top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • Dijital gölgelerimizin kim olduğunun önem taşıdığı yakın bir gelecek

    Haldun, Alper Kaan Bilir’in parlak hayal gücü ve keskin dilinin kesiştiği noktada yepyeni bir dünya tahayyülü sunuyor okura. Yaşamını internet üzerinden yaptığı canlı yayınlarla sürdüren Haldun’un bir gecesini mercek altına alan roman, ilişkilerin, özlemin, umudun ve ihanetin izini sürüyor. Herkesin vitrinde yaşadığı, kim olduğumuzdan ziyade dijital gölgelerimizin kim olduğunun önem taşıdığı bir yakın gelecek. “Şehrin karanlık manzarası da kendine göre güzeldi. Romanesk bir kale ya da viran bir gotik kilise gibi, çirkinliğinde estetik vardı. İşçi sınıfının yaşadığı semtler, çamurlu bir havuzun dibindeki çerçöp gibi, belli belirsiz seçiliyordu. Sonra... gece boyu gezen Sihirli Lambalardan biri, o karanlık mahallelerden geçiyordu. İHA’nın huzmesi altında harap apartmanlar, karanlıktan meydana çıkıyordu. Otoyol kenarındaki yansıtıcı çubuklar nasıl far vurunca ışıldarsa, öyle.” HALDUN Alper Kaan Bilir İthaki Yayınları, 2023 Tür: Roman

  • Şair Ahmet Telli’ye hapis cezası

    Şair Ahmet Telli’ye 2017’deki bir basın açıklamasında şiir okuduğu gerekçesiyle yargılandığı davada 10 ay hapis cezası verildi. Şair Ahmet Telli, IŞİD’in 2015’te Kobani’ye saldırısı sonrası yaptığı bir konuşmada ‘Dövüşen Anlatsın’ adlı kitabından okuduğu şiirler nedeniyle yargılandığı davanın üçüncü duruşması bugün Ankara 26’ncı Ağır Ceza Mahkemesi’nde görüldü. Sekiz yıla kadar hapsi istenen Telli, mütalaaya karşı savunmasında, basın açıklamasına aydın sorumluluğuyla katıldığını ve maksadının şiir okumak olduğunu söyleyerek şunları kaydetti: “Artık 26’ncı basıma ulaşan Dövüşen Anlatsın kitabımdaki şiirimle ‘terör örgütü propagandası’ yaptığım iddia ediliyor. Bir aydın olarak toplumsal meselelerde daha önce de bulundum, bu benim görevim.” Suçlamayı reddeden Telli, beraatini talep etti. Kararını açıklayan mahkeme, Telli’nin üzerine atılı suçu işlediğini belirterek ‘terör örgütü propagandası’ suçundan 10 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına hükmetti. Mahkeme, cezanın ertelenmesine karar verdi.

  • 2024 Seyhan Livaneli Öykü Yarışması için başvurular başladı!

    2024’te beşincisi verilecek olan Seyhan Livaneli Öykü Yarışması için başvurular başladı. Katılım için son başvuru tarihi: 15 Ekim 2023 Edebiyat dünyamıza soluk katabilecek yeni yazarlar ortaya çıkarmak ve Seyhan Livaneli’nin değerli anısını yaşatmak için Eksik Parça Yayınları’yla birlikte düzenlenen yarışmanın seçici kurulu Zülfü Livaneli (Jüri Başkanı), Hakan Akdoğan, Jale Sancak, Gaye Boralıoğlu, Menekşe Toprak, Barış İnce, Zafer Köse’den oluşuyor. Adaylar, Yol – Göç temalı, elektronik ortamda veya kâğıt baskı olarak yayımlanmamış, başka bir yarışmadan ödül almamış öykülerini 15 Ekim 2023 tarihine kadar seyhanlivanelioykuyarismasi@eksikparca.com göndererek başvurularını yapabilirler. * Yarışmanın kazananı 22 Ocak 2024’te açıklanacak; ödül töreni Nisan 2024’te düzenlenecektir. 2024 Seyhan Livaneli Öykü Yarışması Yönetmeliği Amaç Edebiyat dünyamıza soluk katabilecek yeni yazarlar ortaya çıkarmak ve Seyhan Livaneli’nin değerli anısını yaşatmak. Tema Yol – Göç Katılım Koşulları • Ödül, öykü türünde kitabı yayımlanmamış 18 yaş üzeri yazar ve yazar adaylarına açıktır. (Diğer türlerde kitabı yayımlanmış olmak, başvurmaya engel değildir.) • Ödüle, iki öyküyle başvurulur. Öyküler elektronik ortamda veya kâğıt baskı olarak yayımlanmamış, başka bir yarışmadan ödül almamış olmalıdır. Ve yarışmanın sonucu açıklanana kadar yayımlanmamalıdır. • Her biri en fazla 1500 sözcük uzunluğunda iki öykü tek Word dosyası içinde gönderilmelidir. • Başvuru, adayın kendisi tarafından, seyhanlivanelioykuyarismasi@eksikparca.com e-posta adresine, 15 Ekim 2023, saat 24.00’e kadar gönderilmelidir. • Başvuru için gönderilen e-posta, iki Word dosyasından oluşmalıdır. 1- Birinci dosyada yazarın/adayın adı, iki öyküsünün adları, belirlediği rumuz, adresi, cep telefonu, e- posta adresi ve kısa özgeçmiş bilgisi bulunmalıdır. 2- İki öykünün yer alacağı diğer dosyaya yazarın adı yazılmayacaktır. Dosyaların her ikisi de, belirlenmiş olan rumuz adıyla kaydedilmiş olmalıdır; “rumuz-1” ve “rumuz-2” biçiminde. Düzenleme kurulu, jüri üyelerine, ön elemeden geçen adayların dosyalarını isimsiz iletecektir. • Düzenleme kurulu, adayların dosyalarını yönetmeliğe uygunluk, özensizlik, belirgin anlatım sorunu, yazım hatası gibi yönlerden inceleyecektir. Yarışmayı düzenleyen kurum ön seçici kurul oluşturma yetkisine sahiptir. • Ödüle gönderilen öykülerin hukukî sorumluluğu yazarına aittir. İntihal veya üçüncü kişilerin telif hakkı gibi durumlarda, sorumluluk yazara aittir. • Yarışma Koordinatörü: Ayça Erdura • Seçici Kurul: Zülfü Livaneli (Jüri Başkanı), Hakan Akdoğan, Jale Sancak, Gaye Boralıoğlu, Menekşe Toprak, Barış İnce, Zafer Köse • Seçici kurul üyelerinin birinci derece yakınları, önceki senelerde ödülümüzü alan ve finale kalan yazarlar ödüle başvuramayacaktır. • Ödülü kazanan yazarın öykü dosyası, Eksik Parça Yayınları tarafından kitaplaştırılacaktır. • Yarışmanın kazananı 22 Ocak 2024’te açıklanacak ve Nisan 2024’te ödül töreni düzenlenecektir.

