top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5404 sonuç bulundu

  • Sadece Şiir'in 23. sayısı okurla buluştu

    Mevsimlik olarak yayımlanan Sadece Şiir dergisi, 23. sayısıyla şiir okurlarının karşısına çıktı. 84 sayfalık yeni sayısında dergi, usta şairlerle genç kuşakları bir araya getirerek şiirdeki kuşaklar arası buluşmayı ve renkliliği temel yaklaşımı olarak öne çıkarıyor. Bu sayıda şiirleriyle yer alan isimler arasında şunlar bulunuyor: Ada Şimal Günay, Arzu Cura Altunbulak, Aydan Yalçın, Ayfer Karakas, Ayşe Dağdelen Özkan, Ayşegül Bilir Örücü, Bayram Tayyip Yaslıca, Berat Korkmaz, Berken Bereh, Buket Ayaz, Burak Çapan, Burhan Tuz, Canan Örs, Cengizhan Genç, Deniz Schwarzwald, Didem Gülçin Erdem, Emin Kaya, Emirhan Koşar, Ertuğrul Aydın, Hacı Söylemez, Hıdır Mutluer, İbrahim Canpolat, Kaplan, Kazime Gümüş, Fatih Yılmaz, Fesih Vural, Feyzullah Fatih Çankara, Gülsüm Işıldar, Mazlum Çetinkaya, Mehmet Sait İmret, Mehmet Sümer, Meltem Terzioğlu, Mervan Durmuş, Muhammet Oba, Murat Çakır, Mustafa Torun, Mustafa Uçurum, Mutlu Merve Başkaya, Nurbanu Kablan, Nurten Sınırtaş, Nurullah Kuzu, Önder Çolakoğlu, Onur Sakarya, Rıdvan Şahin, Sedat İpek, Sinan Kaban, Soner Demirbaş, Tozan Alkan, Volkan Öten, Yakup Diker, Yalçın Ülker, Yasin Güven, Yener Çetin ve Zehra Gündüz. Onur Sakarya bu sayıda “Ben Şiire Teşekkür Ederim” başlıklı yazısıyla dikkat çekiyor. Ömer Turan’la Serkan Türk, Öztekin Düzgün’le Bahtiyar Kaymak, Neşe Yaşın’la Fırat Baytak kapsamlı söyleşiler gerçekleştirdi. Kapak görseli Mine Özgen imzası taşıyan dergi, “Saygı” bölümünde ise 2014 yılında yaşamını yitiren çevirmen-şair Erdoğan Alkan’ı bir şiiriyle anıyor. Genel Yayın Yönetmenliğini Umay Umay’ın, editörlüğünü Serkan Türk’ün üstlendiği dergi, Türkçenin yanı sıra bu ülkede konuşulan ve yazılan farklı dillerde kaleme alınmış şiirlere de sayfalarında yer vererek çok dilli ve çok sesli bir edebiyat anlayışını sürdürüyor.

  • Uluslararası Öykü Günleri Derneği 1 yaşında

    Uluslararası Öykü Günleri Derneği, birinci kuruluş yıl dönümünü, 27 Ocak'ta, Ankara’da edebiyatseverleri bir araya getiren heyecan verici bir etkinlikle kutluyor:  “Öyküye Yön Verenler – Açık Mikrofon.” “Öykü her yerde, öykü her şeyde” sloganıyla yola çıkan ve kısa sürede edebiyat dünyasında kendine önemli bir yer edinen Uluslararası Öykü Günleri Derneği, bu kez öyküyü sadece anlatmakla kalmıyor, onu üretene, bu yolda yön gösterene, alımlayıcısına doğrudan mikrofon uzatıyor. Yazarlar ve Okurlar Aynı Sahnede! Edebiyatımızın güçlü kalemleri Çiğdem Ülker, Süreyya Köle, Ethem Baran ve Fadime Uslu’nun konuk olarak katılacağı gecenin kolaylaştırıcılığını Anıl Çetinel Örselli üstlenecek. Etkili ve dinamik bir akışla kurgulanan etkinlikte; yazma hallerinden güncel öykü tartışmalarına, katılımcıların konuk yazarlara yönelteceği sorulardan etkileşimli bölümlere kadar geniş bir yelpaze sunulacak. “Bir Cümle de Sizden Alır mıyız?” Etkinliğin en dikkat çekici kısımlarından biri olan “Açık Mikrofon” bölümünde, dinleyiciler ve konuk yazarlar kendi cümlelerinin peşine düşerek öykünün nerede duracağını ya da nasıl devam edebileceğini sahne üzerinde canlı olarak tartışacaklar. Yazmanın, susmanın ve paylaşmanın bir araya geleceği bu samimi buluşma, öyküye gönül veren herkesi Ankara’nın kültür duraklarından biri olan Kült Kavaklıdere’ye bekliyor. Etkinlik Detayları: • Tarih: 27 Ocak 2026, Salı • Saat: 19.00 • Yer: Kült Kavaklıdere – Yan Salon • Konuklar: Çiğdem Ülker, Süreyya Köle, Ethem Baran, Fadime Uslu • Kolaylaştırıcı: Anıl Çetinel Örselli

