top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • İbrani Masalları

    Medeniyetlerin buluşma noktası olan, kültürel çeşitliliği zengin bir coğrafyadan masallar... Yüzyıllar içinde farklı kültürlere ev sahipliği yapmış topraklarda ortaya çıkan İbrani Masalları, bu kültürlerin her birinden izler taşır. İbrani anlatılarının renkli dünyası, dinler tarihinden iyi bildiğimiz isimlerin de eklenmesiyle zenginleşmiş ve bu zenginlik sayesinde bu masallar, günümüze dek anlatılmaya devam etmiştir. Kartalların Sarayı’ndan Nuh Tufanı’ndaki Dev’e, Ergetz’in Peri Prensesi’nden Yıldız Çocuk ve Dilenci Kral’a kadar pek çok benzersiz masal bu kitapta okurlarını bekliyor. Hannah (Annie Gertrude) kızlık soyadı Gordon Landa, Naomi Teyze takma adıyla yazan bir gazeteci, romancı ve oyun yazarıydı. Yazar Samuel Gordon'un kız kardeşiydi ve İngiliz Yahudi yazar Myer Jack Landa ile evlendi. Birlikte bir dizi roman ve oyun yayınladılar. Yahudi Chronicle'da bir çocuk köşesi yazdı ve Yahudi Peri Masalları ve Efsaneleri adlı bir kitap yayınladı. İBRANİ MASALLARI Gertrude Landa Maya Kitap, 2022 Çeviri: Macidegül Batmaz 224 s.

  • “Hayatta yenilmemek mümkün değil, ama bozguna uğramamak başka bir şey!”

