ölüm döşeğinde cümlesine nokta koymaya çalışanlar da… Beni de her zaman pamuklara sarmadı hayat. Ama yazmayı hep bir biçimde sürdürdüm. Yazdıklarımın görünür olup olmamasını ise engelden bile kabul etmem. Ben yama eyleminin kendisiyle ilgiliyim ve beni büyüleyen kısmı asıl orası. Sonrası sonranın işi… Yazmaya başladığınız dönemdeki duygularınızla şimdi hissettikleriniz aynı mı? Bu süreçte yazarlığınızda nasıl yol aldınız? Aynı. Tamamen aynı hem de. Hep hayatı anlamaya çalışmanın bir yolu olarak yazdım. Hayata kendimce tutunmak, nefes aralıkları açmak için... Sonunu düşünmeden ve umursamadan... Yazmanın kendisine, o anın sihrine inanarak…. Hâlâ da öyle yazıyorum. Yazar Julia Cameron “Sanatçının Yolu” adlı kitabında yazarların güçlerini toplamaları için sabah sayfalarından söz eder. Sabah uyanır uyanmaz yazmayı tavsiye eder. Siz sabah mı yoksa gece mi yazıyorsunuz? Yazma rutininiz nedir? Yazarken elinizin altında tuttuğunuz kitaplar var mı? Eskiden gecenin sessizliğine inanırdım. Şimdi sabahın tazeliğine daha çok inanıyorum. Ben de sabahçı yazarlardan oldum zamanla sanırım. Ben yaratmış olsaydım dediğiniz bir yapıt (tablo , öykü, şiir, beste vs…) var mı? Nedeniyle birlikte bu yapıtın sizin için anlamını açıklar mısınız? Ben yaratmış olsaydım demem ama güzel yaratılmış her şey karşısında coşku duyarım. Güzel bir esere bakarken, dinlerken ya da işte onu okurken, o güzellik, tamlık karşısında, coşkudan gözlerim dolar. Ve o sahiden iyi bir eserse işte, bende de bir şeyler yaratma arzusu iştahı uyandırır.
- Gülümseyince dünya çiçek açar!
Altay Öktem, Kahkaha Kasabası ile gökyüzünü saran kara bulutları güneşin güleç yüzüyle dağıtıyor; içimizi yaşama sevinciyle dolduruyor. Kötüyle iyiyi, korkakla cesuru karşı karşıya getirip ''büyülü'' bir serüvende buluşturan bu neşeli masal, el ele verip gönül çokluğuyla tüm sorunların üstesinden gelinebileceğini gösteriyor. Berna Dörtpınar'ın kıpır kıpır resimleri eşliğinde binbir çeşit bitkiye ve hayvana kucak açan kitap, insanın doğayla arasındaki ilişkiye fantastik bir pencereden bakıyor. Tüm sakinlerinin günün yirmi dört saati gülümsediği, üstüne üstlük günde en az sekiz kere de kahkaha attığı bir kasaba düşünün. Küslüğün, dargınlığın ve kırgınlığın kıyısından bile geçmediği; sadece dostluğun, kardeşliğin ve dayanışmanın hüküm sürdüğü bir sevgi ortamı... Oysa eteklerine kurulduğu dağın hemen ardında kimselerin yüzünün gül(e)mediği bir başka yaşam alanı, Somurtuk Köyü uzanıyor. Üzüntüden tavukların yumurtlamadığı, ineklerin süt vermediği bu köyde herkesin yüzü asık, içi buruk. Peki nasıl olur da aynı dağın iki yamacında birbirine bu denli zıt iki ayrı hayat yaşanabilir? Kahkaha Kasabası'nın neşeli çocuğu ile muzır tavşanı Şaşa, meraklarına yenilip gizlice Somurtuk Köyü'ne doğru yol aldıklarında kendilerini neyin beklediğinden habersizdir. Suyu akmayan bir çeşme, dalları olmayan bir ağaç, hatta içinde köpek olmayan bir köpek kulübesi... Bir şeyler yapıp karşılarındaki esrar perdesini aralamalı ve köyü şen kahkahaların yeri göğü inlettiği bir yere dönüştürmelidirler. Ama nasıl? Tabii ki sevginin ve dayanışmanın gücüyle! Eğer kalben istersek ve bunun için mücadele edersek en çorak araziler yeşerir, kurumuş sular çağıldar, adı Somurtuk olan bir köy bile aniden Kahkaha Köyü'ne dönüşebilir. Hüznün yerine sevinci, gözyaşının yerine kahkahayı koyan bu içten masal, doğanın renklerinden ve güzelliklerinden mahrum kalanların hayatlarını güzelleştirmek için okurları harekete geçmeye çağırıyor. Çünkü dünya, gülünce çok daha güzel... Altay Öktem, 1964 yılında İstanbul'da doğdu. Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi'ni bitirdi. Edebiyat hayatına şiirle başlayan Öktem'in pek çok şiir kitabı yayımlandı. 1988'de Ali Rıza Ertan, 1989'da Akademi Kitabevi (Mansiyon), 1991'de Yaşar Nabi Nayır, 1995'te Orhon Murat Arıburnu, 2000'de ise Cemal Süreya ödüllerini aldı. Şiir, roman, öykü deneme gibi türlerde otuzdan fazla kitabı bulunan Altay Öktem'in çocuk romanı serileri de bulunmaktadır. KAHKAHA KASABASI Altay Öktem Tudem Yayınları, 2024 Resimleyen: Berna Dörtpınar Yaş: 8+ Tür: Masal 72 s.
