top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • Öykü: Aile Denen Garip Şey

    "Oldum olası uğraşırdı benimle. Bizimkisi öyle kardeş kardeşe yapılan tatlı şakalaşmalardan değildi. Beni aşağılamayı görev bellemişti." Miray Aydın Saatime baktım, onu yirmi geçiyor. Zile bastım. Kapıyı annem açtı, “Hoş geldin kızım.” Elimdeki poşeti uzattım, “Sevdiklerinizden aldım, sıcacık.” “Ne zahmet ettin,” dedi, sarıldık. Üzerimi dökündüm, içeri geçtim. Sofra kurulu. Abim masanın yanı başında adımlıyor. Az duyulur bir sesle, “Sonunda,” dedi. Kolları göbeğinin üzerinde kenetli. Babam koltukta, gazetesinin üzerinden baktı, “Geldin mi güzelim...” Yanına varıp eğildim, yanağından öptüm. “E hadi geçin siz sofraya,” dedi annem, “geliyorum hemen.” Sandalyelerimize yerleştik. Annem peynir ve salatalık tabağını diğer kâselere doğru yanaştırdı. Açtığı boşluğu getirdiğim börek, poğaçayla doldurdu. “Gecikti ya, bahanesini de hazır etmiş,” dedi abim, gözleriyle tabağı işaret etti, yüzlemedim. Peşine, “Arabaya yer mi bulamadın yine yoksa,” diye sordu. Taksiyle geldiğimi söyleyince pis pis sırıtarak, “Geceden kalmasın o zaman,” dedi. Esnedi, kollarını yukarı uzattı, gerindi. Gözlerimi suratına diktim, herhangi bir cevap vermedim, iç çektim. Oldum olası uğraşırdı benimle. Bizimkisi öyle kardeş kardeşe yapılan tatlı şakalaşmalardan değildi. Beni aşağılamayı görev bellemişti. Ara sıra -çoğunlukla gençlik yıllarımda- uyarılarda bulunmuştum ama pek yararı olmamıştı. Zamanında annem ve babam da uygun yolla çekmişti kulağını. Sonuç değişmedi. Abim böyle biriydi. Kanıksamaya karar vermiştik. En iyisi görüşmemekti. Bir tek bu yolla alay ve dokundurmalarından uzak kalabiliyordum. Pazar kahvaltısı geleneğini bozmamak için haftada bir katlanıyordum mecbur, annem ve babam hatırına. Annem önce çayları servis etti. Ardından, “Bu seninki yavrum,” dedi, yumurtamı uzattı. Herbirimizin sevdiği gibi haşlamıştı. Teşekkür ettim. Abim kıkırdamaya başladı. Gülüşünün öncü olduğunu, bir yere varacağını sezebiliyordum, iğneleyeceği belliydi. Çok geçmedi, “Yumurtan da senin gibi, kaskatı Nazlıcığım,” dedi, kıkırdamaya devam etti. Annem, abimin yumurtasını da tabağına bıraktı. Az pişmiş sever abim, sarısı vıcık vıcık olur. Buradan kolaylıkla yürüyebilirdim. Uğraşmadım. Eşini ve çocukları sordum, niye gelmediklerini. Okul etkinliği mi ne varmış, üstüne bir ton anlattı. Yumurtasının tepesine çay kaşığıyla vurdu, iki parça kabuğu sıyırdı. Önce beyazını kaşıkladı, çene hizasına kadar sarısını uzattı, ağzına götürdü. Babam haftamın nasıl geçtiğini sordu. İş yerinde neler olup bittiğini, geçen pazar yönetimde bazı değişiklikler yapılabileceğini söylemiştim. Kim bilir, terfi alabilirim, diye de eklemiştim. Annem, “Var mı bir gelişme kızım?” diye sordu. “Şimdilik bir gelişme yok, bekliyoruz. Ama yakındır,” dedim. Yumurtamı tabağımın kenarına vurdum. Çatladı. Kabuk küçük parçalara ayrıldı, bütün hâlde düşmedi elime. Nokta büyüklüğündeki kabukları tırnağımla tutup soymaya başladım. Babam, “Merak etme, muhakkak yükseleceksin iş yerinde. Emeğin elbet görülecek. Her şey zamanla,” dedi. Annem, “Öyle tabii,” diye onayladı babamı. Gülümsedim. Yumurtamı neredeyse soydum. Üzerinde kalan küçük parçacıklar sıkıyordu canımı, uğraştırıyordu. “Bu küçükken de böyleydi,” dedi abim, “bir işe mi kalkıştı, dünyası o iş olur, bakın hâlâ yumurtayı soyacağım diye uğraşıyor.” Zıplayarak gülmeye başladı. Sandalyenin gırç gırç sesi de eşlik etti ona. Kollarını havaya kaldırdı, ellerini yumruk yaptı, başının üzerinde sallamaya başladı. Yanaklarını şişirdi, “Hadi kızım yapabilirsin, az kaldı hadi,” dedi. Ne olduysa dayanamadım. “Şu alaycı tavrından vazgeç,” dedim. Alışık olmadığı bir tonda söyledim. Belki de ona karşı sesimi ilk kez yükseltmiştim. Şaşkınlığını görebiliyordum. Yine de pis sırıtışı onunlaydı. Ekledim, “Bu konuda bir kez daha uyarmak istemiyorum seni,” dedim. Şaşkınlığı hepten arttı. “Naparsın yoksa,” dedi kahkahayla karışık. Gözüm döndü bu kez. Düşünmeye fırsat vermeden avucumdaki iyi pişmiş yumurtayı abimin yüzüne fırlattım. Tam isabet, burnundan vurdum. “İğneleyici konuşmaktan vazgeçeceksin,” dedim. Her bir hecenin üzerine bastım. Uzun uzadıya anlatmadan konuyu açıklığa kavuşturmuş olmalıyım. Babam çatalını tabağına yasladı. Dirseklerini masaya yerleştirip parmaklarını birbirine geçirdi. Annem ağzındaki lokmasını çiğnemeyi bıraktı. Öfkemi uluorta sergilediğim görülmemiştir. Ailem verdiğim tepkiye alışık değil. Durağanlaşmaları normal. Öte yandan abimin suratındaki ifade bir ömür saklanmaya değer. Çok değil, beş on saniye öylece durduktan sonra kahvaltımıza devam ettik. Abim ayaklandı, suratındaki ifade yerli yerinde. “Ben lavaboya gideyim,” dedi. Hepsi bu kadar. Kahvaltı bitene kadar tek tük konuştuk. Yaptığımın gereksiz olduğunu düşünmeye başlayacak oldum. Ardından umursamadım. Kahvaltı sonrası koltuklara geçtik, kahve faslına. Önceki gergin hava dağıldı. Televizyonda geçen haber üzerine tartışmaya başladık. Herkes kendince yorumda bulundu. Ben de bir şeyler söyledim. Abim, “Haklısın. Olabilir,” diye onaylayıcı bir ifade kullandı. Yüzüne yuva yapan aşağılayıcı havadan eser yok. Aksine tebessüm etmeye çabalıyor. Hayretimi saklayamadım. “Şu aile denen şey ne garip,” diye geçirdim içimden.

  • Simone de Beauvoir'ın Sartre'a Mektupları

    Simone de Beauvoir, 1983’te Jean-Paul Sartre’ın ona gönderdiği mektupları yayımlatmış, fakat kendisinin ona yazdıklarını gün ışığına çıkarmaya niyeti olmadığını belli etmişti. Soran dostlarına, bunların ancak ölümünden sonra, bulunursa belki basılabileceğini söylemişti. Söz konusu mektupları kızı Sylvie Le Bon de Beauvoir, onun vefatının hemen ardından, Kasım 1986’da bir dolabın dibinde buldu. Bu kitapta, “Mösyö Sartre”a hitaben yazılmış, çoğu zarfların içinde katlanmış halde bekleyen mektuplardan 1930-1939 yıllarına ait yüz kırkı bir araya geliyor. Simone de Beauvoir, en eski hayallerinden birinin, tüm varlığının devasa bir kayıt cihazıyla kaydedilip bir yerlerde saklanması olduğunu sık sık söylerdi. Onun sesini, en kırılgan ve en güçlü tonlamalarıyla duymamızı sağlayan Sartre’a Mektuplar, Simone de Beauvoir’ın iç dünyasını tüm çıplaklığıyla ortaya koyarken, hiçbir konuda konuşmaktan çekinmeyen büyük bir 20. yüzyıl entelektüelinin sesini ve düşünsel evrenini de bugüne taşıyor. Simone de Beauvoir, 9 Ocak 1908 yılında Paris’te doğan Fransız yazar ve feminist filozoftur. Geleneksel bir ailenin büyük kızı olan Simone de Beauvoir otobiyografisinde dinine ve ülkesine bağlı ataerkil bir ailenin içinde yaşadığından bahseder. Babası George Bertrand de Beauvoir bir hukukçu, annesi Françoise zengin bir bankerin koyu Katolik bir kızıdır. Simone, önce bir Katolik okulunda matematik, sonra Sainte-Marie enstitüsünde dil ve edebiyat, ardından da Sorbonne’da felsefe okur. Lisansüstü eğitimini büyük bir başarıyla tamamlayıp Fransa’nın en genç kadın felsefe öğretmeni olmaya hak kazanır. Simone eserlerinde toplumsal cinsiyeti bir kavram olarak kullanmadı lakin buna giden felsefi zeminin açılmasına ön ayak oldu. Simone’un ilk eseri Konuk Kız 1943’te yayınlandı ve oldukça ilgi gördü. Simone’un ikinci eseri ise varoluşçu düşüncenin başarılı bir örneği olarak gösterilen Denemeler 1944 yılında yayımlandı. II. Dünya Savaş’ından sonra Simone, Jean Paul Sartre’ın Maurice Merleau Ponty ve diğer arkadaşları ile kurduğu Modern Zamanlar adlı politik gazetede çalışmaya başladı ve hayatının sonuna dek burada çalışmayı sürdürdü. Simone 1949’da kadınların başucu kitabı haline gelen Kadın: İkinci Cins kitabını kaleme aldı. Simone bu kitap ile kadın haklarını felsefi açıdan irdeleyen ilk feminist yazar olma özelliğini kazandı. SARTRE'A MEKTUPLAR 1 Simone de Beauvoir Everest Yayınları, 2022 Çeviri: Damla Kellecioğlu Tür: Mektup 452 s.

  • “Toprakyiyen, pisliği, kadın bedenlerini ve adaleti bir araya getiren bir roman.”

