top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • Öykü: Kasım Yağmurunda Sele Kapılıp Gidenler

    "Çünkü dolgumdan geri kalan boşluğa çiğnenmesi yasak olan sakızı saklıyordum." Nergiz Eren Pehlivan Çayıroğlu Çünkü “En günahız kimse ilk taşı o atsın” dediğim sırada; hademe elektrikli testereyi çalıştırmak için müdürden izin istemeye geldi. Çünkü İngilizceci odanın camındaki yansımasından sarkan gıdığını kontrol ederken; dinci, dudağının üzerinde geniş bir ben gibi duran bıyığıyla meşguldü. Çünkü müdür, İngiliz mezarlığına bakan loş odasının manzarasını kapatan osuruk ağacını kesmeye gelen hademeye eliyle “sonra gel” derken önündeki raporu okuyordu. Çünkü sen bana gülmüştün. Nazara inanıyorum diye. Çok saçma demiştin. Çünkü bana nasıl bakıyordu sen görmedin. Pis pis bakıyordu. Senin arkan dönüktü. Çünkü hiç durmadan yağmur yağıyordu ve gökkuşağı çıkmıyordu. Çünkü ağzımın tadı yoktu. Dişlerim zangırdamaktan yamulmuştu. Çünkü o gün, orta sıradaki kız elime bir kâğıt sıkıştırmıştı. Çünkü kağıtın üzerinde sadece senin ismin yazıyordu. Çünkü bana hediye ettiğin kırmızı kalemi ısırırken dolgum kırılmıştı. Dolguları sınıftaki çöpün içine tükürürken görmüştü beni. Ağzımın içine yayılan civa kokusundan gözümden yaş gelmişti. Ağladığımı sanmıştı çünkü o bir kaltaktı. Çünkü karla karışık yağmur yağıyordu, öğlenden sonra doluya döndü. Çünkü dolu camdan sekip arabaların tavanında parçalanıyordu. Müdürün arabası kapalı garajdaydı. Hademeler, okulun bahçesine park etmelerine izin verilen öğretmenlerin arabalarının üzerine evden getirdikleri halıları seriyordu. Çünkü dolgumdan geri kalan boşluğa çiğnenmesi yasak olan sakızı saklıyordum. Çünkü bağrıma bastığım taşlara benziyorlar mı diye cama vuran doluya bakmak için ayağa kalkmıştım. Çünkü bana pis pis bakmıştı, senin arkan dönüktü. Ayağım sıranın kenarına takılmış onun önüne düşmüştüm. Çünkü geldiği günden beri gözü üzerimizdeydi. Arkası dönükken bile bize bakıyordu. Mavi gözlerini üzerimize mühürledi. Çünkü kızlar tuvaletinde, ben ağzımdaki civa kokusundan kurtulmaya çalışırken, aynadan sana göz kırpmıştı. Çünkü sana verdiğim kasetin içindeki notu okumadan çantana atmıştın. Çünkü biz en iyi arkadaştık. Beraber çok eğleniyorduk. En sevdiğimiz grup Guns&Roses'dı. Şehre geldiklerinde, babam bizi konserlerine götürmüştü. En öne kadar gitmiştik. Axel Rose’un sahneden attığı pizza parçası benim önüme düşmüştü ama sen çok seviyorsun diye senin almana ses çıkarmamıştım. Ana okulundan beri her yağmur yağdığında lastik çizmelerimizi giyip bulduğumuz tüm su birikintilerinde zıplar sonra bize gidip sıcacık çay içerdik. Bazen bize kalmaya gelirdin. Pijamalarını unuttuğun zaman benim en sevdiğim çizgili pijamalarımı giymek isterdin; seviyorsun diye ses etmezdim. Annem bizi paten kaymaya götürürdü. Sahilde paten kayardık hava kararana kadar. İkimiz de üç tarafı mezarlıklarla çevrili bu okulda okumak istemiyorduk. Dünyamızın pencerelerini hayata açmak istiyorduk. Pergelle her bulduğumuz yere dünya çiziyorduk. Kusursuz; alttan üstten basık olmayan. Gitmek istediğimiz ülkeleri yerleştiriyorduk içine. Çünkü İngilizceci öğretmenler odasında camdaki yansımasında göbeğine bakıyordu. Din hocası nöbetçiydi. Müdür ve hademeler, İngiliz mezarlığında köklenen osuruk ağaçlarını izinsiz keserlerse ne olacağını konuşuyorlardı. Çünkü canım hiçbir şey yemek istemiyordu. Çünkü dişim ağrıyordu. Çünkü sınıfa geldiği günden beri gözü üstümüzdeydi. Biz kızlarla konuşurken yanımızdan geçip hiç pas vermemişti. Sanki sınıf oydu biz de misafir öğrenciler. Üçümüzün de baklavalı Burlington çorapları vardı. Ayaklarımız sıcaktı. Çünkü İngilizce dersinde, üzerinde Axel Rose’un resmini yapıştırdığın, en sevdiğin defterini ona hediye etmek için cam kenarındaki sıranın üzerine koyarken çıkan ses kulaklarımı tırmaladı. Çünkü dişimin ağrısı kulağıma vuruyordu. Çünkü o bir kaltaktı. Çünkü yağmur dinmek bilmiyordu. Ardından gökkuşağı çıkmıyordu. Seni ders çalışmak için anneanneme çağırdım. Akşama kadar bekledim. Çünkü sen gelmedin. Çünkü annem ve babam ayrılmıştı. Çünkü yarı yıl tatilinden sonra okula tek başıma gittiğim gün, kızların fısıldaşmalarını duydum. Pis pis sırıtarak baktılar. Çünkü sen gelmemiştin. Çünkü senin nerede olduğunu bilmiyordum. Çünkü senin günde kaç bardak su içtiğini bilirdim. Çünkü o gün kendimi iyi hissediyordum. Akşam annemde kalmıştım. Beraber Çin yemeği yemiştik. Kendi yatağımda yatmıştım. Yüzüme renk gelmişti. Kulağımda walkman, elimde Guns&Roses kaseti vardı. Çünkü dişim ağrımıyordu. Çünkü bana göz kırpmıştı. Nazar değdirecek diye gözlerimi kaçırdım. Çünkü o bir kaltaktı. Çünkü İngiliz mezarlığına bakan sınıfımızdan; o sabah yine bir faninin toprağa verilişine şahit olduk. Baba, oğul ve kutsal ruh adına. Çünkü ben ölünün ardından üç Kulhu bir Elham okurken; o, orta sırada oturan kızla beraber kapağında Guns&Roses olan dergiyi karıştırıp kıkırdıyordu. Çünkü yağmur dinmek bilmiyordu. Ardından gökkuşağı çıkmıyordu. Çünkü baban ateşe olduğu için, birlikte gitme hayali kurduğumuz Birleşik Krallığa taşınmıştınız ve giderken bana bir not bile yazmamıştın. Çünkü caddede karşılaştığımızda bana pis pis bakıp sırıtmıştı, senin bana hediye ettiğin çorapları giyiyorum diye. Üzerinde “November Rain” yazan çorapları. Çünkü başka temiz çorabım kalmamıştı. Çünkü o akşam babamda kalmıştım. Çünkü son sınavların hepsinden düşük notlar aldım. Tüm hocalar ben sınıfa girer girmez yüzlerini ekşitiyorlardı. Çünkü İngilizce sınavlarında hep sana kopya verirdim. Çünkü ben İngilizce sınıfının birincisiydim. Çünkü günden güne eriyordum, rengim solmuştu. Çünkü gökyüzünün dinmek bilmeyen gözyaşıyla ıslanan toprak bile yumuşuyordu. Ama ben kaskatıydım. Çünkü o sınıfa geldiği günden beri dişim ağrıyordu. Ağzımın içi zehir. Çünkü bana pis pis bakıyordu. Çünkü öğle tatilinde herkes yemekteydi. Hava buz gibi ve griydi. Camlara çarpan dolunun şiddeti yere düştüğü zaman bile devam ediyordu. Elimde pergel, son sağ kalan dişimdeki dolguyu çıkarmaya çalışıyordum. Kan ağzımın kenarından içeri sızıyordu. İçim ısınıyordu. Cam kırıkları can kırıklarımla çarpışıyordu. Sınıfta bir tek ben vardım. Birleşik Krallık bayrağının dalgalandığı, mezarlık manzaralı sıranın altında duran defteri gördüm. Ayağa kalktım. Eteğimin belini düzeltip, baklavalı Burlington çoraplarımı dizime çektim. Camdan dışarı baktım. Müdür okulun bahçesine sarkan osuruk ağcının dalını tutuyor, hademe testere ile kesiyordu. Gittim pergeli defterin kapağına sapladım. Axel Rose’un ağzını burnunu dağıttım. Arka kapağa bir not bıraktım. Çünkü kaltaklar bedel öder. · Joye Carol Oats “ Hafifletici Nedenler”a ithafen

  • Sizce Gonzo kendine yeni birtakım arkadaşı bulabilecek mi?