- "Feminizmden ziyade faşizmi görünür kılıyor"
Gönül Malat, Kanadalı feminist yazar Margaret Atwood’ un kaleme aldığı, Damızlık Kızın Öyküsü romanı üzerine yazdı: "O kopkoyu karanlığıyla faşizmin, ne menem bir şey olduğunu anlamak istiyorsanız bu üstopik başyapıtı mutlaka okumalısınız." İyice görüyorum artık düzeni. Orada, bir avuç insan oturuyor yukarıda, Yukardakiler durabiliyorlar orada, sırf ötekiler durduğundan aşağıda. Bir de, aşağıda daha çok insan olmalı yukardakilerden. Evet, bütün düzen bir tahterevalli.* Kanadalı feminist yazar Margaret Atwood’ un kaleme aldığı Damızlık Kızın Öyküsü, çok sıra dışı bir roman. O kopkoyu karanlığıyla faşizmin, ne menem bir şey olduğunu anlamak istiyorsanız bu üstopik başyapıtı mutlaka okumalısınız. Kanımca kitabın uzunca alkışı hak eden en vurucu kısmı faşizmin tüm çirkinliklerinin ustalıklı bir anlatımla ortaya konulması! Yazar, Gilead’a sinsice örtülen kara faşizm pelerininin altına okuyucusunu hızla çekip, canını bir hayli yakıyor doğrusu. Atwood, totalitarizme doğru koşarak yol alan insanlığı uyarmak için bu kitabıyla haykırıyor hatta çığlık çığlığa bağırıyor. Üstelik bu koşunun bütün nedenlerini kitabında açık ve seçik göstererek! Analizlerine çok değer verdiğim filozof S. Zizek, “Roma” filmini değerlendirdiği yazısında özetle “Roma filminin sıkı bir alkışı hak ettiğini ama tamamen yanlış gerekçelerle alkış tutulduğu fikrinden bir türlü kurtulamadığını” belirtiyor. Yazısını, T.S. Eliot’ın ‘Katedral’de Cinayet’ te söylediği üzere, “En büyük günah yanlış bir gerekçeyle doğru şeyi yapmaktır,” diye bitiriyor. Bende Damızlık Kızın Öyküsü için çok benzer düşünüyorum doğrusu. İşte bu yüzden kitap övgüyü feminizmden ziyade tek tip kıyafetleri, militarizmi, bağnazlığı, dini törenleri, özellikle ikna okulları ve iknacı teyzeleriyle faşizmi görünür kıldığı için daha çok hak ediyor kanımca. Şayet okuyucu bu noktayı gözden kaçırırsa kitabı okurken hiç de istemediği bir alana savrularak, çok çekiç yemiş keskin bıçak gibi bileylenip kutuplaşabiliyor. Kurguda oluşturulan distopya, o kadar ağır ve katlanılmaz ki bu durum bazen okurun kendiyle yüzleşmesine bile engel olabiliyor. Eğer okur kolaya kaçıp kendiyle yüzleşemezse ezilmişliğin nedenlerini hemen başkalarına yüklemeye çalışıveriyor. Kitabı okumak için doğru kapıdan girmezsek,- özellikle kadın okuyucu- karşı cinsle kıyasıya bir hesaplaşma kaçınılmaz. Tabii ki kitap hesaplaşmayı da kapsıyor ama bu bir sonuç neden değil. Buradan yola çıkarak tüm dünyada insan hakları ve özellikle kadın haklarındaki hızla geriye gidişin kitabın esin kaynağı daha doğrusu yazılma nedeni olduğunu söyleyebilirim. Yazar, Damızlık Kızın Öyküsü’ nü, Üstopya -yazar üstopyanın isim annesi- tarzında yazdığını belirtiyor ve ardından tanımlıyor. “Ütopya ve distopyanın birlikte yer aldığı ama özellikle kurmacalarda oluşturulan distopyaların, gerçek hayatta da yaşanır olması” diyor. Ve ekliyor, “Bir kesim ütopyalarını yaşarken, başka bir kesim ya da grup onların ütopyalarını sürdürebilmeleri için distopya yaşarlar. Birilerinin ütopyası, diğerlerinin distopyası haline gelir. İşte buna Üstopya diyorum ben.” Kurgu üstopya olarak incelendiğinde M. Atwood’ un gizemli ama dört dörtlük bir anlatımla Mormonlar’ı, Gilead halkı olarak kurguya yerleştirdiğini görüyoruz. Yazarın bu metaforuna hayran olmamak elde değil. Bu arada Kuzey İsrail’de halen Gilead adında bir bölgenin var olduğunu ve İbranice bir erkek ismi olduğunu da bilgilerimizin arasına eklemek gerek. Mormonlar, Atwood’un kitapta da vurguladığı üzere, A.B.D. nin Utah eyaletinde yaşayan, poligaminin (bolca üremek ve dünyadaki Mormon sayısını artırmak hedefiyle) serbest olduğu, genellikle tek tip giyinen, misyoner rahiplerinin ve rahibelerin kadınları poligamiye ikna ettikleri alkol, tütün ve kola gibi vücuda zararlı olduğunu düşündükleri maddelerin tüketiminin yasak olduğu büyükçe bir topluluk (dini törenlerinde tıpkı kitaptaki gibi erkek koltukta otururken kadınlar diz çöküp yere oturur). Yazar Gilead’ta, muhtemel bir nükleer savaş ve çevre felaketi sonrası yiyecek kıtlığının olduğu ve insanların da kısırlaşmaya başladığı bir ülkeyi tasvir ediyor. Bu nükleer savaşın yazarın çevre duyarlılığı ile birlikte “Armagedon Savaşı’na” da ironik bir atıf olarak yorumlanması yanlış olmayacaktır kanımca. Din eliyle Gilead’a hakim olan faşizm aslına bakarsınız, yalnızca kadınları değil erkekleri de yani iki cinsi de mağdur ediyor. Kitabın anlamlı ve güzel kurgusunun tam da bu nedenle çokça takdiri hak ettiği düşüncesindeyim. Yazar, Gilead’ ta insanların ve kadınların isimsiz, benliksiz birer robota dönüşmesini adeta kamera arkasından seyrettiriyor bizlere. Okurken filme çekileceğine dair bir fikriniz oluşuyor zaten. Çoğumuzun da bildiği gibi kitabın bol ödül almış bir dizi filmi de yapıldı -The Handmaid’s Tale-. Romanın ilk yayını 1985 yılında yapılmış. Yaklaşık otuz beş yıl sonra, 2019’un Eylül ayında “The Testaments” adıyla devam kitabının da okuyucuyla buluşacağını duyurdu M. Atwood. Ahitler adıyla da yayımlandı ülkemizde. Damızlık Kızın Öyküsü’ nün epey sert bir kitap olması freni boşalmış bir otomobille yokuş aşağıya inerken, görünmez koca bir duvara hızla çarpmış hissini uyandırıyor okuyucuda. Bu çarpışma içinizdeki sessiz yaraların naralar