  • Sihirli bir kız ve arkadaşları

    Çoksatan İngiliz yazar Lindsey Kelk’in kaleme aldığı, Pippa Curnick’in karakteristik çizimleriyle hayat verdiği Küllü ve Tüylü serisi, bir peri kızı hikâyesi olarak başlasa da büyülerini kontrol edemediği için saraydan kovulan Küllü’nün eğlenceli maceralarıyla git gide “zıpır” bir hâl alıyor. Ayrıntı Yayınları’nın ilk gençlik kitapları markası Dinozor Genç, gençlerin okuma sevgisini artıracak kitapları yayımlamaya devam ediyor. Dinozor Genç, anlattığı alternatif ve eğlenceli Külkedisi hikâyesiyle tüm dünyada büyük ilgi gören Küllü ve Tüylü serisinin ilk kitabı Gece Yarısı Sihri’nden sonra serinin ikinci kitabı Ormandaki Periler’i de Türkiye’deki okurlarla buluşturdu. SİHİRLİ BİR KIZ. KONUŞAN BİR KÖPEK. PARTİ BAŞLASIN… Küllü, bencil üvey kız kardeşleri ve kaba üvey annesiyle SIKICI bir hayat yaşarken dilekleri sihirli bir şekilde gerçekleşir. Ancak bunun bir sürpriz olduğunu söylemek son derece hafif kalır. Çok geçmeden Küllü kendini kralın sarayındaki BÜYÜLEYİCİ baloya giderken bulur. Fakat onun iyilik perisi Brian, pek güvenilir DEĞİL gibidir ve Küllü de sihir konusunda pek iyi DEĞİLDİR. Artık Küllü’nün hayatında sıkıcılıktan eser yok, her şey TAMAMEN KARGAŞA! KÜLLÜ VE TÜYLÜ - GECE YARISI SİHRİ Lindsey Kelk Dinozor Genç, 2023 Çeviri: Cansu Akkoyun 224 s. SİHİRLİ BİR KIZ. KONUŞAN BİR KÖPEK. HANSEL İLE FİRARDA… Küllü birazcık sihir yaptığı için herkes onun bir CADI olduğunu düşünür. Bu macerada Küllü ve KONUŞAN köpeği Tüylü’nün FİŞEK GİBİ kaçtığına şahit oluyoruz. Bu kaçışa GERÇEK bir cadının zencefilli çörek evinden biraz YEDİĞİ için cadıdan KAÇMAK zorunda kalan Hansel de katılıyor. PERİLER ÜLKESİNE ulaşıp Küllü’nün annesini bulabilirlerse, belki de hepsi güvende olacaktır ya da sonları TAMAMEN HAYAL KIRIKLIĞI! KÜLLÜ VE TÜYLÜ - ORMANDAKİ PERİLER Lindsey Kelk Dinozor Genç, 2023 Çeviri: Cansu Akkoyun 192 s.

  • 135 yıllık National Geographic dergisinden kötü haber

    National Geographic dergisi, 135 yıl süren matbuat macerasını noktalayacağını açıkladı. Dergi önümüzdeki yıl basılmayacak. National Geographic, son kadrolu yazarlarını bu hafta işten çıkardı. 100 yılı aşkın bir süredir doğal dünyayı takip eden, ikonik sarı çerçeveli dergi, son kadrolu yazarlarını bu hafta işten çıkardı. Dergideki son işten çıkarmalar sırasında kaç personelin işten çıkarıldığı belli değil. Ancak karar, ana şirket Walt Disney Co.'nun bu yıl farklı iş bölümlerinde binlerce çalışanı isten çıkarma planının ardından geldi. TRT Haber'in aktardığına göre; bir dergi sözcüsü Çarşamba günü CNN'e yaptığı açıklamada, 2022 sonunda 1,7 milyondan fazla aboneye sahip olan National Geographic'in aylık sayılarını yayımlamaya devam edeceğini söyledi. Sözcü, "Kadro değişiklikleri, bu işi yapma yeteneğimizi değiştirmeyecek, bunun yerine bize farklı hikayeler anlatmak ve birçok platformumuzda izleyicilerimizle bulundukları yerde buluşmak için daha fazla esneklik sağlayacak. Son değişikliklerin dergiyi veya hikaye anlatım kalitemizi olumsuz etkileyeceğine dair herhangi bir ima, kesinlikle yanlış" dedi. Dergide eski bir bilim yazarı olan Michael Greshko, Twitter hesabından "Bugün National Geographic'teki son günüm. Dergi, ben de dahil olmak üzere kadrolu yazarlarıyla yollarını ayırıyor" yazdı.

  • Dijital Çağdan Kapitalizm Sonrası Dünyaya

    C. G. Jung, 1933 ve 1941 yılları arasında Zürih'teki İsviçre Federal Teknoloji Enstitüsü'nde (ETH) bir dizi halka açık ders verir. Genel bir dinleyici kitlesine verdiği bu derslerde, rüya analizinden simya psikolojisine kadar çok çeşitli konuları ele alır. Jung'un 1938-1940 yılları arasında yoga ve meditasyon psikolojisi üzerine verdiği ufuk açıcı dersleri ise ilk kez bu kitapta yer alıyor. Bu derslerde Jung, kendisinin “etkin imgeleme” psikoloji yöntemi ile farklı yogik ve Budist geleneklerin meditatif uygulamaları arasında paralellikler bulmaya çalışırken Doğu ve Batı düşünme tarzlarını da karşılaştırır. Dinleyicilerini Doğu meditasyonuyla tanıştırmak için üç metinden yararlanır: Patañjali'nin Yoga Sûtra'sı, Çin Arı Ülke Budizmi’nden Amitâyur-dhyâna-sûtra ve tantrik yoga konusunda bir kutsal kitap olan Shrî-chakra-sambhâra Tantra. Dersler, fikirlerini halkla paylaşan Jung'u yakından tanımak için eşsiz bir fırsat sunar; bir yandan kişisel geçmişine ve psikolojik gelişimine ışık tutarken, diğer yandan karşılaştırmalı yöntemini uygulayan Jung'u iş başında görme imkânı verir. Martin Liebscher'nın harika tanıtım yazısının yanı sıra Jungcu kavramların ve psikolojik terminolojinin açıklamalarını da içeren Yoga ve Meditasyon Psikolojisi, Jung'un düşüncesinin evrimine dair önemli bilgiler sağlamakta, ayrıca sonraki çalışmalarını anlamak için benzersiz bir yerde durmaktadır. C. G. Jung İsviçreli psikiyatr, analitik psikolojinin kurucusu. 1895 yılında Basel'de tıp eğitimi almaya başladı ve 1900 yılında Eugen Bleuler'in asistanı olarak Burghölzli'de psikiyatrist olarak hizmet verdi. Doktorasını 1902 yılında tamamladı. Konu, okült fenomenler ve onların psikoloji ve patolojiyle bağlantıları idi. Paris'te altı ay boyunca Pierre Janet ile bilgilerini derinleştirdi. 1903 yılında Emma Rauschenbach ile evlendi. 36 yaşında Uluslararası Psikanaliz Birliğinin ilk başkanı oldu. Carl Gustav Jung sadece psikoterapi bilim dalını değil, aynı zamanda psikoloji, teoloji, etnografi, edebiyat ve güzel sanatları da etkiledi. Psikoloji bilim dalında bizzat bulduğu kavramlar geniş çevrelerce kabul gördü. YOGA VE MEDİTASYON PSİKOLOJİSİ C. G. Jung Pinhan Yayıncılık, 2023 Çeviri: Kağan Kahveci 440 s.