    Aynur Kulak, Dolores Reyes ile ilk kitabı Toprakyiyen üzerine söyleşti: "Dolores Reyes kendisiyle yapmış olduğumuz söyleşide Toprakyiyen’in –yani doğaüstü isimsiz genç kızın- kaderini anlatmakla kalmıyor, kadınlar için çok zorlayıcı olan Arjantin ile ve ataerkil düzenle ilgili önemli cevaplar veriyor." Dolores Reyes ilk kitabı Toprakyiyen’de her köşesinden adaletsizlik, şiddet, yaşı ne olursa olsun ölü kadın bedenleri fışkıran Buenos Aires şehrini olduğu gibi durugörü bir hikâye ile aktarıyor bize. Dolores Reyes kendisiyle yapmış olduğumuz söyleşide Toprakyiyen’in –yani doğaüstü isimsiz genç kızın- kaderini anlatmakla kalmıyor, kadınlar için çok zorlayıcı olan Arjantin ile ve ataerkil düzenle ilgili önemli, düşündürücü cevaplar veriyor. Cevapları okuyunca anlıyoruz ki; kadına şiddet, kadın cinayetleri, her tür şiddet ve adaletsizlik tek bir şehrin veya ülkenin sorunu değil. İlk romanı Toprakyiyen ile dünya çağdaş edebiyatının önemli isimleri arasında yerini alan Dolores Reyes söyleşisi için buyurun lütfen. Biyografinizde üniversite eğitiminizi klasik edebiyat üzerine yaptığınızı okuyoruz. Buradan yola çıkarak edebiyat başından beri hayatınızda var mıydı yoksa hayatınızın çeşitli evrelerinde yavaş yavaş mı bağ kurmaya başladınız? Edebiyatın -genç bir kız olduğumdan beri- hayatımın merkezi bir parçası olduğunu hissediyorum. Anaokulu öğretmenimin bize hikâyeler okuduğunu hatırlıyorum ve bu benim için inanılmaz bir keşifti. Günün en sevdiğim zamanıydı. Daha sonra bu hikâyelere kendi başıma ulaşabilmek için okumayı öğrendim. Ve okuma ve kütüphaneler aracılığıyla (okuldakiler ve halk kütüphaneleri), hayatımın merkezi bir pratiği olarak okumaya başladım. Kitaplarım varken kendimi asla yalnız hissetmedim ve kişisel kütüphanem bugüne kadar hayatımın merkezi oldu diyebilirim. Toprakyiyen ilk kitabınız. Buenos Aires'in fakir bir mahallesinde yaşayan isimsiz bir kızın hikâyesini anlatıyorsunuz. İlk romanınızın konusunu neden bu şekilde seçtiniz? Sizin için romanın ana odak noktası neydi? Yazmanın en derin saplantılarımızı, korkularımızı ve sorunlarımızı ortaya çıkardığını düşünüyorum - sadece kişisel olanları değil, aynı zamanda sosyal meselelerle bağlantılı, iyileşmemiş yaralarda derinden kök salmış olanları da. Benim durumumda bu, kadın cinayetleriyle ilgili. Yıllar geçtikçe, anneleri maço şiddeti yüzünden öldürülen tüm o çocukların hayatlarına ne olduğunu merak ettim. Toprakyiyen’i, öldürülen bir kadının kızı olan bir kızın bakış açısıyla yazmayı seçtim. Tecavüze uğramış bedenlerle temas halinde olan, pisliği yediğinde durugörü yeteneğine sahip olduğunu keşfeden bir kız. Ana odak estetik bir seçimle ilgiliydi - kadın bedenlerini ölümlerinden sonra bile bir gösteriymiş gibi tartışmak istemedim. Daha çok bu genç ve annesini özleyen karakterin bakış açısıyla tartışmak istedim. Ve görme yeteneği nedeniyle öldürülen ya da sık sık ortadan kaybolan bir kadınla kimlerin temas halinde olduğu gerçeği için. Bakış açısı, tüm kayıp kadınlar için hissedilen acının bakış açısıdır. Toprakyiyen, pisliği, kadın bedenlerini ve adaleti bir araya getiren bir roman. Roman boyunca Buenos Aires'in banliyölerinde kadın ve çocukların dibe itildiği, eril dünyanın şiddetinin şekillendirdiği bir hikaye okuyoruz. Biraz büyülü gerçekçi, fantezi ama aynı zamanda ürkütücü derecede gizemli olan bu acımasız hayata ışık mı tutmak istediniz? Bu anlamda romanı saydığım edebiyat türlerinden hangisine yerleştirirsiniz? Bu, Toprakyiyen’inki gibi iki eksende dengelenen bir yaşamdır: Biri karanlık, şiddet, ölüm ve yaşamın güvencesizliğidir. Bedenlerin erkek şovenist şiddeti de dahil olmak üzere çeşitli şiddet türlerine maruz kalmaya zorlandığı çok karanlık bir evren. Görmediğimiz ve acı verici olduğu için sık sık kaçmak istediğimiz ve yüzleşmek yerine aptalı oynamayı tercih ettiğimiz bir dünya. Ve diğer dünya parlak olan her şeyle ilgili: Aşk, kardeşler arasındaki ya da bir kız ve öğretmeni arasındaki sevgi. Toprakyiyen ayrıca banliyö yaşamının hayati bir yönünü de içerir: Müzik, şehvetli bedenlerle dolu danslar, ilk cinsel-duygusal ilişkiler, panayırlar. Bence bu hayati taraf bu kadar mevcut olmasaydı, durugörü olan ve kaybolmalarla dolu tarafı dayanılmaz hale gelirdi. Yazarken türlerle çok çalışırım ama kendimi herhangi bir türe sokmak için değil. Konu bir hikaye yazmaya geldiğinde bana pek çok bakış açısı ve teknik veren alet kutuları gibi hissediyorum ama beni tanımlanmış kuralların içine hapsetmelerine asla izin vermem. İnsanlar Toprakyiyen’in bir polisiye roman, bir kara roman, büyülü gerçekçilik, yeni tuhaflık, korku, fantezi, feminist bir roman olduğunu söylediler ve hatta pornografi yüzünden sansürlemeye çalıştılar! Hikâyesini kendi anlatımıyla dinlediğimiz bir kız var. Bu kızın bir ağabeyi ve derme çatma bir evi var ama bir adı bile yok. Birçok insanın hayatına dokunan bu kızın neden bir adı yok? Toprakyiyen ve Miseria gibi karakterlerle isimsizlik sorununu ön plana çıkarmayı seviyorum. Çünkü uzun bir siyasi kaybolma yörüngesi olan bir ülkeden geliyorum ve şimdi erkek şiddeti nedeniyle kaybolan kadınlar çok fazla. Bunların bir kısmını bu isimsiz karakterlerle canlandırmaya çalıştım. Romanın diğer karakterleri Ana ve Maria’dan da bahsetmek istiyorum. Roman boyunca fiziksel olarak bulunmazlar bu karakterler fakat aynı zamanda hikâyeye büyük katkıları var. Gerçekten neler olup bittiğini anlamak, maskülen toplumu ve kurulu düzeni anlamak için çok önemli karakterlerdir desem, ne söylemek istersiniz? Bayan Ana (İspanyolcada Seño, yani señorita, çünkü burada öğretmenlere denir) tüm roman boyunca beliren ve rüyalarında Toprakyiyen’e eşlik eden bir karakterdir. O çok önemli bir karakter çünkü baş karakter için duygusal bir destek kaynağı oluyor ve aynı zamanda Toprakyiyen’i tehlikeye atmak anlamına gelse de her zaman kendisi için adalet aramakta ısrar eden kişi. Maria aynı zamanda önemli bir hareketi tanıtan bir karakterdir - Ezequiel'in kuzeni olarak, onun patronlarına ve diğer polislere kıyasla kaybolan kızlara farklı bir bakış açısına sahip olmasını sağlar. Ezequiel, polisin hiçbir şey yapmayacağını anlıyor ve Toprakyiyen’in yanında bir şeyler yapmaya karar veriyor. Toprak yemek tam olarak neyi simgeliyor? Beş element arasından neden toprağı seçtiniz? Bir yaşam ve besin kaynağı olarak toprak, dişil bir unsurdur ve aynı zamanda tarım döngüleriyle yakından bağlantılı tüm eski kültürler için bir bilgi kaynağıdır. Romanımın savunduğu bir ilke varsa o da, dünyanın her şeyi bildiğidir. Kaçırdığımız insanların cesetlerine ne olduğunu biliyor, hatta katilin iradesinin de ötesinde her şeyi biliyor çünkü o cesetleri alan o. Bence dünya başka bir kahraman. Hikâyedeki aşktan da bahsetmek istiyorum. Toprakyiyen hikâyenin son anına kadar Ezequel'i düşünür bir yerde Ezequel’e bir isiminin olmasını istediğini söyler. Ortaya çıkarmak istediğiniz varlığı neden sadece toprak yiyerek değil, hissettiği aşkı da ortaya koyarak anlatmak istediniz? Bence Toprakyiyen, beraberinde çok fazla sorumluluk getiren bir yeteneğe sahip. Ne zaman başkalarına yardım etmek için toprak yerse, onu her gün görmek istemediğimiz şeylere, yani ölülerin dünyasına bağlayan aşırı şiddete tanık olur. Toprakyiyen’in hayatı, ergenliğe ait olan diğer parlak, hayati taraf olmadan, herkesin hayatında çok önemli olan aşkla, ilk cinsel ve duygusal ilişkilerle ilgili taraf olmadan dayanılmaz olurdu. Bunlar onun hayatında daha da önemlidir çünkü onun durugörü yeteneğiyle gelen karanlığı ve hüznü dengelemeye hizmet ederler. Son olarak pandemi dönemiyle birlikte dünya büyük bir değişim yaşadı. Bu büyük değişimde ardından gelen sıcak savaş ve ekonomik kriz etkili oldu. Edebiyat tüm bu büyük değişimlerden nasıl etkilenecek? Önümüzdeki dönemlerde ne tür hikayeler okumaya başlayacağız? İnsanları etkileyen, etkisi olan edebiyatla ilgileniyorum. Onları okuma deneyiminden geçtikten sonra sizi dönüştüren kitaplara çekiliyorum. Bence pandemi ve içinde bulunduğumuz zaman diliminde hala pek çok iyileşmemiş yara var ve bu tür açık meselelerimiz olduğunda her zaman kurgu perspektifi ortaya çıkıyor. Edebiyat, bu kritik dönemlerden geçmenin ve kendimize birçok soru sormanın bir yolu olarak faydalıdır. Kitapların kalbinde her zaman oyunda olan insanlık durumuyla ilgili bir şey var ve bizi içine çeken de bu. TOPRAKYİYEN Dolores Reyes Can Yayınları, 2021 Çeviri: Saliha Nilüfer 176 s.