atmasına ete ve kemiğe bürünerek dillenmesine neden oluyor. Hissettiğiniz acıyla kitabı elinizden fırlatmayı bile aklınızdan geçirebiliyorsunuz. Kitapta bazı cümleler sizi rahatsız edebiliyor şüpheye düşüyorsunuz bu yazarın fikri mi acaba diye? Sonra Offred’ in “Güvenilmez anlatıcı” olduğunu hatırlıyorsunuz. Aynı zamanda kitabın protogonisti Offred. İsimler üzerinden bir irdeleme yaparsak Offred, Fredinki anlamına geliyor. Damızlık kızların isimleri zaten yok! Komutanlarının isimleriyle anılıyorlar. Fredinki, Gleninki gibi. Offred’in bir diğer anlamı da “Kurban.” Aklımıza Tarkovski’nin bir çevre felaketini konu merkezine alan –tıpkı ele aldığımız kitaptaki gibi- "Kurban" fimi düşse de Atwood, kitabını filmden bir yıl önce yayımlamış. Yazar karakterlerin isimleriyle vermek istediğini –Offred gibi- ustalıklı ve çarpıcı bir şekilde veriyor diğer eserlerinde de olduğu gibi. Komutan Fred’in eşi Serena Joy isimli bir televizyon yıldızı. Serena, neşeli ve parlayan anlamına gelen bir isim. Joy da sevinç ve neşe kaynağı demek. Doğrusu bir yıldıza yakışacak en güzel isim ve soyadı. Gilead hızla faşizme giderken Serena Joy’un televizyondan kadınlara defalarca çağrı yaparak çalışmamaları, evde oturmaları ve çocuk doğurmaları gerektiğini söylemesi, hatta ikna etmek için çaba göstermesi kitabın kurgusunun doruğa ulaştı noktadır kanımca. İçimizi sızlatan bir ironiyle! Serena Joy’un bu çağrıyı sonucun ne olacağını öngörmeden yaptığını düşünmeyi şiddetle istiyorsunuz o satırları okurken. Kitapta, Orwell’ın 1984’ünden, U. K. Le Guin’ in Karanlığın Sol Eli ile Mülksüzleri’ nden ve R. Bratbury’nin Fahrenheit 451’inden kapalı montaj tekniğiyle yerleştirmeler belirgin. Özellikle yazarın Fahrenheit 451’in hayatında “Okuduğu en iyi bilim kurgu” olduğunu söylemesi ve kitabı yazarken esin kaynağı olduğunu belirtmesi de bu tekniği kullandığını doğruluyor. “Damızlık Kızın Öyküsü,” yazarın bizlere distopyaların da gerçekleşebileceğini berrakça duyurduğu acı bir çığlık. Duyun bu çığlığı. Kaynaklar 1.www.diken.com.tr *Tahterevalli şiiri, B. Bercht DAMIZLIK KIZIN ÖYKÜSÜ Margaret Atwood Doğan Kitap, 2017 Çeviri: Özcan Kabakçıoğlu 384 s.
- Bu ders hayatta ne işime yarayacak?
Burcu Karakoç, “Tersine Mühendislik Atölyesi” atölyesinin yaratıcısı, oyun yazarı ve akademisyen Beliz Güçbilmez'in kitabı, Anne Ben Düştüm mü? üzerine yazdı: "Kitap, kurmacaları oluştururken bellek üzerinde durup orijinal metin yaratma anksiyetesinin boşunalığını gösterir. Böyle söyleyince başlangıçta bir hayal kırıklığı oluşturacakmış gibi düşünülse de yazmaya niyetlenen pek çok kişide sabah tazeliğinin rahatlatıcılığını ve zihin açıcılığını sağlayacağını düşünüyorum." Her öğretmen alanı ne olursa olsun öğrencilerden gelen “Bu ders hayatta ne işime yarayacak?” sorusuyla karşılaşmıştır. Bir edebiyat öğretmeni olarak sıklıkla sorulan bu soruya yanıt ararken edebiyatın yaşamla ilişkisinin çok yönlülüğü bana hep yardımcı olsa da hem eğitim sistemindeki açıklar hem de edebiyatın bir ders olarak işleniş biçimi asıl hedefin çoğu zaman gölgelenmesine sebep oldu. Bu gölgeyi kişisel gayretlerle kaldırmaya çalışıp öğrencilere doyurucu cevaplar vermede elimi güçlendiren bir “atölye” ile buluşmam benim de özelde edebi eserlere ( roman, öykü…) genel olarak da kurmacalara bakışımı farklılaştırıp taşları yerine oturttu. Bu atölye; 2017 yılından beri devam eden, “üretici okuryazarlık” eğitimini içeren Beliz Güçbilmez’e ait “Tersine Mühendislik Atölyesi”dir. Eğitim boyunca atölyelerde kurmacalar üzerinde düşünülüp kurmacanın nasıl şekillendiği, işlevleri, yaşam ve gerçekle ilişkisi ele alınıyor. Bu atölye içerikleri bağlamında ve Güçbilmez’in hem oyun yazarlığı hem de oyun yazarlığı hocalığı ve akademisyenliğinin birikimiyle oluşan “Anne Ben Düştüm Mü?” “Kurmacalara Neden Muhtacız?” adlı kitap ise 2023 yılında yayımlandı. Beliz Güçbilmez, “Kurmacalara Neden Muhtacız?” sorusuyla “edebiyatın hayatta ne işe yarayacağıyla” ilgili cevaplar bulmamda yardım etmeye, kitabın adından başlıyor. (Elbette bu çalışma benim öğrencilere cevap bulma telaşımın teskin edici kaynağı olmasının çok çok ötesinde bir işleve ve öneme sahip.) Kurmacalara muhtaçsak kurmacalar bir ihtiyacı karşılayabilecek güç ve içeriğe sahipler demektir. Bu çıkarımı en başından yapmamızı sağlayan Güçbilmez; kurmacaların gücünü, temel dinamiklerini, bu dinamiklerin nasıl oluştuğunu, nasıl bir sistem ve düzen içerdiğini üç ana başlık ve alt başlıklardan oluşan bir planda ele alıyor. Zihnin benzerlik kurmadaki işleyiş biçiminin kurmacanın temel düzeneğini oluşturması, kurmacanın kendi hakikatini yaşamdan kopukluğuyla kurması, kurmacayı oluşturan ana ögelerin neler olduğu, bu ögelerin tesadüfen var olmadığı, hepsinin kurmacada bulunmasının zorunluluğu kitap boyunca vurgulanan temel meseleler oluyor. Güçbilmez’in bu çalışmada özellikle üzerinde durduğu terimlerden biri ise kurmacanın inşasında hayati yeri olan metaforlardır. Zihnin çalışma prensibiyle metaforların oluşumu arasında ilişki kuran yazar; Aristoteles’in “Poetika” sına kadar uzanıp, “mimesise” göz kırparak terimin tarihselden bugüne konumu, tanımı ve işlevlerini de gösterir. Kurmacanın var olabilmesinin zaruriyetini üstlenen metaforlar; dille nasıl bir ilişki içindedir ve dilin alanını nasıl