  • “Bütün olmak parça olmaktır; gerçek yolculuk geri dönüştür”

    Gönül Malat yazdı: "Ursula K. Le Guin, olağanüstü hayal gücüne okuyucusunu da ortak ederek kitaptaki ikircikli (Arzlılar; Urras – Anarres gezegenleri) ütopya ile geri dönüş tekniğini de kullanıp, uzayda yolculuğa çıkarır. Ama her ütopyanın içinde bir distopya saklı değil midir aslında?" Gönül Malat “Eski dünya ölüyor ve yenisi doğmakta zorlanıyor; şimdi canavarların zamanıdır.”* Taocu, feminist ve anarşist yazar Ursula K. Le Guin’in, temellerini çok sağlam bir kurguyla oluşturduğu Mülksüzler romanı, kuşkusuz XX. yüzyılın en önemli kitaplarından birisi. Kıyasıya yaşanan soğuk savaş döneminin sonlarına doğru (1974) yazılan roman, Urras (isim USSR - SSCB ve USA isimlerinin harmanlanmasıyla yazar tarafından oluşturulmuş) gezegeniyle doğrudan dünyayı ve soğuk savaşın içindeki silahlanma yarışını anlatıyor. Urras’ta düşünceler parayla satılıp alınabiliyor. Başkasının düşüncesine böylece sahip olunabiliyor. İnsana yakışan, bilgiyi (düşünceyi) paylaşmak olmasına rağmen bilgi, gizli-saklı (obskürantizm) ve aynı zamanda silah yapımında kullanılıyor. Yazar buradan hareketle kitabın en önemli cümlesini altmış yedinci sayfaya yerleştiriyor. “Düşüncenin doğasında iletilmek vardır: yazılmak, konuşulmak, gerçekleştirilmek. Düşünce çimen gibidir. Işığı arar, kalabalıkları sever, melezlenmek için can atar, üzerine basıldıkça daha iyi büyür.” Düşüncenin doğal yapısının anlatıldığı bu cümleler eşsiz bilim kurgunun çekirdeğini oluşturuyor. Bu bağlamda diyebiliriz ki, roman kuramcıların ve filozofların öne çıktığı bir kurguyla çatılmış. Mülksüzler kitabında başta yazarın kendisi ve roman karakterleri olmak üzere, kitaba esin kaynağı olanların hepsi gerçek hayatta da birer kuramcı. Tabii bu durum okuyucuyu da bir kuramcıymış gibi devinime, düşünmeye itiyor. Okurun bilincine ve bilinçdışına sürekli dalıp çıkan kurgu, onu hızla filozof haline dönüştürüp sarsıyor ve kendini aratıyor. Emin olun kitabı anlamak için bir filozof olmaktan başka şansınız yok. Hayal ediyor, düşünüyor ve oluşturduğunuz kuramlarınızla bilmediğiniz gezegenlerde yaşayıp cisminizden tamamen ayrılıyorsunuz. Başka dünyalardan kendinize bakabiliyorsunuz. Yeni yaşamınızda paylaşmayı, dayanışmayı, olmayı (sahip olmayı değil) ve şiddet içermeyen anarşizmi öğrenerek daha insancıl taze fikirler geliştiriyorsunuz. Yazar, bir söyleşisinde Mülksüzler’i yazarken iki yıl kadar tıkanıp yazamadığını ve romanın içinden çıkılmaz bir hal aldığını söyler. Ardından ekler; “Karakterim Odo, yaşadığım bu durum karşısında benden, kendisi hakkında uzun bir öykü yazmamı istedi. Başka bir öykümle bağlantı kurmam gerektiğini de belirtti. Omelas’ı Bırakıp Gidenler’i ilk terk eden de Mülksüzler’imin karakteri Odo’ydu sonuçta. Böylece Devrimden Önceki Gün adlı uzun öyküm ortaya çıktı. Odo’nun düşüncelerinin diyaloglarla verildiği bu uzun öykümden sonra Mülksüzler’in yolu da açıldı.” Üzerine oturduğu dört ana sütunla kurgu, hayran olunacak güzellikte ve çok sağlam inşa edilmiş. Dört ana sütunun üçünü kuramcı psikiyatristler Eric Fromm, Carl Gustav Jung ve Sigmund Freud ile onların yazdığı kitaplar-savlar oluşturuyor. Eric Fromm’un, başta “Yeni Bir İnsan, Yeni Bir Toplum” adlı insanın özgürleşmesi üzerine yazılmış kitabı olmak üzere, bazı kitaplarının etkisi belirgin romanda. Aslında Mülksüzler’den sonra yazılan Sahip Olmak ya da Olmak kitabı daha çok ilintilendirilmeli. Kanımca Fromm’un, Sahip Olmak ya da Olmak kitabının ana temasını önceki anlatılarında bulmak mümkün. Bu nedenle yazarın esin kaynağı olarak bağdaştırmak bu kitap için de yanlış olmaz. Eşzamanlılık Teorisi ise analitik psikiyatrinin öncülerinden Carl Gustav Jung'un 1960 yılında yazdığı bir kitap. Aynı zamanda romanın karakteri Shevek, eşzamanlılık üzerine çalışan bir fizik profesörü. Dolayısıyla roman, eşzamanlılık teorisi üzerine kurulmuş ve Jung’un arketipleriyle de pek yakın ilişki içerisinde. Sigmund Freud, kitapta diğer sütunu oluşturan kuramcı! Freud her ne kadar psikiyatrist olsa da birçok psikiyatrist gibi edebiyata katkısı yadsınamaz. Psikanaliz yöntemi ve rüyalar çalışma alanının en önemli yapı taşları bildiğiniz üzere. Ursula K. Le Guin de rüyalara epey düşkün bir yazar. Bu nedenle ikisinin buluşması çok olağan kanımca! Kurgunun en önemli sütunu olan dördüncüyü ise Antonio Gramsci oluşturuyor. Faşist Mussolini’nin, “Bu beynin işlemesini yirmi yıl durdurmalıyız,” dediği sosyalist kuramcı! Hapishanede geliştirdiği yeni dil ve şifrelerle yazdığı kuramları, bazı anlaşmazlıklara neden olsa da (şifre ve Ezop dili nedeniyle), özünde insanın mekanik yapıdan sıyrılıp, kültür ve düşüncesiyle varoluşunu yazmaya çalışmış bir kuramcı. Hapishane Mektupları’nda -bazı çevirilerde Hapishane Defterleri - Gramsci, yeni bir toplumun kuruluşuna yönelik dönüştürücü toplumsal iradenin oluşturulması sürecinde yaptığı vurgu ile tarihin/ekonominin