  • Kâh insanların kâh cinlerin âleminde savrulup duran Periveş’in serüveni...

    Hayata gözlerini “esirenin kızı” olarak açan Periveş’in “kız harami”ye ve hatta “zorba azrail’i”ne dönüşmesinin, kaderinin hem fettan hem de cazgır Ecelyandı Ateş Behiye’ninki ile hemhal oluşunun hikâyesi... 1800’lü yılların başlarındaki İstanbul’un eğri büğrü sokakları ve türlü türlü ahşap evleri arasında, kâh insanların kâh cinlerin âleminde savrulup duran Periveş’in serüveni... “Kendisini göz açıp kapayıncaya kadar bir çukurda, Gülfem’le yan yana yatarken buldu. Kesik başı suratına doğru kaldıran başsız beden, yeniden çığlıkları boğazını yırtan Periveş’e doğru kahkahalarla karşılık verirken, tepelerinde toplanan cinlerin onları mezara gömmeye başladığını fark etti. Avuçlarca toprak boğazına dolmaya başlarken Periveş, bir anlığına kesik başın gözlerinde o Azim İfrit’in cehennemi gözlerini görür gibi oldu.” Mehmet Berk Yaltırık, Tarihçi ve korku-fantastik hikâye yazarı. FABİSAD’lı. 19 Temmuz 1987’de doğdu. 2010’da Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih bölümünden mezun oldu. Aynı üniversitede, Sosyal Bilimler Enstitüsü’ne bağlı Tarih Anabilim Dalı’nda Genel Türk Tarihi alanında, “Moğolların Deşt-i Kıpçak Seferleri” teziyle yüksek lisansını tamamladı. Çeşitli internet sitesi ve fanzinlerde, araştırma yazıları ve hikâyeleri yayınlandı. Gölge e-Dergi ve Kayıp Rıhtım’da yazıyor. Kırım Haber Ajansı’nın (QHA) da Türkçe sayfa editörlerinden. “Anadolu Korku Öyküleri-2” (Bilgi Yayınevi), "Anadolu Korku Öyküleri-3-Yılgayak" (Bilgi Yayınevi), "Karanlık Yılbaşı Öyküleri-Aralıktan Sızan Karanlık" (Bilgi Yayınevi), “Gio Ödülleri 2013 Seçilmiş Öyküler” (İthaki Yayınları), “Güçoburlar” (Doğan Kitap), “Seyfettin Efendi ve Esrarengiz Hikâyeleri-1”, “Aşkın Karanlık Yüzü” (İthaki Yayınları) çalışmalarında yer aldı. “Yedikuleli Mansur” (İthaki Yayınları) romanının yazarı. “Türk Kültüründe Hortlak-Cadı İnanışları“ ve “Eski İstanbul Kabadayısı Figürü ve Bir Şehrin Yaşadığı Değişimler” adlı makalelerin müellifi. Devrim Kunter’in Seyfettin Efendi çizgi romanlarının bazı ciltlerinde danışmanlık yaptı. KARANLIĞIN ŞAHİDESİ Mehmet Berk Yaltırık İthaki Yayınları, 2022