derinleştirir, hangi koşullarda çalışır, nasıl bir imkân sağlar, hangi görevi sırtlanır? Güçbilmez, bu soruları çeşitli alıntılar ve örneklerle tertemiz yanıtlar. Kitabın üzerinde durduğu ana izleklerden biri de kurmacanın gerçekle ilişkisidir. Genel eğilim, bir filmin ya da romanın etkileyiciliğinin ve niteliğinin ölçütünün gerçeğe ne kadar yakın olduğuna bağlı olduğu yönündedir. Oysa Güçbilmez, kurmacanın “gerçek” olmadığını hatta kurmacaya karışan gerçeğin onu tökezleten, yürüme imkân ve ihtimallerini ortadan kaldıran kötü niyetli bir çengel olduğunu ama gerçeğin elinden gelmeyecek etkiyi kurmacanın yaratabileceğini saçımızı okşar gibi usul usul anlatır, gerekçelendirir, “olması gerekeni” gösterir, ortaya koyar. Beliz Güçbilmez’in bu denemesi orijinallik, özgün olma, benzersizlik arayışı gibi terim ve durumları palimpsest kavramı üzerinden tartışmaya açıyor. Hiçbir roman, öykü ya da filmin tümüyle özgün olamayacağını çünkü mitlerden, ilk hikâyelerden bu yana okuduklarımızın, dinlediklerimizin, gördüklerimizin zihnimizde bir harman yeri oluşturduğunu ve o harman yerinden hangi sapı çekip çıkardığımızı bilemeyeceğimizi ifade eder. O sap şekil değiştirmiş, rengini yitirmiş olabilir ama o harmana aittir ve bu durum harmanı değersizleştirmez. Kurmacaların bu durumundan hareketle bellek üzerinde durup orijinal metin yaratma anksiyetesinin boşunalığını gösterir. Böyle söyleyince başlangıçta bir hayal kırıklığı oluşturacakmış gibi düşünülse de yazmaya niyetlenen pek çok kişide sabah tazeliğinin rahatlatıcılığını ve zihin açıcılığını sağlayacağını düşünüyorum. Üniversitede edebiyat eğitimi görünce kurmacalar söz konusu olduğunda kendimizi içten içe köyün yerlisi gibi görüyor olabiliriz. Köy meydanını biliyor, o meydanda yüzlerce yıldır duran o ağacı tanıyor, gölgesinde oturuyor ve mevsim geçişlerindeki durumunu takip ediyoruzdur. Yine ne zaman yapıldığı bilinmeyen o çeşmeden su dolduruyor, suyun artıp azaldığını fark ediyor, başında mola veriyoruzdur. Beliz Güçbilmez hem atölye süreciyle hem de Anne Ben Düştüm Mü? ile o ağacın dallarına, o çeşmenin oluklarına, meydanın taşlarına yakından bakmamızı, bildiğimizi sandığımız yerleşim alanımızı bambaşka bir perspektifle incelememizi çeşmeyi, meydanı, ağacı yeniden yerine sağlam yerleştirmemizi sağlıyor. Sanat eserlerini değerlendirebilmenin herkes için mümkün olabileceğini entelektüel dayatmadan uzak tavrı ile dile getirmesinin; eşitliğe göz kırparak sanatı anlaşılması ve ulaşılması güç ve özel eğitim isteyen bir toplumsal statüye yerleştirmemesinin özel olarak bana, bize, hepimize kattığı kıymetler olduğunu düşünüyorum. Güçbilmez’in dili kullanmadaki yalınlığının ve derinliğinin göz alıcılığı, meselenin başında tuttuğu ipin ucunu hiç kaçırmayıp olması gerektiği gibi bağlaması naçizane atlanmaması gereken önemli noktalardır. ANNE BEN DÜŞTÜM MÜ? Beliz Güçbilmez Kolektif Kitap, 2023 Tür: Deneme 249 s.
- İran Ermenileri
Tarihçi Töre Sivrioğlu'nun yeni kitabı, İran Ermenileri, İran-Ermeni ortak tarihi ve Safeviler dönemi Ermenilerinin yaşamlarına odaklanıyor. "‘İran Ermenileri’ derken ne kastediyoruz? Bu konuda biri dar diğeri ise daha geniş anlam içeren çok basit iki tanımımız var... Dar tanımıyla ‘İran Ermenileri’ günümüzde İran denilen devletin sınırları içinde yaşayan insanlara verilen bir isim. Yani Urmiye Gölü, Tebriz çevresinde ve İsfahan gibi kentlerde yaşayan İran yurttaşı Ermeniler. Diğer alternatif geniş tanım ise belirli tarihsel çağlarda siyaseten İranlıların ya da İran şahlarının denetimi altındaki topraklardaki Ermenileri kapsar. Bu açıdan örneğin Medler ve Ahemenişler (yani Persler) devrinde İran Ermenileri denilince bütün Ermenileri kastetmiş oluruz. Zira o dönemlerde Ermenice konuşan halk tümüyle Perslerin denetimindeydi. Büyük İskender sonrası Ermeniler bir süreliğine kendi bağımsız devletlerini kurmuşlarsa da sonradan Armenia Romalılar ve İranlılar (Parthlar) arasında paylaşıldı. İran idaresinde kalan Doğu Armenia yani Vasburagan bölgesi bundan sonra Hellen ve Romalı yazarlarca artık Persarmenia olarak adlandırılmaya başlandı. Persarmenia... bu enteresan birleşik sözcük bizim çalışmamızın da anahtar kavramlarından birini teşkil ediyor. Bu terim Hellen-Roma yazınında öylesine yerleşmişti ki artık ortada bağımsız bir İran krallığının kalmadığı erken İslami asırlarda Bizans Emevi-Abbasi denetiminde kalan Ermeni toprakları için halen kullanılmaktaydı. Mesela Bizans’ı eski ihtişamına kavuşturan II. Basileos (960-1025) Vasburagan’ı imparatorluk topraklarına kattığında Bizanslı yazarlar Persarmenia’nın yeniden fethini kutlamışlardı." Ulaş Töre Sivrioğlu, 1980 yılında Gönen'de doğdu. Ege Üniversitesi'nde Arkeoloji bölümünden mezun oldu. Klasik Arkeoloji alanında yüksek lisans ve tarih alanında doktora eğitimi aldı. Türkiye'nin çeşitli illerinde ve İran, Özbekistan, Afganistan gibi ülkelerde kazı ve araştırma projelerine katıldı. İran, Bizans, İslam Sanatı ve arkeolojisi, Eski Farsça üzerine çeşitli araştırmaları yayınlandı. Kitapları: • Kayıp Uygarlıklar ve Diller & Büyük Arkeolojik Keşiflerin Öyküsü • Dionysos Kültü & Kökenleri ve Anlamı Üzerine Bir İnceleme • Sasaniler Dönemi İran Arkeolojisi ve Sanatı İRAN ERMENİLERİ - ANTİK ÇAĞLARDAN SAFEVİLERE Töre Sivrioğlu Sakin Kitap, 2024 190 s.