belirleyiciliğinin kaba materyalizminden kurtulmuş bir düşünürdür. Özellikle Marksizm’in kaderci ve mekanik yöne saptırılmasına karşı çıkarak kültürel deneyimleri kenara iten bu yaklaşımlar karşısında kültürün ve düşüncelerin oynadığı rolü gösterme gayreti ve isteği içinde oluşu nedeniyle kurgunun en önemli sütununa yerleştirilir yazar tarafından. Le Guin, Gramsci’nin kuramlaştırdığı “Devletsiz toplum” kavramını, Devrimden Önceki Gün öyküsünden Mülksüzler’e giden yolda, Odo’nun Anolojisi olarak kurguya ilmek ilmek işlemiştir. “Hapishane Mektupları’nı” da! Kanımca Ursula K. Le Guin; Anarres’i ve Anarşist Odo’yu, Gramsci’nin Hapishane Mektupları etkisiyle ete kemiğe büründürmüştür. Romanın protogonisti, Eşzamanlılık Teorisi üzerine çalışan ve Anarres gezeninde yaşayan fizik kuramcısı Shevek, Urras gezegenine geldiğinde Odo’nun hapsedildiği yeri görmek ister ve harabeye döndüğünü görünce der ki, “Odo, dokuz yıl burada hapsedildi ve Analojiyi (Hapishane Mektupları) orada yazdı.” Anarres aslında Gramsci kuramının hayata geçirildiği gezegen, Odo da Gramsci’nin cinsiyet değiştirip kadın anarşist olarak karşımıza çıkan karakteri ya da kurmacadaki karşılığıdır. Yazarın, Mülksüzler’i daha derin yorumlayabilmek için öncesinde okumamızı önerdiği Devrimden Önceki Gün adlı öykü kitabındaki illüstrasyonlarda yuvarlak gözlükleri ve kambur duruşuyla A. Gramsci de yer almaktadır. Aynı zamanda bu öyküsünde Mülksüzler’in, obskurantizm üzerine bir anlatı olacağının işaretlerini de vermiştir usta kalem. Ayrıca Odo karakteri için Hapishane Mektupları adlı başka bir kitabı olan anarşist Rosa Lüxemburg’a da göndermedir demek yanlış olmaz. Urras ne kadar sahip olma duygusuyla doluysa, Anarres’ te o kadar olmak duygusuyla doludur. Yoksuldur. Mülksüzdür. Şiddet içermeyen anarşizm ve bir sürgünle doğmuştur. En önemlisi Anarres’te yasa ve silah, dolayısıyla savaş yoktur. Ayrıcalık sorumluluktur. Aşırılık bir nevi dışkıdır. Çabalanan, insanın özgürlüğüdür. Sahiplik olmadığı için soyadı da yoktur. Yaşayanların isimleri tektir ve aynı değildir. Ayrıca bilgisayardan verilir. Cinsiyet ayrımı olmadığından, yalnızca insan kavramı ön plandadır. Ursula K. Le Guin, anarşizmden türettiği adıyla Anarres’i, Tiranlar asla anarşi ortamında doğmazlar, onların yalnızca yasaların gölgesindeyken yükselişe geçtiklerini ve de yetkiyi yasalardan aldıklarını görürsünüz. Oysa yasanın adaletsizliklerini hiçbir şey durduramaz, hiçbir şey engelleyemez. Tiran yasaların dilinden konuşur ve başka bir dili yoktur. Tiranlar, yasaların gölgesine ihtiyaç duyar. Oysa yasaların sürdüğü hüküm yozlaşmıştır. Yasalar, ancak anarşi yoluyla aşılabilir, diyen G. Deleuze’ün savlarından da yola çıkıp kurguyu oluşturarak genişletmiştir. Romandaki zamandan iki yüzyıl önce yaşayan Odo’nun düşünceleri Anarres’ te aşınmaya uğramış görünmekle beraber Shevek, Odoculuğu çok iyi özümsemiş akıllı bir kuramcıdır kendi gezegeninde. Kuramını satmak için değil, meyvesini oluşturmak toplamak için gider Urras’a. Gerçek hedefi Anarres’e geri dönmektir. Yazar, burada da M. Foucault’nun Heterotopya kuramını kurmacasına ekler hem de büyük ustalıkla. Shevek için Urras, heterotopyadan ibarettir. Balinanın karnıdır. Hem zaten Odo da “Bütün olmak parça olmaktır; gerçek yolculuk geri dönüştür,” der. Yazarın diyaloglarla, kitabın içine girmemizi bir kuramcıya dönüşmenizi epey kolaylaştırdığını belirtmeliyim. Odoculuğun aşınmasını anlatırken Dap ve Shevek’in diyaloğu bunun güzel örneğidir: (artık)Özgürlük için eğitim yapmıyoruz. Toplumsal organizmanın en önemli etkinliği olan eğitim katı, ahlakçı ve otoriter oldu. Çocuklar Odo’nun sözlerini sanki yasaymış gibi ezberliyorlar-en büyük küfür bu! Bu benimsenmeden, yalnızca şeklen yapılan eğitimin anlatımında Mine Söğüt’ün kulaklarını çınlatmadan -Gergedan: Büyük Küfür- geçmek olanaksız! Buradan itibaren kitabın inşaatında taşıyıcı sütunlar bitip, yamuk üçgen bir çatıyla kapatılır kurgu. Çatıda da üç çeşit kuramcı yer almaktadır. Taocu düşünce bu üçgen çatının en büyük yüzünü ve çekirdeğini oluşturur. Le Guin, G. Deleuze’ün düşüncelerinden yola çıkıp Taoizm ile harmanlayarak “Anarşizmin baş hedefi, ister kapitalist isterse sosyalist olsun, otoriter (totoliter) devlettir. Önde gelen ahlaki ve ilkesel teması ise işbirliği, dayanışma ve karşılıklı yardımdır. Tüm siyasi kuramlar içinde en idealist olanı anarşizmdir,” der. Çatıdaki Taocu fikirler de Stoacılık ile harçlanmıştır. Yine yazar bu harcı; “düşünceler (M.S. II. yüzyılda yaşamış olan Stoacı Roma İmparatoru Marcus Aurelius’un kitabıdır), hiçbir zaman yasalarla ve hükümetlerle denetlenmemiştir. Urras’ta bile,” diyerek diyalogla verir. Çatının diğer yüzünü, kadın hakları savunucusu, roman yazarı Mary Shelley ve eşi "Ateizmin Gerekliliği" adlı makalesiyle bilinen şair Percy Bysshe Shelley ile Pyotr Alekseyeviç Kropotkin oluşturur. Kropotkin’e göre; '' Bizim şu anda yaşamakta