  • Öykü: Duvarda

    “Şu yaştan sonra saçlarımı görseler ne olacak, ah gençliğimde göreceklerdi beni, gördüler de ne oldu, ah bahtı yanık eli bozuk Hacer’im ah.” Yeşim Öz Bu sabah yatağından çabuk doğruldu. Gece yatarken gevşettiği beyaz tülbentini düzeltti, sonra çıkartıp bezi kokladı. Rahmetli eşinin yıllarca bıyıklarını taradığı küçük aynaya uzaktan baktı. “Biz ekşimik olmuşuz, tülbent olmuş çok mu?” dedi. Tülbenti fıydırdı, salona çıktığında kış, iyiden iyiye ben geldim diyordu salondaki eşyalara. Üstten çekmeceli dolaplı kanepeden bir örtü çekti, ne var ne yok bütün kazakları yana yattı.  “Bin kere dedim gelin, şu kapağı bir tamir edin, ortada ne çocuk var ne torun. Bugün de bu iş çıktı başıma, geç kalmamam da lazım, özellikle gelip davet ettiler, sen yürüyemezsen seslen biz alırız seni dediler, yürürüm yürürüm de viranladık be anacığım, ihtiyarlık kış gibi, hem öyle kaloriferli evlerdeki kışlardan da değil, köy kışındayız be anacığım, bizim de yaşımızı ayaz tutmuşlar.” Ellerine baktı.  “Onarırsın da şu kapakcağızı, zamanımız dar, yoksa senin elinden çok azı kurtuldu bugüne kadar.”  Eşi öldüğünden beri kendi kendine konuşmayı huy edinmişti. Bazen o kadar çok konuşurdu ki evinin bitişiğinde oturanlar, ona misafir geldi zannederler, dedikodu için camını tıklatırlardı. Televizyon sesiyle karıştırdınız gene diye cama tıklatanları paylardı. Sokaktan bir patırtı duydu. Oya sormaya gittiği gençlik yıllarındaki gibi heyecanla cama koştu. Perdeyi açacaktı, örtüsünün başında olmadığını fark etti. Bir zamanlar gelininin beğenmeyip ona bir hediye gibi sunduğu geniş güpürlü perdeyi kendine duvak yaptı. İçinden kıkırdadı bu haline.  “Şu yaştan sonra saçlarımı görseler ne olacak, ah gençliğimde göreceklerdi beni, gördüler de ne oldu, ah bahtı yanık eli bozuk Hacer’im ah.”  Ses, çapraz eve girmeye yeltenen kediyi kovalayan tamircinin karısından geliyordu. Perdeyi açtı.  “Vurmayın yazık, yüklü vurmayın, ölürse yedi cami yaptırsan da her cuma lokma döktürsen de nafile”.  Kedi bir hışımla elektrik direğine zıpladı, gözden kayboldu. Perdeler örtüldü, sesler kesildi. Yaldızlı çok sesli duvar saatine baktı.  “Tik tak, sakızlı yosmalar gibisin, yaldızı bozuk, yavaş yavaş geçeyim demezsin hiç böyle günlerde. Kedi, dolap peşine düştük az kalsın kaçıracaktık günü Kız Hacer, görüyor musun.” Hızla giyindi, bozuk dolabına son bir göz attı. “Sen de böyle açık ağızlı komşularım gibi kaldın burada, seç bakayım oradan güzel bir bluz bana.” Sokağın girişindeki evin yolunu tutarken dolabına söylenmeyi sürdürdü. Mahalledeki kadınlar, her cuma bir sebepten toplanırlardı. Bazı günler ölmüşlere dua ederler, başı beladakilere para toplarlar, bazı günler de sadece oynarlar, dedikodu yaparlardı. Bu toplanmaları gençliğinde ahiretliği tertiplerdi. Önce ahiretliği, sonra aynı yaşlardaki komşuları birer birer göçtüler öteki âleme. Eşinin gidişinden sonra sıra ona çabuk gelir sandı, öyle olmadı. Şimdi mahallenin en yaşlısıydı, belki bu şehrin en yaşlısıydı, haftalardır toplanmalara gitmek şöyle dursun, öteberi almaya bile çıkmamıştı. Komşu çocukları sağ olsun, o işleri üstlenmişti. İğneci Sabahat’in evine geldiğinde örtüsünü gevşetti. Kapıdaki terlikler çoktan çevrilmişti. Bu sefer, mahallesine başka bir memleketten göç etmiş yirmili yaşlardaki bir gelin için toplanmışlardı. Üstelik gelin ünlü bir gazeteciyle röportaj da yapacaktı.  “Bu kadar genç birisiyle ne konuşulur ki…” dedi, salona girdi. Salon tıklım tıklımdı. Gazeteci ve kızı başköşeye oturtmalarına homurdandı. O gelir gelmez ona da başköşede rahat bir koltuk bulundu. Röportaj çoktan başlamıştı. Hacer geç kalmasına sinirlendi.   “Demek bizim buralara göç etmeden önce memleketinizde mezar evlerde yaşıyordunuz. Bir gününüz nasıl geçiyordu oralarda, biraz daha açar mısınız oradaki yaşamınızı?” “Ölüler Şehri” derler ama yaşam çok canlıydı bizim oralarda. Kuş cıvıltısı, çocuk gürültüsü eksik olmazdı sokağımızdan. Sonra hepimizin atası aynı yerden geldiği için kardeş saymazdık birbirimizi; kaderimiz ortaktı bizim. Burada yaşayanlara mezar bekçisi derdi yabancılar, kızardık böyle söylenmesine. Fotoğrafa videoya izin vermezdik, kovalardık anlamayanları. O mezarlar, bizim aileden biri gibiydi. Bazen kızardık bazen sırdaşımız olurdu onlar. Ben mezarın yanı başında doğmuşum, ödevlerimi orada yapardım. Bazıları ömrü boyunca sadece bir mezar taşını bekler, şanslılar süslü işlemeli bir yatır başını. Paşaları beklediği için böbürlenen komşularımız bile vardı. Evlerimizde hiçbir duygu yarına bırakılmaz o an yaşanırdı. Kavgalar, düğünler, küsmeler, sevmeler hepsi o an yaşanır, o an biterdi. Yarının ölüm olduğunu biz o mezarlardan öğrendik. Orası, ‘Ölüler Şehri değildi,  Şimdiler Şehriydi’.”   Salona yabancı bir sessizlik yayıldı. Gelenin hikâyesini bilenler bile boşalan çaylarını doldurmaya kalkmıyordu. Yalnızca Hacer,  yeni geline yandan mırıldanıyordu. “Yakında gideceğim yer, o kadar da kötü değil desene. Ne güzel okumuşsun, elin ekmek tutmuş, diller öğrenmişsin. Her şey o mezarların yüzü suyu hürmetine değil kızım, akıllı insanı ilk görüşte anlarım ben, kimi insan ölüden yaşamayı öğrenir kimi insan yaşadığını bilmeden ölür. Benim de kafam zehir gibiydi senin gibi, okuyamadık, elim kalem tutsaydı, bugün türlü gazeteciler filmciler kapımda sıra olurdu.   Ellerine baktı. Yüzük parmağı yoktu Hacer’in. Doğuştan değildi bu boşluk. Çocukken bir gece parmağına yüzük diye doladığı don lastiğinden kaybetmişti parmağını. Sonra dayısı muhtardı. “Sen bu halinle okuyamazsın, tarlada bana yardım et, ben seni okumuş gösteririm,” demişti ona. Hiç okula gitmemişti Hacer. Ah bir okula gitseydi, bugün bu gazeteciler onu başköşeye yerleştirirlerdi. Gazeteci elindeki notları bıraktı, Hacer’e döndü.  “Sen anlatmak ister misin, bu kadar uzun yaşamanın ve bu kadar sağlıklı kalmanın bir sırrı var mı?”   Salondaki bütün komşular Hacer’e bakıyordu. Gitmediği okuma bayramlarının kırmızı kurdelesini almış gibiydi Hacer. “Şimdi kafa kâğıdımda kaç yazıyorsa ondan üç yaş düşün. Ablam ölünce onun kâğıdını bana verdiler. Torunlarım yüz yaşını geçtin diyorlar, laf. Onlardan daha sağlamım. Anam babam ablam gibi erken giderim sandım, yok, yazgımızı uzun tutmuşlar. Başım ağrır arada, hap yutarım, bacaklarım da eskisi gibi değil. Çayı şekerli içerim, bir bardak.  Her gün çiçeklerimle televizyonla günü eğlerim. Her akşam yedi oldu mu sırayla arar çocuklarım. Her akşam daha ölmedim diye telefonu açarım, gülüşürüz. Her gün neşelenecek bir şey bulurum. Bulamazsam uydururum. Eşim öleli yıllar oluyor. Beş çocuğumdan da yaşlandı doğrusu, birini çok erken kaybettim. Beni unuttu Azrail. Okuma yazmam yok. Okuma kursları açtılar bir ara. İlkin tarlada ekin vardı, sonra kucakta çocuk. Şu işi bir halledeyim de sonra okuruz dedik, şimdiki yaşa geldik, şimdi yaşa değil diplomaya saygı var, devir değişti.” Âşık atışması izliyordu sanki salondaki tüm kadınlar. Bir yeni gelin konuşuyordu, bir yüzyıllık Hacer. Gazeteci de dinleyenler de memnundu halinden. Gazeteci, “Böyle olmadı ama seninle de konuştuk, izin verecek misin anlattıklarının basılmasına?” dedi.  Hacer, düğününde ondan çok süslenen görümcesi gibi hissetti.   “Nereye dersen oraya izin verdim diye parmak basarım. Geç oldu haplarımı da yanıma almamışım. Ata nal çakıldığını görmüş kurbağa, ayaklarını uzatmış. Haydi uğurla ola.”  Gazeteci dosyalarını notlarını topladı. Hacer evinin yolunu kıkırdayarak buldu. “Hep birlikte iyi iş çıkardık, doğrudan röportajı esas seninle yapacağım deseydik hayatta kabul etmezmiş, haklıymışsınız, şimdi elimde sayenizde harika iki yazı dizisi oldu.”  Hacer evin kapısına geldiğinde aşıdan eve dönen bir çocuk gibi mahzundu. Anahtarını çevirirken eli titredi,  anahtarı düşürmesine güldü. “Dünkü çocuklar beni kandıracak, huysuz ihtiyar taklidini iyi yaptın Hacer’im, yarından tezi yok gazete de ısmarlayayım, saatin yanına çerçeveletirim yazıyı, torunlara bakın derim benim de diplomam böyle, oldu.” Hacer eve girdiğinde üsten çekmeceli bozuk dolabında anne kedi yeni doğan yavrularını yalıyordu. Gözleri açılmamışlardan birine takıldı.  “Ne dersin adını Şeker koyalım mı?”