- "Ankara, önünde sonunda gidilmesi gereken bir yer"
Köhne, Ethem Baran’ın anlatımda ne denli mahir olduğunu her satırında hatırlatan, yaşamın dolambaçlı yollarında gezinen, canlı ve sahici bir roman. “İnsanlık böyle belli olur kardeşim. İnsanlık küçük şeylerin altına saklanır. Sen başka yerde ararsın. Gözünün önündedir, görmezsin. Bakmasını bilmezsen görmezsin tabii. İnsanlığı nerede arayacağını bileceksin. Kim insan, kim değil bileceksin.” Küçüklerin büyüklerinin yanında sigara içemediği, önüne gelenden dayak yediği, yeniyetmeyse azar işittiği bir Orta Anadolu köyünde iç içe geçmiş yaşamlar. Ankara, önünde sonunda gidilmesi gereken bir yer… Gecekondu evler, yoksulluğun geçit vermediği hayaller, karnı doymayan bebekler, babalarının kopyası oğullar, kardeşlerini Keloğlan masallarıyla eğleyen çocuk anneler… Bir ağacın kökleri gibi birbirine dolanmış aileler, akrabalar, komşular… Ethem Baran 1962’de Yozgat’ta doğdu. İlk ve ortaöğrenimini Yozgat’ta tamamladı. 1983’te Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Eğitim Yönetimi ve Planlaması Bölümü’nden mezun oldu. Çeşitli dergilerde öykü, deneme ve eleştiri yazıları yayımlandı. İlk öykü kitabı Sonrası Ayrılık 1991’de çıktı. Onu 1994’te yayımlanan Kurutulmuş Gül Mevsimi izledi. Dönüşsüz Yolculuklar Kitabı (2005 Yunus Nadi Öykü Ödülü), Unuttuğum Bütün Akşamlar (2005), Bozkırın Uzak Bahçeleri (2006), Evlerimiz Poyraza Bakar (2009), Bulut Bulut Üstüne (2011), Zira (2015), Döngel Dünya (2020 Sait Faik Hikâye Armağanı), Güzelliğini Gördükçe Ağlayasım Geliyor (2021) adlı öykü kitapları ile Yarım (2008), Emanet Gölgeler Defteri (2013) ve Köhne (2024) adlı romanları vardır. KÖHNE Ethem Baran İletişim Yayınları, 2024 Tür: Roman 220 s.
- Edebiyat gezegeninin dâhi münzevisi Musil'den üç kadın hikâyesi
Köylü Grigia, aristokrat Portekizli ve tezgâhtar Tonka... Üç Kadın, Musil'in hayatının eseri kabul edilen Niteliksiz Adam'dan önceki son aşama. Bir insana güvenmediğinde sadakatin en açık işaretleri bile sadakatsizliğin işaretlerine dönüşür, güvendiğinde ise sadakatsizliğin elle tutulur kanıtları bile yanlış anlaşılan, büyüklerinin haksız yere cezalandırdığı bir çocuk gibi ağlayan sadakate dönüşür. Musil, 1911'de yayımlanan Birleşmeler'den sonra yine kadın karakterlere odaklandığı Üç Kadın'da farklı toplumsal sınıflardan gelen üç kadının hikâyesini anlatıyor. Öykülere ismini veren ve hayatlarındaki erkeklerin bakışından gördüğümüz bu kadınlar ilk bakışta öykülerin odak noktası değilmiş gibi görünseler de üç erkeğin kaderine hükmeden, olayları belirleyen onlar: köylü Grigia, aristokrat Portekizli ve tezgâhtar Tonka. ROBERT MUSIL, 1880'de Avusturya'da doğdu. Askerî lisede eğitim aldıktan sonra makine mühendisliği bölümünden mezun oldu. Yalnızca bir yıl süren araştırma görevliliğinin ardından aile geleneğinin dışına çıkarak Berlin'de felsefe ve psikoloji okudu. Bu dönüm noktasında ilk yapıtı olan Genç Törless'in Buhranları romanını yazdı. Eserinin ilgi görmesiyle birlikte Musil kendini bütünüyle edebiyata adadı. Fakat dönemin birçok büyük sanatçısı gibi yalnızlık ve yoksulluk içinde yaşadı. Eserleri Naziler tarafından yasaklanınca eşiyle birlikte Cenevre'ye göç etti. 20. yüzyıl Avrupa'sına dair sosyopolitik gözlemleri drama, öykü ve romanlarının temelini oluşturdu. Hayatı boyunca üzerinde çalıştığı ve tamamlayamadığı eseri Niteliksiz Adam modern roman türünün en önemli başyapıtlarındandır. 1908'de fragman olarak yayımlanan "Sakin Veronika'nın Baştan Çıkışı", daha sonra "Aşkın Tamamlanışı" öyküsü de eklenerek Birleşmeler adlı derlemede son halini aldı. Musil 1942'de öldü. ZEHRA AKSU YILMAZER, Giresun'da doğdu, Almanya'da büyüdü, Ankara Hacettepe Üniversitesi Mütercim-Tercümanlık Bölümü'nden mezun oldu. Almancadan Türkçeye pek çok kitap çevirdi; çevirilerinden bazıları: Robert Musil, Üç Kadın; Stefan Zweig, Macellan; Hermann Hesse, Doğu Yolculuğu; Gustav Meyrink, Kardinal Napellus; Carl Gustav Jung, Dört Arketip; Heiner Müller, Hamlet Makinesi; Herfried Münkler, İmparatorluklar; Uwe Timm, Sıcak Yaz; Lukas Bärfuß, Yüz Gün; Leo Perutz, Dokuzla Dokuz Arasında; Monika Maron, Uçucu Kül; Wolfgang Schivelbusch, Keyif Verici Maddelerin Tarihi; Melinda Nadj Abonji, Güvercinler Havalanırken; Hans Belting, Floransa ve Bağdat; Arno Schmidt, Leviathan ya da Dünyaların En İyisi; Rainer Maria Rilke, Duino Ağıtları; Gotthold Ephraim Lessing, Düzyazı Fabllar; Sigmund Freud, Totem ve Tabu (İstanbul Psikanaliz Derneği 2021 Çeviri Başarı Ödülü); Katerina Poladjan, Bana Evimizi Anlat Anahid; Stefan Zweig, Brezilya. İstanbul'da yaşıyor. ÜÇ KADIN Robert Musil Can Yayınları, 2024 Çeviri: Zehra Aksu Yılmazer Tür: Roman 112 s.