olduğumuz gibi yaşamak, kuşkusuz, budalalık. Ama yaşamımızın böyle olmasının nedeni kadın emeğinin bir hiç yerine konulmasıdır. Bu ayrıca, bugüne dek insanlığın kurtuluşu düşlerini kuran insanların bile kadının da kurtuluşu konusunu dikkate almamalarının bir sonucudur. Bu ayrıca, erkeklerin onurlarını 'yemek- çamaşır- bulaşık' işlerine karıştırmamak istemelerinin, dolayısıyla da bütün bu işlerin bir yük hayvanı gibi kadının sırtına yüklenmesinin bir sonucudur. Kadının kurtulması demek ona üniversite kapılarının, yargı, parlamento kapılarının açılması demek değildir; çünkü bu durumda, kurtulan kadın ev işlerini bir başka kadının üzerine yıkacaktır. Kadının kurtulması demek onun mutfak ve çamaşır gibi insanı kütleştiren işlerden kurtulması demektir. Kadının kurtulması demek çocuklarının beslenmesini sağlarken, ona toplumsal yaşama katılmasını sağlayacak boş zamanı da sağlamak demektir. Ve göreceksiniz, bu gerçekleşecektir; gerçekleşmeye başlamıştır bile hatta. Ev köleliğine dokunmayan bir devrim gerçek devrim olamaz. Kropotkin ayrıca yazdığı Anarşist Ahlak kitabıyla Le Guin’in kurgusuna epey katkı sağlamıştır. Anarres’in, toplumsal organizması ve yapısı Kropotkin sayesinde oluşmuştur. Odo’nun kadın olarak kurgulanmasında da payı büyüktür. Çatının üçüncü yüzü Gestalt Tedavisi, Yeni Sol’un filozofu ve anarşizm çalışmalarıyla bilinen Paul Goodman ile anarşist yazar Emma Goldman oluşturur. Emma Goldman ise anarşizmi (şiddetsiz) savunan ömrü hapislerde geçmiş bir yazar ve düşünür. “Anarşizm, yalnızca uzak geleceğe ilişkin bir teori olmayıp, insanı kuşatan içsel ve dışsal yasak ve engellere karşı bugünden topyekun mücadeleyi esas alan bir yaşam biçimidir. Kadının gelişimi, bağımsızlığı özgürlüğü kendisinden gelmelidir. İlk olarak kendisini bir obje değil, bir kişilik olarak ortaya koymalıdır. İkincisi, hayatını basit, fakat zengin ve derin kılarak; kendi bedeni üzerinde başkalarının iddia ettiği tüm haklara karşı koymalı, istemediği sürece çocuk yapmamalı, tanrının, devletin, kocasının, ailesinin bir kulu olmaya karşı çıkmalıdır. Bu da hayatın tüm karmaşıklığını ve özünü anlamaya çalışarak, yani kendini toplumun fikirlerinden ve yargılarından özgürleştirerek olur,” der. Mülksüzler’de, Odo’nun kadın anarşist olarak kurgulanmasını da sağlayan kuramcı ve yazardır aynı zamanda. Mülksüzler’i XX. yüzyılın en önemli kitaplarından biri yapan neden; yazarın bu derin okumalardan yola çıkarak, romanın olağanüstü kurgusunu bir kuram haline de dönüştürmesidir. Ustaların ustası demekten başka ne diyebiliriz Ursula K. Le Guin için. Yazar Mülksüzler’de, zamanın kurgu ve anlatımıyla da okuyucusuna çok farklı bir bakış açısı kazandırmış, doğrusal algıladığımız ya da algılamaya zorlandığımız zamanı, gezegenlerin özellikleriyle de pekiştirip döngüsel düşünmemizi sağlamıştır. Yalnızca bu anlatı bile fütürist yazarın tüm kitaplarını okumak için yeterlidir kanımca. Ursula K. Le Guin, olağanüstü hayal gücüne okuyucusunu da ortak ederek kitaptaki ikircikli (Arzlılar; Urras – Anarres gezegenleri) ütopya ile geri dönüş tekniğini de kullanıp, uzayda yolculuğa çıkarır. Ama her ütopyanın içinde bir distopya saklı değil midir aslında? Ütopyalarını yaşayan bir kesimin yanında onlara ütopyalarını yaşatacak ezilmişler, köleler yok mudur? Yazar, biz okurlarını işte ikircikli ütopyada gerçeklerle böyle yüzleştirir. Şiddet içermeyen anarşizmiyle bizleri dayanışmacı, paylaşımcı, özgür düşünmeye davet eder. Kitabın sonunu okuyucusuna bırakıyor gibi görünse de, Hain gezegeninden bir anarşist devreye giriverir. Hain gezegeni Arzlılardan daha uygar ve gelişmiş medeniyete sahiptir. Zamanın içinden arzlılara göre çok daha uzun sürede geçmektedirler. Bu nedenle göreceli bir yaşlı nüfusları var. Bu yüksek uygarlık ve uzun yaşama olanağı bile, düşünmeyi kuram geliştirmeyi engelleyememiştir. Yoksul, mülksüz Anarres’e gelmek isteyen bir anarşist çıkar Hainlılardan. Yazar bu durumu, “Farklı güneşlerin ışıkları farklıdır, ama tek bir karanlık vardır,” diyerek açıklığa kavuşturur. Kitabın kapağını kapattığımda, zihnimin dehlizlerinde rengârenk ışıklar dans etmeye başladı. Bu ışıklar sayesinde tozları derin bir temizlikle kovdum dehlizlerden. Ve dedim ki; dayanışmacı ve paylaşımcı düşünerek değişim, şiddet içermeyen bir anarşidir. Dünyada bize ait olan tek mülkümüz düşüncelerimizdir ona da mülk denirse. Mülksüzler için daha sayfalarca ve sayfalarca yazılabilir. Ama Karacaoğlan dizeleriyle bitirelim; Üryan geldim gene üryan giderim/ Ölmemeğe elde fermanım mı var… Kaynaklar: 1. Yaşam Öyküsünde İradenin Belirleyiciliği: Antonio Gramsci Kaynak: Yaşam Öyküsünde İradenin Belirleyiciliği: Antonio Gramsci, Asım Öz 2. Antonio Gramsci ve Hegemonya, dergipark. org.tr. Doç. Dr. A. Baran Dural 3. sozkimin.com 4. filozof.net 5. Wikipedia * Antonio Gramsci MÜLKSÜZLER Ursula K. Le Guin Metis Yayınları, 1990 Çeviri: Levent Mollamustafaoğlu 344 s.