  • Ortak alışkanlığa uymayan metinler fazlalık gibi görülürse ne olur?

    Zeliha Yeşim Günay, Montaigne’nin Denemeler 'i odağında yazdı: "Bir fikri, onu söyleyenden ayıramıyorsak, fikri hiç anlamamışızdır. Metin kendini savunabilir. Asıl tehlikeli olan, düşüncesini savunmak için başkasını küçülten eleştiridir." Sınırları belirgin küçük ve kapalı edebiyat ortamlarında yapılan kimi eleştiriler bana Michel de Montaigne’nin Denemeler ’de kaleme aldığı şu cümleyi hatırlatıyor. Elbette her kapalı ortam böyle işlemez ama çoğu zaman: Il n’y a que les fous qui soient certains et resolus . Düşüncenin dilimizdeki karşılığı: Yalnızca kesin ve kararlı olanlar delilerdir. Montaigne Denemeler ’i okuyan bilir; düşünürümüz aklı öne çıkarmasına rağmen dünyayı bütünüyle bildiğini iddia etmez, sürekli şüphe içinde dolaşır. Kuşku duymayı düşünmenin asli koşulu sayar; kesinlik iddiasını ise aklın değil, çoğu zaman dogmatizmin işareti olarak görür. Yapıtında,   anlamak için düşünenin eleştirisiyle kazanmak için polemik yapanın eleştirisi arasındaki farkı defalarca vurgular. Haksız da sayılmaz; düşünme anlamak ister, konuşmaysa çoğu zaman yer edinmeye yönelir. Kendini kapatmış edebiyat çevrelerinin belirleyici figürleri, laf kalabalığı yaparak öne çıktıklarında bazen söylediklerinden çok söylenmediklerinin belirleyici olduğu durumlar da mümkündür. Sarf edilen sözcükler birden boşa çıkar; ima edilen şeyler anlamını yitirir. Halbuki o ortamlarda hangi metinlerin sertçe eleştirilebileceği, hangilerinin dikkatle korunacağı öğretilerle ezberdedir. Ortak alışkanlığa uymayan metinler fazlalık gibi görülür. Böylece eleştiri, düşünsel bir faaliyetten çok bir düzenleme aracına dönüşür. Sınırları olan edebiyat ortamları keyfi olduğu kadar hoşlukları da kapsar. Bir masanın etrafında oturulmuştur. Metin okunur. Kulaklar metni yüksek sesle okuyanda, gözler kâğıt üzerindeyken kimi bakışlar yavaş yavaş yazara kayar. Onlar için metin, yazara ulaşmak için kullanılan bir ara duraktır artık. Metin üzerinden rol kapma peşinde olanlarsa yazarın mimiklerini takip eder. Yazarın cesareti, konumu, yaşı, hatta edebiyat içindeki yeri sezdirilerek ölçülür. Susturamadığını çerçevelemek isterler. Başlangıçta cümleler ölçülüdür, sözcükler dikkatle seçilir. “Buraya kadar,” der gibi bakılır. Bu bakışın iyi niyetli olduğu da sıkça söylenir. Fakat iyi niyet, düşünsel özgürlüğün güvencesi değildir. Örtük konuşma, sertleşmeden yaralayabilme imkânı verir: “Metin yer yer ilginç ama bu derinliği taşıyabildiğini söylemek zor,” denir. Eleştiriler metne ait gibi dursa da yazara dokunmak için yapıldığı bellidir. Metnin gücünden çok, yazarın ehliyeti tartılır. Montaigne  düşüncesinden hareketle söyleyecek olursak: Bir fikri, onu söyleyenden ayıramıyorsak, fikri hiç anlamamışızdır. Metin kendini savunabilir. Asıl tehlikeli olan, düşüncesini savunmak için başkasını küçülten eleştiridir. Montaigne ’nin tartışmaların insanı bilgeleştirmediğini, çoğu zaman yalnızca sertleştirdiğini söylemesi de bundandır. Yalnızca edebiyat ortamında değil, hayatın her alanında, sivrilmek isteyenler çoğu zaman kolay olanı seçer. Bilgelik, başkasını yerinden etmekte değil, kendi yerini sorgulayabilmekte başlar. Kapalı edebiyat ortamlarında metin yerine yazarı tartışmak kolay olandır. Kaldı ki, bazı yazarların sessizlik içinde kabul gören dokunulmazlığı gözümüze sokulsa da. Oysa Montaigne   Denemeler ’inde kesinliğin değil, tereddüdün düşünceyi diri tuttuğunu hatırlatır. Çünkü kesinlik, düşüncenin değil iktidarın dilidir. Ne yazık ki bilinen ama dillendirilmeyen şudur: Sınırları belirgin küçük ve kapalı edebiyat ortamlarında da hiyerarşi işler.