- Çünkü bitişler ölülerin ilk sözüne tekabül ediyor.
Fatih Selvi, Ahmarubi adlı ikinci kitabında, melankolik ve lirik bir mevsimin öyküleriyle edebiyat okurunun karşısına çıkıyor. ‘’Bütün bunlara benzer, işte bu kadar taze, zihnimin orasından burasından fışkırarak ortalığa dökülen, hayatımın tüketilmiş bütün anlarının dipsizliğinden yakalanıp rafine edilen, ayıklanarak tertibe sokulan ve sabitlenen bütün bu hafıza mamulünün içinde onun vedasına da bir yer ayırmak zorunda kalıyorum. Defter ne denli kapanıyor görünse de mürekkebin moruyla bir son duygusuna iteklensem de bu bir tuzak, bir aldatmaca biliyorum. Üzerimize unutkanlık sisinin çökmesi seslerin, renklerin, kokuların ve hazların kaçınılmaz marifetiyse de bizler sadece istediklerimizi öldürürüz, biliyorum. Hâlâ kulaklarımda çınlayan o tiz ses, aklımda binlerce fotoğrafıyla uçuşup duran o yüz artık yok demek, var demek kadar zor.’’ Pazara kurulmuş bir zaman makinesinde tekinsiz yollardayız, kıtalar, yüzyıllar aşmaktayız. Yolumuz Hakkâri, Sudan, İzmir, İstanbul, Londra, Paris, New York ve Moskova’dan geçiyor. Çocukluğun, en keskin çocuklukların peşindeyiz, ilk gençliğin ağza yapışmış acı karamelinden tadıyoruz. Büyüyor, eriyor, başkalaşıyoruz. Sevdiklerimizi teker teker kaybediyoruz ama unutmuyoruz. Zaman akıp gidiyor, geriye izlerin izine takılmış bizler kalıyoruz. Fatih Selvi, 1982 yılında Uşak’ta doğdu. Kocaeli Tıp Fakültesini bitirdi. Söğüt, Varlık, Ecinniler, Edebiyat Ortamı, Öykü Gazetesi, Altı Yedi, Hece Öykü, Lacivert Şiir ve Öykü, Olağan Hikâye, Edebiyatist, Yeni e, Trendeki Yabancı, Litera, İshak, Parşömen Fanzin, Karnaval, Üçüncü Şahıs ve Yük Edebiyat gibi mecralarda öyküleri yayımlandı. İlk öykü kitabı Köstebek Etkisi, 2022 yılında yayımlandı. AHMARUBİ Fatih Selvi Ötüken Neşriyat, 2024 Tür: Öykü 120 s.
- Ne kadarı gerçek, ne kadarı değil?
Nilüfer Kuyaş’ın kaleme aldığı “Sarah ve Şemsi”, gerçek tarihsel karakterlerin buluştuğu dikkat çekici bir roman. Sarah Bernhardt 19. yüzyıl sonlarına doğru Fransa’da sahnelerde fırtına gibi esmiş güzel ve yetenekli bir oyuncu, gerçek bir karakter. Şemsettin Efendi, Sarah’ın ifadesiyle ‘‘Şems’’ de gerçek bir karakter. İkisini bir araya getiren kimi kurmaca kimi gerçek olaylar bu büyüleyici romanın temelini oluşturuyor. Okuru kâh o dönemin Paris’inin sokaklarında gezdiriyor, kâh Abdülhamit dönemi İstanbul’unun soylu evlerinde, gizemli sokaklarında ve tiyatro sahnelerinde. Ne kadarı gerçek, ne kadarı değil? Yanıtı okura kalıyor. Nilüfer Kuyaş Robert Kolej mezunudur. ABD’de Wellesley College’da felsefe okudu, Boğaziçi Üniversitesi’nden Sosyal Psikoloji Master’ı aldı, Sussex Üniversitesi’nde bir süre felsefe doktora çalışmaları yaptı. 2018-2023 döneminde İstanbul Edebiyat Evi’nde program küratörü olarak çalıştı. Daha önce yayınlanmış bir öykü kitabı, ödül almış iki deneme kitabı, dört romanı vardır. Kuruluşundan beri yayın kurulunda olduğu çevrimiçi “kitap24“ dergisinde zaman zaman denemeler yazmaktadır. SARAH ve ŞEMSİ Nilüfer Kuyaş Sia Kitap, 2024 192 s.