    İlke Kamar, edebiyatımızın 40 yılı aşkın bir süredir yazmaya devam eden, etkili isimlerinden Erendiz Atasü ile söyleşti: "Mekânlar beni etkilediği için öykülerime ve romanlarıma girdiler. Mekânlar, çeşitli insanların orada birikmiş izlerinin somut tanıklarıdır." Yazmaya 70’lerin ortasında başlayan, çok geçmeden okuyucuyla buluşan bir yazar Erendiz Atasü. O akademisyen kimliğinin yanı sıra 1983’te yayımlanan ilk kitabı Kadınlar da Vardır'dan bu güne nerdeyse durmaksın yazdı, bizlere birçok öykü, roman ve denemeleri ile seslendi. Sosyal yaşam, aile ve evlilik, cinsel kimlik, doğa ve din gibi farklı konuları feminist yaklaşımla ele alan Erendiz Atasü, erkek hegemonyasına karşı çıkarken, cinsiyetçi yapıları ifşa etti. Geçmişten günümüze, farklı coğrafyalarda kadın olmanın zorluğuna dikkat çeken Atasü’ye göre aslonan mücadeleyi bırakmamak. Edebiyatta 40 yılın üzerinde bir zamandır farklı sınıflardaki insanların yaşamına mercek tutuyorsunuz. Eril tahakkümün var olduğu bir düzende, bedenlerimizin giderek daha fazla devletin ya da mesleki kurumların gözetimine tabi tutulduğu baskıcı bir toplum yapısı içinde yaşıyoruz. Ve adaletten de söz edemeyeceğimiz, otoriter bir dünyaya karşı yazılarınız aracılığıyla bir duruş sergiliyorsunuz. Öykü kitaplarınızın yanı sıra roman ve deneme türünde de çok sayıda eserler verdiniz. Çok başa dönersek, yazma eğiliminiz nasıl ortaya çıktı, tereddüttünüz oldu mu? İçimdeki yazarı yirmi beş yaşımdan sonra keşfettim. Kardeşsiz çocukluğumda, kitaplarla dolu evimizde, kitaplar benim yoldaşımdı. Böylece farkında olmadan bir edebiyat birikimi edinmiştim; bir de insanlara dikkat etmesini ve onlar üstüne düşünmeyi gene fark etmeden huy ettiğimi görüyorum, geriye bakınca. Tabii gerek annemde gerek babamda tam anlamıyla sahip çıkmadıkları, ya da çıkamadıkları bir edebiyat yeteneği vardı; bunu da hesaba katmalıyız. Bendeki birikimin taşması için, yabancı bir ülkede yalnız kalmam gerekmişti. İngiltere’deydim, 1972-73 ders yılında, Londra üniversitesinde burslu konuk araştırma görevlisi idim. O sırada yazmaya başladım; sıla hasreti deyin isterseniz, ya da kültür şoku. “Yenilsen de ayağa kalk” Yazmaya öykü türüyle başladınız. İlk öykünüz "Balkon Saati", 1981 yılında yayımlanıyor. Ağırlıklı olarak kadın sorunlarını merkeze alan öyküler karşımıza çıksa da bakış açınızın genişlediğini görüyoruz. Siz de buna katılır mısınız? Doğrudur, kendimi keşfederken, kadınlık durumunu da keşfediyordum, ya da kadınlık durumunu tam olarak kavrarken, kendimi de keşfediyordum. Büyük annelerimi anlamaktan başlamıştım, hayatın ilmeklerini zihnimde çözmeye. Olaylara ve kişilere hep kadınlık konumundan baktım, ama sadece kadınlara bakmadım. Hayat bütünüyle çok geniş ve çok ilginç. İlk öykü kitabınız Kadınlar da Vardır’dan bu yana kadın erkek ilişkileri, kadının toplumdaki yeri ve kimlik arayışının yanı sıra evliliklerde kadının konumu, ev içi emek sömürüsü ve yabancılaşma öykülerinizde yer alan konular. Karakterlerde kimlik ve özgürlük arayışı toplumsal düzenle çatışma dikkat çeken unsurlar. Bununla birlikte başkaldırı her kişide kendine has bir biçimde karşımıza çıkıyor. Karakterlerin ortaklaştıkları nokta, egemen toplum yapısının baskısına gösterdikleri direnç diyebilir miyiz? Diyebiliriz. Yenilsen de, Mümtaz Soysal hocanın dediği gibi ‘‘vuruşarak çekil!’’ Hayatta yenilmemek mümkün değil, ama bozgun başka bir şey. Yenilsen de ayağa kalk, bozguna uğrama; galiba benim ile öykü ve romanlarımdaki kadınların ortak yanımız bu. Genel olarak baktığımızda, öykülerinizde sınıfsallık ve cinsiyet ayrımını sorguluyor ve ikisi arasında çok güçlü bir bağ kuruyorsunuz. Bugün de, ait olduğumuz sınıf ve cinsel kimliğimiz hayatımızı etkiliyor, dönüştürüyor… Ama sanki bugünün öykülerinde neden-sonuç ilişkisi üzerinden giden bir kurgudan çok sonuçlar üzerinden giden bir anlatı var. Buna katılır mısınız ve bunun nedenleri üzerine ne söylemek istersiniz? İşin doğrusu yazar böyle meseleler üstünde durarak yaratmaz. Bu, sanırım metni çözümleyen edebiyatbilimcilerin işi. Edebiyat yapıtı biçimiyle beraber ve kendiliğinden doğar, yazarın zihninde. Yani gerçek yazarlar, yani yaratma eylemine doğuştan eğilimli olanlar, ya da hayatın ilk yıllarında karakter şekillenmesi sırasında maruz kaldıkları etkilerle yazma eylemine yönelenler, yazamazsa delirecek olanlar böyle çalışmaz. Hayatın olaylarından, zihinlerinde kendiliğinden o olaylarla ilgili imgeler belirecek kadar etkilenenlerde, yapıt özü ve biçimi kaynaşmış halde doğar zihinde. Elbette iş bununla bitmez; zihinde baş gösteren bu tasarı, basılmaya hazır bir metin haline gelinceye kadar; pek çok çalışmak gerekir. Bu kesme biçme, ekleme çıkartma, törpüleme perdahlama işlemleri sırasında bir takım edebiyat kuramlarından yararlanılabilir, ama bu başka bir şeydir. Yazar meramını en iyi anlatabileceği sözcükleri, sözcük gruplarını, metin düzenlemesini, neyin metinde önce ve ne ölçüde, neyin daha sonra ve ne ölçüde sıralanacağını hassas bir şekilde ölçüp biçmek zorundadır. Buradaki yol gösterici, demek istediğini en iyi nasıl aktarabileceğidir. Öykülerinizde, tarihsel süreçteki kadın imgesinde dönüşüme önem veriyorsunuz. Öyle ki bu sizi mitlere kadar taşıyor. Taş Üstüne Gül Oyması adlı öykü kitabınızda bunu görebiliyoruz. Oysa feminist eleştirmenler, mitlerin genelde eril yapıları yansıttıklarını savlar. Mitsel öğeleri yeniden kurgulamanızda, kadının kimlik arama uğraşını tarihsel bağlamda ele alma amacı mı yatmakta? Yazarın eseri üstüne hüküm bildirmesi pek yakışık almaz; ama hadi bir ‘’yakışıksızlık’’ yapayım; ne de olsa, kitabın yayımlanmasından bu yana çeyrek yüzyıl geçmiş: Taş Üstüne Gül Oyması belki de benim en nitelikli öykülerimi içeren kitaptır. Oradaki her halde ‘’Eskil Masal’’ öyküsüne bakarak bunu söylüyorsunuz. Aslında bu öykülerde ben yaratıcılığı incelemek istemiştim. Kitaba başlamama yol açan bu istek değildi. Kimi mekânların beni pek çok etkilemesiydi. Nerelerdi bu mekânlar? Mesela, Trabzon’da 1993'de gördüğüm Küçük Ayasofya klise-Müzesi ve müze bahçesindeki tarihi Müslüman mezar taşları. Onların üstündeki o harika motifler! Ve ülke olarak değer bilmezliğimiz! Yapılaşma uğruna kendi mezarlıklarımızı düşman askeri geçmiş gibi talan etmemiz! Bu taşlar, inşaat temellerinden, futbol sahalarından çıkartılmıştı. Ve sadece, o tarihte 100 yaş civarındaydılar. Hani manevi değerler, hani geleneğe saygı; bu lafları ağızlarından düşürmeyen ikiyüzlü muktedirlere sormak istedim! Ve mezar taşlarındaki gül motiflerinin çok benzerine, gene aynı yıllarda, Lefkoşe’de gezdiğim bir müzede sergilenen bir sandığın üstünde rastlamam… Sanatın coğrafyayı aşan gücü… O yıllarda kaybettiğim annemin acısı… Gördüğünüz gibi önce etkilenme geliyor, etkilenme başka duygularla etkileşime giriyor ve öykü taslağı öyle doğuyor. "Eskil Masal" öyküsü ise Mısır yolculuğunun meyvesidir. Çağları aşan mimarinin, piramitlerin etkisi. O öyküye, ‘’mit’’ yaratmak denilebilir mi, bilmiyorum. Bir öykü sınırları içinde mit yaratılamaz; tarihe farklı açıdan bakarak, belki bir masal yaratmak… Eserlerinizde kadın- mekân ilişkisi çok önemli. Eril tahakkümün, kadına dayattığı mekânları görünür kılıyor ve kadınların mekânla güçlü bağ kurmalarını cinsiyete özgü duyarlılıkla ele alıyorsunuz. Dağın Öteki Yüzü’nde Vicdan ve Nefise’nin doğada buldukları özgürlük buna çok iyi bir örnek. Bugüne geldiğimizde kadın ve mekân arasındaki ilişki fiziksel olarak değişse de değişmeyen çok şey var. Neoliberal düzenin kadına sunduğu "yeni mekânları" nasıl değerlendirirsiniz? Mekânlar beni etkilediği için öykülerime ve romanlarıma girdiler. Mekânlar, çeşitli insanların orada birikmiş izlerinin somut tanıklarıdır. Mesela tarihi Haydar paşa tren garının aşınmış mermer basamakları, yüzyıllar boyunca, ‘’İstanbul’un taşı toprağı altın’’ efsanesine kapılıp Anadolu’dan büyük kente göç etmiş köylü kitlelerinin ayak izlerini taşır; aynı zamanda buradan Osmanlı İmparatorluğunun doğu ve güney doğu bölümlerine, yani şimdiki birçok Arap ülkesine ölmeye yollanmış katar katar askerin ayak izlerini… Neoliberalizm mekânlara ne mi yapıyor? Bizdeki köktendinci çeşitlemesi Haydarpaşa garına ne yaptıysa onu! Kentlerin tarihle yoğrulmuş yüzlerini silerek, maziyi, kimliği unutturuyor. Dağın Öteki Yüzü romanının kahramanları Vicdan ve Nefise’ye gelince, onlar elbette 1930’ları sakin ve güvenli İngiltere kırsalından etkileniyorlar. Kendi ülkelerinde asla yaşayamayacakları bir deneyim bu onlar için, "kadın başlarına" hiçbir tehlikeye maruz kalmadan doğanın özgürlüğünü tadabilmek! “Yazarlık yaşantımın iki serüveni. İlki ‘evin (ailenin) koruyucu meleği’ olmaktan kurtulmak. Sanırım bunu başardım. Ama ikincisini, yani bir gövde olarak kendi gerçek deneyimimi anlatabilmeyi başarabildiğimi sanmıyorum. Bu sorunun üstesinden gelebilmiş herhangi bir kadın var mı? Kuşkuluyum. Bu konuda kadının karşısına dikilen engeller hâlâ son derece güçlü, ancak tanımlanabilmeleri zor! Kadın kendi içinde daha pek çok hortlakla savaşmak, birçok önyargıyı yenmek zorunda…” diyor Virginia Woolf . Sizinle, Virginia Woolf arasında çok güçlü bir etkileşim var. Öyle ki öykülerinizde karakterler, Woolf ile özdeşlik kuruyor. Örneğin, "Ağlayan Kadınlar Kolajı İçin Taslak"’ta ya da Dağın Öteki Yüzü’nde… Peki, bugün geriye dönüp baktığınızda –belki kıyaslamak doğru olmasa da- bu topraklardaki kadınların içindeki hortlaklar daha güçlü mü? Nasıl değerlendirirsiniz? Woolf’ta beni etkileyen iç konuşmalardır. Karakterlerin zihninde bir iç monolog, hatta diyalog sürer. Her halde Woolf’un zihni böyle işliyordu; galiba benimki de öyle işliyor. ‘’Kadınların içindeki hortlaklar’’ deyişiyle, ayıp-günah- yasak üçlüsünün hâkimiyetini kastediyorsanız, elbette bu coğrafyada çok daha baskın ve kadınları tutuklama gücü de çok daha şiddetli! Namus cinayetlerinin ülkesindeyiz! Kitaba da ismini veren "İncir Ağacının Ölümü" öykünüzde Nuran ve Fikret çiftinin yazlık evlerinin bahçesine diktikleri küçük incir ağacının yarattığı çatışmayla toplumsal koşulların bireyin yazgısıyla kesiştiği noktaları küçük bir incir ağacı üzerinden hicvediyorsunuz… Öykünüzün keyifle okunması bir yana bir yandan da bugünün meseleleri için giderek daha manidar olduğunu düşünüyorum. Sanki her geçen gün toplumdaki yersiz tehdit algısı yaygınlaşıyor. Haklısınız, bir toplumsal hiciv o öykü. ‘’İyi yurttaş, iyi insan’’ görünümü arz eden ve kendilerini de öyle değerlendiren kimi kişilerin, içselleştirdikleri kötülüğe dair mizahi bir öykü. ‘’Haset’’ ile öylesine özdeşleşmiştir ki kimi insanlar, varlıklarındaki bu özelliği teşhis edemezler. Bir yazlık sitede birbirlerinin bahçesindeki bitkileri kıskandıkları için komşu bahçedeki bitkinin köküne zehirli madde döken komşuların acıklı gülünç halleri. “Duygudaşlık olmadan edebi metin doğmaz” Yine aynı öykü kitabınızda "İnci, Satı, Erhan Ve Durmuş" isimli öykünüzde Erhan’la birlikteliğinin bedelini tek başına ödeyen İnci karakterinin sürüklenmekte olduğu durumdan uzaklaşma isteği, yalnızlığı ve ilişki sırasında bozulan her şeyi onarmada üstlendiği rol karşımıza çıkıyor. Aynı zamanda Satı karakteri de gündelikçi olarak çalışmak zorunda olmanın yanı sıra kocasından gördüğü şiddet nedeniyle de zorluklarla mücadele ediyor. Satı’nın sevgisizlik ve yaşadığı şiddete karşı belki de hesaplaşması anlatıyı bambaşka bir yere sürüklüyor. İnci’yle Satı’nın yaşadıkları biçilen rollere ne ölçüde boyun eğildiği sorusunu da gündeme getiriyor. Hayata baktığımızda, gördüğümüz tablo şöyle, kabataslak: Kişiler biçilen rollere görünüşte çoklukla uyuyorlar, ama gene çoklukla göze görünmeyen, ya da görmezden gelinen kaçamaklara başvuruyorlar. Yani hâkim olan tavır, ikiyüzlülük. Bir söyleşinizde “yazar konuyu ya da karakterleri seçmiyor, onlar yazarı seçiyor, başka bir değişle konu ve kişiler içimizden ve kendiliğinden doğuyor. Şahsi acınız gibi içinizde hissettiğiniz bir toplumsal yara, gene içinizde roman konusuna ve kişilerine dönüşüyor.” Yazarın içinde yaşadığı dünyayla ya da tanıklık ettiği olaylarla duygudaşlık kurabilmesi metni nasıl dönüştürür? Kanımca bu duygudaşlık olmadan edebi metin zaten doğamaz. Yazdığınız lise kompozisyonu düzeyinde kalır. Duygudaşlık yeteneği de bir kişide ya vardır ya yoktur. Sonradan öğrenilebilecek bir şey değil. Ya doğuştan getireceksiniz bu özelliği, ya hayatın ilk yıllarında kişilik oluşumu sırasındaki tesadüfler kişiye bu yeteneği kazandıracak. Bir karakter meselesi, yani. Son olarak yazarın hayatıyla eserleri arasındaki kesişme merak edilir. "Bunun ne kadarı sizin kendi yaşantınıza dayanıyor" sorusuyla sıkça karşılarız. Karşılaştığımız metin yazarın birebir öz yaşamı üzerine olsa bile dili, düşüncesi ve hassasiyetler bir başka görme biçimiyle farklı bir gerçeklik yaratır; geçmişe ait olan ne varsa yeniden biçimlenir, yani aslında yazarın kendisi de kurgunun bir parçasına dönüşür diye düşünüyorum. Yazarın hisleri, samimiyeti, yaşadıklarından öte etkileyici olan metnin bütünlüğüdür. Sizce yazarın kendi yaşamı metne dâhil edilirken nasıl tecrübe edilir yazar tarafından? Doğru, ‘’yazarın kendisi de kurgunun bir parçasına dönüşür’’ durumu güzel ifade ediyor. Öz yaşamsal bir olaydan yola çıksa bile yazar, metnin iç mantığı, iç hareketliliği kendini dayatır ve yaşanmışlığı dönüştürür. Okur doğal olarak merak eder, ne kadarını hayal etmiş, ne kadarını yaşamış, diye, ben de okur konumunda iken merak ederim, doğal bir şey bu, yadırgamıyorum. Ancak nafile bir meraktır; yanıtı yoktur; çünkü yazar yaşanmışlıklardan olduğu kadar, özlem duyulup da yaşanamamışlardan da söz eder; bu sözü de metnin merceğinden geçirir de öyle eder.