  • Müge İplikçi'den itaatin konforu ile isyanın özgürlüğü arasında bir kaçışa dair yeni roman: Sahte Cennetten Kaçış

    Çağdaş edebiyatın özgün ve çok katmanlı seslerinden yazar Müge İplikçi’nin yeni romanı Sahte Cennetten Kaçış , bir kadının zihinsel, duygusal ve fiziksel kuşatılma süreçlerini anlatıyor. Doğan Kitap’tan çıkan roman, modern Türkiye’de din, iktidar ve erkeklik ilişkilerinin kadın bedeni ve bilinci üzerinde kurduğu çok katmanlı tahakkümü edebi bir dille görünür kılıyor. İplikçi, 23 Ocak Cuma günü 14.00’te İspirtohane Kültür Merkezi’nde düzenlenen “Bakırköy Muhabbeti”nde, 25 Ocak Pazar günü 15.00’te ise CKM’de gerçekleşecek söyleşi ve imza gününde okurlarıyla buluşacak.  Müge İplikçi, 23 Ocak 2026 Cuma günü saat 14.00’te Bakırköy Belediyesi’nin her cuma İspirtohane Kültür Merkezi’nde düzenlediği “Bakırköy Muhabbeti”ne konuk olarak Necla Feroğlu moderatörlüğünde bir söyleşi gerçekleştirecek. 25 Ocak 2026 Pazar günü 15.00’te Caddebostan Kültür Merkezi (CKM) Büyük Salon’da düzenlenen “CKM Yazar Söyleşileri”nde ise İplikçi, “Sahte Cennetler ve Gerçek Kaçış Yolları” başlıklı bir sohbette okurlarıyla bir araya gelecek. Prof. Nazan Haydari moderatörlüğünde gerçekleşecek söyleşinin ardından Müge İplikçi kitaplarını da imzalayacak.  Gazeteci Selin, bir haberin peşinden giderken kendisini kapalı, hiyerarşik ve şiddeti kutsallaştıran bir tarikat yapısının içinde ve yalancı bir aşkın kollarında bulur.  Margaret Atwood’un Damızlık Kızın Öyküsü’ndeki gibi, kadın bedeninin bir ideolojinin taşıyıcısına dönüştürülmek istendiği tarikatın “Frekans Odası”nda hafızası, iradesi ve kimliği parçalanır. Selin’e yardım edebilecek tek kişi ise yıllardır yanında duran arkadaşı Handan’dır. Handan, Selin’i ararken tarikatın karanlık odalarından ülkenin bilinçaltına uzanan yolculukta yalnızca bir kadının kayboluşunu değil, aynı zamanda bütün bir yapının nasıl çalıştığını, kadınları nasıl susturduğunu ve nasıl yönettiğini de görür. Yaşar’ın manipülasyonu, tarikatın baskısı, çökmüş bir aile düzeni, kırılgan ilişkiler, bir bebeğin belirsiz geleceği… Selin karar vermek zorundadır: İtaatin konforu mu, isyanın özgürlüğü mü? Sahte Cennetten Kaçış, bir kadının zihinsel, duygusal ve fiziksel kuşatılma süreçlerinin; dostluğun ve dayanışmanın var ettiği küçük ama kararlı direnişlerin; sarsıcı bir manipülasyon döngüsünden çıkma çabasının hikâyesi. Müge İplikçi, İstanbul’da doğdu. Kadıköy Anadolu Lisesi’nden sonra İstanbul Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü bitirdi. İstanbul Üniversitesi Kadın Sorunları ve Araştırma Bölümü’nden ve The Ohio State University’den iki ayrı yüksek lisans derecesi aldı. Perende  (1998) ile başlayıp Ah Be   Melek ’e (2023) uzanan yoğun bir edebiyat serüveni var. Bu yolculuk esnasında çok sayıda öykü, roman, inceleme ve röportaj kitabı kaleme alan İplikçi’nin kitapları bugüne kadar birçok dile çevrildi ve ödüller kazandı. Ayrıca çocuk ve gençler için de yazmaktan büyük keyif alan yazar, Uçan Salı  ile başlayan serüvenine en son Günaydın Bendi ’yi ekledi. Türkiye PEN Kadın Yazarlar Komitesi başkanlığını iki dönem sürdüren İplikçi, Medyascope TV’de “Zeytin Dalı” programını sunmaya devam ediyor. Ayrıca çevrimiçi “Mikroscope” dergisinin de yayın yönetmeni. SAHTE CENNETTEN KAÇIŞ Müge İplikçi Doğan Yayınları, 2025 Tür: Roman 240 s.

  • Kimin yokluğu varlığından yeğdir? 