- Öykü: Yokuş Aşağı
"Parmaklarımın arasına giren o yuvarlak dikenler yok mu, durdurdu beni nihayetinde. Durdum. Yokuş aşağı giden hayatımın daha fazla yuvarlanmasını engellemeye çalışır gibi durdum." Gamze Erhan Hafifçe çekmiştim ama çat diye kapandı sokak kapısı. Anamın çocukluğumda kafama fırlattığı lastik terlikleri gibi. Ayaklarım itişe kakışa giydi terlikleri. Sonradan fark ettim, toprağa ulaşmaya çalışan bir solucanı ezdiğimi. Hava da beni böyle eziyordu. Oysa yeni yaz havasıydı; bunalırken esen bir rüzgâr bedenini sarıp ferahlatabilirdi; sevgili gibi. Hızla yürüdüm. İnerken ayağıma batan çalıları umursamadım. Ama parmaklarımın arasına giren o yuvarlak dikenler yok mu, durdurdu beni nihayetinde. Durdum. Yokuş aşağı giden hayatımın daha fazla yuvarlanmasını engellemeye çalışır gibi durdum. Dalları kırmızı erikten yıkılan, genç ince gövdeli ağacın dibinde bitmişim. Ben evlenip giderken o yoktu burada. Oğlumla yaşıttı. Hamit Amcanın bahçe duvarının dışında kök tutmuş, kimseye ait olmadan bir başına meyvelerini kızartıyordu. Ben de kimseye ait değildim artık. Göz ucuyla kıskanç bir bakış attım ağaca, sonra yoluma devam ettim yokuş aşağı. Öyle güzel kokuyor çiçekler; mayhoş, tatlı. Hele o incir ağaçları... Tütsülü şerbet gibi. Ama hepsi karnımı buruyor, başım dönüyor. Yine duruyorum. Bir evin duvarına yapılan derme çatma tahta oturağa yaslanıyorum. Ne oldu bana? Yaşlıların yokuş çıkarken mola verdikleri sevap bankı, beni ağırlıyor. Gençlik yaşta değil başta! Kafan sakin olacak, pır pır edecek yüreğin. Hah, Nezihe Teyze'nin görüş alanına girdim, bakıyor bana kahvesini yudumlarken. Kapısını çalsam, otursam, yol kenarındaki penceresinin önüne, fiskos sehpasına çapraz koyduğu koltuklardan birine. Kaç yıllıktır kim bilir bu takımlar, neler görmüştür neler… Nezihe Teyzem, desem. Sana Bir şey soracağım. Sen de genç oldun, bilirsin. Yerimde olsan aynısını yapmaz mısın? O zaman niye öyle bakıyorsun bana gözlerin kısık! Ne yapayım yavrum, diyecek bana. Gözlerim görmüyor da ondan kısık bakıyorum sana... Alınganım bu aralar. Sonra hadi diyecek, işim var benim. Misafir olsam da kalkıp gidecek yanımdan. Ben de yaşlanmadan yaşlı gibi olsam; ucunda ölüm olsa da kimseyi iplemeyip bildiğimi okusam... Yol kenarına geldim nihayet. Şimdiden bu yokuşun çıkışını düşünüp hayıflandım. Oysaki şimdiye bakmak lazım. İşte, iki adım ötemde sahil. Çocukluğumda dümdüz kumsaldı burası. Çay bahçeleri yoktu. Ama o zaman bile kalabalıktı. Büyük şehirde yaşayanlar temiz denizin kıymetini biliyor. Arabalı feribotların gün boyu seferlerinden dökülen dışkılar arasında yüzüyor olsak da yine de temiz sayılır, bir iç denize göre. Herhangi bir adanın denizindeki gibi denizanaları yok burada. Kumsalda sigara izmaritleri tek tük. Şansına çitilenmemiş çekirdek de bulursun. Güneş altında kavrulmuş, mikropsuz. Kumsalın ganimeti olarak dişinin kavuğuna yem yaparsın. Akşamüstü güneşi, başının derdi değil. Açık maviden griye giden deniz ferahlatmasa da boğar düşüncelerini. Oysa renkten renge dönüşen sular, baba evinin balkonundan daha güzel. Bazen gelinlikler içinde uzanan el değmemiş bir kız, bazen düğün zamanı herkesin hopladığı meydan alanı. Dolunayın ışığında, gel seni götüreyim diyen yakışıklı bir yabancı; ama yakındayken sadece bir su. Gerçeğe ne kadar yakınsan o kadar sevimsiz görünür bazen. İnsanları izlemeyi daha bir severim sahilde. Onların görüntülerine kör talih ekler, kendimi sevindiririm. Bak işte, iki yanım ötede şu kızcağız. İpli bikinisiyle yüzükoyun uzanmış fotoğrafını çekiyor, başı bir sağda bir solda, fönlü saçlarını savuruyor. Acaba açıklama altına ne yazacak; “Beni beğenin; çünkü ben kendimi çok beğeniyorum,” “Babam zengin, hayat bana vız gelir.” Tabi ki bir köyün halk plajında olduğunu yazmayacak... Sonra, her gün bakıp kaç beğeni aldığını sayacak... Beğen tuşuna basmayan kızları kara listeye alacak, “kıskanıyorlar beniiiii,” deyip kendini yüceltecek. Biraz daha kalsın hayal dünyasında. Er ya da geç o da evlenecek, kalçaları genişleyecek. Ensesinde kesilmiş saçları uzun süre fön göremeyecek. Sonra bir gün bu sahilde bu fotoğrafı hatırlatacak Facebook; beş yıl önce bugün. Bunu görünce hüzünlenecek, hızla davranıp, kumun içinden çöp eşeleyen bebesinin elini çimdirecek. Ah bebem, sende suç yok, ağlama. Hayat anneni üzerse, ilk hisseden sen olursun her zaman. Şu halimle belli ediyor muyum kendimi? Başkaları da bakıyor mudur bana? Ay zavallı kadın, zampara kocasına dayanamamış, kemire kemire parmaklarında tırnak bırakmayan çocuğuyla birlikte baba evine dönmüş, diyorlar mıdır? Yüzüme tebessüm yerleştireyim biraz, kimse anlamasın. Önce bir gölge uzandı yanıma sonra “çay getirdim sana,” dedi biri. Kısa bir şaşkınlıktan sonra doğruldum. Hüseyin’di. “Tepedeyken fark ettim seni ama yetişemedim. Biraz soluklandın sevap bankında ama...” dedi, birkaç saniye sustuktan sonra ekledi: “Koşamıyorum artık.” Aklımın her köşesi binlerce kilometre uzakta olduğu için anlamakta güçlük çektim. İşte o sürede meydana gelen sinir bozucu sessizliği bozmak için o aptalca soruyu sordum... “Tatilde misin?” “Yok,” dedi, Hüseyin. “Artık köyde yaşıyorum. Kazadan sonra tazminatımı alıp çay bahçesine ortak oldum ya.” Ya. Bu ya'nın çok uzun bir açılımı vardı. Kızım köyde herkes duydu. Kazadan sonra topal kaldım, alışveriş merkezi, topaldan güvenlik görevlisi olmaz diye tazminatımı verip işten çıkardı. Ne yapayım şehirde tek başıma, ben de köyüme geri dönüp şuradaki çay bahçesine ortak oldum ya. Bir süre önce annem Hüseyin'in başına gelenleri anlatmış ben de hiç oralı olmamıştım. Benim derdim bana yeterdi. Bunu hatırlayınca biraz mahcup bir tavırla, “Yaa geçmiş olsun,” dedim. Geçmeyeceği belli bir şey için ne gereksiz bir dilekti. İlkokulu beraber okumuştuk. Onların evi bizden daha yukarıdaydı, her sabah kapımı çalar, beslenme çantalarımızı boynumuza takıp caminin yanındaki okulumuza giderdik. Bazen köprünün yanındaki fırından geçerken o mis gibi taze ekmek ve poğaça kokusundan başımız döner, kahvaltı yapsak da bir poğaça alır bölüşürdük. Çocukluk, bu dünyanın belki de en güzel kokusu olan ekmek kokusuyla birleşince ne güzel hatırlanıyor. Sonra büyüdük… Ama o paylaşılan poğaçaların hatırı bir bardak çayda bulmuştu karşılığını. Uzanıp çayı elime aldığımda, çoktan ılıdığını fark ettim. Bir garip hissettim. Uzun zamandır, kimseden bir şey almadığım geldi aklıma. Hüseyin, afiyet olsun, diyerek geri döndü. Kumda yürürken topal ayağı başına gelenin hıncını binlerce kumu ezerek çıkarmaya çalışırken sağlam ayağı onun bu öfkesini üzerine alıp onu rahatlatmaya çalışıyordu. Onlar artık, sağ bacak, sol bacak değil, bu hayatta dengede durabilmek için birbirine destek olan iki yoldaştı. “Hüseyin!” diye seslendim. Ağzımdan çıkan isme önce ben şaşırdım. Bana doğru döndüğünde ona elimdeki çay bardağının anlamı ile ilgili bir cümle kurmaya hazırlandım; “Sağ ol.” Sonra bunun dünyadaki en güzel dilek olduğunu fark ettim. Yaşa emi Hüseyin. Onun tebessümünde kendiminkini gördüm. Ilımış çayın keyfini çıkardıktan sonra eve dönüş zamanı geldi. Şimdi yokuş yukarı tırmanmak vardı ya tek nefeste çıkabilirdim.