  • Yaratıcılığın kaynakları, deliliğin çekiciliği ve aşkın gizli dili

    Daha önce Bir Aşk Hikayesi ismiyle yayımlanan bir Stephen King başyapıtı olarak bilinen Lisey’in Hikayesi (Lisey’s Story) yeni kapak tasarımı ile bir kez daha okurlarla buluştu. Lisey ve kocası Scott yirmi beş yıl süren evlilikleri boyunca birbirlerini derin bir aşkla sever. Aralarındaki bağ öylesine güçlüdür ki birçok insan bunu tuhaf bulur. Karanlık ve korkunç bir geçmişi olmasına rağmen Scott pek çok ödül kazanmış başarılı bir yazardır; ancak geçmişte yaşadığı olaylar, hayal ve gerçek arasında gidiş gelişleri bir ömür boyu yakasını bırakmaz. Yazarın ölümünden sonra basılmamış romanlarından çıkar sağlamak isteyen kişiler karısının pesine düşer. Lisey, uğursuz tehditler başladığında hayatta kalmak için Scott'ın gücüne, ışığına ve aynı zamanda sonsuz karanlığına ihtiyacı olduğunu anlar. Kocasıyla arasındaki bağı koparmayan genç kadın, kâbuslarının arasında saklı korkunç bir yerde duran Scott'a ulaşır. Stephen King 1947 yılında Portland, Maine’de dünyaya gelmiştir. İlk kısa hikâyesi 1967 yılında bir dergide yayımlanan King, 1971 sonbaharında lisede İngilizce öğretmenliği yapmaya başlamıştır. Akşamları ve hafta sonları kısa hikâyeler yazmaya ve romanları üzerinde çalışmaya devam etmiştir. 1973 baharında Doubleday&Co. Göz romanını basmayı kabul etmiş ve ona öğretmenliği bırakıp tam zamanlı bir yazar olma şansını tanımıştır. O günden beri, hepsi çok satanlar listesinde yer alan kitaplarıyla King, döneminin en başarılı yazarlarındandır. Kara Kule Serisi, Mahşer, O, Medyum, Hayvan Mezarlığı, Ruhlar Dükkânı, Uyuyan Güzeller, Yabancı en sevilen romanları arasındadır. Seksenin üzerinde eseri yayımlanan yazar, 2014 Ulusal Sanat Madalyası ve 2018 PEN Amerikan Edebiyatı’na Hizmet ödüllerini almıştır. Stephen King, Maine ve Florida'da kendisi gibi yazar olan eşi Tabitha King’le birlikte yaşamaktadır. LISEY'İN HİKAYESİ Stephen King Altın Kitaplar, 2022 Çeviri: Canan Kim 576 s.