    Gülşen Manisalı'nın kaleme aldığı, Gözde Eyce'nin resimlediği Çorap Gonzo, kaybettiği biricik tekini arayan Çorap Gonzo'nun hikâyesini anlatıyor. Çorap Gonzo'nun rengârenk harika çizgileri vardı. Çorap çekmecesinde diğer çoraplarla birlikte yaşardı. Fakat bir gün tekini bulamadı Gonzo. Kim teki kaybolmuş bir çorabı giyer ki? Sizce Gonzo kendine yeni bir takım arkadaşı bulabilecek mi? Gülşen Manisalı, 1984'te İzmir'de doğdu. 2006'da Ege Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Matematik Bölümü'nden mezun oldu. Pamukkale Üniversitesi'nde 2007'de pedagojik formasyon eğitimini tamamladı ve öğretmenlik hayatına başladı. 2019'da Pamukkale Üniversitesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bölümü'nde okumaya başladı. Böylece hem öğretmen hem öğrenci oldu. Büyüyünce psikolojik danışman da olacak. Matematiğin hayatına kattığı anlamın yanı sıra hayal gücünü geliştirdiğine ve edebî yönüne katkı sağladığına inanır. Fotoğraf çekmeyi, suluboya resimler yapmayı, çocuklarla ilgili her şeyi çok seven yazarın ilk kitabı 2019'da yayımlandı. Kitapları farklı dillere çevrildi. Çocuk kitapları yazarlığı dışında öğretmenliğe de devam eden Manisalı, eşi ve kızlarıyla Denizli'de yaşıyor, hayal kurmaya devam ediyor. ÇORAP GONZO Gülşen Manisalı Mundi Kitap, 2022 Resimleyen: Gözde Eyce Tür: Öykü 32 s.

  • Modern masallar ve uçsuz bucaksız dalgalar

    Deniz Poyraz, Japon kökenli Kanadalı yazar Joy Kogawa’nın en bilinen eseri Obasan üzerine yazdı: "Obasan, bir yanıyla da toprağın derininde birbirlerine aynı köklerle bağlı biçimde yaşayan insanların hikâyesi. Güçlü, direngen kadınların konuştuğu ve nihayet özneleştikleri bir metin." Obasan, Japon kökenli Kanadalı yazar Joy Kogawa’nın en bilinen eseri. Kitap, son yıllarda özgürlükçü politikaları ve gelişmiş demokrasisiyle ülkemizde de sık sık gündeme gelen Kanada’nın, bugünkü Kanada’yla pek de bağdaşmayacak ırkçı, ayrımcı yakın geçmişine ışık tutuyor. Geçtiğimiz aylarda Ketebe etiketiyle Türkçeye çevrilen Obasan, Amerikan Kitap Ödülü’ne değer görülmüş. Bilindiği gibi bu ödül, yazarların bir başka yazara, “olağanüstü edebi başarısından dolayı” verdiği bir ödül ve bu yüzden manevi bir önemi de var. Obasan, her şeyden evvel, bir yüzleşmenin hikâyesi. Göçmen kökenli Naomi adlı bir öğretmenin yaşama tutunma hikâyesi biçiminde serimlenen; fakat arka planda bütün bir Japon asıllı Kanada yurttaşlarının var olma öyküsü. Öncelikle, “Obasan” kelimesi, Japoncada yaşı ilerlemiş kadınlar için kullanılan, saygı ve nezaket bildiren bir ifade. Naomi için “Obasan”, amcasının eşiyle vücut bulan bir kelimeye dönüşüyor. Obasan ketumluk derecesinde suskun, kararlı, dirayetli bir ihtiyar kadın. Onun bu sessizliği, kendisini ve ailesini dış dünyaya karşı koruyan bir zırh adeta. Fakat Naomi büyüdüğünde, Obasan, ailenin kaderine musallat olan ürkütücü sessizliğin perdesini aralamaya karar veriyor ve bundan sonra sayfalar geçmişe çevriliyor. Naomi, son yedi yıldır Kanada’nın bir kasabasında öğretmenlik yapıyor. On altı yıl önce öğretmenliğe ilk başladığında, veliler sınıfın kapısına gelmişler ve tuhaf bir merakla onu incelemişler. Naomi’nin öğretmen olacak kadar yaşlı görünmediğini söylemişler dudak büküp. Fakat sorunun sadece yaştan ibaret olmadığını düşünüyor Naomi. “Asıl sorun gençliğim mi yoksa bu Doğulu yüzüm mü? Bunun cevabını hiç öğrenemedim,” diyor. Obasan, bir yanıyla da toprağın derininde birbirlerine aynı köklerle bağlı biçimde yaşayan insanların hikâyesi. Güçlü, direngen kadınların konuştuğu ve nihayet özneleştikleri bir metin. Emily teyze, bunlardan biri. Obasan’a kontrast oluşturuyor kurguda. Biri kalabalıkta mutlu, diğeri yalnızlığıyla yaşıyor. Obasan’ın dili yeraltının derinliklerinde kalırken, Emily teyze bir kelime savaşçısı. Bir direnişçi. Önde gelen bir aktivist. İster Japon-Kanada meselesi ister kadın hakları veya yoksullukla ilgili olsun, o, bir hak ihlali haberinin ardından sorunsuz noktadan sorunlu noktaya doğru tek başına koşan akyuvar hücresi gibi. İçinde geçmişte Japonlara yapılan haksızlık hâlâ capcanlı duruyor. Romanda sözü edilen haksızlıklar genellikle göçmen Japonların tek geçim kaynağı olan balıkçı teknelerine el koyulması ve devletin bunları satışıyla ilgili. Balıkçılık ruhsatlarının durduk yere askıya alınması, mülkiyetin tasfiyesi (müsadere), kimi zamansa vatandaşlıkların iptali. Raporların genelinde bu insanlardan “Japon ırkı” diye bahsediliyor. Emily teyze bunların üstünü çizip yerine “Kanada vatandaşı” yazıyor. Roman ilerledikçe görüyoruz ki bir ülke göçmenlerine bunca eziyet ederken, aslında kendisine zarar veriyor. Kanada, dağıtma politikasından bir türlü kurtulamıyor. Hükümetin de en büyük hedefi bu; Japon asıllıların görünür olmalarını, bir araya gelmelerini istemiyor. Yani, Kanada’daki ırkçılık resmî ve apaçık. İşledikleri politik suçlar için günah keçisi arıyor kapitalist devletler…. İnsanların korkularıyla beslenen politikacılar, liderler ve medya mensupları olduğu sürece bu günah keçisi sıradan insanlar olmaya devam ediyor. Bir gün “düşman değilsiniz” diyorlar bize, bir başka gün ise sebepsiz yere düşman ilan ediyorlar bizi birbirimize. Joy Kogawa, son yıllarda hemen hemen tüm büyük dünya ülkelerinin geçmekte olduğu zorlu göç sınavına dair çetrefilli bir bilmece ortaya koyuyor Obasan’da. Fakat büyük bir nezaketle, tüm soruların cevabını okurun vicdanına, anlayışına bırakarak… İyi okumalar. OBASAN Joy Kogawa Ketebe Yayınları, 2022 Çeviri: Tugay Kaban 320 s.