  • 2023 Sennur Sezer Emek-Direniş Şiir ve Öykü Ödülleri sahiplerini buldu

    DİSK Gıda-İş Sendikası ve Manos Kitap'ın düzenlediği Sennur Sezer Emek-Direniş Şiir ve Öykü Ödülleri sahiplerini buldu. Ödüller 1 Eylül 2023 tarihinde düzenlenecek törenle sahiplerine verilecek. 7 Ekim 2015 tarihinde yaşamını yitiren şiirin ve umudun yorulmaz iğnesi Sennur Sezer’in anısı ve mücadelesini yaşatmak için DİSK Gıda-İş Sendikası ve Manos Kitap tarafından düzenlenen Sennur Sezer Emek-Direniş Şiir ve Öykü Ödülleri sahiplerini buldu. 2016 yılından beri verilen ödüllerde bu yıl şiir dalında Emin Kaya “Dilini Yitirmiş Yabancı” dosyasıyla birincilik ödülüne değer görülürken, Doğu Kaşka da “Güneş Ancak Kurbağalar İçin Zulümdür” başlıklı dosyasıyla Jüri Özel Ödülü’ne değer görüldü. Orhan Alkaya, Nalan Çelik, A. Hicri İzgören, Gülce Başer ve Betül Dünder’den oluşan şiir jürisinin Emin Kaya’ya verdiği birincilik ödülünün gerekçesini Betül Dünder kaleme aldı. Dünder yaptığı açıklamda ödülün gerekçesini şöyle açıkladı: “2023 Sennur Sezer Emek-Direniş Şiir Ödülü’nü ‘Dilini Yitirmiş Yabancı’ dosyasıyla alan Emin Kaya’nın günümüz şiirinin etkili bir ismi olacağını düşünerek; poetikasını oluşturan kavramların şiirindeki izleği taşırmadığını ve varoluşsal çabanın şiirle bütünleştiği yerde emeğin, paylaşmanın ve coğrafyayı boydan boya dolaşan bir isyanın inceden söylenmiş dizelerine varlığını, dilin eril hükümranlığını bilinçli bir söylemle kırma/dağıtma tavrının belirginliğini de dikkate alarak jüri ‘oy çokluğuyla’ kendisini ödüle değer bulmuştur.” Başladığı yıldan beri Sennur Sezer adına öykü ödülü verildiği gibi, bu ödülde jüri üyeliği yapan ve 2022 yılının Ekim ayında aramızdan ayrılan Ahmet Tulgar adına da sadece bu yıla özgü olmak üzere bir özel ödül, daha önce açıklandığı üzere kararlaştırılmıştı. Adnan Özyalçıner, Ayşegül Tözeren, Pakrat Estukyan, Eylem Ata Güleç ve Tunç Kurt’tan oluşan öykü jürisi bu yıl Sennur Sezer Emek ve Direniş Öykü Ödülü için Hatice Sabah’ın “Ben Robot Değilim” başlıklı dosyasını değer gördü. Sennur Sezer Emek ve Direniş Öykü Ödülleri Ahmet Tulgar Özel Ödülü için de Hamdi Topçuoğlu’nun “Limburg Hikâyeleri” başlıklı dosyası değer görüldü. Eylem Ata Güleç kaleme aldığı gerekçede, Hatice Sabah’ın yine oy çokluğuyla aldığı ödül için şu değerlendirmelerde bulundu: “2023 yılı Sennur Sezer Emek-Direniş Şiir ve Öykü Ödülleri kapsamında bu yılki öykü ödülüne, dosya bütünlüğünde hissedilen yaratıcı ve etkin hayal gücü, içtenlikle örülmüş olay örgüsü, kurgudaki anlık geri dönüşlerin karakterlerin aile tarihine güçlü bir ışık düşürmesi, karakterin içine doğduğu koşulları, çevresel faktörleri, büyüme pratiğini ve psiko-sosyal etkilerini başarıyla betimlemesi, özgün ve sahici öykü atmosferi kurmuş olması, betimleme ve ayrıntıların işlevsel kullanımı nedeniyle Ben Robot Değilim adlı öykü dosyası layık görülmüştür.” Öykü ödül jürisinde yer alan Tunç Kurt da Hamdi Topçuoğlu’nun yine oy çokluğuyla değer görülen Sennur Sezer Emek ve Direniş Öykü Ödülleri Ahmet Tulgar Özel Ödülü için “Limburg Hikayeleri” dosyasına şu değerlendirmeyi yaptı; “Limburg Hikâyeleri, işçi sınıfının ağır iş koşulları altında ezilen karakterlerinin aynı zamanda kişisel acılarına, gurbet çekmenin ve öteki olmanın ağırlığına dokunan, incelikle kurgulanmış öykülerden oluşuyor. Hamdi Topçuoğlu, temelde insanı işaret eden derinlikli öyküler kurguluyor. Sennur Sezer adına 1 Eylül 2023 tarihinde düzenlenecek olan törende ödül sahiplerine plaketleri verilecek ve ödül alan dosyalar Manos Kitap tarafından yayımlanacak.