  • Öykü: Tanrı Misafiri

    "İleride hatırlayıp güleceğimiz bir andayız diye umuyoruz. Akıllar karışık. O en son sağa ya da sola dönmemiz olmasa bu labirente düşmeyebilirdik düşüncesinde öne, arkaya bakıyoruz. Gelen giden yok." Sedat Mercimek Sudan çıkmış balık gibiyiz. Aramızda tedirgin bir sessizlik. Kimse ne yapacağını bilmiyor. Ne söylesek fazlalık. Dünyanın sonu değil ya, yine de tadımız kaçık. Telefonlar çekmiyor. Yol tarifi programı bizi buraya getirdi ve sesi çıkmaz oldu. Tepelerin çanak oluşturduğu bir yerdeyiz. Üstelik bir saate göz gözü görmez olabilir. Tahminimiz bu yönde. Ne demeye kestirme yolu denemeye kalkıştık. Kıraç arazilerin ortasından giden yolda, çukurdan çukura düşerek öylesine gidiyoruz. Sararmış tarlalar iki yanımızda, kimi buğday-arpa, kimi nohut ekili galiba. Tarlalarda tek tük ağaçlar. Yolun kenarında duruyoruz. Demek ki yakınlarda bir köy var, ama görünürde tek bir bina yok. Tarlaların ötesinde, uzakta siyah-beyaz benekli bir sürü. Günün son ışıklarında tozu dumana katıyor. Durup el sallasak, korna çalsak. İkisi de işe yaramıyor. Sürüye doğru, tarlaların içinden yürümeyi denesek, en azından içimizden ikisi gitse -ben ve Tuğrul-, eşlerimiz arabada beklese tartışmaları, sürünün gitgide uzaklaşması ve çoban köpekleri tehlikesi yüzünden havada kalıyor. İleride hatırlayıp güleceğimiz bir andayız diye umuyoruz. Akıllar karışık. O en son sağa ya da sola dönmemiz olmasa bu labirente düşmeyebilirdik düşüncesinde öne, arkaya bakıyoruz. Gelen giden yok. Benzin durumumuz ne Tuğrul? LPG’yle gidiyoruz. Benzin deposu ağzına kadar dolu. Panik olacak bir durum yok. Kapuzbaşı başımıza iş açtı valla. Neyse canımız sağ olsun. Öğleden sonranın ilk iyi haberi hepimizi biraz olsun gevşetiyor. Termostan kâğıt bardaklarımıza sıcak su koyup kahve yapıyoruz. Kahvemizi içerken zoraki şakalaşıyoruz. Nerede bu evler, köyler? İlerleyelim illaki bir şeylere denk geliriz diyoruz. Güneş uzaktaki dağlara doğru çekiliyor. Yolun biraz ilerisinde, güneşin sönükleştiği yönde kımıldayan beyazımsı kayalar görüyoruz. Kayaların önünde dev gibi iki köpek. Köpeklerin arkasında tozdan grileşmiş çiçekli şalvarı, beline sardığı kuşağı yolla ark arasında toprağa oturmuş yaşlıca köylü bir kadın. Kadın, biz arabayı durdurunca bir eliyle yüzünü gözlerinin altına kadar tülbendiyle kapatıyor. O nasıl gözler öyle. Yakut gibi. Yarı karanlıkta parlıyor. Sağ elindeki büyük sopadan güç alarak ayağa kalkıyor. Beli bükük. Köpeklerin yanında küçücük. Köpekler daha da irileşip bize, arabaya doğru yaklaşıyor. Arabanın camında gözlerimiz, yarı şaşkın yarı umutlu. Tarlanın kenarında çok eskimiş meşhur Afgan kızı. Yaşlı kadın belli ki tedirgin. Karım ben konuşayım diyor, belki kadın sesi işleri kolaylaştırır. Merhaba teyze. Arabanın camları yarı açık. Yaşlı kadın, “Sıto pi uyuz” gibisinden bir şeyler söylüyor. Buraların ağzı böyle bir şey demek ki. Köpekler geri çekiliyor. Kadın sırtlarını okşuyor, iki köpek toprağa uzanıyor, kocaman patilerinin üstüne gri-siyah kafalarını koyup bize bakıyor. Kulakları, gözleri aynı anda sürüde, biz ve sahiplerinde. Merhaba. Hayırdır buralarda- ? Kadın, cümlesini yarıda kesiyor. Sesinde değişik bir tonlama var. Yol teyze, yol. Yolu tarif edebilir misin bize? Yol bilmem ben. Anca buraya gelir giderim. Yolu sevimsiz muhtar bilir. Evim oracıkta. Telefon ederiz muhtara. Kadının işaret ettiği yöne bakıyoruz. Görünürde bir şey yok. Ne ev ne baca. Hele köy, ona ait hiçbir iz yok. Kadın, geniz ve boğaz karışık bir ses çıkartıyor. Köpekler tarlaya doğru seğirtiyor. Koyunlar, koyunların içinde birkaç keçi, havlamalar arasında yol boyunca ilerlemeye başlıyor. Farlar yolun üstünü, yaşlı kadının el feneri kendi önünü aydınlatıyor. Koyu garip bir gölgenin içindeyiz. Koyunların, keçilerin ağır kokusu, kaldırdıkları toz, yaşlı kadının adımlarıyla yerde oynayıp duran ışığı hafif bir yokuşa doğru ilerliyor. Su sesi değil, hışırtı hiç değil, havada asılı başka bir ses ara sıra duyuluyor. Arabanın altına sıçrayan taşlar, köpeklerin havlamaları, kadının sürüyü yönlendirme sesleri havadaki diğer sesi kıramıyor. Tanımadık, bir yönüyle esrarlı, zihni allak bullak eden bir zifir, birbirlerine geçmiş ses yumağı, dört yabancı, koyunlar, keçiler, yaşlı bir kadın, onun sözünden çıkmayan iki iri köpek eve doğru ilerliyor. Arabada çıt yok. Aramızda başka bir his dolaşıyor. Burada, bu tanımadığımız, kesinlikle bir daha gelmeyeceğimiz bu ıssızlıkta sesimiz çıkmadan “oracıkta” bir eve gidiyoruz. Hele hoş geldiniz. Siz içeri geçin. Ben davara bakayım. Ev küçük. Havasız. Karşılıklı birer pencere açıyoruz. Duvardaki halının yanında esmer, bıyıklı, geniş omuzlu bir adam fotoğrafı. Kalın tahtadan yapılmış sağlam bir sedir. Yerde tüylü, siyah-kırmızı ağırlıklı bir kilim. Tavanda boydan boya uzanan bir örnek mertekler. Aradan görünen mutfak tezgâhı. Tezgâhın üstünde sabahtan kalma kirli kapkacak. Yerde bir ucu kalkmış muşamba sergi. Karım ve Serpil, mutfağa girerken Tuğrul ve ben, yerde duvara dayalı sert, uzun dikdörtgen yastıklara dayanıp oturuyoruz. Yastıklar rahatsız. İçlerinden çıkan otun ucu hafifçe sırtımıza batıyor. Tuğrul su içmeye kalkıyor. Gözlerim karşı duvara kim bilir ne zaman çakılmış iki tahta üstüne konmuş kitaplara takılıyor. Rafta çoğunluğu İngilizce yirmi kadar kitap var. Ee tekrar hoş geldiniz. Evin kusuruna bakmayın. Aman ne kusuru teyze. Asıl sen bizim kusurumuza bakma. Seni de akşam akşam rahatsız ettik. Muhtarı arasak mı teyze diye karım araya giriyor. Olur kızım. Ya ettik işte bir cahillik Muhtar. Hal çaresine bakacağız. Kimden arıyorsunuz onu deyin bakayım. Yaşlı kadın soruyu duymuş gibi: Koca Gelin deyin, anlar o. Yolu tarif etsem bu karanlıkta bulamazsınız. Ben şimdi bir düğüne gideceğim, diyor muhtar. Dönüşte uğrasam olur mu? Muhtarın selamı var deyip bizimkilere durumu aktarıyorum. Açlığınız nasıl? diyor yaşlı kadın. Açız, çok aç. Karım, Serpil ve kadın mutfakta bir şeyler hazırlıyorlar. Karnımızı kete, peynir, domates, salatalık, yufka ekmekle doyuruyoruz. Teyzem, kesene ömrüne bereket. Afiyet olsun. Torunlar gidip geliyor herhalde. Kitapları burada diye başımla raftaki kitapları işaret ediyorum. Ha o kitaplar. Torunum yok. Onlar benim. Senin mi? Çoğu İngilizce onların. Muhtarın telefonda bana Koca Gelin dediğine bakmayın. Olmadığım yerde Gâvur Gelin derler bana. Odada herkes birbirine bakıyor. Nasıl yani? Burada. Tek başına. Gâvur Gelin. Çayları içerken anlatıyor Barbara. Kocasıyla Amerika’da tanışmış. Bundan neredeyse kırk yıl önce. Evlenmişler. Ailesi ile arası zaten bozukmuş. Evliliklerinin ikinci yılı köye dönmüşler, kocası ölmüş. Mezarı bahçenin alt ucunda. Geri dönememiş, evini, kocasını, sürüsünü, köpeklerini bırakamamış. Bildiği birkaç kelime Türkçeyle kalmış buralarda. Odada dördümüz, elimizde çay bardakları, çiçekli şalvarlı, yemyeşil gözlü bir bozkır kadınına bakamadan gözlerimizi yerdeki kilimde dolaştırıyoruz. Evin camlarına araba farı vurdu. Köpekler havlıyor. Barbara kapıyı açıp köpeklere seslendi: Stop it boys! Stop it!* Muhtar sen git. Bu gece benim misafirimler. *Kesin gürültüyü çocuklar! Kesin!

  • İyi Kız, Kötü Son

    Yılın ilk yarısında yayımlanan ve tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de büyük ilgi gören İyi Bir Kızın Cinayet Rehberi’nin devamı olan İyi Kız, Kötü Son’u dilimize Şebnem Tansu çevirdi. Çözdüğü cinayetin ardından dedektifliği geride bırakan Pip, tanıdığı bir kişi kaybolunca bu sözünden dönmek zorunda kalıyor. Gerçek suçun körüklediği İyi Kız, Kötü Son’da daha fazla karanlık sır gün yüzüne çıkarken polisiye gerilim okurları zekice kurgulanmış bir maceranın içine sürükleniyor. Pip, yaşadığı kasabada yıllar önce işlenen cinayeti çözdüğü araştırmasının ardından bir daha asla böyle işlere bulaşmamaya karar verir. Ancak bu kararı, araştırması sırasında başından geçenleri anlattığı bir polisiye podcast’i hazırlamasına engel olmaz. Kendini suç vakalarının tam orta yerine atmadan, onları sadece anlatmakla yetinerek geçirdiği vakit hoşuna gitmiştir. Derken o cinayetin yıldönümünde kasabada bir kayıp vakası yaşanır. Anma töreninde neredeyse tüm kasabalıların gördüğü Jamie Reynolds bir anda sırra kadem basmıştır. Jamie’nin ailesi Pip’ten yardım ister. Bu isteği reddedemeyen Pip yeni bir araştırmanın içinde bulur kendini. Araştırdıkça da kasabanın karanlık sırlarıyla yüzleşir. Çok geç olmadan Jamie’yi bulabilecek midir? Peki ya kendisi? Bu olayı çözdükten sonra hâlâ güvende sayılabilecek midir? Holly Jackson hikâye yazmaya genç yaşta başladı ve ilk roman yazma girişimini on beş yaşında tamamladı. Dil bilimi ve yaratıcı yazarlık eğitimi aldığı Nottingham Üniversitesi’nden İngilizce yüksek lisans derecesiyle mezun oldu. Londra’da yaşıyor. Okuma ve yazmanın yanı sıra video oyunları oynamayı ve dedektifmiş gibi davranabileceği gerçek suç belgeselleri izlemeyi seviyor. İyi Bir Kızın Cinayet Rehberi ilk romanı. İYİ KIZ KÖTÜ SON Holly Jackson Epsilon Yayınevi, 2022 Çeviri: Şebnem Tansu 358 s.

  • Sevilmek için çok uğraştığınız oldu mu?