  • "O üç harfi alfabeden silmek istedim, bütün kelimelerden çıkarmak"

    Türkiye SMA Vakfı Başkan Yardımcısı Ece Soyer Demir bu kitapla, doğumundan birkaç ay sonra Spinal Musküler Atrofi (SMA) hastalığı tanısı alan oğlu Çağan Meriç’i, eşi ve ailesiyle birlikte verdikleri mücadeleyi anlatırken sizlere rehber olmayı amaçlıyor. “Biraz hareketsiz” dediğimde doktor hanım önce yüzüne baktı, sora reflekslerine, sonra da benim yüzüme. Endişeyle, üzüntüyle... “Hep böyle neşeli midir, canlı mı bakar?” “Evet.” “Dilini dışarı doğru ittirir mi?” “Evet, bazen.” “Bacakları kurbağalama şeklinde mi durur?” “Evet.” “Nefes alıp verirken karnı böyle iner çıkar mı?” “Evet.” Söylediğim her “evet” içime saplandı. “Şüphelendiğim bir hastalık var ama kesin tanı için genetik test gerekli. Ama şunu söyleyebilirim, çok ciddi bir probleminiz var.” “Peki, ne o hastalığın adı?” “SMA. Umarım o değildir.” SMA... O üç harfi alfabeden silmek istedim, bütün kelimelerden çıkarmak. Bu hissettiğim nasıl bir acı? Bu acının tarifi yok... Ece Soyer Demir 1989 yılında Eskişehir’de doğdu. 2010 yılında Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Eğitim Fakültesinden sınıf öğretmeni olarak mezun oldu. Yüksek lisansını “Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme” alanında tamamladı. Türkiye’nin farklı şehirlerinde mesleğini icra etti. Oğlu Çağan Meriç’in Spinal Müsküler Atrofi (SMA) tanısı almasının ardından, 2017 senesinde Türkiye SMA Vakfı’nın kurucuları arasında yer aldı, halen yönetim kurulu başkan yardımcılığı görevini sürdürmektedir. SMA tanısı almış hasta ve hasta yakınlarına rehber olması amacıyla hazırlanan SMA Aile Bilgilendirme Kitabı'nda “Deneyimli Hasta Yakınlarından Tavsiyeler” ve “Eğitimde Haklarımız” bölümlerini yazdı. Kitap yayımlandıktan sonra iki farklı dile çevrildi. SMA taşıyıcılık taraması ve yenidoğan taramasının ulusal tarama programlarına dahil edilmesi için savunu faaliyetlerini yürüttü. Hastalık ve önlenebilirliğiyle ilgili farkındalık yaratmak amacıyla ulusal çapta birçok seminer ve konferansa konuşmacı olarak katıldı. Ben SMA isimli belgesel filminde yer alarak hasta ve yakınlarının yaşadıkları sorunları dile getirdi. Nadir Hastalıklar Ağı kurucu üyeliğinin ardından iki yıl süreyle Eskişehir İl Engelliler Meclis başkanlığı görevini yürüttü. Ankara Üniversitesi Nadir Hastalıklar Uygulama ve Araştırma Merkezi danışma kurulu üyesidir. Bir çocuk annesi olan Ece Soyer Demir’in hayali, tüm çocukların düşlerini gerçekleştirmede adil şansa sahip olması ve seslerine kulak verilmesidir. SMA: BİR UMUTTUR YAŞATAN İNSANI Ece Soyer Demir Doğan SoLibri Yayınları, 2022 Tür: Anı Biyografi 176 s.

  • Öykü: Cani Can

    “Ben Kemal’im” demiştim hiddetle. Yüzüme kapatmıştı kapıyı, eminim içeri gidip kocasıyla beni de Can’ın yanına nasıl yollayacaklarını planlamışlardı. Erdem Kıralı Ben Can. Yıllar öncesi kimliğimin ve her şeyin aniden sahte bir kimlikle değiştirildiğini hissetmiştim. O gün ben Kemal olmaya karar vermiştim. Esasında hep Kemal’dim. Can komşunun oğlunun ismiydi. Anne babası kıymıştılar ona. Bir ben görmüştüm. Nadide bir Çin vazosunu kırmıştı Can evde top oynarken. Çocuğu kovmuştular evden, teyzesi geri getirmişti. Çocuk topal değildi ama çok dayak yediğinden hiç düzgün yürüyemezdi. Bir keresinde çöpleri atarken Can’ın annesiyle kapıda karşılaşmıştık. Gözlerini öyle dikip bakmıştı bana. Topuz saçlarını hiç açık görmemiştim. Her zaman kırmızı rujlu dudaklarında o hiç sönmeyen izmarit vardı. Ondan korkmadığımı anlasın diye kırmızı rugan yüksek topuklu terliklerine bakarak yanaşmıştım ona. “Can nerede?” demiştim. “Kaç gündür göremiyorum.” “Can mı? Oğlum senin adın Can değil mi? Başka Can var mı bu binada?” Evet, Can yoktu, çünkü onu yok etmişlerdi ve yerine beni koymaya çalışıyorlardı. Yetimdim ama aptal değildim. Evet, beni doğuran kadın bir alkolikti, üzerimde sigarasını söndürmüştü üç beş kez ama yine de sahipsiz değildim ben. “Ben Kemal’im” demiştim hiddetle. Yüzüme kapatmıştı kapıyı, eminim içeri gidip kocasıyla beni de Can’ın yanına nasıl yollayacaklarını planlamışlardı. Çok stres basmıştı bana o zamanlar çok. Çocuktum sonuçta henüz Kemal olduğumda. Bazen uyuyamıyordum ve her şey beni endişelendirmeye yetiyordu. Aynada tekrar tekrar kendime söylüyordum, “Ben Kemal’im, evet, benim adım Kemal. Can, komşunun oğlu, o öldü, ben yaşayacağım, benim adım Kemal.” Artık sokak kapısından çıkmıyordum o kadınla karşılaşmamak için. Kapının gözünden bakarak beni beklediğinden emindim. Zaten merdiven ışıkları loştu, arkamdan açacaktı kapıyı ve saplayacaktı ekmek bıçağını sırtıma. Kocasıyla banyonun küvetinde parçalara ayıracaklardı beni. Can’ı da bir bavula sığdırmışlardı. Babası sabahın köründe onu arabanın bagajına koyup götürürken, annesi bitmeyen izmariti ağzında, camdan etrafı kolluyordu. Ben perdenin arkasından bakıyordum, odamın ışıkları kapalıydı, beni göremezlerdi ama adam bagajı kapattıktan sonra birden kafasını yukarı dikip odamın camına donuk donuk bakmaya başlamıştı. Kalın çerçeveli gözlüğünün şişe dibi camları çiseleyen yağmur damlaları ile kaplanmıştı ama o içime içime bakıyordu. Korkmadığımı görsünler diye komodinin üstündeki lambayı defalarca açıp kapatmıştım. Ancak giden arabanın sesini duyduğumda ışığı açıp kapatmayı bırakmıştım ve tüm gece karanlıkta planlar yapmıştım. Eminim o gece döndüklerinde onlar da beni nasıl öldüreceklerini tekrar planlamışlardı ama ben hiç fırsat vermedim onlara. Annem ona bira almam için boş şişeleri bana yükleyip, beni köşedeki büfeye yollardı. Saat gece yarısı mı değil mi hiç bakmazdı. Ben kapıdan değil balkondan iniyordum sokağa. Annemi kaç biraya kandırırlardı ve o da bana kıyardı bilmiyorum ama teklif gelseydi annem geri çevirmezdi onu biliyorum. Hatta halam ve eniştem de onu kesinlikle desteklerlerdi. “Kurtul bu yükten, al biranı keyfine bak.” derlerdi kesin anneme. Annem onlarla telefonda konuşurken bana bakardı derin derin. Onlardan akıl alıyordu hep biliyorum. Çünkü o telefon görüşmelerini hepsi benim kafamın içinde cereyan ediyordu. O sesler hala kafamın en derinlerinden geliyor, sanki aynı vücutta yaşayan farklı insanlar gibiyiz. Bana öyle bakmayın yalan mı söylüyorum, eniştem, halam, annem, Can, Can’ın annesi, babası, hatta teyzem bile, hepsi burada, tam bu kafanın içindeler işte. Dışarda tuzaklar kuruyorlar bana ama içerden ben hepsini duyuyorum, bozuyorum oyunlarını. Hepsinin maskeleri düştü. Ama bilmesinler. Bildiğimi bilmesinler. Bir tek Can’ın sesi içimi burkuyor hala. “Bana kıydılar Kemal. Sen Kemal’sin, Can’a kıydılar Kemal. Kemal’i kurtar Kemal. Kemal’i sakın verme onlara.” Banyoda sırtımdaki sigara yanıklarına bakıyorum aynada. Neden iki kürek kemiğimin tam arasına basmış bu kadın tüm izmaritleri? Bütün bir vücut var burada, neden hep oraya? Kabuğu düşen yara izlerinin görüntüsü aynada ters düşünce fark etmiştim ki, kasıtlı bir sembol işlemişti sırtıma dövme gibi annem. Evet, “C” harfi var sırtımda. Annem de beni Can yapmak istiyordu ama cani yaptı. Neden Kemal’i kimse sevmiyor? Neden Kemal’i annem bile sevmiyordu? Neyse ki yalnız değilim. Kendi vücudumu, beynimin içinde yaşayan birileri ile paylaşıyorum. Benimle birlikte bende yaşayan üç kişi var. Aynı bedende biz mutluyuz, bir şikâyetimiz yok birbirimizden ama kimse anlayamaz. Bu uyumun ve çok sesliğin armonisini anlayamazlar. Benim içinde beni benle paylaşanlar kimler mi? Onlar; "Boşluk" “Küçük” ve “Kötülük”. Boşluk ve Küçük, iki kadın ve sadece seslerini duyabiliyorum, onları göremiyorum. Kötülük; onu hem görebiliyorum hem de duyabiliyorum ama kadın mı erkek mi bilmiyorum. Kemal’i o da sevmiyor. Can şu an nerede, yakıldı mı, gömüldü mü, nehrin dibinde çuvalda mı, o da biliyor. “Tabi ki biliyorum, biz de oradaydık, bataklığa parça parça attın ya babanın cesedini, dini bir tören edasında. Küçük ve Boşluk, ses versenize. Sizler de ordaydınız, bizimleydiniz. Söylesenize şu kendini Kemal sanan Can’a.” “Dinle bizi Can, “Kötülük” bet sesiyle doğruyu söyler, maalesef annen de o bataklığın dibinde yatanlardan.” Neler diyorsun sen “Küçük”? Hani hep “Boşluk” ve sen benim yanımda olacaktınız? Kötülüğü yenecektik ya beraber? “Boşluk” konuş hadi, bırak tırnaklarını yemeği. “Şey… Can… Anneni de babanı da sen gömmüştün oraya, dur diye çığlıklar atmıştık. “Küçük” ve ben. Ama sen Kötülüğü dinlemiştin. Kim senin efendin karar ver, ben miyim, “Küçük” mü, “Kötülük” mü?” Susun hepiniz, susun. Beynime artık güvenmiyorum, beni yarı yolda bırakmaya meyilleniyor belli. O da bir an önce benden kurtulmak istiyor. Neden içimde dışımda herkes bana Can olduğumu söylüyor. Hem Can gerçekten öldürseydi anne babasını, ben onu suçlamazdım ki. Sıkıldım bu ölüm hikayelerinden. “Küçük” diyor ki, o sigaraları sırtıma kendim basmışım. İki kürek kemiğimin arasına nasıl basabilirim o izmaritleri? Bak, mesela yüzüme basabiliyorum, şimdi de basarım, al yanağıma basayım da gör, izle aynadan nasıl oluyor? “Ay, bakamam buna, gözlerini kapa lütfen basarken, aynadan görmek istemiyorum kendini dağlayışını.” “Yo, yo, benim hoşuma gider.” diyor “Kötülük”. “Hadi bir daha bas yüzüne. Zaten meymenet yok ki yüzünde, bas da mana gelsin suratına.” “Küçük” ve “Boşluk” çığlıklar atıyor yine beynimde ama Kötülüğün kahkahası bastırıyor onları. Duyamıyorum onları keşke duyabilseydim. Sadece kaos işittiğim. Kaos benim hayatım. Onlar işledi bu cinayetleri; Can’ın annesi babası suçsuz. Bu üçü beni alt etti; onlarla savaştım ama yenemedim. Onları yok etmenin yolu kendimden vazgeçmekten geçiyor. Bataklıktan tüm o cesetleri geri çıkaracağım. Can’ın parçalarının hepsini bulabilir miyim bilmiyorum ama eksik parçaları kendimden keser eklerim. Onu tamamlamak benim son görevim. Sırtımdaki yanıklardan anlarlar mı Kemal olduğu mu? Ne fark eder, esasında Can bir Kemal, Kemal de bir Can. Kendi canına kıyan bir Can; cani Can.