    Tuğba Akbaşlı, Edurne Portela'nın ilk kitabı, Yokluğu Yeğdir üzerine yazdı: "Portela, bir ailenin parçalanışı üzerinden yalnızca bireysel bir dramı değil, bir dönemin siyasal iklimini; şiddetin, korkunun ve baskının bireylerin hayatına ve evlerin içine nasıl sinsice yerleştiğini bütün çıplaklığıyla ortaya koyuyor." Edurne Portela, çağdaş İspanyol edebiyatının önemli isimleri arasında yer alıyor. Yokluğu Yeğdir , Portela’nın ilk kitabı ve bir ilk kitap için oldukça etkileyici bir metin. Roman, 2018 yılında Madrid Kitapçılar Birliği En İyi Roman Ödülü'ne ve 2021'de Letterature dal Fronte - Città di Cassino Uluslararası Ödülü'ne layık görülmüş. Yazar İspanya'nın Özerk Bask Bölgesi'nde doğmuş ve eserlerinde Bask Bölgesi’nin siyasi atmosferini, şiddetin aileye ve bireye yansımalarını son derece güçlü bir biçimde işlemiş. En azından ilk kitabı Yokluğu Yeğdir  için bunu rahatlıkla söyleyebiliriz.  Roman, 1980'ler ve 90'lar Bask bölgesinde yaşayan dört çocuklu bir ailenin hikâyesini, evin en küçük kızı Amaia’nın gözünden anlatıyor. Birinci bölüm 1979-1992 yıllarını kapsıyor ve anlatıcı henüz beş yaşında. Başta çocuk anlatıcının dili ve metinde yer alan Baskça kelimeler bana çok hitap etmese de, hikâye ilerledikçe bunların aslında anlamlı bir bütünün parçaları olduğunu fark ediyorum. Çünkü yıllar geçtikçe Amaia büyüyor; anlatımı, olaylara bakışı ve dili de onunla birlikte gelişiyor. Hatta kitabın en sevdiğim yönlerinden biri de bu dönüşüm oldu. İkinci bölüm “Dönüş” 2009 yılında geçiyor. Amaia tüm bu kaostan kaçtığı şehre dönüyor ve geçmişiyle yüzleşmekten başka çaresi olmadığını fark ediyor. Roman her ne kadar merkezine bir aile hikâyesini alsa da, dönemin çalkantılı siyasi atmosferini, ETA eylemlerini, şiddeti, toplumsal baskıyı ve gerilimi de oldukça başarılı bir şekilde aktarıyor. Ancak Portela’nın asıl gücü bu olayların evin içine nasıl sızdığını, aile ilişkilerini nasıl etkilediğini göstermesinde yatıyor. Amaia, evle arasında bir bağı olmayan, şiddete meyilli bir baba; kendini bu babaya mecbur hisseden bir anne ve her biri bambaşka dünyalarda yaşayan üç kardeşle birlikte büyüyor.  Baba, eve çok nadir uğrayan, geldiğinde de anne ve çocuklara şiddet uygulayan bir adam. Anne ise kendini sürekli kocasına kabul ettirmeye çalışan, yalnızlık ve alkolle boğuşan, bu yüzden çocuklarıyla sağlıklı ilişki kuramayan bir kadın. Bu korkunç ebeveynlerle büyümeye çalışan dört kardeşin en küçüğü Amaia. Roman, aile içi travmaların çocukların hayatını nasıl değiştirdiğini ve olumsuz bir yöne sürüklediğini de gözler önüne seriyor. Metin ilerledikçe, Amaia’nın çocukluktan ergenliğe geçiş sürecinde aile içindeki kopuşun ve babasıyla kurduğu sorunlu ilişkinin hayatını nasıl derinden etkilediğini daha net görüyoruz. Tüm bunlardan kaçıp kurtulabileceğini düşünen Amaia 35 yaşında geçmişin izlerini taşıyan bu şehre dönmek zorunda kalıyor. Bu dönüş belki bir mecburiyet belki de bir intikam arayışı. “Evler de insanlar gibidir biraz. Yaşlandıkça eski halinden geriye, zamanın yıkımına rağmen birtakım belirleyici özellikler kalır.” (syf 175) Amaia’nın babasıyla tartıştığı bir bölümde, babası ona şiddet uyguladığı için pişman olduğunu söylüyor. Bu sahnede Amaia’nın babasına karşı hissettiklerini çok net özetleyen şu cümle ile karşılaşıyoruz.  “Bana bakıyor, hüzünlü hissediyorum. Üzülüyorum ama aynı zamanda ona çok ama çok zarar verme isteği var içimde.” (syf 123) Kitap, herkesin yaptıklarının bir sebebi olduğunu göstermeye çalışıyor; ancak bunu şiddeti aklayarak değil, karakterlerin neden bu şekilde davrandıklarını anlamaya çalışarak yapıyor. Mesela Amaia bir sahnede annesi için şunu düşünüyor: “Annemin tek arkadaşının anneannem olduğunu fark ediyorum. Ya da ben. Onun da bir arkadaşa ihtiyacı olabileceğini hiç düşünmemiştim.” (syf 127) Yokluğu Yeğdir , okuru klişe bir aile trajedisine davet etmiyor. Portela, bir ailenin parçalanışı üzerinden yalnızca bireysel bir dramı değil, bir dönemin siyasal iklimini; şiddetin, korkunun ve baskının bireylerin hayatına ve evlerin içine nasıl sinsice yerleştiğini bütün çıplaklığıyla ortaya koyuyor. Kitabın içeriğinin yanı sıra kapak tasarımı da oldukça başarılı, metnin ruhunu ve tematik dünyasını oldukça iyi yansıtıyor. Daha ilk andan okuru ile bağ kuruyor. Kapak tasarımı Aslı Sezer’e ait. Edurne Portela’nın Los ojos cerrados  adlı eseri de yine Sel Yayıncılık tarafından yayımlanacakmış. Sabırsızlıkla bekliyorum. YOKLUĞU YEĞDİR Edurne Portela Sel Yayıncılık, 2025 Çeviri: Çağla Soykan 224 s.

  • Tanpınar’ı bugünden okumak: “Huzur’a huzursuz bir bakış” dinleti ve söyleşisi 24 Ocak’ta Bursa Şehir Kütüphanesi’nde!

    Türk edebiyatının en önemli yazarlarından Ahmet Hamdi Tanpınar’a bugünden bakan “Huzur’a Huzursuz Bir Bakış” başlıklı dinleti ve söyleşi, 24 Ocak Cumartesi günü 14.00’te Bursa Şehir Kütüphanesi’nde gerçekleşecek! Etkinlik, Itrî Efendi ve Dede Efendi’den seçilen eserlerin seslendirileceği bir dinletiyle başlayarak Sırma Köksal ve Emre Ayvaz Huzur romanı etrafında Tanpınar’ı bugün okumanın imkânları üzerine konuşacakları bir söyleşiyle devam edecek. Bursa Tanpınar Yılı kapsamında düzenlenen söyleşide, Tanpınar’ın edebiyat dünyası müzik, edebiyat ve düşünce ekseninde yeniden ele alınacak. Bursa Büyükşehir Belediyesi Kültür, Sanat ve Sosyal İşler Dairesi Başkanlığı (Bursa Kültür) tarafından ücretsiz olarak düzenlenen “Huzur’a Huzursuz Bir Bakış” başlıklı dinleti ve söyleşi, tüm sanatseverlerin katılımına açık. Kentte dinamik bir sanat ortamı oluşturmayı amaçlayan Bursa Kültür’ün, Bursa Tanpınar Yılı kapsamında “Huzur’a Huzursuz Bir Bakış” başlığıyla düzenlediği dinleti ve söyleşi, klasik bir anmanın ötesine geçerek yazarı canlı bir okuma ve düşünme alanında yeniden ele alıyor. Program, Tanpınar’ın estetik evrenini besleyen klasik Türk musikisinin iki büyük ismi Buhûrîzâde Mustafa Itrî Efendi ve Hammâmîzâde İsmâil Dede Efendi’den seçilen eserlerin seslendirileceği özel bir dinletiyle başlayacak. Ardından yazar Sırma Köksal ve yazar Emre Ayvaz, Tanpınar’ın başyapıtlarından Huzur romanı etrafında bir söyleşi gerçekleştirecek. İkilinin, yazarın metinlerinin bugünle kurduğu bağı tartışmaya açacağı söyleşide romanın estetik dünyasının yanı sıra bugünün okurunda uyandırdığı huzursuzluklar, kırılmalar ve sorular da yer bulacak. Tanpınar’ın metinlerinin, aradan geçen zamana rağmen neden hâlâ canlı, neden hâlâ rahatsız edici ve düşündürücü olduğu, bugünün toplumsal ve bireysel deneyimleri ışığında değerlendirilecek. “Huzur’a Huzursuz Bir Bakış” başlıklı dinleti ve söyleşi, 24 Ocak 2026 Cumartesi günü saat 14.00’te Şehir Kütüphanesi Üftade Gösteri ve Konferans Salonu’nda ücretsiz olarak gerçekleşecek.