    Sevilmeyi herkes ister ama bu yolda neler harcadığımızı, nelerden taviz verdiğimizi ve aslında gerçek sevginin ne olduğunu hiç hesaba katmadan ilişkilerin kollarına bırakırız bazen kendimizi. Tükendiğimizde uyanırız. Psikiyatrist Dr. Bahar Tezcan, Duygusal Oyunlar adlı kitabında, ilişkilerin en çok yara aldığı alanlardan biri olan duygusal manipülasyonları kaleme alıyor. Sevilmek için çok uğraştığınız oldu mu? Sizi sevdiğini söyleyerek sizden aşırı fedakârlık talep eden biri karşısında kişiliğinizin çok dışında davrandığınız için inanmadığınız bir hayatı yaşadığınızı düşündünüz mü hiç? Sonsuz bir sarmalın içinde kaldığınızı hissettiğiniz halde döngüyü sonlandırmak adına o minicik adımı atmaya çekindiniz mi? Aklımız, mantığımız bize sağlıklı ve mutlu bir ilişkinin o kişiyle mümkün olmayacağını, hiçbir şeyin değişmeyeceğini söylediği halde neden tekrar döneriz? Sevilmek ihtiyacıyla manipüle edilmiş, gündelik manipülasyonlardan narsistik manipülasyona giden taşlı, engebeli ve kasisli yollarda savrulmuş olabilirsiniz. Sevgi yaşamsal bir ihtiyaçtır ve daima ulaşacağınız bir yerlerde hep var olmaya devam edecektir. Neden bu kadar muhtaç hissettiniz ve sevilme beklentisiyle manipüle edildiniz? Üzerine düşünmeye değmez mi? Sevgide yaralandığınız yeri o kişi iyileştirebilir sanıyorsunuz belki de. Oysa boşluğun sebepleri çok uzak geçmişte. Çocukken ıssız bırakılan kalbinizde. Bugüne ait hiç kimse oranın yarasını onaramaz. Hiç kimse kendi açmadığı yarayı kapatamaz. Peki manipülasyonları yapan kişi sizseniz? Yalanların kol gezdiği bir dünyaya neden daha fazla katkı sağladığınızı düşünmek ister misiniz? İhtiyaçlarınızı karşılamanın daha direkt, cesur ve adil bir yolu daima vardır. Evet risk içerir ve eliniz boş dönebilirsiniz. Olsun, yeniden denersiniz. Psikiyatrist Dr. Bahar Tezcan, ilişkilerin en çok yara aldığı alanlardan biri olan duygusal manipülasyonları kaleme alıyor bu kez titizlikle. “Love bombing-gaslighting-ghosting”, ilişkilerde stratejiler ve duygusal manipülasyonlar konularının vakalar ve denemelerle anlatıldığı Duygusal Oyunlar, kendinizi manipüle ederken ya da edilirken bulduğunuz her duruma bilgi, kavrayış ve deneyim katacak. Her ne kadar “gerçek hayat hikâyelerinden” uyarlanmasa da, psikodinamik açıklamalarıyla insan davranışlarını, düşüncelerini ve duygularını anlamayı, ilişkileri anlamlandırmayı hedeflediğinden kendinizden bir parça bularak okuyacaksınız bu kitabı. Siz yazılmadınız ama siz de oradasınız… Bahar Tezcan, 1996 yılında Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesinden mezun olduktan sonra 1999 yılına kadar çeşitli otellerde Turizm Hekimliği ve Özel Antalya Hastanesinde acil servis hekimliği yapmıştır. 2004 yılında İhtisas sınavını tekrar kazanan Tezcan, Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesinde asistan hekim olarak ihtisasına devam etmiştir. 2009 yılında Psikiyatri İhtisasını tamamlayan Bahar Tezcan, 2012 yılında sinema tutkusunu akademik ortama taşıma arzusu ile Beykent Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Sinema TV Bölümünde Yüksek Lisansa başlamıştır. Bahar Tezcan, 2014 yılında Los Angeles Hollywood'da çektiği Universal Stüdyolarının tanıtım belgeseli tezi ile eğitimini tamamlamıştır. DUYGUSAL OYUNLAR Dr. Bahar Tezcan Küsurat Yayınları, 2022 256 s.

  • Zaman ve mekân algısını altüst eden sürükleyici bir macera

    Selahattin Nehir’in, yeni kitabı Kirli Gece’de, zamanın çizgisel akışı bozulurken, mekân algısı altüst ediliyor. İdeal kahramanlar yerine anti- kahramanlar öne çıkıyor. Nedensellikten kurtulsak mı ha sen ne dersin? Hiçbir anlam aramasak, var olduysak ya da var olduğumuzu sanıyorsak, bizi her kim ürettiyse, her neyse iste durum, buna teslim olsak, asla idrakine varamayacağımız ilk nedeni düşünmesek, sadece güzelliklere odaklansak ve var olmaya devam etsek? Hayata tutunabilmek için çocukluk yıllarından beri suç ve suçlularla iç içe bir yaşam kuran firari Fethi, bir gün gazetede kardeşinin fotoğrafını ve “ameliyat parasını bulamazsa ölecek” haberini görünce bunun bir savaş ilanı olduğunu düşünür. Kardeşini kurtarabilecek pahalı ameliyatın parasını bulmak için zorlu bir plan yapar. Kirli Gece, onun bu zorluklar ve sürprizlerle dolu, aynı zamanda sistemden kendine has yöntemlerle öcünü alacağı planını uygulamasını anlatır. Fethi roman boyunca bir yandan planı için çabalar, diğer yandan da zihnindeki karışıklık, tedirginlik ve öfkeyle; şehriyle, ailesiyle, hiç unutamadığı kadınla ve kendisiyle yüzleşir. Hikâyenin çoksesli akısına Fethi, Can, Hattat Ali gibi karakterlerin ve şehirdeki birçok isimsiz kahramanın içsesi sızar. Zamanın çizgisel akışının bozulduğu, mekân algısının altüst edildiği, ideal kahramanlar yerine anti-kahramanların öne çıktığı, alışılmışın karşısında sert ve lirik arasında gidip gelen bir dilin kullanıldığı, merak uyandıran, doyurucu bir metin. Selahattin Nehir, 1972 yılında İstanbul’da doğdu. İstanbul Üniversitesi iktisat Fakültesi İngilizce İktisat Bölümü’nden mezun oldu. İlk romanı Gökkuşağı Kırıntısı Binlerce Kelebek 2008, ikinci romanı Cambaztepe 2011 yıllarında yayımlandı. 2015 yılında Altın Kitaplar ailesine katılan yazarın aynı yıl üçüncü romanı İstanbul Yalnızları yayımlandı. 2016’da Kalemkâr, 2018’de Haziran Senfonisi, 2020’de ise Meddah ve Cellat okurlarıyla buluştu. KİRLİ GECE Selahattin Nehir Altın Kitaplar, 2022 Tür: Roman 168 s.

  • Magda'yı kim öldürdü?