  • Yazar adayları için Oylum Yılmaz ve Mahir Ünsal Eriş ile “İlk Kitap Atölyesi”

    KulturaLitera edebiyat çalışmaları “İlk Kitap Atölyesi” ile başlıyor. 2 Ekim ve 9 Ekim tarihlerinde online olarak gerçekleştirilecek çalışma okumayı ve yazmayı mesele edenler için. Oylum Yılmaz ve Mahir Ünsal Eriş yürütücülüğünde düzenlenecek İlk Kitap Atölyesi, kendi kendine yazmanın bir adım ötesine geçip yazar olmak isteyenler için "bir kitap yayınlatma" çerçevesinde teknik bilgiler ve edebi önerilerden oluşuyor. İlk Kitap Atölyesi’ne bu link üzerinden katılabilir ve ayrıntılı bilgi alabilirsiniz. “İlk Kitap Atölyesi Program Bir kitap yazmayı hayal ediyorsunuz ama nereden başlayacağınızı bilemiyorsunuz. Ya da bir kitap yazdınız ama onu kafanızda bir yere oturtamıyorsunuz bir türlü. Her açtığınızda yeni bir şey ekleyip çıkarıyor, metninizin bitip bitmediğinden emin olamıyorsunuz. Yazdıklarınızı başkalarına okutmaya, bir yayınevine göndermeye ve bir kitabın yazarı olmaya bir türlü sıra gelmiyor. Ne yapmalısınız? Hangi türde yazarsanız yazın, yazarlığa ilk adımı atmak ve bir ilk kitap yayınlatmak kolay değil ama elbette imkansız da değil! Oylum Yılmaz ve Mahir Ünsal Eriş yürütücülüğünde düzenlenecek İlk Kitap Atölyesi, kendi kendine yazmanın bir adım ötesine geçip yazar olmak isteyenler için "bir kitap yayınlatma" çerçevesinde teknik bilgiler ve edebi önerilerden oluşuyor. 2 Ekim ve 9 Ekim'de iki oturum olarak gerçekleşecek atölyede hayal etmekten hayalleri gerçekleştirmeye, sıfırdan bir kitap yaratmaya, bir yazar kariyeri kurmaktan kendi kendinin eleştirmeni olmaya, yazmanın ve yazdıklarını ortaya çıkarmanın her türlü aşaması tek tek ele alınacak. İki saat sürecek her bir oturumun sonunda bir saat isteyen katılımcılarla interaktif olarak yazdıkları üzerine tartışılacak. Atölye katılımcılarımız eğer isterlerse çalışmaya başlamadan en geç iki gün öncesine kadar, iki A4 sayfasını geçmeyecek şekilde örnek metinlerini (roman, deneme, eleştiri ya da öykü türleri içinden daha önce kaleme almış oldukları kısa bir örnek parça) atölye yürütücülerinin fikirlerini almak üzere kulturalitera@gmail.com adresine gönderebilirler. Birinci Oturum: 2 Ekim Pazar Türkiye saati ile 16.00-19.00 -Hayalleri hikayelere çevirmek ve o en zor sorunun cevabını kendi kendine vermek: "Neden yazmak istiyorum?!" -Takıntılar, ritüeller, esin perileri: Yazının yolunu, düzenini, alışkanlıklarını kurmak -Şefkat ve özdisiplin arasındaki o eşsiz denge:Kendi kendinin eleştirmeni olmak. -Yazarken aradığın şeyi bulduğunda biten kitap: Başı ve sonu kestirebilmek. İkinci Oturum: 9 Ekim Pazar Türkiye saati ile 16.00-19.00 -Sahneye çıkma: Başkalarına okutmak -Bir kariyer niyeti olarak yazarlığa giriş: Bir editörle çalışmak -Yayıneviyle iletişime geçme biçimleri, size uygun yayınevleri, yayınevi editörleri, sözleşmeleri, dağıtım sistemi -Yazarlığın nihai hedefi: Okuruna ulaşan kitap. Her iki oturumun toplam ücreti 30 GBP, TL karşılığı 635 TL'dir. Türkiye'den bilet alındığında katılımcılarımızın hesaplarından otomatik olarak TL çekilir. Aynı şekilde Avrupa'dan katılanlar Euro, ABD'den katılanlar Dolar olarak ödeme yaparlar. Oylum Yılmaz: Yazar ve edebiyat eleştirmeni. İstanbul, Büyükada’da doğdu. Büyükada İlkokulu ve İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü mezunu. İlk olarak Radikal Cumartesi ve Radikal İki’de çalıştı, Radikal Kitap Eki’nin editörlüğünü yaptı. Referans/Birgün gibi gazeteler, çeşitli dergiler ve siteler için kültür/sanat/edebiyat sayfaları, edebiyat köşeleri hazırladı. Çeşitli yayınevlerinde serbest olarak editörlük yaptı. Sekiz yıl boyunca düzenli olarak Sabitfikir dergisi için Şahane Bir Kitap ve Fikri Sabit köşelerini kaleme aldı. 2020 yılında Londra’da, bir edebiyat ve içerik üretim platformu olarak Kultura Litera’yı kurdu. Halen serbest editörlük ve içerik danışmanlığı yapmaktadır. İlk romanı, Cadı 2013 (İletişim Yayınları). Duygu Asena Roman Ödülü’ne layık görülen ikinci romanı, Gerçek Hayat 2017 (İletişim Yayınları). E-Kitapları: Şahane Bir Kitap (2012) ve Fikri Sabit Yazıları (2012). Yılmaz, ilk olarak Gümüşlük Akademisi bünyesinde başlamış olduğu edebiyat derslerine/atölyelerine online ve yüz yüze olarak Kultura Litera bünyesinde devam etmektedir. Mahir Ünsal Eriş: Öykülerini topladığı Bangır Bangır Ferdi Çalıyor Evde adlı ilk kitabı 2012 yılında İletişim Yayınları’ndan çıktı. 2013 yılında çıkan Olduğu Kadar Güzeldik adlı ikinci öykü kitabı, 2014 yılında, 60. Sait Faik Öykü Armağanı’na layık görüldü. 2015 tarihinde kaleme aldığı ilk romanı Dünya Bu Kadar (İletişim Yayınları)’ın ardından Öbürküler (Kara Karga Yayınları) Diğerleri (Kara Karga Yayınları), Sarıyaz ve Kara Yarısı (Can Yayınları) adlı kitapları yayımlandı. Genç yaşlardan beri çevirmenlik yapan Eriş, İspanyolca, İngilizce, Portekizce, Fransızca, İbranice gibi çeşitli dillerden çok sayıda kitap, makale ve öyküyü dilimize kazandırmıştır. İlk olarak Gümüşlük Akademisi ve Mim Sanat bünyesinde dil ve edebiyat atölyeleri vermeye başlayan Eriş, online ve yüz yüze atölye çalışmalarına Kultura Litera bünyesinde devam etmektedir.