  • Öykü: Pencere

    “İnsanın huzurla yaşadığı sılasından daha mühim bir zenginlik var mı Perihan?” Başar Yılmaz Yatağından zar zor doğruluyorsun. Belindeki fıtığın ağrısı ayaklarına vururken içini koyu bir memnuniyetsizlik kaplıyor. Ağzında gece boyu birikmiş kötü bir tat. Söylenerek yandaki çekmecenin üstündeki bardağa uzanıyor, uğraşsan da yetişemiyorsun. “Perihan! Gözü kör olasıca inadına mı bu kadar öteye bırakıyorsun şunu!” Hızlı adımlarla kapıdan içeri giriyor. O kadar bağırdın ama onun gözlerinde ne korku var ne de mahcubiyet. Aksine kendinden emin bir gülümseme ile yanına yaklaşıyor. “Yoksa alay mı ediyor benimle?” diye geçiriyorsun aklından. Yarı dolu bardağa sürahiden su ekleyerek uzatıyor. Hepsi sana fazla. İçtin ama yarısı duruyor. “O kadar suyu içim alıyor sanki ağzına kadar dolduruyorsun bir de…” Cevap yok. Yüzünde hâlâ sinir bozucu bulduğun o gülümseme var. Yastığını dikleştirip arkana dayanmana yardım ediyor. “Bugün yine tersimizden kalktık galiba. Hayırdır ne huysuzluğu bu sabah sabah?” “Ne huysuzluğuymuş… Laflara bak, önce annenle nasıl konuşacağını öğren hele bir, ne zaman bu kadar saygısız bir kız oldun sen?” “Estağfurullah, ne saygısızlığımı gördün? Sinirli uyandın da onu diyorum.” Bu kez cevap vermek istemiyorsun. Huysuz uyandığının sen de farkındasın. Sebebi belinin ağrısı mı, son dönemde rahat vermeyen ülserin mi yoksa gördüğün rüya mı emin değilsin. Sahi rüya mıydı o? “Kahvaltını yatağına mı getireyim, masaya kadar yürüyebilir misin?” “Yatakta yemek mi yenir? Masada yerim. Elim ayağım tutuyor çok şükür.” Bunları az önce bir bardağa uzanamayan biri olarak söylemen nedense garibine gitmiyor. Önüne çektiği yürütecine, az önce gerçekleştirdiğin meydan okumayı yere düşürmemek adına asılıyorsun. Dengen yiter gibi oluyor, onun desteği ile ayakta kalıyorsun. “İyisin ya?” İyiyim der gibi başını sallıyorsun. Kolundan destekleyip masaya ulaşmana yardımcı oluyor ama senin nazarında acziyetini kolluyor haspa. Masa, odadan çıkınca holün sağında. Her adımda eziyetin artıyor, dişini sıkarak menziline ulaşmaktan başka bir düşüncen yok. Yaklaştıkça gücün tükenmeye başlasa da kendine itimatın artıyor. “Tamam, gerisini ben hallederim.” “Sandalyeye de oturtsaydım.” Lüzumu yok diyeceksin, diyemiyorsun. Yürütecini kenara çekip yavaşça oturtuyor seni. “Şükür” diye geçiriyorsun içinden, belli etmeden. Masadaki kahvaltıya bakıyorsun. “Yumurta yapmadın mı?” “Sana dokunuyor, geçen ay her yerin kabar kabar oldu, hatırlamadın mı?” Hatırlamıyorsun… Bundan ona bahsetmene gerek yok. Uzatmadan, peynirinin kenarından tırtıklamaya başlıyorsun çatalınla. Karşına oturmuş seni izliyor, o da yorulmuş gibi, dalgınca elindeki çatalın ucuna bakıyor. “Ne yapıyor kocan olacak adam?” “Feridun mu?” “Adı batsın.” “Neden öyle söylüyorsun ki şimdi?” “Ne diyeceğim ya? Burada yaşlı kayınvalidesi var. Bir ihtiyacı var mı diye sorar insan, bir el öper. Seni koşturuyor değil mi bütün işlere?” “Öyle deme. Market işlerini kim hallediyor sanıyorsun? Yardımcı oluyor o da.” Yüzünü ekşitiyorsun. “Belli, bu içi geçmiş peynirleri ancak onun gibi bir beceriksiz seçer.” Bu kez o cevap vermiyor. İçin biraz burkuluyor. “Güzel kızım, sen daha iyilerine layıksın diye söylüyorum bunları. Bir de çocuk yaptın bundan acelen varmış gibi. Sahi evlendi mi senin kız?” “Ne evlenmesi anne? Daha çocuk o…” Bozuntuya vermeden salatalıktan atıyorsun ağzına. Dişlerin bunu bile kesmekte zorlanıyor. “Nazif’in oğlan ile karıştırdım o zaman. Seninki küçüktü, doğru.” Ses etmiyor. Pencereden dışarı bakıyor. Baktığı yöne çeviriyorsun kafanı. Gökyüzü parçalı bulutlu. Hangi aydasınız? Düşünüyor ama kestiremiyorsun. “Perihan, çok mu yaşlandım ben kızım?” Gülümsüyor. Sahici ve içten geliyor bu kez gülümsemesi, kızdırmıyor. Eline uzanıyor. Seninkinin aksine sıcak parmakları, kadife gibi kaplıyor yaşlılık lekesi ile dolu ellerini. “Hâlâ çok güzelsin.” Mahcup gülümsüyorsun. “Babanla nasıl tanışmıştık anlatmış mıydım sana?” Anlatmıştın. O ise sayısız kez dinlemiş olmasına rağmen “anlatmıştın” demiyor. Çayından bir yudum alıp hazırım der gibi gözlerinin içine bakıyor. “Aynı mahalledeydik. Sen bilmezsin o zamanlar Arabacılar Sokağı’nda Gül Açıkhava Sineması vardı. Yeni bir film gelmişse, evden izni aldık mı koşa koşa giderdik yaz akşamları. Baban da arkadaşları ile gelirdi. Yaşı benden büyük. Ben belli etmeden hayran hayran bakıyordum arada ama beni çocuk görür diye de umut beslemiyordum içimden. Uzaktan uzağa, öyle...” “Platoniktin yani?” “O ne kız? Bilmediğim lakırdılar etme.” “Kötü bir anlamı yok, neyse devam et sen.” “Kafamı iyice bulandırma araya girip. Neyse, o yıl yazın sonuna doğru, yine bir sinema çıkışı baktım Hikmet Bey yaklaştı yanıma. Acı Hayat filmini izlemişiz. Gözlerim yaşlı. ‘Kendini toparla kız’ diyorum içimden ama heyecandan daha da artmaya başladı ağlamam. Yanı başımda gelip durmasın mı? Cebinden bir mendil çıkardı. Sakız gibi beyaz bir kumaş mendil. Öyle kalakaldım. Benim yanımdaki haspalar kıkırdıyor, utandım. Eli havada kaldı babanın, en nihayet elimi uzatıp aldım, sildim gözyaşımı. Geri uzatsam mı bilemedim sonra, adamın mendilini öyle kullanıp geri vermek yakışık alır mı diye düşünürken ‘Sende kalsın’ dedi uzaklaştı gitti. Benim zilliler başladı manalı manalı bakmaya, dirsekleri ile beni dürtmeye… Öyle bakakaldım ardından. Sonra parmağımla hissettim ki mendilin içinde ufacık bir kâğıt parçası, oraya yazıp gizlemiş.” “Ne yazmıştı?” “Merak ettin değil mi? Ben de merakımdan ölecektim de o aşüftelerin yanında açar mıyım? Onlardan ayrılana kadar bekledim. Odama varır varmaz açtım okudum notu. ‘Cumartesi öğleden sonra 6’da Fuar Lozan kapısı’“ “Sizi gidi haylaz âşıklar sizi…” Duruyorsun. Güzel bir rüyadan uyanır da rüyanın bitmesine sinirlenir gibi çatıyorsun kaşlarını. “Yatağa götür beni, yoruldum.” Bu kez açıktan yardım istemenden ötürü yüzüne bir zafer gülümsemesi yerleşti mi diye bakıyorsun. Alaycı değil, bilakis endişeli gibi bakıyor. Zar zor ulaşıyorsun yatağa, soluk soluğasın. “Doğru düzgün bir şey yemedin yine. Gücün kuvvetin kalmayacak böyle.” Oralı olmuyorsun. Yatağın başına diklemesine dayanmış yastığa bırakıyorsun belden yukarısını. Olabildiğince yüksekten sırtüstü kendini bırakır gibi. Biraz da olsa ferahlıyorsun. “O zamanlar Fuar öyle şatafatlı, öyle meşhurdu ki sorma. Artistler mi dersin, şarkıcılar mı dersin, bütün sosyete orada olurdu. Gazinolar, çay bahçeleri, göletin etrafı insan seliydi… “ “Onca kalabalık içinde nasıl buluştunuz, görülür diye çekinmediniz mi?” “Kalabalık bazen yeğdir. Şimdiki gibi evlenmeden öyle el ele değil tabi görüşenler. Mesafeli yürür dolaşırdık kalabalık içinde. Bir çay bahçesinin kuytu bir yerine oturduk. Daha ziyade o anlattı ben dinledim. Çok kafalı adamdır baban, hele ki o yıllarda. Büyük şeylerden bahsetti bana, orada ürkmedim desem yalan olur.” “Neyden bahsetti ki?” “Yabancı memlekette çalışıp yaşamaktan, ecnebi şehirlerinden. Hakiki bir mühendisti Hikmet Bey. Öyle şimdikiler gibi eli tornavida bile tutmamış kalem efendileri gibi değil. Manasını bilmediğim türlü türlü icatlardan bahsetti. ‘Makinayla alakalı sınai işler ekseriyetle oralarda yeşeriyor’ dedi. O konuşurken kafam ecnebi memleketlerin, ecnebi kadınların düşüncesine daldı. Hani bilse, benimle maytap geçecek, ‘evlendik de bunları mı dert edinmeye başladın’ diye.“ “Sen kafaya koymuşsun o zamandan evlenmeyi demek ki.” “O dönemde onunla da görüşeyim, bunu da tanıyayım mı vardı. Şanslıysan bir kişiyi sever, onunla da evlenirdin. Şanslı değilsen başkasının seçtiği ile.” Gülümseyerek ilacını ve suyunu uzatıyor. Yüzünü buruşturarak yutuyorsun suyla. “Bu meret de ağzımın içini zımpara gibi yapıyor.” “Ne yapalım, acı da olsa ilaç bu, el mecbur.” Sıkıntı ile saate bakıyorsun. İçinde bir kuşun giderek hızlanan kanat çırpışlarını duyuyor gibisin. “Baban yarın mı dönecekti iş seyahatinden.” Bilmem gibi bir hareket yapıyor iki omzunu da yukarı kaldırıp. Alakasızlığına sinirleniyorsun. “Abini bir ara sor. Bilir o. Zaten Nazif de olmasa ne yaparız Allah bilir. Her işimizi takip eden o.