top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • Sıradan görünenlerin destansı varoluş hâlleri

    Yazar ve avukat Mebuse Tekay’ın okurları hem mutlu eden hem de hüzünlendiren öykülerinin buluştuğu Annem Gibi Olmadım adlı kitabı, yeni tasarımıyla yeniden okurlarla buluşuyor. Mebuse Tekay öykücülüğünün benzersiz büyüsünü gözler önüne seren Annem Gibi Olmadım’da yer alan öyküler aşka, dostluğa, yaşam sevincine, hayal kırıklığına, kısacası hayatın ta kendisine dokunuyor. Kafka Kitap, Mebuse Tekay’ın, yayımlandığı ilk dönemde büyük beğeni kazanan Annem Gibi Olmadım adlı öykü kitabını 20 yıl aradan sonra yeniden edebiyatseverlere sunuyor. Annem Gibi Olmadım, sıradan görünenlerin destansı varoluş hâllerini konu ediyor. Kadınlar, çocuklar, erkekler, başka ülkeler ve şehirler, şimdiye dek çoğuna başrol layık görülmemiş oyuncular gibi bu sayfalara yerleşip alabildiğine salınıyorlar. Kiminin anlatısı deli yel gibi esiyor, kimiyse en acı hisleri tarif ederken bile yanağınızı zarifçe okşuyor. Ama hep mağrur, hep yarını gözler hâlde… 1954 Çarşamba doğumlu Mebuse Tekay, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni 1975 yılında bitirdi. İşçilerin ve işçi sendikalarının avukatlığını yapıyor. Uzun yıllar sendikaların toplu sözleşme görüşmelerine ve işçi eğitimlerine katıldı. Çeşitli dergilerde ve gazetelerde yazıları yayınlanan yazarın “Yeni Sendikal Politikalar”, “Kadınlar Çalışma Yaşamının Neresinde?”, “Üniversite Gençliği Ne İstiyor?” başlıklı incelemeleri, Annem Gibi Olmadım isimli bir öykü kitabı ve Batı Doğudan Başlar isimli bir gezi kitabı bulunuyor. Barış ve yurttaş haklarıyla ilgili pek çok sivil toplum kuruluşunda yer alan, bir aktivist olan Tekay, gezmeyi, farklı kültürleri tanımayı ve dalmayı seviyor. ANNEM GİBİ OLMADIM Mebuse Tekay Kafka Kitap, 2022 136 s.

  • Şiirsizliktir bu çağda şiir

    Ege Yatır, Fahri Güllüoğlu’nun Laytmotif adı altında topladığı yeni şiirleri üzerine yazdı: "Güllüoğlu tüm renklerin kendini sorguladığı, benliklerin eşelendiği, hızla akıp giden zamanın dahi yorulduğu bu çağın sesleri peşine düşüyor bu şiirlerinde." Ege Yatır Edebiyat, yaşadığı çağ ve ruhu ile çok yakından ilgilenir. Belki yaşadığı çağ içinde yaşananları yıllarca içinde tutup zamanlar sonra damıtıp aktaracaktır ama bir şekilde çağı gözlemler, hisseder, biz hissetmesek de dokunur. Bazen de sağlam bir refleks gösterir ki daha kimse yaşananlar karşısında kımıldayamazken edebiyat sözünü söyleyip kenara çekilmiştir bile. Bir anlamda oyunun kurallarını belirlemiştir. Sözün özü edebiyat yaşadığı çağ ile çok yakın ilişkidedir. Bir şekilde sözünü söylemenin yolunu bulur. Yaşananlarla birlikte şekillenip yaşadığı çağa şeklini vermenin yollarını arar kendi içinde. Bu arayış dâhilinde kendini yenilemeyi, kendi sesini değiştirmeyi de gerçekleştirir kendi kurallarıyla kimi zaman. Fahri Güllüoğlu’nun Laytmotif adı altında topladığı yeni şiirleri arasında dolaşırken de edebiyatın, içinde bulunduğu çağ karşısında aldığı tavır geldi aklıma. Güllüoğlu tüm renklerin kendini sorguladığı, benliklerin eşelendiği, hızla akıp giden zamanın dahi yorulduğu bu çağın sesleri peşine düşüyor bu şiirlerinde. Bunu yaparken de şiirin o alışılagelmiş biçimini bir kenara bırakıp kendi özgün bir biçim ve biçimin içini dolduracak biçemle ilerliyor. Şiirsiz de şiirin olabileceğini, her şeyin hiçleştiği bu zaman düzleminde belki de şiirsizliğin gerçek şiir olduğunu fısıldıyor kulaklara. Güllüoğlu’nun Laymotif’ten önceki şiir toplamı Döküntü’de de bu “şiirsiz” yaklaşımın izlerini yakalamak mümkündü fakat orada daha çok şiirsellikten uzaklaşmıştı şair. Kendini şiirselliğe vurmadan şair olunabileceğini gösterdiği gibi Güllüoğlu, yine aynı şekilde kendini şiirselliğe vurmayan şiirin de olabileceğini göstermişti. Laytmotif ise tümden bir terk ediş gibi. Özellikle biçimsel düzlemde şiirle bağını koparıp sadece şiirin ruhuyla yoluna devam ediyor Güllüoğlu Laytmotif’te. Bu ruhun ise gerçek anlamda saf şiiri doğuracak cevher olduğunu yansıtıyor dizelerine. Bu bağlamda şair, aslında dar gibi görünen farklı bir şiir zemini açıyor kendine ve insanın var oluşundan beri tartıştıklarını, içine modern zamanın getirilerini/götürülerini de katarak aynı anda hem çağdaş hem klasik bir çatı altında birleştiriyor. Çağdaşlığı çağın sesini aramasında, klasiği ise şiirin ruhuna dönmesinde arayabiliriz Güllüoğlu’nun Kitaptan bir parça burada anlatılmak istenenlerin çoğunu karşılıyor aslında. Şöyle diyor Güllüoğlu: “gerçek bir şairin varabileceği en hakiki uç, şiiri yazmamaktır, dedim, hiç yazmamak, dondu, şiir nerede o zaman, diye sordu, peki şiir nerede, anlamıyorum, dedi, hem her yerde, hem hiçbir yerde, dedim” Gerçekten de bu yönüyle bakıldığında Laytmotif’te, her dizesine şiirin sindiği ama hiçbir şiirin de kendisine benzemediği, dahası şiirin kendisine yaklaşmadığı farklı bir evren yaratıyor Güllüoğlu. Burada farklılıktan kasıt şiirin ve düz yazının kesişiminden yeni bir şiir biçimi ve biçemi oluşturmak. Şiire yeni bir ses katmak değil, yeni bir şiirin peşine düşmek. Şiir dışı görülenlerin, içinde bulunduğumuz bu yeni çağda artık şiirin kendisi haline geldiğini hatırlatmak herkese. Güllüoğlu şiirinin bir felsefesi oldu her zaman. Laytmotif beşinci kitabı. Laytmotif ise üç kitabın birleşmesinden oluşuyor: “Kronoskopi”, “Sessiz Düzeltmeler”, “Logos”. Beş kitapta da gördüğümüz derin bir varoluşsal sorgu oldu hep. Bu sorgu, içeriği kaplıyordu. Bu yeni toplamıyla sorgulamasını biçemden biçime taşımış şair. Şairanelikten sonra bildiğimiz anlamda şiirden de koparak kendi dünyasındaki yeni şiir yolculuğunun izlerini sürmüş. Bu şiirde öyküyü, hikâyeyi, denemeyi, mektubu, günlüğü, senaryoyu, diyaloğu, hatta masalı dahi görmek, duymak mümkün. Yeni şiir yolculuğu şiirsizlikle, daha doğrusu bu yokluğun getirdiği saf şiirle mi sürecek bilinmez ama Fahri Güllüoğlu kendi dünyasında bu yolculuğun kurallarını koymuş âdeta Laytmotif’le. LAYTMOTİF Fahri Güllüoğlu Yapı Kredi Yayınları, 2022 Tür: Şiir 124 s.