  • "Yürümek" Fotoğraf Sergisi başlıyor

    Çankaya Belediyesi ve Atölye 4'33 işbirliğiyle, Arzu Eke küratörlüğünde yürütülen "Yürümek" Fotoğraf Sergisi kalıcı olarak izleyici ile buluşuyor. Sergi, Sevgi Soysal'ın Yürümek romanı odağa alınarak oluşturuldu. Arzu Eke: "Çünkü bu kitap her şeyden önce bir dönem Ankara romanı olarak yazılmasına rağmen, anlattığı konu itibarıyla güncelliğini hala korumaktadır. Sevgi Soysal Ankara için yüksek bir değerdir. Farklı kuşaklardan biz Ankaralılar, aynı şehirde yaşadığımız hissine onu okurken kapılabiliriz. Bu durumun Sevgi Soysal’ın hep kuşaklar üstü olmasından ve onun çağdaşlarının değil, bizim yaşıtımız hissini hep taze tutmasından kaynaklandığını düşünmeliyiz. Hala Ankara sokaklarında yürüyebilirsin onunla mesela. Sevgi Soysal için, ‘’Her okuyanın kendisiyle akran zannettiği hoş bir kadındır.’’ der Hakan Kaynar. Gerçekten de Kaynar’ın ifade ettiği gibi Ankara’yı zamanın ruhu ile birlikte harmanlamasını görüyoruz romanlarında. Yürümek romanında Ela yürüyor, romanın sonundaysa düş ile gerçek arasında kaybolup adeta eriyoruz. Sevgi Soysal bunu yaparken de bir sinemacı gibi düşünüyor. Romandaki İmge geçişlerini okurken tasvirlerin görüntü ve seslerini duymanız sizi şaşırtmayacaktır. Ela, yürümek romanın kahramanı, Sevgi hayatın. Yürümek eylemi hayatın kendisi aslında. Ela’yla Memet’in değiştirmeyi ve değişmeyi tam beceremeyen öyküleri arasında kendimizi görüyor olmamızda boşuna değil. Bence romanın en etkileyici yanlarından biri de bir kuşağın, ilk Ankara kuşağının, çocukluktan başlayıp gençlikten yetkinliğe dek olan gelişimini de anlatıyor olmasıdır. Bu anlatımda katmanlı, çok ince işlenmiş sınıfsal bir eleştirinin olması; bununla birlikte, kadına ve erkeğe yüklenen öğretilmiş misyonların, aralarındaki ilişki çeşitliliği ile farklı sınıfların bakış açılarına da tanık olmamızı sağlıyor. Bu bir yol yolculuğu aynı zamanda. Bunu çoklukla alaycı bir metafor renkliliği ile yapıyor olması, onu bizden biri olarak kabul etmemizi sağlıyor. Müthiş bir imge zenginliği… Çok etkileyici! Bu kurguyu, Atölye 4’33’’ olarak biz de fotoğraf ile yorumlamak istiyoruz. Fotoğraf sergimizi sadece Yürümek romanının fotoğraf pratiği ile yorumlanması olarak da düşünülmemesi gerektiğine inanıyoruz. Yürümek romanı 60’lar döneminin yeni gerçeklik akımı ile yazılmasına rağmen, kavramsal bir algı ile zihnin, imgelere yaptığı yolculuğu adeta bir kedi fare oyununa çevirmesi ile birlikte, durumun heyecanı güncel hissetmemizi sağlıyor. Bu nedenle Soysal’ın imgelerinin içine biz de dahil olmak istedik. Yürümek romanını fotoğraf sergisi olarak yorumlayıp, bu sergiyi Sevgi Soysal’ın doğum günü olan 30 Eylül’de Sevgi Soysal Kütüphanesinde açmaya ortak olmanız bir Ankara sevdalısı olarak bizleri çok heyecanlandırıyor. Çankaya Belediyesi’nin işbirliği ile Ankara’nın, yaşadığımız kentin görsel hafızasına dokunaklı bir anı ve Sevgi Soysal’ın anısına güzel bir miras bırakabilirsek ne mutlu bize."

  • Köpekleri Seven Adam'ın yazarından yeni kitap!