“ Kırılır gibi bakıyor. “Aşk olsun. Ben hiçbir işe yaramıyorum demek.” ‘Dilimi eşek arısı soksun’ diye geçiriyorsun içinden. “Yaramaz olur musun, eksik olma da erkek evlat başka şimdi, gücenme. Nazif ilk doğduğunda Hikmet Bey’i görecektin. Havalara uçtu. Ne yapacağını bilemedi. Sanırsın köy ağası da kendine veliaht geldi. Garp ilmine hayran bir mühendisin bile erkek evlada bu kadar sevindiğini gördüm ya…” Gönlünü mü aldın, daha da mı kırdın emin olamıyorsun. Masayı toplayıp bulaşıkları yıkamaya koyuluyor. Pencere pervazındaki mor menekşeye dalıyor gözlerin. Evvelden ne çok çiçek yetiştirdiğini hatırlıyorsun. Menekşe, kasımpatı, aslanağzı, ebegümeci, yasemin… Sularken onlarla bir bir konuştuğunu anımsıyorsun. Yapraklarını nazikçe okşadığın geliyor aklına. İçerden gelen sesle dalgınlığından sıyrılıyorsun. “Ihlamur kaynatayım ister misin?” İstemiyorsun. Miden o sabah daha bir hassas. “İşini bitir de yanıma gel.” Birkaç dakika sonra elinde bir meyve tabağı ile geliyor yanına. Mandalinayı görünce sonbaharda olduğunuza kanaat getiriyorsun. Tahminin Kasım ayındasınız. Yanına oturup meyvenin kabuğunu soymaya başlıyor. İlk delik açıldığında havaya süzülen su zerreciklerinin görüntüsü hoşuna gidiyor. Meyvenin turunç kokusunu genzine dolduruyorsun. İyi geliyor. “Bizim semt pazarında turfanda meyve bolluğu olurdu önceleri. Şimdikiler gibi tatsız, susuz da değil. Kokusunu pazarın başından alırsın. Hikmet Bey gelmezdi pazara, pek karışmak istemezdi topluluğa. Adam sevmezdi kalabalığı, sevdiremedim bir türlü. Varsa yoksa ilim, fen, makine. Yazar, çizer dururdu. İmkânı olsa zaruri ihtiyaçları dışında başka bir mesele ile de alakadar olmazdı ya… Arada sırada benim de asfalyalar atardı, o zaman gönül almak için ilgilenirdi biraz bizimle. Seninle de giderdik pazara, küçükten alıştırmıştım seni semt pazarı gezmeye, hatırlıyor musun Perihan?” Gülümseyerek başını sallıyor. Yeni soyduğu mandalina avcunun içinde. Konuşurken eline tutuşturmuş olmalı. Bir ısırık alıyorsun. Tadı fena değil. Yine de o eski turfandalara benzemediğine eminsin. “Birkaç ihtiyaç var, birazdan markete çıkayım diyorum, istediğin bir şey var mı?” “Otur biraz daha, çıkarsın. Babanın Almanya inadını hatırlar mısın sen? Gerçi daha çocuktun o zamanlar ama illa ki işitiyordun münakaşalarımızı.” Cevap vermeden gözlerinin içine bakıyor. Gözlerinde pek bir merak yok ama dinlemeye de hazırım der gibi, bu sana yetiyor. “Ara ara söylenir dururdu da bir zaman geldi ki hepten kafayı taktı oraya göçmeye. İş yaptığı bir Alman şirketinden teklif varmış da gidersek her şey daha ferah daha rahat olurmuş da çocuklar daha iyi mekteplerde tahsil görürmüş de… Bir sürü lakırdı… Haftalarca dil döktüm caydırmak için. Buranın havasına suyuna alışmışız. İnsanı bizden. Eş, dost, akraba; bir ihtiyacında yanı başında. Gözü kapalı bulursun burada yolunu. Yağmurunu tanırsın, denizini bilirsin. Hem âdetini, usulünü bilmediğin ecnebi memlekette kiminle ahbaplık ederiz? ‘Ne var, öğrenirsin’ derdi. Kolaydı öğrenmek, hadi öğrendin ya alışmak?” Elinde yarım kalan meyveyi geri uzatıyorsun. Sırtının sızısı seni iyice rahatsız ediyor. “Elma soyayım istersen.” “İstemez. Şu yastığı yatır da hele tam uzanayım. Sırtım ağrıdı.” Uzanıyorsun. Ağzında içtiğin ilacın tadı, içini burkuyor. Güneş yükselmiş, yattığın yerde gözüne vuruyor ışığı, bunu fark edince perdeyi kapatmaya yelteniyor, durduruyorsun. “Açık kalsın, bırak. Eve giren güneşten zarar gelmez.” Yerine oturuyor tekrar. Çıkmak istiyor, fark ediyorsun. Derdi alışveriş de değil belki, çıkıp bir hava almak istiyor, belki de onu boğuyorsun. Yine de içindeki sıkıntı onu azat etmene mani oluyor. “Ona dedim ki huzurdan büyük zenginlik yok. Varsın çuvalla para kazan orada. Huzur olmazsa ne işe yarar. Çocukların neşeyle koşturup oynamayacaksa buradaki gibi, yazı ayrı kışı ayrı bu iklimi yaşayamadıktan sonra, ahbaplık edeceğin doğru dürüst insan olmayınca neye yarar dedim.” Heyecanının artması ile yüzünü ateş basıyor. O ise ürküyor, belli. Sakinleştirmek için başını okşuyor usulca. “Yorma kendini. Heyecanlanma. Yaramıyor sana.” Nefesini eski düzenine sokmaya çalışıyorsun. Kaygısı dinsin diye iyiyim der gibi gözlerini kısacık kapatıp açıyorsun. Sakinleştiğine kanaat getirdiğinde yüzüne kâinatın en önemli sorusunun cevabını arar gibi bakıyorsun. Cevaplayabilir mi, emin değilsin, yine de sormak dışında bir ihtimalin yok. “İnsanın huzurla yaşadığı sılasından daha mühim bir zenginlik var mı Perihan?” “Yok, elbette.” Tereddütsüz verdiği bu cevap içini yeşertiyor. Sabahtan beridir belki ilk kez gülüyorsun. O an tekrardan içindeki sıkıntının nedeni geliyor aklına. “Bir rüya gördüm Perihan. Sabahtan beri idrak edememiştim fakat eminim rüyaydı.” “Hayırlara çıksın.” “Ömrün uzadı.” Demek istediğini anlıyor. İçi cız etse de belli etmeden gülümsüyor. Ağzından bir söz duymak isteyip istemediğine emin değilsin. Hatta bahsettiğin an pişman oldun bundan. Yine de içine doğan sıkıntıyı bertaraf etme niyeti ile ondan tarafa sokuluyorsun. “Dikkat edin kendinize tamam mı? O beyin olacak adam da sen de. Kızını koru.” Bu kez yüzüne yerleşiveren o şaşkınlık ve hüznü perdeleyemiyor. Tam ne yapacağını bilemeyecek bir noktaya yaklaşıyorken kafanda bir anda belirip ona yönelttiğin soru yetişiyor imdadına. “Ağabeyin nerede?” “Çalışıyor. Uğrar yakında.” “Çok çalışıyor çocuğum. O da babasına çeker mi diye korkuyordum. Öyle de oldu keza, değil mi Perihan?” Cevap vermiyor. Düşünceli biraz, çoktan ak düşmüş saçlarına bakıyor. “Öğleden sonra seni bir yıkayalım, ne dersin?” Bu kez cevap vermeme sırası sende. Dalgınca pencereye doğru bakıyorsun güneşe inat. Nicedir dünyayı görebildiğin yegâne açıklığa yani. Ceviz ağacının dalına bir tahtalı kuşu tünüyor. “Martı görmüyorum ne zamandır. Nereye gitti bunlar?” İçerde telefonu çalmaya başlıyor. Dikkati dağılıyor aniden. “Kimler?” “Martıları diyorum. Nicedir yoklar sanki.” “Şu telefona bakayım da bir, geliyorum.” Salona doğru hızlı adımlarla gidiyor. Gözün tahtalıda, aklında ise martı var. O içeride konuşurken sesi odana kadar ulaşıyor. Ne var ki kulağın onda değil. “Sordu bugün de… Aslında bir fırsat olsa da görse… Peki… İştahı da hepten azaldı… Veriyorum tabi ilaçları… Tamam, ben haber ederim…” Hızla kanatlarını çırparak gökyüzüne süzülüyor tahtalı. Penceren elverdiği kadar uçuşunu izliyorsun. “Markete çıkıyorum, bir isteğin var mı?” Bu kez senden izin istiyor gibi değil de haber veriyor gibi. “Yok.” Başını kapıdan uzatıp şefkatle yüzüne bakıyor. “Ben gelene kadar dinlen biraz, sonra devam ederiz sohbete olur mu?” Olur der gibi başını sallıyorsun. Kapı kapanıyor. O kapıdan en son ne vakit çıktın hatırlamıyorsun. Perihan’ın hızlı adımlarla apartman kapısından çıkıp sağa döndüğünü hayal ediyorsun. Markete doğru giderken alt komşun dul Remziye ile karşılaştığını, Remziye’nin seni sorduğunu, Perihan’ın birkaç beylik sözle geçiştirip ondan paçayı sıyırma gayretini gülümseyerek canlandırıyorsun kafanda. “Annem bekler.” diyor Perihan. “Annem yatağından yemek masasına yardımsız yürüyemiyor, bir penceresi var, oradan izliyor dünyayı.” demiyor. Yalnızca “annem bekler.” diyor. Sahile inen yokuş aşağı yolda yürürken martıları görüyor. “Annemin penceresinden de geçin” diyor onlara. “Sizi merak ediyor nicedir, gidin de bir görsün.” diyor. Sahi yapar mı bunu senin için? Kestiremiyorsun. Aslında ağır adımlarla iniyor merdivenlerden. Apartman kapısından çıkınca sağa dönmüyor. Sırtını duvara yaslayıp cebinden çıkardığı paketten bir dal sigara yakıyor Aysel. Öyle ya, ismi Aysel onun. On iki yıl evvel kocası ve bebeği ile bir trafik kazasında kaybettiğin kızın Perihan’ın yerine koyduğun Aysel. Zihninin, Perihan yaptığı Aysel. Hüzün ve acıma ile karışık bir hisle seni düşünüyor. Zihninin sana oynadığı oyuna iştirak etmesinin doğruluğunu soruyor kendine. Aysel o, bilmiyorsun. Hatırlamamak, kötü bir kader mi yoksa bir teselli armağanı mı senin için? Yoksa aslında unutmadın mı? Her şeyin ayırdında olup bile isteye mi oynuyorsun bu oyunu? Hikmet Bey’in en sonunda sözlerine aldırış etmeden Almanya’ya çalışmaya gittiğini, düzen kurup sizi aldıracakken o günlerin bir türlü gelmediğini, bir zaman döner gelir diye beklediğini, sonraları oradan gönderdiği para dışında bir bağınızın kalmadığını, Alman bir kadınla beraber yaşamaya başlayıp onun kucağında kalp krizinden öldüğünü hatırlıyor musun? Aysel’in de düşüncelerinden geçiyor bunlar. “Olmaz ama ya öyleyse” deyiveriyor. Gerçekten hatırlamıyor olmanı diliyor. Ekseriyetle yakın zamanı unuttururmuş bu hastalık, sende de öyle olmasını arzuluyor. Perihan’ın ailesi ile yok olduğu kazayı, yaşadığın evin borç harç için satıldığını, köklerini saldığın o kentten kopartılmış olmanı hatırlamamış olmanı umut ediyor. Keşke kendisi de bilmeseydi bunları diye geçiriyor içinden Aysel. Tüm bunları öğrendiği oğlun Nazif’e kızgınlığı büyüyor. “Uğrar yakında” dedi sana az önce. Oysa nereden baksan iki yıldır görmedin Nazif’i. Hep korktuğun gibi o da uzaklarda. Senin bakımın için para gönderiyor Nazif. Oysaki Nazif’ten seni Yalı Caddesi’nde bir kez araba ile dolaştırmasını isteyeceksin. Başını uzatıp iyot kokusunu çekersin içine, belki martıları da görürsün, öyle ya… Gözün pencerede, kulağın kapıda Perihan’ı bekliyorsun. Hep böyle ağırkanlıdır bu kız. Gittiği yerden dönmek bilmez. Bulutlar geçiyor, görüyorsun. Yağmur dökecek, anlıyorsun. Bizimki yakalanmasa bari diye içinden geçiriyorsun. Huzursuzluğun artıyor. Pencerenden, bir bozkır şehrinde, martı geçmesini bekliyorsun… Öykü, Sancar Maruflu Öykü ve Oyun Yazma Yarışması'nda Öykü dalında birincilik ödülü almıştır. https://www.karsiyaka.bel.tr/tr/sancar-maruflu-oyku-ve-oyun-yazma-yarismasi-sonuclandi