  • Seyhan Livaneli Öykü Yarışması’nın 2026 kazananı Cansu Topal oldu

    Yedincisi düzenlenen Seyhan Livaneli Öykü Yarışması’nda, “Vicdan” temasıyla yapılan değerlendirme sonucunda ödül, genç yazar Cansu Topal’a verildi. Ödül töreni 14 Nisan 2026’da Kadıköy’de gerçekleştirilecek. Amacı, edebiyat dünyamıza yeni sesler kazandırmak ve Seyhan Livaneli ’nin anısını yaşatmak olan Seyhan Livaneli Öykü Yarışması , 2026 yılı sonuçlarını açıkladı. Başvuruları Haziran 2025’te başlayan yarışmaya, öykü türünde kitabı yayımlanmamış ve daha önce ödül almamış yazarlar ikişer öyküyle katıldı. Yarışmanın bu yılki teması ise “Vicdan” olarak belirlendi. Seçici kurulda Zülfü Livaneli , Barış İnce , Jale Sancak , Berat Alanyalı , Hakan Akdoğan , Menekşe Toprak  ve Zafer Köse  yer aldı. Kurulun ilk değerlendirmesi sonucunda Atiye Gözde Sıdar, Cansu Topal, Erkan Ceylan, Büşra Avcı  ve Büşra Yabanigül  finalist olarak belirlendi. Finalistler arasında yapılan ikinci tur değerlendirme sonunda, 2026 yılı Seyhan Livaneli Öykü Yarışması Ödülü ’nün Cansu Topal ’a verilmesine karar verildi. Yarışma kapsamında önemli bir destek de ödül sahibine sunulacak: Cansu Topal’ın ilk kitabı, gelecek yılki ödül törenine kadar Eksik Parça Yayınları  tarafından yayımlanacak. Ödül töreni, 14 Nisan 2026 Salı günü saat 20.00’de Kadıköy Belediyesi ’ne bağlı Kozyatağı Kültür Merkezi ’nde gerçekleştirilecek. Tüm edebiyatseverlere açık ve ücretsiz olarak düzenlenecek gecede, jüri üyelerinin katılımıyla panel ve söyleşiler yapılacak; ayrıca Ferhat Livaneli  bir müzik dinletisi sunacak. Düzenleme Kurulu adına Ayça Erdura , bir sonraki yılın yarışma konusu ve başvuru koşullarının Haziran 2026’da açıklanacağını duyurdu.

  • Mahir Ünsal Eriş'ten tarihi eğlenceli hale getiren yeni bir kitap: Kim Bunlar

    Usta yazar Mahir Ünsal Eriş’in neşeli, sohbetvari anlatımı ve Töre Sivrioğlu’nun geçmişi günümüze taşıyan harika çizimleriyle dünya tarihinin en ilginç, en önemli ve en şaşırtıcı 23 ismi Kim Bunlar adlı kitapta canlanıyor. “Tarih sıkıcıdır” önyargısını yerle bir eden Kim Bunlar?, geçmişi didaktik bir ders alanı olmaktan çıkarıp keyifli bir keşif yolculuğuna dönüştürüyor. Kim Bunlar?, usta öykücü Mahir Ünsal Eriş’in sohbet havasındaki anlatımıyla, tarihçi ve çizer Töre Sivrioğlu’nun çizgilerini bir araya getirerek okuru kralların, komutanların, firavunların ve casusların dünyasına davet ediyor. Epsilon Yayınevi etiketiyle yayımlanan kitapta, kelliğini gizlemek için halkının saçını kazıtan bir imparatorla, askerleri kaçmasın diye gemilerini yakan bir komutanla, erkek kılığına girerek iktidarı elinde tutan bir kadın firavunla ve dansçı kılığına bürünmüş gizemli bir casusla tanışıyoruz. Her biri, tarihin “resmî” anlatılarının arkasında kalan insanî, tuhaf ve şaşırtıcı yönleriyle ele alınıyor. Kitap, yalnızca ilginç anekdotlar sunmakla yetinmiyor; genç okuru tarihsel karakterlerin kararları, cesaretleri ve hataları üzerine düşünmeye de teşvik ediyor. Metinle çizgi arasındaki uyum, geçmişle bugün arasında canlı bir bağ kurarken, tarih bilgisini eğlenceli bir deneyime dönüştürüyor. Kim Bunlar? , özellikle ortaokul çağındaki okurlar için tarih sevgisini besleyen, yetişkin okurlar içinse bildik isimlere farklı bir pencereden bakma imkânı sunan nitelikli bir popüler tarih çalışması olarak dikkat çekiyor. KİM BUNLAR? Mahir Ünsal Eriş Epsilon Yayınevi, 2026 Çizimler: Töre Sivrioğlu Tür: Araştırma 240 s.