- Gerçek sevginin iyileştirici gücü
Yazar, editör ve eğitmen Özlem Çetinkaya’nın alışılmışın dışında bir anne kız hikâyesi anlattığı yeni romanı Anne Çiçekleri, çıktı! Çetinkaya, kaleme aldığı Anne Çiçekleri’nde yaşlı ve hasta bir anneyle kızı arasındaki sevgi-nefret ilişkisini ve yaşanan yüzleşmeleri psikolojik çözümlemelerle ele alırken okurlarını gerçek sevginin iyileştirici gücüyle sarıp sarmalıyor. Özlem Çetinkaya’nın anlatımıyla Anne Çiçekleri, çok sıradan görünen anne kız ilişkilerinin derinlerde oluşturduğu yolları, o yolların karanlıklarını, iniş çıkışlarını fark etmenin hikâyesi. Bu hikâye bize hiçbir şeyin göründüğü gibi olmadığını, gerçeklerin çok daha derinde olduğunu anlatıyor. Acıma ile şefkatin farkına varmamız için bize bir perde aralayan hikâyede kadının kendisine ve yaşama dair keşifleri, her kesik yarası gibi önce can yakıyor ama bir yandan da kendisine ve çevresine merhem oluyor. Özlem Çetinkaya 1974 yılında İstanbul’da doğmuşum ancak nereli olduğum sorulduğunda baba memleketim olması sebebiyle hep “Egeliyim,” cevabını verdim. Kendimle ilgili bir başka değişmez tanımlamam ise MERAKLI. Ne zaman kendimi bir tek kelime ile anlatmam istense bu cevabı verdim. İnsanı merak ettim. Yaşamı merak ettim. Yaşamdan sonrasını merak ettim. İlişkileri merak ettim. Nedenleri ve nasılları merak ettim. Merakım beni hikâyelere götürdü. Öyle bir merak ki bu, varsayım gibi görünse de aslında varsayımların cenderesinden gerçekliğin sonsuz olasılıklarına kapı açtı. Yazarlık konusunda bir üniversite eğitimi almadım. Yazmayı okuyarak ve yazarak öğrenmeye ve gözlemlemeye gayret ediyorum. “Burada gerçekten olan ne?” sorusunun cevaplarını görmek için çaba sarf ediyorum. Yazmak için farkındalık, farkındalık için yazmanın olmazsa olmaz olduğuna gönülden inanıyorum. Çünkü biliyorum, HİÇBİR ŞEY GÖRÜNDÜĞÜ GİBİ DEĞİL. İlkokul yıllarından bu zamana kadar en büyük tutkum, öğrendiklerimi anlatmak. Bazen eğitmen kimliğimle, bazen bir dost sohbetiyle, kimi zaman yazdığım hikâyelerle. Hikâyelerimdeki kahramanlarının derinliklerini oluşturmak için araştırdıkça insana dair yargılarımdan yavaş yavaş sıyrılmaya başladım. Yargılarımdan sıyrıldıkça da gerçeğin peşine daha çok düşer oldum. Bu süreç beni birçok öğretiyle, çalışmayla bir araya getirdi. Her birine sonsuz teşekkür ederim. Bana katkıları büyük. Kısaca, Özlem Çetinkaya hiçbir şeyin göründüğü gibi olmadığına inanan, gerçeğin peşinden giden, zihnindeki tozları temizleme çabasında olan bir meraklı, bir hikâye anlatıcısı. “Hepimiz birer hikâye anlatıcısıyız, zihnimizin kurgularının içinde yaşıyoruz. Var mısınız bu hikâyelerin ardındaki gerçeklere birlikte uyanalım.” KİTAPLARI · Aslında Çok Kolay (Kişisel Gelişim) · Biraz Senden Biraz Benden (Derleme: Cumhuriyet Akdeniz gazetesi “Yaşadıkça” köşesi yazıları) · Sana Söyleyeceklerim Var Anne (Derleme Mektuplar) · Tramola (Roman) · Günlük Farkındalık Adımları (Kişisel Gelişim Uygulama Kitabı) NERELERDE YAZIYOR? · Posta Gazetesi (Çevrimiçi) · Mümkün Dergi (Çevrimiçi) · Pozitif Kişisel Gelişim Dergisi · Pembe Nar (Çevrimiçi) PODCAST VE YOUTUBE KANALLARI İyi yaşam temasına uygun içeriklerle hazırladığı programları ve söyleşileri ÖZLEM ÇETİNKAYA isimli podcast ve YouTube kanallarından izleyebilir, dinleyebilirsiniz. ANNE ÇİÇEKLERİ Özlem Çetinkaya Düşbaz Kitap, 2024 Tür: Roman 96 s.