  • İnsan doğasının karanlık yönleri, derin tutkuları, inançları ve çelişkileri

    Akutagawa'nın "intihar mektubu" niteliği taşıyan "Bir Budalanın Yaşamı" başlıklı öyküsü ve yazarın hayatına son vermeden önce bıraktığı intihar notu başta olmak üzere yaşamının son döneminde kaleme aldığı eserlerden derlenen bu seçki, toplumun buhranlı haleti ruhiyesine de ayna tutuyor. Modern Japon öykücülüğünün mihenk taşı Ryūnosuke Akutagawa'nın Japon ve Çin kültür sembollerinin yanı sıra Avrupa sanatından, Rus edebiyatından, antik Yunan mitolojisinden beslendiği, yalın ve yer yer toplumsal taşlamalarla örülü otobiyografik öyküleri Bir Budalanın Yaşamı, dönemin sosyal ve siyasi yapısına yönelik çok sayıda göndermeyle I. Dünya Savaşı ve sonrasını kapsayan Taişo Dönemi Japonya'sının tam teşekküllü bir panoramasını çiziyor. Ryunosuke Akutagawa modern Japon öykücülüğünün mihenk taşı olarak kabul edilen, eserlerini Taişo döneminde Chōkōdō Shujin veya Gaki mahlasıyla kaleme alan Tokyolu yazar. Klasik Çin edebiyatının yanı sıra, Mori Ōgai ve Natsume Sōseki'nin eserlerine duyduğu ilgi 1913 yılında Tokyo Üniversitesi'nde İngiliz Edebiyatı eğitimi gördüğü esnada perçinlendi. Üniversitedeyken William Butler Yeats ile Anatole France gibi yazarlardan çevirilerini ve kendi öykülerini kurucuları arasında yer aldığı Shinshichō (Yeni Düşünce Akımları) dergisinde yayınladı. Kendisine sonraki yıllarda popülerlik kazandıran ve hem beyazperdeye hem de opera ve baleye uyarlanarak ölümsüzleşen Rashōmon adlı kısa öyküsü yine aynı yıllarda Teikoku Bungaku (İmparatorluk Edebiyatı) dergisinde yayınlandı. Mezun olduktan sonra kısa bir süreliğine İngilizce öğretmenliği yaptıysa da idolü Sōseki'yle tanışması ve övgüsüne mazhar olması yazarlığı açısından dönüm noktası niteliği taşıdı. Natüralist çağdaşlarının aksine Japon folklorunu ve Batılı modernist tarzı harmanladığı evrensel nitelikteki kısa öykülerle ünlendi. Mitoloji ve efsanelerden beslendiği temaları yalın ve yer yer toplumsal taşlamalarla örülü alegorik bir üslupla yeniden yorumlayarak, Japon kültürünün dönemsel inşasında ve gelecek nesillere aktarımında önemli rol oynadı. Annesinden miras kalan şizofreni hastalığının belirtilerinin baş gösterdiği 1921 yılında Osaka Mainichi Shinbun muhabiri olarak Çin'de dört ay geçirmek için yazarlık hayatına ara verdi ve gelecekte kaleme alacağı hikâyelerin esin kaynaklarını zenginleştireceği kısa seyahatler gerçekleştirdi. Yaşamının son dönemlerinde başa çıkmakta zorlandığı sanrılar ve psikotik ilaçlarla bastırmaya çalıştığı hastalık korkusuna rağmen 1927 yılında aşırı dozda barbitüratla yaşamına son verene dek, Osamu Dazai gibi Japon edebiyatının pek çok ustasına ilham veren yüz elli kısa öykü yayınladı. 1935 yılından bu yana yılda iki kez Japonya'nın yeni ve umut vadeden yazarları için anısına verilen Akutagawa Ödülü ise ülke edebiyatı açısından önemini göstermektedir. BİR BUDALANIN YAŞAMI Ryunosuke Akutagawa Sel Yayınları, 2023 Çeviri: Zeynep Ebru Okyar Editör: Özlem Mete 120 s.

  • “Biz bu hale nasıl geldik?”

    İlk yapıtı Işık Ülkesinden ile Yunus Nadi Roman Ödülü’nü, Yok Çünkü Telafisi romanıyla da Oktay Akbal Edebiyat Ödülü’nü kazanan Zeynep Göğüş, son çıkan romanı, Çok Yalan Söyledik ile bir dönemin kapısını aralıyor. Ankara belgeseli hazırlamak için büyüdüğü şehre dönen Işıl, yerleştiği Kale civarında ve başkent sokaklarında gezdikçe hem kendi geçmişine hem de ülke tarihine doğru bir yolculuğa çıkar. Tesadüfler onu öğrencilik yıllarından kalma derin bir sırrın çözülmesini sağlayacak ipuçlarıyla karşılaştırır. Vaktiyle gizlenmiş pek çok olay peş peşe açığa çıkar. Belgesel için alınan “hafıza notları” Türkiye tarihine olduğu kadar ülkede yaşanan darbelerin kişiler üzerindeki etkilerine de ışık tutacak niteliktedir. Işıl, sürekli tekrarladığı sorunun yanıtında arar çıkış yönünü: “Biz bu hale nasıl geldik?” Zeynep Göğüş, İstanbul’un Anadolu yakasında doğdu. Çocukluğu İstanbul ve Ankara’da geçti. Rumeli ve Gaziantep kültürlerinin buluştuğu bir aile ortamında büyüdü. TED Ankara Koleji’nin ardından Hür Brüksel Üniversitesi (U.L.B.) Felsefe ve Edebiyat Fakültesi’nden İnsani Bilimler dalında ön lisans, Gazetecilik ve Sosyal İletişim Bölümü’nden lisans diploması aldı. Ülke tanıtımı alanında akademik çalışma yaptı. Baba mesleği olan gazeteciliğe TRT’de başladı. Mesleğinin çeşitli basamaklarında muhabir, Brüksel temsilcisi, ekonomi servisi şefi, TV programcısı ve köşe yazarı olarak çalıştı, pek çok ödül aldı. Bilgi Üniversitesi’nde “Küreselleşme ve Dünya Meseleleri”, Okan Üniversitesi’nde “Ülke Tanıtımı ve Kent Markaları” konulu dersler verdi. Avrupa Birliği ve iletişim alanında danışmanlık yaptı. 2007-2012 arasında 12 dilde yayın yapan AB haberciliğinin önde gelen uluslararası portalı Euractiv’in Türkçe bacağını kurdu ve yönetti. Kadın hakları ve çevre alanlarında sivil toplum hareketlerine öncülük yaptı. Kadın Adayları Destekleme Derneği’nin (KA.DER) kurucularından, Türkiye Aile Sağlığı ve Planlaması Vakfı’nda yönetim kurulu üyesi ve ayrıca Pen Türkiye üyesidir. Yayımlanan kitapları: Bir Avrupa Rüyası (Deneme- Afa Yayıncılık, 1991) Devekuşunun Kredi Kartı (Makaleler-Afa Yayıncılık,1997) Kadınlar Olmadan Asla (Derleme-Sabah Kitapları, 1998) Oğluma Avrupa Mektupları (Deneme- Can Yayınları, 2002). Yaşamını doğduğu şehir olan İstanbul’da sürdüren Zeynep Göğüş, 2016 yılında roman yazmak üzere köşe yazarlığını bıraktı. 2018’de Işık Ülkesinden, 2019’da Zeytin Kuşu, 2021’de Yok Çünkü Telafisi Everest Yayınları’ndan çıktı. Çok Yalan Söyledik yazarın dördüncü romanıdır. ÇOK YALAN SÖYLEDİK Zeynep Göğüş Everest Yayınları, 2023 Tür: Roman 312 s.