    Nagihan Kahraman, Ottessa Moshfegh'in Ölümü Ellerinde Tutarken adlı kitabı üzerine yazdı: "Konu itibariyle Dinlenme ve Rahatlama Yılım'la görünürde alakası olmayan, gerilimi yüksek bir roman Ölümü Ellerinde Tutarken." "Arzulayan ama eyleyemeyen, hastalık üretir." "Cehennem Meselleri", Cennet ve Cehennemin Evliliği, William Blake Dinlenme ve Rahatlama Yılım adlı kitapla bu yıl tesadüfi bir şekilde karşılaşıp sonra da bir çırpıda okumuştum. Bunda İthaki Yayınları'ndan çıkmış olmasının payı büyüktü; bazı yayınevlerinden çıkmış olması o kitabı okumamız için yeterlidir bazen değil mi? Genç bir kadının içsel yolculuğunu adından da anlaşılacağı üzere bir yıllık bir süre zarfında anlatan roman, üslubuyla beni çok etkilemişti. Ottessa Moshfegh'in bu kitabını okumamın üzerinden henüz birkaç ay geçmişken yine İthaki Yayınları'ndan yeni kitabı Ölümü Ellerinde Tutarken'in çıktığı haberiyle adeta havalara uçtum. Ottessa Moshfegh 1981'de Massachusets'te doğmuş ve ilk eseri olan McGlue adlı novellası 2014 yılında yayımlanmış. 2015 yılında yayımlanan ilk romanı Eileen ise yazara Hemingway Vakfı/Pen Ödülü'nü kazandırmış ve eser 2016 Booker Ödülü kısa listesinde yer almış. Ayrıca Ulusal Kitap Eleştirmenleri Kurmaca Ödülü'nde de finale kalmış. İkinci romanı Dinlenme ve Rahatlama Yılım'ın da çevirisi Begüm Kovulmaz'a aitken üçüncü romanının çevirisinde Burcu Denizci'yi görüyoruz. Konu itibariyle Dinlenme ve Rahatlama Yılım'la görünürde alakası olmayan, gerilimi yüksek bir roman Ölümü Ellerinde Tutarken. Fakat yine tek bir kadının odakta olması ve kendini gerçekleştirmesi bakımından bir ortaklık söz konusu. Roman gizemli bir not ile başlıyor: "Adı Magda'ydı. Onu kimin öldürdüğünü asla kimse bilemeyecek. Ben öldürmedim. İşte onun cesedi." Ormanda köpeğiyle yürüyüş yaptığı esnada yerde bu notu bulan Vesta, ne yapacağını bilemez. Aslında işin garibi ortada bir ceset de yoktur. Etrafı kolaçan eder fakat herhangi başka bir ize ulaşamaz. Bu durumu paylaşabileceği tek kişi köpeği Charlie'dir. Vesta şehirden çok uzak olan bu kasabaya eşinin ölümünün ardından her şeyi satıp bu kulübeyi satın alarak yerleşmiştir. Yetmiş iki yaşındaki Vesta Gül -evet Gül- eşinin geçen yıl ölmesinin ardından hayatta yapayalnız kalmıştır. Çocuk yapmama kararı aldıkları için çocukları olmayan ve ailesinden de kimsenin bahsinin geçmediği bu yaşlı kadın kocasının öldüğü zaman Charlie'yi bulmuş ve onu sahiplenmiştir. Kocası ile Charlie'nin hiç tanışamamış olduğunu özellikle belirtiyor Vesta. Devamında bu gizemli notu çözmeye çalışan ve yalnızlığın sınırlarında dolaşan bu kadının hayatını okuyoruz. Dolayısıyla bulduğu bir notun etrafında dönen kısım romanın üst katmanı diyebiliriz. Bir de Vesta'nın geriye dönüşlerle ve çağrışımlarla bahsettiği geçmişi, gençliği, eşi ile ilişkisinden oluşan romanın alt katmanı var. Bahsettiğim üzere bir yıl kadar önce hayatını eşiyle birlikte geçirdiği Monlith'ten ayrılıp ıssız, kırsal bir yer olan Levant'a taşınır Vesta. Eşi öldükten sonra onu Monlith'e bağlayan bir şey olmadığını fark eder. Aslında eşinin ölümüyle kendisiyle ilgili pek çok şeyi daha idrak eder. Bir aydınlanma gibi okuyoruz bu kısımları romanda. Gizliden gizliye hep hissettiği ama dillendiremediği düşünceleri adeta bir rahatlama hâliyle su yüzüne çıkıyor. Hayatı boyunca eşinin araştırmacı, sürekli mantık çerçevesinde işleyen zihni altında ezildiğini itiraf eder kendine nihayet. Bu sebeple ömrünü geçirdiği adamın ölümü onu elbette derinden yaralamıştır fakat bir yandan da kurtuluş olmuştur onun için. Son bir yılını eşinin küllerinin içinde olduğu ve atamadığı vazosunun başında, hala onun gözleri üzerindeymiş gibi geçiren yaşlı kadın aslında hayatı boyunca belki de ilk defa kendisiyle kalmıştır: "Walter'ın cenazesinden sonra, Monlith'teki evi topladım, oraya ve üzerime yüklediği her şeye veda ettim. Oradan çıkmak ne büyük bir rahatlamaydı, ev satıldı; Levant'ta yeni bir ev hazırdı ve beni bekliyordu. Resimlerde hayalimdeki evdi: Göl üzerinde rustik bir kulübe."(s.16) Kocasının devamlı tezi üzerinde çalıştığı, evlilikleri boyunca market alışverişi bile yapmadığı hayatında Vesta da bir kliniğin muhasebe ofisinde sekreter olarak çalışmaktaydı. Ailesi köylü ve kaba olduğu için Walter ile aralarında aslında büyük bir uçurum oluşturduğunu bu sebeple de çocuk yapmamalarının en iyisi olacağı kararını aldıklarını da açıklıyor Vesta, daha doğrusu kocasının aldığını... Bütün bu hakir görülmeleri hep yutan, kocasının her şeye hükmeden mantığı altında ezilen bu kadının hayatında Walter'ın ölümü bütün bu bastırdığı duygularını ortaya çıkarıyor böylece. Bu sebeple Magda acaba kendisi mi? diye düşünmeden edemiyor okur. Vesta'nın kurmuş olduğu dünyada ölen biri küçük bir kız çocuğu Magda olabilir mi? Bir de romanın karanlık dünyasına değinmem gerek. Yazar bu konuda o kadar başarılı ki ben de Vesta ile birlikte o huş ormanında dolaştım, o ıssız yollarda arabayı kullandım, kulübede radyodan gelen sese kulak verdim. Görsel yönü çok kuvvetli olan bu roman bir yandan da tekinsizliği ile gönlümü çaldı. Zaten sonlara doğru yazarın zihnimizle alay edip etmediğini sorgulamaya başlıyorsunuz ve bir katman daha derinleşiyor roman bu noktada. Yazarın kurduğu dünya bana Olga Tokarczuk'un Sür Pulluğunu Ölülerin Kemikleri Üzerinde adlı romanını ve film uyarlaması olan Pocot'u çağrıştırdı. Bir de romanda "Blake"in bir metafor olarak kullanıldığını düşünüyorum fakat başından beri aklıma gelen şair William Blake'i yazar bir yerde karşımıza çıkarınca hem şaşkınlık hem hayranlık yaşadım. Ayrıca yine romanda yüzeysel de olsa geçen karakterlerden birinin adının Shirley olması gotik edebiyatın en önemli isimlerinden Shirley Jackson'ı hatırlattı ve bu ismi görmek, arada böyle çağrışımlar yaşamak bile yazarla bağımı kuvvetlendirdi. Yazarın başka kitaplarını da en kısa zamanda okumayı umutla ve heyecanla bekliyorum. ÖLÜMÜ ELLERİNDE TUTARKEN Ottessa Moshfegh İthaki Yayınları, 2022 Çeviri: Burcu Denizci 168 s.

  • Çocuklar için korku romanı yazmak...

    Aytül Akal, okurları bir korku trenine bindirdiği Zombili Mombili Roman'da, karanlığın dehlizlerinde gizem dolu bir yolculuk vadediyor; gerçeküstü olaylarla sıradan gerçekleri iç içe geçirerek ezberleri bozan bir anlatıya imza atıyor. Baş döndürücü bir hızla kalpleri çarptıran bu sürükleyici kitap, yüzyıllar öncesinden günümüze ulaşmayı başaran bazı antika eşyaların ardındaki sır perdesini aralarken hayal gücünün sınırlarını zorluyor. Karanlık düşlerin tutsağı olan bir adamın başından geçenleri ürpertici bir hikâyeye dönüştüren Akal, anlatısının arka planında bir yazarın ''sancılı'' yazma ve yaratma sürecine de ayna tutuyor. Editörü, aşk romanlarının tutkulu yazarı Özgür'den çocuklar için korku romanı yazmasını istediğinde genç adamın dünyası başına yıkılır. Hiç deneyimi olmadığı bir türde, üstüne bir de çocuklar için kalem oynatacaktır. Bir an önce buram buram romantizm kokan düşüncelerini bir kenara itip sözcüklerini ürkütücü ve gerilimli ortamlarda konuşturmaya başlamalıdır. Kafasında soru işaretleriyle yolda yürürken karşısına çıkan kafe, belki de hayatını altüst edecek felaketler dizisinden hemen önce soluklanacağı son duraktır. Kafeden evine poşetler dolusu antika eşyayla geri dönen Özgür, yaklaşan tehlikeden henüz habersiz olsa da, bundan böyle atacağı her adım hayat memat meselesidir. Zira karşılaşacağı akılalmaz olayların kâbus mu, yoksa gerçek mi olduğunun ayırdına varması artık pek de mümkün değildir... Aytül Akal'ın, yerelden evrensele uzanan güçlü hikâyesinin yanı sıra Başak İşbilir'in sinemasal düşlere yelken açtıran resimleriyle bütünlenen Zombili Mombili Roman, çocuk ve gençlik edebiyatımızın korku türünde yazılmış en ''modern'' örneklerinden biri. Büyüyünce yazar ya da şair olmak, Akal'ın çocukluk düşüydü. 1974'te başlayan yazın serüvenini, 200'e yakın şiir, öykü, masal, anı, tiyatro oyunu ve roman türünde eserle sürdürdü. Çocukların kişilik gelişimi ve kendilerini tanımaları konusunda çalışmalar yaptı. Kitapları Almanca, İngilizce, İspanyolca, Farsça, Azerice, Bulgarca, Macarca, Arapça ve Arnavutçaya çevrilerek yurt dışında yayımlandı. Yazarın ayrıca okul öncesine yönelik geniş koleksiyonu Uçanbalık Yayınlarında yer almaktadır. ZOMBİLİ MOMBİLİ ROMAN Aytül Akal Tudem Yayıncılık, 2022 Resimleyen: Başak İşbilir Yaş Aralığı: 10+ Tür: Gerilim, gizem, doğaüstü unsurlar, arayış 216 s.