  • E-Kitap Sayfalarında Buluşmaya Hazır mısınız?

    Küsurat Yayınları'nın kitapları şimdi e-kitap formatlarıyla Storytel'de yayında! Küsurat Yayınları'nın kitapları Leyla ile Mecnun, Liseden Arkadaşlar, Evrak Kürek: Sektörden Arkadaşlara Giriş 101, İmkânsız İlişkilerden Mümkün İlişkilere ve Aklımın Aynalı Çarşısı şimdi e-kitap formatlarıyla Storytel'de yayında! "Basılı kitabın kokusu, dokusu bir başka. Evet, bunu inkâr edemeyiz ama yeniliğe kapalı olmamak lazım... Kitabınıza bulunduğunuz her yerden tek tuşla ulaşabileceğiniz, yanınızda taşıma imkânınız olmadığında dahi mobil cihazınızla kaldığınız yerden devam edebileceğiniz bir buluşma fırsatımız var artık! E-Kitap sayfalarında buluşmaya hazır mısınız?"

  • Mumiler’in yaratıcısı Tove Jansson 108 yaşında!

    Burcu Yılmaz, 1945’te ilk kitabı Mumiler ve Büyük Sel’i yazan Tove Jansson üzerine yazdı: "Kitaplar hayat kurtarır mı?" Burcu Yılmaz Tove Jansson’la ilk yakınlığımı benim olmayan bir evde, küçük bir ahşap yatağa sığışmış, dışarı çıkmayı beklerken kurdum. Mumiler ve Büyük Sel Baskını’ydı elimdeki. Tıpkı ev gibi o da bana ait değildi. Bir hazine bulduğumu hissettim. Ne zaman güzel bir şeyle karşılaşsam hissettiğim heyecanı, kaygıyı, tekinsizliği duydum. Kitabı hızla bitirirsem güzel bir şeyi hemencecik kaybederim kaygısını yaşıyordum. Yavaş yavaş okuyor ve çarpıldığım kahramanların hikâyesinin karşıma çıkaracakları konusunda birazcık endişe de duyuyordum. Yazarın, büyülenmiş okurunu sürükleyeceği yerlere karşı duyulan türden tekinsizlikti hissettiğim. Bir yandan tehlikeli yerlerde dolaşıyordum öte yandan Mumiler’in saf neşesi, duyguları ve her şeyin üstesinden gelinebilir olduğunu sezdiren tavırları bana güven veriyordu. Tüm bunlar olurken Tove Jansson’la bu kadar – ne kadar – geç karşılaştığıma seviniyordum. Şimdiye dek pek çok yazarım, kitabım olmuştu nasıl olsa. Kalanların yavaş yavaş karşıma çıkması hoşuma gidiyordu. Herkesin bildiği ama aslında sadece benim bildiğim ve ne zaman yanlarına yaklaşsam üzerimde sevdiğim pijamalar, bembeyaz yatağımdaymışım gibi tüm tekinsizliklerine karşın bana güvende hissettiren – beni dalgınlığımın ülkesine götüren – yazarlarıma biri daha eklenmişti. Hâlâ evimi bulamamış olabilirdim, bir sele kapılmış olabilirdim ama artık Mumiler vardı. Abartmıyorum, sadece Mumi Anne’yle tanışsanız ne demek istediğimi anlardınız. Tehlikeli Yaz’ı okuduğum zamanı hatırlıyorum da, altını çizmediğim sayfa neredeyse yok gibiydi. Mumi Anne “Hayat aslında tıkır tıkır işliyor,” veya Homsan “Her şeyin nasıl olduğunu anlayabilirsek bu dev dalgalar bize doğal görünür,” dediğinde kendi tehlikeli yazımı atlatmamı kolaylaştıranlardan olmuşlardı. Evden uzak, daima yolda olmanın hayatıma heyecan katacak belki de tek şey olduğunu düşündüğüm sırada Görünmez Çocuk çıkmıştı karşıma ve benim gibi düşünen Mumi Baba’nın Hatifnatlarla yaşadığı o yolculuk. Söyleyecek bir şeyimin ve gidecek bir yerimin olmasının daha önemli olduğunu onunla birlikte, bir kez daha, anlamak içime su serpmişti. Ardından Mumiler’in öbür kitaplarına dadandım elbette. Bütün duygular, olaylar apaçık, çok kırılgan ve bir o kadar sağlam bir dille, safi bir neşenin hâkim olduğu bir yerdeydi. Ve sanki hissettiğim her duygu bir karakterin vücut bulmuş haliydi. Zenginliklerine karşın karakterlerin hiçbiri öylesine yaratılmış ve bir köşede bırakılmış değildi. Bütün kahramanlar kendine özgüydü ve duygusuz olduğunu düşündüğümüz Hatifnatların duygusuz duygululukları bile öyle iyi verilmişti ki… Belki de Jansson’un Mumiler’i oyun olsun diye yazmaya başlaması bu zenginliği ve tek boyutlu olmayan karakterleri sağlamıştı. Bu noktada Jansson’un illüstrasyonlarına da değinmeliyim. Sadece sözcüklerle değil çizgilerle de desteklenen, yaratılan o çok boyutluluğa. Kahramanların ifadeleri, kıyafetleri, özgünlükleri Jansson’un kurduğu dünyalara daha da kolayca çekiyor okuru. Oyunun ve güzelin kendine içkin doğalarının bir araya gelmelerinin öne çıkan örneklerinden sayılmalı Mumiler gibi kitaplar. Her biri hayatımızın doğru anında karşımıza çıkıveren ve berraklığıyla içinde debelendiğimiz denizlerde yol gösteren, dahası yoldaş olan kitaplar. Televizyonun yanında, kitaplıkta, komodinin üzerinde duran ve sadece Mumiler’le ilgili olmayan öteki Tove Jansson kitaplarıyla ilgili geçmişimi anlatmayacağım. Sevdiğim bir yazarı, sevdiğim kitapları yazmak zor çünkü, çok zor. İnsan kendinde o cüreti ve yeterliliği zor buluyor. “Ne söylesem eksik kalır”ın anlamını kalbime sızıveren ve beni kendi şatolarında alıkoyan kitaplarla, resimlerle, güzel olan başka ne varsa hepsiyle, karşılaştığımda daha iyi anlıyorum. Bu nedenle uzun uzadıya Jansson’un nasıl bir yazar olduğunu, neleri nasıl yazdığını anlatmaktansa şunu demek isterim yalnızca: Jansson’un kitapları iyi niyetli dünyalarla dolu. Ardından kendimi tutamayıp şunu eklerim: Evet, kitaplar hayat kurtarır. Çizgi dışı bir sanatçı deyince akla ilk gelecek isimlerden olan Tove Marika Jansson’un doğduğu ay Ağustos! Tam da 1. Dünya Savaşı’nın başlangıç yılı olan 1914’te doğan Jansson, hayatı boyunca olanca yaratıcılığıyla savaşa karşı olmuş, ağlayan bir bebek olarak da resmettiği Hitler’i eleştirmiş, eserlerini de bu yönde ortaya koydu. İsveç bir heykeltraş baba ve Finlandiyalı çizer bir annenin çocuğu olan Jansson, ebeveynleri gibi sanatçı olarak hayatını sürdü, yazdı, resmetti ve çizdi. 1930’dan 1938’e kadar Stockholm, Helsinki ve Paris’te eğitimini sürdürdu, bu kentlerde çok çeşitli akımları keşfetti, çağdaşlarıyla bir araya geldi. Tove Jansson, mumi adını verdiği bireylerden oluşturduğu bir trol ailesi yaratarak çok sayıda çocuk kitabı yazdı ve resmetti. 1945’te ilk kitabı Mumiler ve Büyük Sel’i yazdığında 2. Dünya Savaşı yeni bitmişti, savaşın yarattığı dehşetin etkilerini yıkmak için Jansson kendi mumi karakterleriyle yepyeni hikayelere, yeni baştan kurulmaya çalışılan dünyalara yol aldı. Bu hikayelerde Jansson, genel olarak hayatta kalma temasını ve nerede olursa olsun hayatı devam ettirme güdüsünü öne çıkardı. Tove Jansson, aynı zamanda yarı-otobiyografik olan Bildhuggarens dotter ve Sommerboken adında iki roman yazdı, Sommerboken Türkçede Yaz Kitabı adıyla yayımlandı. Jansson hakkında Finlandiya’da 2020 yılında Tove adında bir film çekildi, film yazarın gerçek hayat hikayesinden yola çıkarak, romantik ilişkileri konu etmişti. Kadınlarla olan ilişkilerini saklamayan Jansson dönemi için ilerici yanlarıyla öne de çıkmıştı. 2.Dünya Savaşı’ndan 1950’lerin ortasına kadar Helsinki Güzel Sanatlar Akademisi’nde profesör ve yine kendisi gibi grafik sanatçısı Tuulikki Pietilä ile olan ilişkisine odaklanarak beraber yarattıkları dünyaya odaklandı. Jansson’un ölümüne kadar beraber olduğu Pietilä ile 45 yıllık ilişkisinde beraber çok sayıda proje üretmiş, yazarı dünyaya tanıtan Mumiler’in yazılmasında da etkisi büyüktür. Tove Jansson, hayatının çoğunu adalarda geçirmiş, şehirde bir atölyesi olmasına rağmen çoğunlukla Finlandiya’da bulunan Pellinki Adaları’ndaki Klovharu’da yaşamış. Türkçede Mumi Kitapları, Dinozor Çocuk Yayınları tarafından basıldı.

  • Agatha Christie’nin kitapları çizgi romana uyarlandı

    Şimdiye kadar yüz farklı dile çevrilen eserleri tüm dünyada yüz milyonlarca, İngiltere’de ise bir milyar kopyanın üzerinde basılan, Polisiye Edebiyatının Kraliçesi Agatha Christie’nin sevilen kitapları yepyeni bir formatla okurların beğenisine sunuldu. Agatha Christie’nin kült eserlerinden Doğu Ekspresinde Cinayet, Kütüphanedeki Ceset ve Gizli Düşman’ın çizgi roman uyarlamaları raflardaki yerini aldı. Agatha Christie’nin en çarpıcı romanlarından Doğu Ekspresinde Cinayet, Benjamin von Eckartsberg tarafından çizgi romana uyarlandı. Hercule Poirot’nun dünyayla bağları kesilmiş bir trende meydana gelen gizemli bir cinayeti çözmeye çalıştığı Doğu Ekspresinde Cinayet çizgi romanının çizimleri ise Chaiko’ya ait. Boğularak öldürülmüş, kimliği belirsiz bir kadının cesedi sabahın erken saatlerinde Arthur Bantry ve eşi Dorothy Bantry’nin evindeki kütüphanede bulunur. Christie’nin eşsiz karakterlerinden Bayan Marple’ın ikinci macerasına atıldığı Kütüphanedeki Ceset, Dominique Ziegler tarafından uyarlanırken, kitaptaki çizimler Oliver Dauger imzası taşıyor. Agatha Christie’nin bir diğer sevilen kitabı Gizli Düşman’da Gözüpek dedektifler Tommy ve Tuppence ilk maceralarıyla karşınızda! Genç ikilinin giriştikleri ilk vakada başları belaya girer. Hele birileri tarafından bataklığın içine çekilecekleri akıllarının ucundan bile geçmez... Gizli Düşman’ın çizgi roman uyarlaması ve çizimleri Emilio Van Der Zuiden imzası taşıyor. Doğu Ekspresinde Cinayet ve Gizli Düşman’ın çizgi roman uyarlamalarını Gökçe Yavaş, Kütüphanedeki Ceset’i ise Berrak Kayaoğlu tercüme etti. Tam adı Agatha Mary Clarissa Miller Christie Mallowan olan Agatha Christie, İngiliz yazar, polisiye edebiyatın en önemli isimlerinden biri ve dedektif Hercule Poirot karakterinin yaratıcısıdır. Mary Westmacott takma adıyla aşk romanları da yazmıştır.

  • Türk akademisyen ve sinema yazarı Dr. Janet Barış, FIPRESCI’de jüri oldu

    7th International Documentary- 7. Uluslararası Belgesel Film Festivali kapsamındaki FIPRESCI ödülü, resmi yarışmaya ilk kez bu sene dahil oldu. Altınbaş Üniversitesi Sinema ve Televizyon Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Janet Barış, ulusal ve uluslararası film festivallerinde juri olarak Türkiye’nin de sesini duyuruyor. 7th International Documentary Film Festivali kapsamına ilk kez bu sene dahil olan FIPRESCI ödülü juri üyesi olarak görev yapan Dr. Janet Barış, bu tip uluslararası festivallerin ülkemizin tanıtımı açısından da önemli olduğunu vurguladı. “Sınırların Ötesinde" başlığını benimseyen ve kültürleri, sinema aracılığıyla yakınlaştırmayı hedefleyen festival hakkında bilgi veren Dr. Janet Barış, “En iyi tarihsel belgesel, en iyi sosyo-politik belgesel, en iyi kısa belgesel, Akdeniz dostluğu özel ödülü ve "Odysseus" özel ödülü gibi ödüller her yıl sahiplerini buluyor. 2022 yılından itibaren Fipresci ödülü de Resmi Yarışma Programı kapsamında verilmeye başlandı.” dedi. Sanat ve kültür ilgili herkesi buluşturmayı ve birleştirmeyi amaçlayan festivalin, ana jürisi dışında bir de eleştirmenler yani FIPRESCI (International Federation of Film Critics) jürisi kontenjanı olduğunu belirten Dr. Janet Barış, kendisinin de özellikle uluslararası jüriliklerde FIPRESCI üyesi olarak yer aldığını dile getirdi. “Yerli, yabancı pek çok yarışma ve festivalde juri üyesi olan Türk Akademisyen” Dr. Janet Barış, Almanya’dan Slovenya’ya, İspanya’dan Tunus’a kadar çok farklı ülkelerde birçok önemli film festivalinde jürilik yaptığını dile getirdi. Ulusal olarak İstanbul Film Festivali, Antalya Altın Portakal ve Adana Altın Koza gibi büyük festivallerde SİYAD (Sinema Yazarları Derneği) jürisi olarak yer aldığını söyleyen Dr. Janet Barış, ödüllerin ne şekilde verildiğinden de söz etti. Barış, “Ulusal festivallerde o yılın öne çıkan filmleri ana yarışmada yarışıyor. Ana jüri bir ödül belirlerken yine SİYAD yani eleştirmenler jürisi de ödül için kendi tercihini belirliyor. Uluslararası film festivallerinde de benzer bir yol izleniyor. Ön elemeden geçmiş ana yarışmaya kalmış olan filmler hem ana jüriden hem de FIPRESCI’den yani eleştirmenlerden de ödül alıyor.” şeklinde konuştu. “Bir filmi analiz etmek, sosyolojik, psikolojik ve insani olarak öğrenciyi çok geliştirir” Üç yıldır Altınbaş Üniversitesi Sinema Bölümü’nde sinema dersleri de veren Janet Barış, “Yeni Türkiye Sinemasında Sınıfsal Görünümler” isimli bir de kitap yazdı. Uzmanlığı, sinema tarihi olan akademisyen ve yazar, kitabında 2010’larda beyaz perdeye yansıyan sınıfsal anlatılara odaklanıyor. Kitapta, işçilerin, beyaz yakalıların ve burjuvazinin temsiliyeti tartışılıyor ve “Tozun Karanlığında Yoksul Sınıfın Çıkmazı”, “İkircikli Orta/Üst Sınıf Halleri”, “Beyaz Yakalı Şehirde Kayıp”, “Burjuvazinin Kendisiyle İmtihanı”, “Sinemada Sınıf Temsilleri: Röportajlarla Düşünceler, Eğilimler” başlıklı beş bölümden oluşuyor. Janet Barış, üniversitede verdiği derslerinde de öğrencileriyle yapmayı en çok sevdiği etkinliğin filmleri tarihine, dönemine ya da yönetmenine göre analiz etmek olduğunu belirtti. Bir filmi analiz etmek sosyolojik, psikolojik ve insani olarak da öğrenciyi çok geliştirdiğini söyleyen Janet Barış, “Sinemada politik bir söylem üretmek için slogan atmak gerekmiyor. Bir an, bir bakış, çok şey söyleyebiliyor. Önemli olan sinemada daha doğal ve gerçekçi bir bakışı ortaya çıkarmaya çalışmak” ifadelerini kullandı. 1982 doğumlu olan Dr. Janet Barış, 2003 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dokümantasyon ve Enformasyon bölümünden, 2004 yılında da aynı fakültede çift anadal öğrencisi olarak devam ettiği Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji bölümünden mezun oldu. Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi İletişim Bilimleri’nde yüksek lisansını ve doktorasını tamamladı. 2007-2010 arasında başta Yeni Film, Bant, Birgün ve Antrakt Sinema Gazetesi olmak üzere çeşitli yayın organlarında yazılar yazdı. D Productions firmasında senaryo editörü olarak görev yaptı. 2008-2013 arasında Yeditepe Üniversitesi’nde araştırma görevlisi olarak çalıştı. 2014’ten beri de Nişantaşı Üniversitesi Sanat ve Tasarım Fakültesi Radyo-TV Sinema Bölümü’nde yardımcı doçent olarak görev yapan Janet Barış, son 3 yıldır Altınbaş Üniversitesi Sinema ve Tv Bölümünde Dr. Öğretim Üyesi olarak dersler vermektedir.