  • 2025 Talât Sait Halman Çeviri Ödülü'nün sahibi Elif Ersavcı oldu

    İKSV tarafından Talât Sait Halman anısına verilen 2025 Çeviri Ödülü'ne, Rachel Cusk’ın Resmigeçit  romanını Türkçeye kazandıran çevirmen Elif Ersavcı değer görüldü. İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV) tarafından, Türkiye’nin ilk Kültür Bakanı ve usta çevirmen Talât Sait Halman’ın anısını yaşatmak amacıyla verilen Talât Sait Halman Çeviri Ödülü’nün 2025 yılı sahibi açıklandı. Bu yıl ödül, çağdaş edebiyatın özgün seslerinden Rachel Cusk’ın Resmigeçit (Parade) adlı romanını Türkçeye çeviren Elif Ersavcı’ya verildi. Nitelikli edebiyat çevirilerini desteklemeyi ve çevirmen emeğini görünür kılmayı amaçlayan ödülün Seçici Kurulu, Ersavcı’nın Cusk’ın “sınıflandırılmayı reddeden” anlatı yapısını, metnin felsefi derinliğini ve biçimsel cesaretini Türkçede başarıyla yeniden kurduğuna dikkat çekti. Jüri gerekçesinde, çevirmenin yazarın mesafeli gerçekçiliğini ve çok katmanlı anlatımını titizlikle aktardığı vurgulandı. Onursal Başkanlığını Doğan Hızlan’ın, Başkanlığını ise yazar ve çevirmen Ayşe Sarısayın’ın üstlendiği Seçici Kurul; editör ve çevirmenler Emrah İmre ile Begüm Kovulmaz ve akademisyen-çevirmenler Lale Özcan ile Ayşe Ece’den oluşuyor. 1982 doğumlu Elif Ersavcı, çeviri kariyeri boyunca J. G. Ballard, Toni Morrison, J. M. Coetzee, John Steinbeck ve Neil Gaiman gibi pek çok önemli yazarı Türkçeye kazandırdı. Resmigeçit çevirisiyle aldığı bu ödül, Ersavcı’nın çağdaş edebiyat çevirisindeki yetkinliğini bir kez daha görünür kılıyor. Talât Sait Halman Çeviri Ödülü’nün, 16 Şubat 2026 tarihinde Salon İKSV’de düzenlenecek bir törenle Elif Ersavcı’ya takdim edilmesi planlanıyor.

  • Türk tiyatrosunun duayen ismi Haldun Dormen hayatını kaybetti

    Türk tiyatrosunun kurucu kuşak isimlerinden, oyuncu, yönetmen ve eğitmen Haldun Dormen, 97 yaşında yaşamını yitirdi. Dormen, ardında yarım asrı aşan bir sahne belleği ve sayısız öğrenci bıraktı. Türk tiyatrosunun en önemli isimlerinden biri olan Haldun Dormen , tedavi gördüğü hastanede 97 yaşında hayatını kaybetti. Enfeksiyon nedeniyle bir süredir hastanede bulunan Dormen’in vefatı, sanat dünyasında derin bir üzüntüyle karşılandı. 1928 yılında dünyaya gelen Dormen, Türkiye’de modern tiyatronun gelişiminde belirleyici bir rol oynadı. Kurduğu tiyatrolar, sahnelediği oyunlar ve yetiştirdiği oyuncularla yalnızca bir yönetmen değil, aynı zamanda bir okul, bir gelenek yarattı. Broadway müzikallerini Türk sahnesiyle buluşturması, Batılı tiyatro estetiğini yerel bir dil ve duyarlılıkla harmanlaması, onun sanat anlayışının temel taşları arasında yer aldı. Oyuncu, yönetmen, çevirmen ve eğitmen kimliklerini aynı anda taşıyan Dormen, özellikle genç kuşak sanatçılar üzerindeki etkisiyle anıldı. Yıllar boyunca sahne üstünde olduğu kadar sınıflarda ve provalarda da varlık gösteren Dormen, tiyatroyu yaşayan bir kültür alanı olarak ele aldı. Haldun Dormen’in vefatı, yalnızca bir sanatçının kaybı değil; Türkiye tiyatrosunun hafızasında önemli bir sayfanın kapanışı olarak değerlendiriliyor. Onun sahneye, metne ve oyuncuya duyduğu saygı, ardında bıraktığı eserler ve öğrenciler aracılığıyla yaşamaya devam edecek. Haldun Dormen (1928–2026), Türk tiyatrosunun en önemli yönetmen, oyuncu ve eğitmenlerinden biridir. Galatasaray Lisesi’nin ardından Amerika’da Yale Üniversitesi Drama Okulu’nda tiyatro eğitimi aldı. Türkiye’ye döndükten sonra Dormen Tiyatrosu’nu kurarak modern tiyatro anlayışının yerleşmesinde öncü rol üstlendi. Broadway müzikallerini Türk seyircisiyle buluşturan ilk isimlerden biri olan Dormen, sahnelediği oyunlar ve yetiştirdiği oyuncularla tiyatroya kurumsal bir disiplin kazandırdı. Yarım asrı aşan sanat yaşamı boyunca sayısız oyuncu, yönetmen ve yazarın yetişmesine katkı sağladı. Haldun Dormen, Türk tiyatrosunda yalnızca bir sanatçı değil, aynı zamanda bir okul ve gelenek olarak kabul edilir. Haldun Dormen’in yayımlanmış kitapları şunlardır: Anılar – Ben Buyum İşte Anılar – Haldun Dormen Tiyatrosu Anılar – Haldun Dormen’le Tiyatro Tiyatro Benim Hayatım Haldun Dormen’den Anılarla Müzikaller Sahne Tozu Yutanlar Bu eserlerde Dormen, yalnızca kendi sanat yolculuğunu değil; Türkiye’de tiyatronun dönüşümünü, sahne arkasını, oyunculuk disiplinini ve kuşaklar arası aktarımı da anlatır.