  • Öykü: Kediler, Çocuklar, Kadınlar

    "Annem ve babamın dikkatini çekmek içinse evlenmem gerekecekti." Tarık Çelik I Tümüyle yalnız kaldığımda, kedilerle aramın hiç de iyi olmadığını kavradım ve bir daha sonsuza dek sahiplenme fikrinden uzak durdum. Varsıl ancak oldukça ilgisiz bir ailede büyüdüm. Benden önce doğup ölen ağabeyimi hiç tanımadım bile. Annem ve babamın dikkatini çekmek içinse evlenmem gerekecekti. İşte üniversiteye böyle bir doyumsuzlukla başladım. Hayatın tam içinde olmak istiyordum. Edebiyat fakültesine kaydımı yaptırdım ve Tanrı’ya şükür ki kısa zamanda, çok farklı mizaçtan, renkli insanlarla tanıştım. Sanatı seviyorduk. Tiyatrolara gittik. Konserlere, sergilere, üniversitenin eğlenceli kulüplerine katıldık. Bir grup arkadaşımla birlikte bandrolsüz bir edebiyat dergisi kurduk. Pek çok yazı yazmamın dışında, pek çok yazıyı da ihya ediyordum(!) Bir akşam ders çıkışı hep beraber bir puba gittik. Sürekli arkadaşlarımızın arkadaşları da bize katılıyordu ve yeni insanlarla tanışıp duruyorduk. O gecenin sonunda oldukça hoş bir kadınla tanıştım. Sanırım benden on yaş büyüktü ve bu bana tuhaf bir özgüven veriyordu. Kendimi rahat hissederek teklifsizce konuştum bir süre. Bu yüzden o da benden hoşlandıysa da, onu bir daha tekrar göreceğimi ummuyordum. II Arkadaşlarımın sürüklediği kolektif bir resim sergisinde onunla tekrar karşılaştık. Yarı sarhoş sohbetimizde ressam olduğunu bile öğrenmemiştim. Kısa zamanda evlendik. Yirmi yaşımda aldığım bu radikal karar ailemin hiç hoşuna gitmedi ve bu kez hayatlarından beni tamamen sildiler. Fakat benim içinse hava hoştu. Kendimi ilk kez tam anlamıyla var ve özgür hissediyordum. Bu kez elimde, sahip olmayı arzulayıp durduğum şeylerin gölgesi değil bizzat kendisi vardı. Sevip seviliyordum. Henüz okulu dahi bitirmemiştim ancak evim, güzel bir karım ve gerçek bir hayatım vardı. Açık yüreklilikle itiraf etmeliyim ki bu hayatın mimarı, karımdı. Para kazanıyor ve geçimimizi sağlıyordu. Yanına taşındığımda evini yeni baştan dizayn etti. Artık her şey iki kişilikti. Bununla birlikte parmaklarının dokunduğu her yer onun ışıltısını taşıyordu. Bunu evin her köşesinde hissedebiliyordum... Bir gün yavru bir de kedi alıp geldi. Ev gerçekten bir yuvaya dönmüştü. Bu, bir çocuk sahibi olmadan önceydi. III Mezun oldum. Kısa sürede özel bir okulda öğretmenliğe başladım. Kendimi henüz çok genç ve toy hissediyordum ancak karımın ısrarları üzerine bir de çocuğumuz oldu. Her nedense bu gelişme anne ve babamın ilgisini çekti ve beni bağışlamak, karımla da tanışmak istediklerini söylediler. Evlerine davet ediliyorduk. Birkaç gün şehirde onlarla olmamızı, sonra da güneydeki yazlığa, birlikte tatile gitmemizi planladılar. Benim derslerim yoğundu. Bu yüzden biraz bekleyip doğrudan yazlığa geçmemizi, anne ve babamla orada bir araya gelmemizi istedim ancak sabırsızlık gösteriyorlardı. Karım da bununla tek başına başa çıkabileceğini, kendi işlerimi ayarladıktan sonra yazlıkta onlara katılabileceğimi söyledi ve çocuğumuzla birlikte erkenden anne-babamlara gitmek üzere yola çıktı. Telefonda sesleri çok neşeli geliyordu. Anne ve babam benim yokluğumu umursamadılar bile. Torunlarını ve karımı sevmişlerdi. Sanırım karım da onlardan hoşlanmıştı. Güzel geçen birkaç günden sonra yazlığa gitmek üzere yola çıktılar ve kaza yaptılar. Hepsi öldü. IV Anne-babamın hayatta olmasını, yalnızca onlara öfkemi kusabilmek için isterdim. Karımdan sonra her şey çok zordu. (Bir çocuğumun olduğunu ve öldüğünü çok sonraları hatırladım.) Yaşama tutunabilmek için pek az şey biliyordum. Öğrendiklerimin hepsi karımın eseriydi ve şimdi o yoktu. İşi bıraktım. Bir süre sudan çıkmış balık gibi kendi kendime anlamsız yere çırpınıp durdum. O günlere dair anlatabileceğim pek bir şey yok. Sonra bir şey oldu, bir korkuya kapıldım. Kimsem yoktu ve belki ben de birden bire silinip gidecektim. Hiç olmamış gibi olacaktı her şey. Bu kriz beni yazmaya itti. Kısa zamanda pek çok öykü, roman, senaryo denemesi yazdım. Ortaya bir şey çıkarmak istiyordum ve bunun için yeterince acı çektiğime inanıyordum. (Epey aptalca bulsam da o günlerdeki kendime pek kızamıyorum. O kadarcık hoş görüyü hak eden bir zavallıydım.) Neticede ortaya elle tutulur hiçbir şey çıkaramadım. Çabalarım son buldu. Karımdan sonra her şey çok anlamsızlaşmıştı. Gözüm evde benimle birlikte aylak aylak gezinen kediye takılmaya başladı. Yiyor, içiyor, oraya buraya tüylerini döküp duruyordu. Karım onu her gün tarar, kucağında mıncırır, pek çok tatlı sözle severdi. Şimdi bizim aramızdaysa sinir bozucu bir sessizlik sürüp gidiyordu. Daha fazla katlanamadım. Bir gece onu kimseye gözükmeden, evimden epey uzakta bir yere, sokağa bırakıp kaçtım. Tümüyle yalnızdım artık. Bunalıma girdim. Bazen kendimi aşağı atmaktan korkup açık kalan pencerelerimi kapatıyordum. Öte yandan da halime gülüyor, Tolstoy’un çoktan ölüp gittiğini biliyordum. Daha fazla dayanamadım. Bu evden ayrılmalıydım. V Taşrada bir yerde bir köy evimiz vardı. Kendimi oraya attım. Bir süre uzakta bir yerde kafa dinlemek istiyordum. Buraya yerleştikten kısa bir zaman sonra gözlüğüm hiç yoktan kırılıverdi. Ancak henüz yerleşmişken gerisin geriye dönmek istemedim. Burada görecek bir şey de yoktu zaten. Yalnız kitap okumaktan, günce tutmaktan vazgeçtim o kadar. Sonbahar gelmişti. Orada burada dolanıp dururken, gördüğüm şeyler kurt mu, kuzu mu, köpek mi; gözlüksüz anlayamıyordum, dört ayaklı bir canlıydı işte sözgelimi. Her şey kabuğundan soyundu. Ayrıntılar yitti gitti. Keşke bilseydim, tanısaydım; gördüğüm o ağaçları, kuşları, börtü böcekleri bir bir anlatırdım size. Ancak yabancıydım burada ben. Benim için alternatif bir yaşamdı bu. Sonra kış geldi. Günlerce hiç duraksız kar yağdı. Tüm yollar tıkandı. Dünya bu köyden ibaret kaldı. Bir sabah komşumuzun ahırı onca yağışa dayanamadı ve yıkılıverdi. Zaten derme çatma bir yerdi. İçerisindeki üç beş hayvan da çırılçıplak soğuğun ortasında kaldı. Pek acıdım. Elimden bir şey gelmiyordu ama yardıma gittim. Yarı kör bir halde didinip durdum. Bir işe yaradığım yoktu ama üstümün bulaşmasına izin verdiler. Kısa sürede tamir edildi ahır. Misafir edildim. Ocağın başında çay içtik. Ateş çıtırdayıp dururken, sıcaklık yüzümde ayazın ısırdığı yerleri yalıyordu. İlkyaza kadar bu böyle sürdü. VI Köyden bir bilge olarak ayrılmadım ama kendimi epey toparlamıştım. Şehre dönünce yeni bir gözlük yaptırdım kendime. Başka bir eve çıktım. Eski dostlardan birkaçına rastlayıp onlarla tekrar bir araya gelmeye başladım. Özel ders verebilmem için öğrenci bulmama yardım ettiler. Çok değil ancak yeni döneme kadar beni idare edecek sayıda öğrencim oldu. Bu sırada ben de tekrar alışmaya çalışıyordum öğretmenliğe. Yeni dönemle birlikte de özel okula geçmeyi planladım. Öğrencilerimden biri oldukça akıllıydı. Öğrenmeyi seviyordu ve kabiliyetliydi. Küçük yaşına rağmen mizahtan anlıyor, beni güldürüyordu. Buna karşın epey de sessiz, çekingen bir yapısı vardı. Bir zaman sonra annesiyle yakınlaşmaya başladık. Çocuğun babasıyla, çocuk doğar doğmaz boşanmışlar. İçine kapanık bir çocukmuş. Bu yüzden özel ders almasının ona bir faydası olabileceğini düşünmüş. Kendisiyse bir kafede çalışıyormuş. Zamanında pek çok şey bekliyormuş bu hayattan ancak şimdi yalnızca oğlu için varmış. Bir akşam geç saatte kadının çalıştığı kafeye gittim. İş çıkışı onu bir restorana götürdüm. Bundan biraz sonra da evlendik. Artık hiçbir şey mükemmel değildi ancak katlanılmaz da değildi. Üvey oğlumla birbirimizi keşfediyorduk. Tuhaf biçimde eskiden benim de bir çocuğum olduğunu hatırladım. Babalığı öğreniyordum. Yeni bir şeydi bu. İyi anlaşıyorduk, sanırım kotarabiliyordum artık. Günün birinde sokakta gördüğü bir kediyi eve almak istedi. Buna şiddetle karşı çıktım.