  • Evini kaybetmiş bir kedi size sesleniyor: Selam, ben Kitty

    Nagihan Kahraman, Mirjam Pressler'in bir kedinin gözünden yaşama savaşın yıkımına değindiği kitabı, Selam Ben Kitty üzerine yazdı. Kedilerin evi olur mu? Elbette, neden olmasın? Peki ya evinden ayrılmak zorunda kalan bir kedi ne yapar? Nasıl hayatta kalır? Evinden ayrılmak ve kendi başının çaresine bakmak zorunda kalan bir kediyle karşılaşsanız ne yapardınız? Ben karşılaştım, hem de bir kitap sâyesinde. Bu kedinin adı Kitty. Onunla sizin de tanışmanızı çok isterim. Sahibi ile mutlu mesut yaşarken bir anda yaşlı Emma'nın hastalığı yüzünden evde kalması imkansız hâle gelir. Böylece bugüne kadar hiç bilmediği gerçeklerle karşı karşıya kalır. İlk fark ettiği şey çevredeki kedilerin kendisi kadar şanslı olmadığı ve onların evlerinin sokaklar olduğu olur. Mirjam Pressler, otuzdan fazla çocuk ve genç kitabı olan Alman bir yazar. Şimdiye kadar kitaplarıyla Olderburger Gençlik Kitapları Ödülü, Alman Kitap Ödülü, Alman Gençlik Kitap Ödülleri gibi birçok ödüle layık görülmüş. Ayrıca kendisinin çeviri çalışmaları da var. Bizde de yazarın daha önceden yayımlanmış Acı Çikolata, Mucize Torbaları ve Haydi Konuş Artık gibi kitapları hâlen mevcut. Geçtiğimiz günlerde de Genç Timaş'tan "2018'in En İyi Almanca Kitabı" adayı Selam, Ben Kitty yayımlandı. Yukarıda bahsettiğim üzere bu kitap bir kedi üzerinden hayatta kalma mücadelesini, hayatını devam ettirebilmenin yollarını anlatıyor genç okurlara. Emekli öğretmen Emma, Kitty'i daha minicik bir bebekken bulur ve onu zor durumda kalmaktan kurtarır. Ona evini ve kucağını açar. Kitty, ailesini bile hatırlamayacak kadar küçüktür, onu dışarıda kalıp ölmekten kurtaran bu yaşlı kadınla birlikte yaşamaya başlar. Başka bir açıdan bakacak olursak aslında Kitty de Emma'yı sahiplenir. İki yaşına gelene kadar yaşlı kadın ona insanlar gibi konuşmayı öğretir. Kafiyeli şiirler bile yazarlar birlikte. Ancak hayatın ne getireceği belli değildir. Yaşlı ve hasta bu kadın bir gün kendi evine veda etmek durumunda kalır.Barınak denen hayvan hapishanelerine gitmemekte kararlı olan Kitty de düşer sokağa. Hayatı şimdiye kadar pamuklara sarılı şekilde geçen bir kedi sokaktaki hayatla karşılaşınca nasıl bir yol izleyecektir? Bu kitap çaresiz bir kedinin hayatta kalma mücadelesini anlatmıyor sadece. Arkadaşlığın, dostluğun ve sevginin önemi de vurgulanıyor sık sık. Yaşlılığın, hastalığın herkesi vurabileceği ve gençliğin yerinde kalmayacağı da bir diğer işlenen konu. Ayrıca biraz daha genel ve evrensel konulara da değinilmiş. Mesela ülkelerindeki savaş sebebiyle başka yere göçmek zorunda kalan kedileri de görüyoruz kitabın içinde. Kitty bu konulara zamanında Emma ile yaptığı konuşmalardan aşina hep. Savaşın kötülüğüne ve yıkıcılığına dair Emma'nın şu sözlerini hatırlıyor: "Çünkü bazı gruplar diğer gruplarla birlikte yaşamak istemiyorlar. Çünkü birbirlerinden nefret ediyorlar. Savaş bir kere başladıktan sonra da artık kimse asıl sebebi bilmiyor. İnsanlar birbirlerine saldırıyor ve silahlarla ateş ediyor, bombalar atıyor ve bir sürü masum ölüyor."(s.125) Kitty'nin yeni hayatındaki en önemli arkadaşlarından biri de filozof ruhlu Bruno. O da Kitty gibi bir kedi ve buldukları her fırsatta hayata dair derin konuşmalar yapıyorlar. Bir noktadan sonra Bruno'nun anlattıklarını okumak ayrıca bir keyif veriyor okura. Bütün bunlar olurken Kitty yeniden sıcak ve güvenilir bir evin hasretini çekmeye başlıyor çünkü havalar soğuduğunda sıcak bir yuvaya ihtiyacı olacak. Hayat onu yeniden güvenilir ve sevgi dolu insanlarla karşılaştıracak mı? Merakla ve duygu yüklü bir şekilde okuyoruz kitabı son sayfalarına değin. Yetişkin okurların da minik okurların da keyifle okuyacağı ve hayata dair derin düşüncelere kapılacakları etkileyici bir kitap bu. Evet, her yetişkin kedi ikinci hatta üçüncü şansı hak eder. Kitty'nin de bu şansı olacak mı dersiniz? SELAM BEN KITTY Mirjam Pressler Genç Timaş, 2022 Çeviri: Ebrar Karadeniz 192 s.