    Köpekleri Seven Adam’ın yazarı Leonardo Padura, bu kez Kübalı şair José María Heredia’nın hayatına ve buna paralel Küba tarihine ışık tutuyor. “Kaderin ona oynadığı oyunların bu kadar orantısız bir biçimde üzerine gelmesinden umutsuzluğa kapılan Heredia, nihayet romanlara ait, kurgusal bir karaktere dönüştüğünü anlamış ve etrafını kuşatan, bir türlü kaçamadığı bu romanın içinde daha ne kadar yaşayacağını sormuştu – ama kime?” Fernando Terry, üniversitedeki görevinden atıldıktan sonra on sekiz yıl sürgünde yaşayan bir akademisyen ve şairdir. Kendisine örnek aldığı ve üzerine doktora tezi yazdığı şair José María Heredia’nın, arayıp bulamadığı kayıp otobiyografisinin bulunma olasılığı ortaya çıktığında bir aylığına Havana’ya dönmeye karar verir. Bu yolculukta, içindeki hıncı körükleyen kuşkularla, sürgüne gitmesine neden olan gerçeklerle bir kez daha yüzleşecektir. Ülkesine dönüşünün ve peşine düştüğü Hayatımın Romanı adını taşıyan el yazmasını arayışının hikâyesi, yer yer geçmişteki iki farklı zamansal düzleme yapılan geri dönüşlerle harmanlarak anlatılır. Heredia’nın 19. yüzyılın başındaki hayatını, onun bir mason olan oğlu José de Jesús de Heredia’nın 20. yüzyılın başındaki son günlerini ve bugün Fernando Terry'nin yaşadıklarını büyük bir edebi ustalıkla birleştirip işleyen Padura ortaya güçlü bir eser çıkarıyor. Karayiplerin romantizm dönemini son derece renkli bir şekilde aktaran kitap, Küba’nın ilk büyük şairi José María Heredia’nın hayat öyküsüne paralel okuru Küba'nın tarihine, ülkede ulusal bilincin geliştiği dönemlere doğru sürükleyici bir yolculuğa davet ediyor. Leonardo Padura Fuentes, 1955 yılında Havana’da doğmuştur. Havana Üniversitesi Latin Amerika Edebiyatı Bölümü’nden mezun olan yazar, 1980 yılında araştırmacı gazetecilik yaparak öne çıkmaya başlamış, sonraki on yıl boyunca gazeteci olarak çeşitli kültürel ve tarihsel konular hakkında makaleler yazmıştır. 1988’de baş kahramanın polis detektifi Mario Conde olduğu polisiyeler yazmaya başlayan Padura, çeşitli dillere çevrilen bu seriyle uluslararası ün kazanmıştır. Polisiye dışında aidiyet ve sürgünlük konularını tarihsel olaylarla birleştirdiği, farklı zamanlara ait paralel hikâyeler anlattığı romanlarla ününü pekiştiren yazar, kendi ülkesi Küba’nın yanı sıra Latin Amerika’da ve Avrupa’da yirmiyi aşkın edebiyat ödülüne ve Fransa’nın Sanat ve Edebiyat Nişanı’na layık görülmüştür. On dokuz dile çevrilen Köpekleri Seven Adam, yazarın bugüne kadarki en önemli eseri olarak bilinmektedir. Padura, İspanyol vatandaşlığına da sahip olmakla birlikte Küba’da yaşamayı tercih etmektedir. HAYATIMIN ROMANI Leonardo Padura Bilgi Yayınevi, 2022 Çeviri: Volkan Ersoy Editör: Merve Gülşah Akgün Türü: Roman 408 s.

  • 6. İzmir Uluslararası Edebiyat Festivali, "Edebiyat Sakindir" temasıyla gerçekleşecek

    Bu yıl altıncısı düzenlenecek olan İzmir Uluslararası Edebiyat Festivali, ‘Edebiyat Sakindir’ temasıyla gerçekleştirilecek. 7 ülkeden 40 konuğun katılacağı festival, 30 Eylül – 7 Ekim arasında edebiyat severlerle buluşacak. Bu yılki onur konuğunun Latife Tekin olacağı festivalin programında paneller, söyleşiler, şiir dinletileri, yazar söyleşileri, yazı atölyeleri gibi birçok renkli etkinlik yer alıyor. Onlarca Edebiyatçı, Severleriyle Buluşacak 6. İzmir Uluslararası Edebiyat Festivali’nde bu yıl; Ahmet Büke, Akif Kurtuluş, Ayşegül Devecioğlu, Ayşen Deniz, Barış İnce, Bekir Yurdakul, Betül Dünder, Çağla Meknuze, Doğu Yücel, Duygu Kankaytsın, Emel Kaya, Yavuz Ekinci, Gaye Boralıoğlu, Gönül Çatalcalı, Halil İbrahim Özcan, Hidayet Karakuş, Hüseyin Peker, Hüseyin Yurttaş, İlyas Tunç, İnanç Avadit, Latife Tekin, Nazmi Ağıl, Sema Kaygusuz, Semih Çelenk, Şerife Yalçınkaya, Şükran Yücel, Umay Umay, Veysel Çolak, Mario Tiago Paixao, Arzu Armağan Akkanatlı, Gizem Pınar Karaboğa, Eckhart Nickel ve Özgür Taburoğlu gibi birbirinden değerli isimler yer alacak. İzmir Büyükşehir Belediyesi, Ahmet Piriştina Kent Arşivi ve Müzesi (APİKAM) ve Goethe Enstitüsü’nün ortaklığıyla düzenlenecek festival; Konak, Urla, Seferihisar gibi birçok ilçede, 60’ın üzerinde etkinlikle gerçekleştirilecek. Programa ulaşmak için lütfen tıklayınız.

  • Beatrix Potter dünyası…

    Songül Bozacı, çocuklar için hem resimleyip hem yazan ilk yazarlar arasında adı geçen doğa bilimci, yazar ve illüstratör Beatrix Potter üzerine yazdı. Songül Bozacı Çocuklar için kaleme aldığı Tavşan Peter Masalı’yla tüm dünyada tanınan Beatrix Potter, çocukluğundan itibaren hem hayvanları inceleme olanağı buldu hem de doğayı koruma bilincine erişti. Potter sadece yazar ve illüstratör değil, aynı zamanda saygıdeğer bir bilim insanı olarak kendini doğayı korumaya adamıştı. Otuzlu yaşlarından başlayarak masallar yazdı, çizimler yaptı. Ölümüne kadar üretkenliğini elden bırakmayan Potter, tüm malvarlığını İngiltere’de National Trust adında bir vakfa bağışladı. Şu sıralar ABD’de bir tiyatro oyunu ve İngiltere’de bir sergi ile adını duymaya devam ettiğimiz Beatrix Potter, yazdığı ve çizimlerini kendi yaptığı masalları da Eylül ayının başında Dinozor Çocuk’tan çıktı. Doğaya dair ne varsa inceleyen ve seven bir yazar var karşımızda. Dünyanın en çok bilinen yazarlarından: Beatrix Potter. Kendisi ile ilgili bir arama yaptığınızda ilk karşınıza çıkan açıklama doğa bilimcisi olduğu ve yaşamının son anına kadar çevreci ve nesli tükenmekte olan hayvanlar için yaptığı mücadeleler olduğunu öğreniyoruz. Aynı zamanda çok iyi bir gözlemci olarak gördüğü her bir bitkinin ve çoğunlukla mantarları en gerçekçi detayları ile resimlemesi ile bilime olan katkıları muazzamdır. Çocuklar için hem resimleyip hem yazan ilk yazarlar arasında geçiyor adı. Bu serüvene başladığında otuz beş yaşında olduğunu öğreniyoruz. Çocuklar için yazmada en büyük etkenin dinlediği, okuduğu ve kendisinin de oldukça ilgi alanına giren peri masalları olduğu gerçeği benim en çok ilgimi çeken detay oldu. Kendi yazmış olduğu masalları okuduğumda peri masallarının kurgusuna yakın bir kurgu ve onlar kadar akıcı olan anlatımı çok hoşuma gitmişti. E bir de gerçekçi ve herkesi büyüleyen çizimleri ile bezeli kitapları o dönemde eminim birçok çocuğu büyülemiştir. Dinozor Çocuk bu seriyi kendi yeni tasarımları ve yeni çevirisiyle tekrar okuyucularıyla buluşturuyor. Her hikâyenin anlattığı ve aktardığı bir mesaj var. Çeviri olarak yetişkin gözüyle baktığımda beni hikâyelerin içine alıyor fakat bir çocuk gözüyle bakmaya çalıştığımızda bazı kavramlarda çocuklar bir yetişkine ihtiyaç duyabilecek diye düşünmekteyim. Ya da olaya iyi yanından bakarsak bilmediği kelimeyi araştırmak için bir sebep olacaktır. Çocukluğu hayvanlarla geçen herkes gibi anlatılarında hep hayvanların olması kaçınılmazdır. Beatrix Potter da her masalında hayvanlar üzerinden çok başarılı anlatılar gerçekleştirmiş. Yarattığı tüm karakterler ile bir bağ kurabiliyor onların yaşadığı olayların içinde olabiliyor hatta duygularını birebir hissedebiliyorsunuz. Tavşan Peter’in Masalı ilk yayınladığı ve dünyada en çok bilinen kitabı. Meraklı bir Tavşan çocuk Peter’in annesinin uyarılarına rağmen Çiftçioğlu’nun bahçesine girmesi ile gelişen bir öykü. Hayatın içinden bir anlatı aslında. Bu sefer yönümüzü insan olarak değil de bir hayvanın yaşayabileceği korkuya ve gerçekliğe çeviriyoruz. Bay Balıkçı Jeremy’nin Masalı'nda Jeremy bir kurbağa ve göletin yakınlarında rutubetli bir evde yaşıyor. Yağmur damlalarından sonra balık tutmaya karar veriyor vermesine de kim av? kim avcı? Bazen hayatın gerçekleri ile yüzleşmek zorunda olduğunu anlıyor. Tavşancık Benjamin’in Masalı Masallar arasında tanıdık olan karakterler var. Hatta birbirleri ile akraba olan tavşanlar gibi. Benjamin ilk hikâyede yer alan tavşan Peter’a yardım ediyor. Fakat hiç beklemedikleri bir engel ile karşılaşıyorlar. Çiftliğin kedisi. Yardımlaşmayı, çaresizliği ve dayanışmayı oldukça güzel aktaran bir hikâye. Zıpzıp Tavşancıkların Masalı: Altı küçük yumoş yumoş tavşanın mışıl mışıl uyurken baş düşmanları Bay Çiftçioğlu’na yakalanmaları ve bu duruma gayet zekice çözüm bulan anne babalarının hikâyesi. Zor durumlarla başa çıkma ve olan biteni anlayabilmeleri için çocukların böylesi hikâyelere ihtiyaçları var. Jemima Patırdak’ın Masalı: Canım Jemima bir çiftlikte yaşıyor ve bir türlü yumurtalarını bir arada tutarak kuluçkaya yatıp çocuk sahibi olamıyor. Çiftçi her gün yumurtalarını topluyor. O da karar alıyor çiftlikten uzakta bir yerde kuluçkaya yatacak fakat karşısına çıkan beyefendinin kurnaz bir Tilki olduğunu anlayamaması onun için bir sorun olacak mı? Yoksa çiftliğin akıllı köpeği olaya müdahil mi olacak? Pek sevdiğim masallardan biri oldu. İki Kötü Farenin Masalı İki farenin oyuncak eve olan öfkesini okuyoruz. Ne demek yemeklerin hazır kutularda ve tabaklara yapışık olması? Kemirdikçe içinden alçıların çıkması? Önce, her şeye zarar veriyorlar fakat sonunda herkesi mutlu eden bir çözüm bulundu. Zencefil ve Turşu’nun Masalı: Bir kedi ve bir köpeğin ticaret ile olan ilişkisini anlatıyor. Rakipleri de kimsenin gözünün yaşına bakmayan, asla veresiye vermeyen biri. Her şeyi veresiye veren ve kendileri de acıktığında satacakları ürünleri yiyen bu iki esnafın hikâyesi. Herkesin esnaf olamayacağını pek bir güzel ortaya koyuyor. Samuel Kemanbıyık’ın Masalı: Aynı evde yaşayan kediler ve hayatlarında görmedikleri şişman bir farenin hikâyesi. Farenin eline düşün bir kedi yavrusu ve onu turta olmaktan kurtaran ailesinin hikâyesi. Fareler evi terk ediyor etmesine ama sonra nereye mi gidiyorlar? Tabi ki çiftçinin ağılına… Bütün bu olup bitenlerden sonra küçük yavru kedi büyüdüğünde dahi farelerden hep korkar oldu. Bayan Parıl Pak’ın Masalı: Sanırım çocuklara bu kadar güzel temizlik ile bir bilgi aktarımı yapılırdı. Her şeyi parıl parıl yapmaya çabalayan bir Kirpi Hanım. Bütün hayvan dostlarının hatta mendillerini kaybeden insan dostunun bile eşyalarını temizleyerek karşılık beklemeden yardım ediyor. Bayan Yumuk’un Masalı: Ateş başında ısınan bir kedi ile şakalaşmaya çalışan bir farenin hikâyesi… En kısa ve en yalın hikâye kitabı. Her masal kitabının arka kapağında Beatrix Potter’in bir cümlesi var. “Küçük çocukların dürüstlüğün, basit zevklerin tadını çıkarabilmesine en ufak bir katkım olabildiyse, iyi bir şey yapmışım demektir.” Ben de bu seri ile sizi tanıştırabildiysem iyi bir şey yaptım demektir diyerek keyifli okumalar olsun isterim… Beatrix Potter Dinozor Çocuk Çeviri: Duygu Gençağ – Nisan İğdem Editör: Nihal Ünver