  • Toprağın Hatırlattıkları: Kayıp Güneşin Çocukları

    Demet Eker, Şebnem Balevi’nin romanı, Kayıp Güneşin Çocukları üzerine yazdı: "Roman, çocuk okurlara yalnızca doğayı sevdirmekle kalmaz, onu savunmanın bedelleri olabileceğini de sezdirir." Şebnem Balevi’nin 2025’te Yapı Kredi Yayınları'ndan çıkan Kayıp Güneşin Çocukları adlı romanı, çocuk edebiyatı içinde distopya geleneğini, çevre, hafıza ve kuşaklar arası sorumluluk kavramlarıyla birleştiren çok katmanlı bir anlatı sunuyor. Roman, üretimin yasaklandığı, toprağın ve doğal gıdanın yaşamdan sistematik biçimde dışlandığı bir dünyada geçiyor. Daha ilk sayfalarda karşımıza çıkan Kıtır Yasası, insanın doğayla kurduğu ilişkinin köklü biçimde kopuşunu simgeliyor ve toprağın ekilmesinin, hayvan beslemenin ve hatta yemekle ilgili kitapların dahi yasaklanması, çocuk okurun kolaylıkla kavrayabileceği sert ama düşündürücü bir çerçeve oluşturuyor.  “Dünyanın hiçbir yerinde, hiçbir durumda toprak ekilip biçilmeyecek,  Meyve ve yemiş ağaçları toplanarak Kıtır Fabrikalarına taşınacak, bütün tarlalar fabrika arazisi içinde kurulacak.” Devin’in dedesinin sandığında saklanan kitaplar ve fotoğraflar, anlatının hafıza katmanını kurar. Ormanlar, buğday tarlaları ve meyve ağaçlarıyla dolu fotoğraflar, geçmişin idealize edilmiş bir nostaljisi olmaktan ziyade bugünün eksikliğiyle yüzleşmenin aracı hâline gelir. Bu yönüyle metin, çocuk okuru pasif bir alıcı konumuna yerleştirmez aksine karşılaştırma yapmaya, neden–sonuç ilişkisi kurmaya teşvik eder. Görsel hafıza, çocuk okur için soyut çevre sorunlarını somutlaştıran güçlü bir anlatım aracına dönüşür.  “Ormanlar, gelincik bahçeleri, buğday tarlaları vardı.  Ağaç dallarında elmalar, erikler, kirazlar görünüyordu.” Bu görüntüler, çocuk okur için somut bir karşılaştırma alanı açar, geçmiş ile şimdi arasındaki fark söze gerek kalmadan hissedilir. Bu noktada roman, klasik çocuk distopyalarından ayrılarak kıyamet sonrası bir yıkımdan çok alışılmış bir kötülüğü anlatır. Mir Dede’nin sözleriyle ifade edilen “İnsanlar buna alıştı”  cümlesi, metnin ideolojik merkezlerinden biridir. Alışma hâli, çocuk edebiyatında nadiren bu kadar doğrudan ele alınan bir tehlike olarak karşımıza çıkar. Roman, çocuk okura yalnızca “Ne oldu?” sorusu yerine “Neden ses çıkarılmadı?” sorusunu da sordurur. Romanın çocuk kahramanları Devin, Yağmur ve Tuna, yalnızca maceranın taşıyıcıları değildir. Aynı zamanda itirazın ve sorgulamanın sesidir. Yetişkinlerin kabullendiği, hatta koruduğu düzen karşısında çocukların rahatsızlık duyması, çocuk edebiyatında sıkça rastlanan “bilge çocuk” geleneğini çağrıştırır. Ancak Balevi’nin metninde bu bilgelik romantikleştirilmez; korku, kafa karışıklığı ve öfkeyle iç içe ilerler. Yağmur’un dile getirdiği “kendi çocukları için yapabilecekleri bir şey yoktu” düşüncesi, yetişkinlerin çaresizliğini açığa çıkarırken çocuklara daha ağır bir sorumluluk mirası bırakıldığını da ima eder.  “Kavrulan gökyüzü, iklim değişikliği, açlık, kuraklık, kıtlık… Daha da kötüsü kendi çocukları için yapabilecekleri bir şey yoktu.” Mir Dede karakteri, romanın etik ve felsefi merkezini oluşturur. Onun gizli bahçesi yalnızca yasak bir üretim alanından farklı olarak bilginin ve emeğin korunabileceğine dair bir inançtır. Yeraltı serası, hem doğaya dönüş umudunu hem de bu umudun bedelini taşır. Dedenin torununa çileği yedirmemesi, çocuk edebiyatında alışılmış “koruyucu yetişkin” figürünü problematize eder. Burada yetişkin, çocuğu hem koruyan hem de ondan bir şeyi esirgeyen çelişkili bir konumdadır. Bu çelişki, romanın didaktik bir çözüme kaçmasını engeller ve metni etik açıdan daha güçlü kılar. Mir Dede’nin torununa bıraktığı mektuptaki satırlar, kitabın temel duygusunu taşır: “Tohumların çok kıymetli olduğunu unutma. Onlarla çok şey başaracağız.” Kayıp Güneşin Çocukları, 9-12 yaş grubunun düşünsel kapasitesini küçümsemeyen bir anlatı sunar. Metin, çevre felaketini soru üretmeye açık bir problem alanı olarak ele alır. Devin’in “Neden şimdi aynısı yapılamıyor?” sorusu, çocuk edebiyatında nadiren bu denli yalın ve derin bir sorgulama gücü taşıyor  ve bu anlamda roman, cevap vermekten çok düşünmeye alan açıyor. Devin’in dedesine yönelttiği masum ama derin soru bunun en çarpıcı örneklerinden biridir: “Ne kadar çok şey yapabiliyormuş insanlar. Neden şimdi aynısı yapılamıyor?” Roman, çocuklara umutlu bir çıkış yolu gösterir. Toprağın yeniden ekileceği, üretimin geri döneceği inancı metnin sonunda açıkça dile getirilir: “O yüzden yeryüzünde bir gün tekrar üretim yapılacak, tarlalar ekilecek, inekler süt verecek. Ben buna inanıyorum.” Romanda eğitim, özgürleştirici bir alan olmaktan çıkar; bireyi normalleştiren, makbul yurttaş kalıbına sokan bir aygıta dönüşür. Direniş tam da bu noktada başlar. Çünkü bu cümle, sistemin kendi başarısızlığını bireyin suçu gibi sunar. Sorun düzenin içinde yeterince eğitilememiş(!) olanlardır. Böylece itaat etmeyen herkes, potansiyel bir suçluya dönüştürülür. “Fikri Kıtır yemek masasına elini vurunca, tombul gövdesi elektrik çarpmış gibi dalgalanan adam, sandalyesinde hazır ol vaziyeti alıverdi. -Demek ki, eğitim ve hizaya getirme kurumlarımız yeterince çalışmıyor. Bazıları yedikleri yemeği hak etmiyor yani!”  Kendi çeteleri için isim arayışlarında gergedan sembolünü seçmeleri hiç kuşkusuz direniş ve gergedan bağlantısının özünü vermektedir. Bunun yanında düzenin değişimiyle ilgili başkalaşımın da gergedanla ifade edildiğini söyleyebiliriz. “Yağmur hiç düşünmeden, ‘Yeşil Gergedanlar, nasıl?’ diye sordu. İki hafta önce, coğrafya dersinde, Güney Amerika’da yaşayan ve dünya üzerinde nesli tükenen gergedanları anlatmıştı öğretmenleri.” Son bölümde dile getirilen “bir gün yeniden üretim yapılacağı” inancı, kolaycı bir mutlu son olmaktan ziyade etik bir sorumluluk çağrısıdır. Umut, metinde emekle ve riskle kazanılacak bir olasılık olarak sunulur. Bu yönüyle Kayıp Güneşin Çocukları , çocuk okurlara yalnızca doğayı sevdirmekle kalmaz, onu savunmanın bedelleri olabileceğini de sezdirir. Sonuç olarak Şebnem Balevi’nin romanı, çocuk edebiyatında distopya türünü çevresel bellek, kuşaklar arası aktarım ve etik sorumluluk kavramlarıyla derinleştiriyor. Kayıp Güneşin Çocukları , kaybolan bir güneşten çok yeniden hatırlanması gereken bir dünya üzerine düşünmeye çağıran güçlü ve kalıcı bir metin olarak öne çıkıyor.

bottom of page