  • Keşif yolculuğunda; sorular, uygulamalar ve telkinler

    Gökyüzü Gri Değil Maviymiş kitabının da yazarı olan Nihat Güneri Keşif adlı kitabında; sorular, uygulamalar ve telkinlerle sadece Ferda’yı değil, okurlarını da ağırlıyor. Ferda’nın hayatında hiçbir şey yolunda gitmiyordu. Ne iş, ne aşk ne de ailesi ve arkadaşlarıyla arasında olan bitenler... Yaşam enerjisini kaybetmiş, dümeninde oturduğu gemi alabora olmuş, olmak istemediği sularda sürüklenip duruyordu. Oneman ve Ganne ile tanışana kadar... İki bilge insanla çıktığı bu yolculukta bir yandan kim olduğunu keşfederken diğer taraftan hayatın hoyrat değil, iyileştirici ve şefkatli yanını öğrenen Ferda’nın dönüşümüne tanıklık edeceksiniz. Nihat Güneri 35 yılı Kişisel Gelişim, kişisel ve Kurumsal performans arttırma, Stratejik yönetim ve Perakende alanlarında çalışmaktadır. 15 yılı aşkın imalat tecrübesinden sonra profesyonel yaşama geçmiş, ulusal ve uluslararası firmalarda üst düzey yöneticilik yapmıştır. Bunlar arasında BATA ( İtalya), Fairplay (İtalya), Flo, Retail United bulunmaktadır. 2007 yılından bu yana şirketlere, derneklere ve uluslararası firmalara; perakende, ayakkabı, stratejik yönetim ve kurumsal performans arttırma konularında danışmanlıklar yapmaktadır. Bu dönemde süresince İtalya’da yerleşik 22 ülkede faaliyet gösteren “Fairplay” danışmanlık firmasının Türkiye ortağı olarak görev almıştır. Bugün Nihat Güneri kişisel gelişim konusunda Motivasyon, kişisel ve kurumsal performans arttırma, Bilinçaltı Programlama, Duygu Dili Programlama konularında danışmanlıklar ve koçluklar yapmaktadır. Nihat Güneri; “Gökyüzü Gri Değil Maviymiş” ve “Keşif” kitaplarının yazarıdır. Oluşturmuş olduğu “Apple Store” ve Play Store” da bulunan “Motivasyon akademisi” uygulaması ile günlük sıkıntıları aşma konusunda ışık tutmakta, aynı ışıktan kendisi de yararlanmaktadır. KEŞİF Nihat Güneri Mona Kitap, 2022 314 s.

  • Perdesi çekilen evler

    Melih Elhan, Benan Bilek’in Gece Tuşları adlı kitabı üzerine yazdı: "Kitabı bitirince neyi kaybettiğimizi ve bunun neye yol açtığını sayfalarda ilerledikçe daha da iyi anlıyoruz." Melih Elhan Apartmanlar, apartmanlardaki kutularda yaşayıp giden bizler. Hangimiz yaşadığımız apartmanlara farklı bir gözle baktık, apartmanımızdan bir hikâye çıkarmayı düşündük? Hangimiz o büyük koşuşturmacada biraz durup sakinleşerek apartmanımıza baktık? Orada oturanları bir hikâyenin kahramanları olarak gördük. Sonuçta hepsinin bir hikâyesi yok mu? Onların hikâyeleri bir yazarın kaleminden bir kitaba niçin sızmasın? Apartman bir hikâyenin kişilerinden biri olabilir mi? Hatta ana karakteri? Benan Bilek’in “Gece Tuşları” kitabı, bu cümlelerin üzerine düşünen, buradan yola çıkarak kendi cümlesini kuran bir kitap. Yazar, birbirlerine müzikle, iplerle, resimlerle (sanat ve zanaatla) bağladığı hikâyelerle kurmuş yapıyı. Ana karakter Dilek apartmanı. Yan karakterler ise bu apartmanın belli zamanlarda orada konaklamış sakinleri. Bilek, her karakteri bir şekilde apartmanla ilişkilendirmiş. Söz konusu apartman, kimi için bir yaşam alanını kimi için bir çalışma alanını temsil ediyor. Hikâyelerde yaşananlar bu alanlarda geçiyor, bu kapalı alanlarla sınırlı. Kitap, bir iç mekân hikâyeleri toplamı. Bu mekânların kapılarını yazar, okur için tek tek açıyor. Bizi tanıklığa çağırıyor. Her hikâye bir dairenin kapısını aralıyor. Karakterlerin ayrıntılı olarak anlatılması onların hayatına nüfuz etmemizi kolaylaştırıyor. Sayfalarda ilerledikçe mahallelerimizde ortak alanları paylaştığımız farklı mesleklerden orta sınıfa mensup kişilerle karşılaşıyoruz. Bize tanıdık gelmelerinin sebebi, çocukluğumuzda yaşadığımız apartmanlarda böyle teyzelerimiz, amcalarımız, ablalarımız, abilerimiz olmuş olmasıdır. Sanki yazar oturup bizi yazmış, sanki biz oturup kendi apartmanımızı yazmışız hissi veren hikâyeler karşısındayız. Bunu sağlayan da temiz bir Türkçe, süse kaçmayan sade bir anlatım. Dili, okurla arasına mesafe koymayan, üstten bakmayan samimi bir dil. Benan Bilek, apartmanlara dışardan baktığımızda gördüğümüz sıcak yuva görüntüsünün aldatıcı olduğunu gösteriyor bize. Her hikâye bunun bir yanılsama olduğunu vurguluyor. Yazar adeta evlerin perdelerini çekiyor ve çıplak gerçeği gösteriyor bize. Perdelerin arkasında farklı hikâyeler var çünkü. Hikâyeler, dışardan baktığımızda güllük gülistanlık bir görüntü veren evlerin içinde yaşanan bambaşka bir gerçeği -yalnızlıklar, hastalıklar, aile içi şiddet, mutsuzluk, sevgisizlik – anlatıyor. Kitapta anlatılan apartman maalesef günümüze ulaşamamış geçmişte kalmış bir apartman. Bunun geçmişte kaldığını, şimdi yaşanmayan ancak hatıralarda kalan komşuluk ilişkilerinden anlıyoruz. Birbirinin aldığı nefesten haberi olan komşuluktan biri ölse duyanın çok sınırlı kalacağı komşuluğa geçiş yapılalı uzun zaman oldu. Komşuluk ilişkilerinin aşınması yalnızlığımızı da arttıran bir faktör. Giderek daha da yalnızız. Komşuluk ilişkilerini koruyamayarak buna sebep olan bizleriz. Bu kitap bunu da hatırlamamıza vesile oluyor. Acıtıcı ama gerçek bu; komşuluk sözlüklerimizden düşeli beri yapayalnızız. Kitap bunun üzerine de düşünmemizi sağlıyor. Neyi kaybettiğimizi ve bunun neye yol açtığını sayfalarda ilerledikçe daha da iyi anlıyoruz. Kitabı bitirdiğimizde ruhumuzda duyduğumuz boşluğun sebebi de bu, başka bir şey değil. Bu kitap, yaşadığımız apartmanlara farklı bir gözle bakmamızı sağlayabilir. Anlatılabilecek hikâyelerden biri de neden orada saklı olmasın. Sonuçta hepsinin yazılmayı bekleyen bir hikâyesi yok mu? GECE TUŞLARI Benan Bilek DKY Yayınları, 2022 128 s.

bottom of page