  • Hayattan kaçmak, delilik limanına çıkan yolu yitirmek istiyordum…

    İtalyan edebiyatının ilk feminist kitapları arasında yer alan, Sibilla Aleramo'nun 1906 yalında kaleme aldığı Bir Kadın, Meryem Mine Çilingiroğlu'nun çevirisiyle Türkçede. Bir Kadın’ın büyük başarısının başlıca nedenlerinden biri konusunda yatıyor. Söz konusu eser, İtalyan edebiyatının ilk feminist kitapları arasında yer alıyor. Son derece otobiyografik olan bu romanın kalbinde yazarın kendisini buluyoruz. Kendi hayatını dolu dolu ve özgürce yaşama hakkına kavuşmak uğruna mücadele eden bir kadının dokunaklı portresini çizen bu eser, yüzyılı geride bırakmış ilk baskısından bu yana okunması elzem bir kitap olmayı sürdürüyor. Türkçede ilk kez yayımlanan Bir Kadın’ı Meryem Mine Çilingiroğlu çevirdi. Sibilla Aleramo’nun bu romanı okuruyla ilk kez 1906’da buluştu. Gerek İtalya’da gerekse yayımlandığı diğer ülkelerde hemen büyük bir ses getiren bu eser sayesinde edebiyat dünyası, zaman içinde daha başka önemli çalışmalara imza atacak parlak bir yazar keşfetti. “Kadın hiç kuşkusuz henüz kendi kendisinin hanımı, kendi kendisinin efendisi değildi: Bir gün olabilecek miydi peki?” “Acı çitinden içim titreyerek, ağlayamadan, konuşamadan, beni yere seren ve aynı zamanda karanlık ve anlatılmaz bir şeyi, bitmek bilmez bir kaçış arzusunu su yüzüne çıkaran fiziksel bir sancıyla çıkmıştım: Hayattan kaçmak, delilik limanına çıkan yolu yitirmek istiyordum…” Sibilla Aleramo 1876 yılında Alessandria’da dünyaya geldi, 13 Ocak 1960’ta vefat etti. Nesir ve şiir alanında çok sayıda eser veren yazarın tüm çalışmala­rında zengin bir lirizme ve zamanını önceleyen feminist bir yaklaşıma rastlarız. İlk romanı Bir Kadın 1906 senesinde basıldı. Feltrinelli Yayınları yazarın bu romanının yeni baskısının (1950) yanı sıra “Diario di una donna. Inediti 1945-1960/Bir kadının güncesi”. “Yeni 1945-1960” (1978)”; “Un amore insolito”. “Diario 1940-1944/ Alışılmadık bir aşk”. “Günlük 1940-1944 (1979)”; “Andando e stando/Giderken ve kalırken” (1997); “Amo dunque sono/ Seviyorum öyleyse varım” (1998); “Il passaggio/Geçiş” (1999); “Orsa minöre”. “Notte di taccuino e altre ancora/ Küçük Ayı”. “Seçme yazıların gecesi ve başka geceler”. (2002) ve “Il carteggio con Dino Campana”, “Un viaggio chiamato amore”. “Lettere 1916-1918/ Dino Campana’yla yazışmalar, Aşk adlı bir yolculuk”. “Mektuplar 1916-1918” (2000) adlı eserlerini yayımladı. BİR KADIN Sibilla Aleramo Yapı Kredi Yayınları, 2022 Çeviri: Meryem Mine Çilingiroğlu Editör: Filiz Özdem 192 s.