  • Öykü: Ortaya Karışık

    "Ne bu şimdi? Ne işin var genelevde, ihanet mi edeceksin sevdiğine? Ya duyarsa Elif, ya anlarsa?" Mahinur Çenetoğlu Sokağın ortasında uzun boylu, kirli sakallı, ince bıyıklı, eli değnekli bir adam duruyordu. Kasketi yan yatmıştı, ceketi düştü düşecekti, pantolonu da pislikten kayış gibi olmuştu. O kadar zayıftı ki pantolonu belinden inmesin diye kemerini son deliğine kadar sıkmıştı. “Yürü hadi, yürü. Bekleme yapma abi, bekleme yapma,” diye söylenirken, kalın dudaklarında tüten sigarasının uzayan külü düştü. Kapının önüne yığılmış birkaç tane pejmürde herif, genelevin pencerelerinden içeri bakmak için itişip kakışıyorlardı. Görecekleri bir naylon çorap, bir çamaşır, bir bacak bile onları hemen havaya sokacaktı. “Hoopp hemşerim, hadi çekil artık yaa, biraz da biz bakalım. Ayıp oluyo di mi ama?” Değnekçi sinirli sinirli kapıdaki adamları ittiriyor, arada da küfürler savuruyordu. “Ne bakıyosunuz lan, ayı mı oynuyo burda dümbelekler. Siktirin gidin, varsa paranız, içeriye girin.” “Kaç para abi?” “Oluum bi karılar var sorma, süt gibi, kaymak gibi bembeyaz. Ahh o memeler; bi görsen, aha böyle ayva gibi.” “Gittin mi sen?” “Gitmem mi oğlum, gel seni de götüreyim. Uzaktan bakmak bedava, ama kadınla yatmaya niyetlenirsen kesenin ağzını açacaksın.” Ali’nin yanakları kızardı, “çok uykum var,” dedi. Rüyasında ayva şeklinde memeler yüzüne yüzüne bastırıyordu, kan ter içinde uyandı. Daha bıyıkları henüz terlemişti Ali’nin. Bir ay önce, memleketten gelmiş bir inşaatta iş bulup oranın yakınındaki bir arsadaki barakada üç arkadaşı ile kalmaya başlamıştı. Haftanın bir günü izin kullanıyor, diğerlerinde de sabahın seherinden, akşamın ayazına kadar makarnaya, kuru ekmeğe talim, haftalık yüz liraya çalışıyordu. Köyünden ilk kez çıkmış Ankara’ya gelmişti. Biraz para biriktirirse geri dönecek, uzaktan uzaktan sevdiği Elif’i isteyecekti anasıyla. İzin gününde kendini Bentderesi’nde abaza erkeklerce bilinen o meşhur evin önünde bulduğunda heyecandan sürekli çişi geliyor, bacaklarındaki uyuşmaya bir türlü engel olamıyor, dili damağı kurumuş kenardan kenardan, biraz da gözlerini kaçırarak eve bakıyordu. Oğlum Ali, sen Ankara’ya sevdiğine kavuşmak için para biriktirmeye gelmedin mi? Ne bu şimdi? Ne işin var genelevde, ihanet mi edeceksin sevdiğine? Ya duyarsa Elif, ya anlarsa? Yok canım nerden anlayacak, off Allah bunu yazar ama. Ali bu kuruntularla kıvranırken, değnekçinin dürtmesiyle irkildi. “Sen kaç yaşındasın delikanlı?” “On sekiz.” “Bakim kafa kağıdına. Başımıza iş falan açma da.” “Abi kaç para demedin?” Çakal değnekçi Ali’nin ilk kez milli olacağını anlamıştı. Yavaştan çıtlattı Ali’ye: “Evladım sen yenisin galiba. Abin sana bi güzellik yapacak. Aslında yüz lira ama sana iskontolu olacak.” Sarı sarı güldü. Ulus Heykel’den Bentderesi’ne doğru yürüyüp tepe aşıldığında çokça dolmuşun bulunduğu durağın karşısında, camları sarı boyalı, döküntü bir bina vardı, yan tarafında “Emanetçi” yazan. Oraya gidince koskocaman “T.C. Ankara Genelevi” tabelası görülürdü. Önünde her daim değişik tipler, adım başı seyyar kerhane satıcıları, köfteciler, ayrancılar bulunurdu. Yakıp kavuran nemsiz sıcakta, viran binanın önünde soğuk terler döküyordu Ali. Cebindeki parasını yokladı, rahatladı. Tam bir hafta it gibi çalıştım, şimdi on dakikada nasıl vereceğim. Hadi parayı da bırak Allah affetmez oğlum. Allah affetse sen kendini nasıl affedeceksin. Aman bu kadar adam boşuna mı bekliyor? Hem Elif’i aldığımda öyle hiçbir şey bilmeden olur mu? Öpüşmeyi bile bilmiyorum dudak dudağa, keşke bir kere kuytuda falan öpebilseydim ama nerde! “Abi kaç lira olur abi?” “Gel bakalım delikanlı. Seni kerhanenin en güzel karısına götürecem, adı Mehtap. Böyle mehtabı dünyada göremezsin. Arşa çıkacan anam avradım olsun ki.” Ne arsız arsız gülüyor bu böyle, dönüp şuradan kaçsam mı acaba. Küfüre bak hele, ahlaksız. “Sana yetmiş kâât olur. Bak o da sana özel haaa, ilk ya, anadın mı?” Anladım, anladım, zaten heyecandan altıma edicem. İlk, ilk deyip sürekli kafama kakmıyor mu. Ali avluya girdi, kapılarında kadınların isimleri yazan bir sürü oda vardı, köy meydanı gibiydi; kimisi merdivenlere, kimisi kapı önüne oturmuştu. Kimi tırnaklarını boyuyor, kiminin elinde cımbız ayna kaşını alıyordu. Kimi de boş boş bakıyordu. “Gel bakalım delikanlı, geel. Çaylak geldiii Mehtaaap!” Kısacık eteğinin altından neredeyse külodu gözükecekti. Sapsarı, kıvırcık saçları, kırmızı, parlak dudakları, bembeyaz da teni olan incecik bir kadındı. Ali’ye göz kırptı, “bendee” diye bağırarak yürüdü. Ardından adam Ali’yi ittirdi: "hadi git." Yanakları kızararak Mehtap’ın arkasından merdivenleri çıktı. “Sakin ol aslanım, gel bakalım hele, bak orada hela var, hadi bi git de gel.” “Lüzum yok,” dedi Ali, sesindeki tınıyı yabancılayarak. Odada karyola, iki sandalye, bir de küçük masa vardı. Aynanın önündeki şifonyerde renk renk tırnak ve dudak boyaları duruyordu. Yatağın yanındaki komedinde bitmeye yüz tutmuş bir paket peçete ve kolonya iş bitimi için hazır bekliyordu. Odadaki kokuyu önce anlayamadı Ali, sonradan parfüm ve sigarayla karışık ten kokusunun, heladan gelen sidik kokusunu bastırmaya çalıştığını fark etti. Yatağın ayak ucunda dikilmiş elini ayağını nereye koyacağını bilmeden öyle bakıyordu Mehtap’a. “Hadi soyun, bunlarla mı iş tutucan?” Beceremezsem rezil mi olurum? Aman yok canım bu kadın alışıktır illaki, kimler gelip geçmiştir elinden. Ya hastalık kaparsam, geçen de konuşuyorlardı varmış öyle hastalıklar, adamın şeyi bile çürümüş, düşmüş. Yok artık saçmalama oğlum burası büyük şehir, kontrol ediyorlardır herhal. Ali çekinerek gömleğini, fanilasını, pantolonunu ayakkabılarını çıkarttı. Tüm gün sıcakta pişen ayaklarından gelen pis koku onu utandırdı. Donu ve çoraplarıyla kaldı. Mehtap yatağa uzanmış balona benzeyen şeyi ona doğru uzatıyordu: tak hadi bunu. Heyecandan elleri, bacakları karıncalanan Ali, yavaşça donunu sıyırdı, önündeki pörsük organına baktı. Kadın oğlana sarılıp kendine doğru çekince memleketindeki gül tarlalarına benzeyen kokusu kanını daha da kaynattı. Elleri vücudunda gezindikçe Ali gül yaprakları dökülmüş döşek içindeymiş gibi mutlulukla doldu. Büyük bir çağlayan gibi patladı, gürül gürül aktı. Gözlerini kapattı kendini bir tüy gibi hafif hissediyordu. “Hadi bakalım koçum, hayırlı olsun. Damatlığını da görürsün inşallah,” dedi arsız arsız sırıtarak. Ali hızla lavaboya gitti. Rüyası kısa ama güzeldi. Hemen temizlendi, giyindi ve koşarcasına Ankara Genelevi’nden çıktı. Kapının önünde bekleşen adamların çoğunun Mehtap’ı istediğinden emindi. Acayip bir şeydi bu yaşadığım, çok şükür başarısız da olmadım. Çok çalışmalıyım. Bir an önce köyüme dönüp Elif’le muradıma ermeliyim. Yokuş bitmişti. Ulus Heykel’e doğru inerken karnı gurulduyordu. Dönercilerin, kebapçıların önlerindeki adamlar bağırıyordu: “Tazee kebap, buyrun, buyrun aile salonumuz vardır. Buyru abicim, kuzu şiş, ciğer şiş, tavuk şiş, tandır, köfte, ayran var, şalgam var. Buyurun abicim, buyurun.” Ali cebinden çıkardığı kalan otuz lirasına baktı. Ciğerin, dönerin kokusu taaa iliğine kadar işlemişti. Ne olacaksa olsun artık. Yarın yepyeni bir gün. Bir hafta çorba ekmeğe talim et, n’olcak. Yarından tezi yok, Elif’ime kavuşmak için kuruşu kuruşuna hesabımı yapacağım. “Buuuyrun buyrun abicim, ne alırdınız?” Garsonun omuzunda grileşmiş mutfak bezi sallanıyordu. Elini sağa sola savura savura muşambaların üstündeki ters duran tabaklara konan sinekleri kovalamak ile meşguldü. Ali masaya oturunca kendini bir kat daha büyümüş hissetti. Bacaklarım hâlâ titriyor, hay Allah neydi bu yaşadığım. Güzeldi, çok güzeldi. Kadının yüzü bile kalmadı aklımda, sadece kokusu, gül kokusu. Buralara bir daha yolum düşmez. Hayret, her şey nasıl da bu kadar hızla silindi gitti aklımdan. Oğlum Ali şapşal şapşal gülmeyi bırak artık, garson sana bakıp duruyor. “Bana bir acılı şalgam, bir de ortaya karışık yap garson bey abi.”

  • “Kadınlar Vardır… Kadınlar Her Yerde”

    Kırmızı Bisikleti’yle tanınan ve sosyal medyada paylaştığı kadın hikâyeleriyle büyük ilgi gören Mehmet Yapar, yıllar içinde biriktirdiği kadın hikâyelerinin bir bölümünü kitaplaştırdı: Kırmızı Bisikletim – Yaşanmış Kadın Hikâyeleri Kırmızı Bisikletim sosyal medyada yoğun ilgi gören, kente ve insanlara dair fotoğraflar paylaşan, bazı sosyal sorumluluk projelerine katkıda bulunmuş ve sonucunda da büyük ilgi görmüş, bugün itibariyle 240 bine yakın takipçisi olan bir hesap. 2015’te satın aldığı 1960 model bisikletiyle sokaklarda fotoğraf çekerek gezerken karşılaştığı kişilerin bazısı ilham dolu, bazısı kuytuda kalmış ilginç hikâyelerini sosyal medya hesabında yazan/paylaşan Mehmet Yapar son yıllarda paylaştığı kadın hikâyeleriyle dikkat çekiyor. Bisikleti bir ulaşım aracı olarak kullanmanın ötesinde ona bir de misyon yüklüyor. Yapar ve onca zorluğun içinde mücadele etmeyi bırakmayan kadınların hikâyelerini şimdi bir kitapta toplayarak görünür kılıyor: “Kırmızı Bisikletim: Yaşanmış Kadın Hikâyeleri”. Müptela Yayınları’ndan çıkan kitap; “Kadınlar Vardır… Kadınlar Her Yerde” ve “Adı Bende Saklı…” başlıklarında iki bölümden oluşuyor. “Kadınlar Vardır… Kadınlar Her Yerde” başlıklı ilk bölümde ismini, kimliğini paylaşarak yazan kadınların, ağırlıkla başarı hikâyeleri yer alıyor. Bu bölümde 31 kadın hikâyesi var. Hikâyelerini paylaşan kadınlardan bir kısmı kamuoyunun bildiği, tanıdığı isimler. Yazar Bahar Eriş, oğlunu ve eski eşini Çorlu tren kazasında kaybeden Mısra Öz, yazar Defne Ongun (İpek Ongun’un da kızı aynı zamanda), bale sanatçısı İlke Kodal bu isimlerden bazıları. “Adı Bende Saklı…” başlıklı ikinci bölümde ise ismini, kimliğini gizli tutarak anlatan kadınların hüzünlü, travmatik hikâyeleri var. Aile ya da toplum baskısı, yeni bir sayfa açma kaygısı gibi sebeplerden kadınlar isim vermeden paylaşıyor yaşadıklarını. Bu bölümdeyse 22 kadın hikâyesi var. Hikâyeler de anlatıcıları da farklı farklı ama ortak bir görüşleri var: Yaşam muhteşem bir hediye. Umutsa en zor günlerde ruhumuzun sığınağı… Şimdi yüreklerde saklı kalmış hikâyeleri anlatma zamanı… Mehmet Yapar, 1981 Ankara doğumlu. Üniversite okumak için geldiği İstanbul’da eşi, kızı ve oğlu ile birlikte yaşamaya devam ediyor. Dergilerde grafikerlik yapmanın yanı sıra fotoğraf eğitimi de alan ve yarışmalarda dereceleri mevcut olan Yapar, 1960 model bisikleti ile sokaklarda fotoğraf çekerek gezerken karşılaştığı kişilerin ilham dolu hikâyelerini yazıyor ve paylaşıyor. KIRMIZI BİSİKLETİM Mehmet Yapar Müptela Yayınları, 2022 234 s.

bottom of page