  • Görüntü ile gerçeklik arasında bir kült metin: Fotoğraf Üzerine

    Susan Sontag'in ilk olarak 1973 yılında yayımlanan ve en çok okunan başucu metinlerinden Fotoğraf Üzerine, Can Yayınları'nın Modern dizisindeki yerini alıyor. "Hayat, bir an yakalanıp ebediyen sabitlenen önemli ayrıntılardan ibaret değildir. Ama fotoğraflar öyledir." Fotoğraf toplum, politika ve tarih hakkında çok şey anlatır. Sontag ilk olarak 1973'te yayımlanan bu kitapta fotoğrafı ne yüceltir ne de küçümser. Tarihsel ve toplumsal bakış açısıyla onun avantajlarıyla dezavantajlarını karşılaştırırken, görüntü ile gerçeklik arasındaki ilişkiyi irdeler. Görüntülerin medyadaki kullanımının belirli siyasi, kültürel veya dinî amaçlara ve çıkarlara hizmet edip etmediğini sorgular, resim ile fotoğraf arasındaki ayrım üzerinde durur ve fotoğrafın bir sanat dalı olarak meşruiyetini tartışmaya açar. Alanının kült kitaplarından biri kabul edilen ve yazarına dünya çapında büyük bir ün kazandıran Fotoğraf Üzerine'deki denemeler eski zamanlardan günümüze ünlü ve önemli fotoğrafçıların çalışmalarını ele alırken bir dizi estetik ve ahlaki soru da ortaya koyuyor. Susan Sontag 1933'te New York'ta doğdu. Çocukluğu Tucson, Arizona ve Los Angeles'ta geçti. On beş yaşındayken California Üniversitesi'ne girdi. Bir yıl sonra Chicago Üniversitesi'ne geçiş yaptı ve 1951'de mezun oldu. Çalışmalarını Harvard Üniversitesi'nde sürdürdü ve felsefe doktorası yaptı. 1957-1958 yıllarında Paris Üniversitesi'nde çalıştı. Daha sonra Amerika'ya dönerek New York Koleji'nde felsefe dersleri verdi ve Columbia Üniversitesi'nde öğretmenlik yaptı. 60'lı yıllar boyunca The New York Review of Books, Commentary ve Partisan Review'da birçok denemesi yayımlandı. Film senaryoları yazan ve yönetmenlik de yapan Susan Sontag'ın denemeleri arasında Sanatçı: Örnek bir Çilekeş, Fotoğraf Üzerine ve Başkalarının Acısına Bakmak sayılabilir. Yanardağ Sevdalısı, Amerika'da, Rüyaların Esiri ve Ölüm Tüneli adlı romanları dışında Ben, Vesaire adlı bir de öykü kitabı vardır. Sontag 2004'te New York'ta kanserden öldü. FOTOĞRAF ÜZERİNE Susan Sontag Can Yayınları, 2023 Çeviri: Osman Akınhay 240 s.

  • Öykü: Elma Ağacına Tüneyen Baykuş

    "Her gece, ay ışığıyla aydınlanan odada yerdeki incecik şiltede uzanıp yıldızları seyredermiş. Gökyüzüne bakarken alev gibi parlayan bir çift gözün kendisine baktığını fark etmiş." Serhat Tokmak "İçinde anlatılmamış bir hikaye taşımaktan daha büyük bir ıstırap yoktur." Maya Angelou Cuma akşamı, yatsı namazını kılıp dua ettikten sonra ellerini yüzüne sürüp seccadesini katladı. Binbir zahmetle yerden doğrulup bastonuna abanarak ışığı sönük salondan el yordamıyla duvarı yoklaya yoklaya balkondaki sedire geçip oturdu güç bela. Bastonu bırakıp derisi pörsümüş kemikten ibaret titreyen elleriyle dizlerini ovdu uzun uzun. Dizlerindeki ağrıdan nicedir muzdarip. Diz ağrıları için içtiği ilaç bitmiş. Boş ilaç kutusu nicedir yeleğinin cebinde. Nazmi geldiğinde boş kutuyu ona verip aynısından alması için onu tembihlemeli. Başındaki leçeği düzelttikten sonra tespihi aldı ve ondan medet umarcasına büzüşük dudakları mırıldanarak tesbihi çekmeye başladı. Bakışları donuk ve kuyu gibi bir boşlukta asılı. Tespih tanelerini şak şak her çekişinde elma ağacına tüneyen baykuş tiz sesle uzun uzun öttü. Sesin yankısından günlerdir yağmura gebe olan kapalı gökyüzü, art arda birkaç defa gürledi. Evlerin çatılarına usul usul çiseleyen yağmur bardaktan boşanırcasına yağdı. Nazmi gelene kadar sırılsıklam olur hastalanmasa bari diye endişelendi. Bu endişeli bekleyişleri daha önce de yaşadığını anımsarken sanki bahçe çitlerini kaplayan sarmaşık ve yabani otlar palazlandı. Kapıdaki asma kilit biraz daha paslandı. Alaca karanlık koyulaştı. Umutsuz bekleyişinin beisliğini elma ağacına tüneyen meşum baykuşa yordu. Ürperdi. Çocukluğunu yad etti. Toprak damlı evlerinde saçları yıkanıp taranmadığından kaşıya kaşıya uykusu kaçtığı öksüz geceleri. Her gece, ay ışığıyla aydınlanan odada yerdeki incecik şiltede uzanıp yıldızları seyredermiş. Gökyüzüne bakarken alev gibi parlayan bir çift gözün kendisine baktığını fark etmiş. Göz göze gelmiş baykuşla. Titremiş korkudan. Annesi yaşasaymış koynuna sığınır korkusu geçermiş. Üvey annesine gidemezmiş. Bitliymiş üvey annesine göre. "Kocaman kızsın koynuma mı gireceksin?" der azarlarmış. Yorganın altına büzülürmüş. Ta ki uykuya yenik düşene kadar. Oysa Nazmi korkmaz baykuştan. Dal gibi incedir ama gözü karadır. Herkes gıpta ederdi bu cesaretine. Bir an gelse de tekinsiz karabasan gibi peyda olan şu baykuşu kovsa. Rüzgar yaprakları hışırdarken onu da anıların kıskacından silkeledi. Zihni bulandı. Balkondaki leğene baktı. Yarın için giyeceği mavi fistanını yıkamış sıkmaya takati yetmediği için bekletmişti. Suyu süzülüp öyle asmalıydı. Annesinden yadigar yüzüğü, işlemeli yazmasını çıkarmış sedef oymalı sandıktan. Kaybettiği toprakları tekrar geri almaya yeminli bir komutan gibi zırhlanıp atılacaktı meydana. "Buradayım!" diye nara atacaktı. Belki de nefesi yeterse nutku tutulmazsa "Duyun ve görün!" diyecekti feryat figan. Ama kuvvetten düştü artık. İki büklüm olan vücudunu taşıyacak mecali yok. Sızım sızım sızlayan diz ağrıları var üstelik. Tespih çeken parmakları durdu. Titreyen eliyle koynundan bir fotoğraf çıkardı usulcacık. Baktı fotoğrafa melul mahzun. Gözyaşları damladı fotoğrafa. Birkaç sözcük mırıldandı. Göğsünde bir daralma. Cılız bedeni titredi. Yana düştü başı. Kaydı beyaz leçeği. Birkaç ak saç teli uçuştu havada. Sıktığı avucu gevşedi. Parmaklarının arasından kaydı fotoğraf. Esen rüzgarla gecenin karanlığında kanatlanırcasına üç kere uzun uzun öten baykuşa eşlik ederek uçtu. Meçhule doğru... Ondan geriye tek bir fotoğraf kalmıştı. Bir de kayboluş öyküsü... Yarın, oğlunun öyküsünü anlatacaktı. Nazmi’nin. Boynu bükük seslerin buluştuğu meydanda...

bottom of page