  • Öykü: Isırgan

    "Kollarımdaki çiziklere bir de ısırganın daladığı pembeliklerin eklendiğini görünce yüzü parça parça yere düşerdi annemin." Selahattin Anatürk Toprak patikada yürürken karabaş otunun kokusu, kırmızı kurdele taktığım saman sarısı günlere götürdü beni. Zamanın ayakları kanatırcasına dikenli yollarına aldırmadan o günlerin berrak sularında yüzdüğüm ender anlarda en mutlu şarkılarımı söyledim durdum. Babamın bahçe girişine sıra sıra diktiği yediverenler de salkım saçak açarlardı o zaman. Bir yandan mis gibi kokularıyla bahçe duvarlarını aşar bir yandan gökkuşağı olurlardı üzerimde. Kadife kırmızısı, beyazı, sarısı, turuncusu derken renklere karışıp kolumu bacağımı çizsem de mutluluktan canımın yandığının hiç farkına varmazdım. Akşam olunca üzeri mavi baykuş mühürlü şimşir tarağın önce seyrek dişleriyle tarardı kıvırcık saçlarımı annem. Kendim gibi inatçı saçlarım tarağın sık dişlerine teslim olunca bahçemizin bin bir çeşit bereketli otlarının tohumları kara boncuk gibi dökülürdü annemin beyaz kanaviçe işlemeli eteğine. Annem, baharda yine benimle buluşsunlar diye ipek terlikleri kirlenmeden hızlıca balkona çıkar; rüzgârın kollarına savururdu eteğini. Tohumlar balkonun önündeki dut ağacının yapraklarına kavuşunca hoş bir ses çıkarırlardı. Ben de kıkır kıkır güler, kendimle gurur duyardım. Dünyada eşi benzeri olmayan enstrümanım ile özgürlüğün müziğini yapmayı başardım diye… Kollarımdaki çiziklere bir de ısırganın daladığı pembeliklerin eklendiğini görünce yüzü parça parça yere düşerdi annemin. Dağılan her bir parçayı toplamak için oynamadığım oyunlar anlatmadığım masallar kalmazdı. En son parçayı da yerine koyunca benden mutlusu olmazdı. Sonra kuşburnu çekirdeği yağı sürer canımın acısına merhem olurdu annem. Kocaman gülüşüyle tüm yara berelerimi sarıp sarmalardı. Pamuk nevresimi üzerime örtüp, gece lambasını yakıp, dudaklarından yanağıma bir damla bal dökülmezse uyku girmezdi gözüme. Gece boyunca, ay dedenin çengeline hayallerimle ördüğüm sepeti takıp, toplayabildiğim kadar yıldız doldururdum içine. Sabah sepeti koluma takar annemin taze ekmek kokusu eşliğinde kurduğu rengârenk kahvaltı sofrasının aralarına serpiştirirdim yıldızları. İş arkadaşı Duran abi babamı almaya gelip, her şeye rağmen soframıza oturduğunda gökten kopardığım ışıltılar bakışlarıyla sönerdi tek tek. Karanlıklara boğulurdum. İşte o zaman tutam tutam yolduğum saçlarımı zıkkım olancası çayına, korkularımı ise daha da derinlere atmak isterdim. Annem her bayram öncesi olduğu gibi bu bayram da çarşıya inip gardıropta eksik olan renkleri tamamlayacak kumaşlar aldı. Ben ağzım açık, yarım yamalak parçaları birleştirerek bu sefer nasıl bir pamuk prenses olacağım diye hayalimde giyinip dökünmeye başladım. Balon etekleri çıkartıp mor tüllerden kuyruklu elbiseler giydim. Kanatları uzun, simleri en parlak olanında kaldı gözüm. Yediverenlerle dudaklarımı boyadım. Sepette tek tük kalan yıldızlardan gümüş rengi taç yapıp saçlarıma taktım… Dikiş makinesinin aniden yükselen sesinden irkilince kumaştan yapılmış gökkuşağının altında uyurken buldum kendimi. Isırgana en sevmediğim renklerden bayramlık dikmek için sürekli artık kumaşlardaydı gözüm. Annemin bize diktiği kumaşların renkleri çok güzeldi onlara kıyamazdım. Babama dikilecek olanı bekledim. Çünkü onun da sakalları uzundu. Üst kata çıkıp misafir odasındaki vitrinin alt gözündeki iğne kutusundan kocaman yorgan iğnesi ile siyah ip yumağı aldım. En koyu renkli kumaşları koltuğumun altında toparlayıp arka bahçedeki kömürlüğe gittim. Hasır iskemlenin üzerine oturdum. Gözlerimi kapattım. İçimi aynı korku kapladı. Ellerimle bir süre ağzımı kapattım. Tıpkı o gün olduğu gibi. Sonra olanca gücümle ısırgana vurdum. Saçlarına asıldım. Üstündekileri yırttım. Ayaklarını ısırdım. Canını daha çok yakmak istedim. Ama onun bedeni pempe pembe olmadı… Yorgan iğnesinin kocaman deliğinden ellerim titreye titreye siyah ipi geçirdim. Isırgana çirkin bir pantolon ile yamalı bir gömlek diktim. Bir de siyah şapka. Sigara koksun diye ağzına kömür çaldım. Siyah iplerden sakal, bıyık da diktim… Isırganı kömürlükte babamın iş arkadaşı Duran abi vermişti bana. Hasır iskemlede kucağına oturtmuştu. Sakalları canımı yakıyordu. Koluma, karnıma, bacaklarıma iğne gibi battığı için pembe pembe lekeler olmuştu bedenimde. Benim gibi ısırganın da canı yanmış mıdır? Korkmuş mudur? Seni hiç sevmiyorum ısırgan! Sakalını, bıyığını, yağ kokan şapkanı, ellerime tutuşturduğun şekerleri, babama iş çıkışı verdiğin parayı, yıldızlarla süslediğim kahvaltı masamızı kirletmeni, rüyalarıma girip korkutmanı, bergamotlu çayımızı sırıta sırıta yudumlamanı… Karabaş otu kokan patikadan kıvrıla kıvrıla köye sarı minibüsle girdim. Anılar toprak yoldan tozu dumana kata kata buyur ettiler beni. Yıldızları toplayıp ay dedenin çengeline asamadığım kaç mevsim geçti hatırlamıyorum ama “Şişt şişt! Sus! Ses çıkartırsan seni kömürlüğe kapatırım. Sakın annene, babana bir şey söyleme!” diyen sesi asla unutamadım. Söyleyemedim. Söyleyemezdim de zaten. Kahvehanenin önünden geçtim. Herkes aynı anda başını çevirip gözleriyle kıvırcık saçlarımdan asıldılar. İçlerinde şapkası yağ kokan adamın sakalı ise tüm bedenimde gezinmeye başladı. Tıpkı o günkü gibi istemsizce ellerimle göğüslerimi kapattım. Bavulum yere düştü. Kilidi açıldı. Annemin bayramlarda diktiği elbiselerim gökkuşağı gibi yola saçıldı. İçinden ısırganın sakallı çirkin yüzü göründü. Ağzı hala karaydı. Şapkası yağ kokan adam koşar adımlarla kalabalığı yarıp gözden kayboldu… Topuklu ayakkabılarımı çıkardım, peşinden koşmaya başladım. Ekin tarlalarını aştım. Uzaklarda çok uzaklarda onu gördüm. Annemin eteğinden rüzgâra savurduğu tohumlar buralara kadar ulaşmış. Boy boy yeşermişler. Sarıyı kırmızıya boyamışlar. Moru, pembesi ise ayrı coşmuş. Hepsini çiğnedim. Bu sefer tohumlar saçlarımın içine dolamazlar ki boyuma yetişemezler çünkü. Hem saçlarımı şimşir tarak ile tarayacak annem de yok artık benim. Bir tek içlerinde kırmızı gelinciklerle, yabani yediverenlere kıyamadım. Babamın bahçemizin girişine diktiği yediverenler geldi aklıma. Koşmaya devam ettim. Yağ kokan şapkasını yere fırlatan adam Kara Kayalıklar’ın önünde durdu. Nefes nefese kaldı. Ben de nefes nefese kaldım. Sonunda yetiştim. Omzundan tuttum. Olanca gücümle kendime doğru çevirdim. Eskisi kadar gür değildi sakalları. Dökülmüş. Dökülsün. Daha da dökülsünler. Gözlerinin içine baktım. Anneme babama söyleyemediklerimi haykırdım. Avazım çıktığı kadar bağırdım. Kara Kayalıklar yarıldı. Yıllarca bedenime yük olan ısırganı tutuşturdum eline. Diğer eline ise bir avuç şeker bıraktım. Sakallarının geri kalanını kanata kanata yoldum. Kara Kayalıklar’dan aşağıya doğru önce ısırganı sonra onu ittim. Hafifledim. Bedenimdeki tüm pembelikler süt beyazına döndü… Evimize doğru yürüdüm. Hava iyice kararmaya başladı. Yıkık dökük bahçeden geçip kömürlüğe girdim. Tüm kılı, tüyü, sakalı ateşe verdim. Etraf mahşer yeri gibi aydınlandı. İs kokusu genzimi yaktı. Üst kata çıktım, önce bir güzel yıkandım. Annemin gardırobundaki elbiselerden simleri en parlak olanını alıp giydim. Süslendim. Balkona çıktım. Tıpkı eski günlerdeki gibi gözlerim ay dedeyi aradı. Bir yandan kendime söz verdim. Gökyüzünden topladığım yıldızları kimsenin söndüremeyeceğine yeminler ettim.

bottom of page