  • Disney+ ilk Türk içeriğini açıkladı: ‘Kaçış’

    14 Haziran’da Türkiye’de yayın hayatına başlayacak olan The Walt Disney Company’nin tüm dünyada milyonlarca üyeye sahip dijital yayın platformu Disney+ ilk Türk içeriğini açıkladı: ‘Kaçış’. Yapımcılığını O3 Medya ve Same Film’in üstlendiği, hikayesini Engin Akyürek’in kaleme aldığı, senaryosunu Ali Doğançay’ın yazdığı dram, aksiyon ve macera türündeki dizinin yönetmen koltuğunda Yağız Alp Akaydın otururken; dizide Engin Akyürek’in yanı sıra İrem Helvacıoğlu, Aziz Çapkurt, Onur Bay, Leyla Tanlar, Aras Aydın, Levent Ülgen gibi birçok başarılı isim yer alıyor. ‘Kaçış’; savaş fotoğrafçısı Mehmet ve farklı ülkelerden gelen bir grup gazetecinin; araştırma yapmak üzere bir Ezidi köyüne gidişleri ile başlıyor. Dizide sınır ötesine gizlice geçen grubun bir baskın sonucu radikal terör örgütünün eline düşmeleri, sonrasında yaşadıkları dramları, değişimleri ve kaçış hikayeleri heyecan dolu bir dille anlatılıyor. Araştırma ekibinin kurtulmak için vereceği zorlu mücadeleyi anlatırken Orta Doğu’da yaşanan insanlık dramına da farklı bir bakış açısı sunacak olan ‘Kaçış’ çok yakında sadece Disney+’ta yayınlanacak. Disney+; Disney, Pixar, Marvel, Star Wars ve National Geographic içeriklerinin yanı sıra, dünyaca ünlü “The Simpsons” ve herkese hitap eden daha birçok dizi, film ve orijinal içeriğin yer aldığı dijital yayın platformudur. The Walt Disney Company’nin amiral gemisi olarak tüketiciye doğrudan yayın servisi sağlayan Disney+, Disney Medya & Eğlence Dağıtım ağının da bir parçasıdır. Platform; filmler, belgeseller, diziler, animasyonlar, kısa içerikler ve sürekli büyüyen orijinal içerik kataloğuyla yayın yapmaktadır. Disney’in sahibi olduğu benzersiz film ve dizi arşivine erişim sunan Disney+, aynı zamanda The Walt Disney Studios’un en yeni yapımlarının yer aldığı tek platformdur. Ayrıca 20th Century Studios, Disney Television Studios, FX, Searchlight Pictures ve daha birçok öne çıkan stüdyonun yapımları sadece Disney+’ta yer alır.

  • Öykü: Atın Ölümü *Arpadan

    “Geçmedi bugün zaman. Ayaklarımın altı alev gibi yemin ediyorum.” Burcu Kurtulan Kaya “Saat kaç kız?” “Çeyrek geçiyor. Kırk beş dakika kaldı.” Garsonluk yaptıkları restaurantın kasa sayımı, servis güzergâhı derken sabaha karşı girdikleri yataklarının sıcağına alışamadan başlamışlardı yine çalışmaya. Şanslılardı, bugün erken çıkacaklardı ve iş yerleri henüz paydos etmediğinden içerisi de kalabalık sayılmazdı. Siparişini aldıkları birkaç müşterinin gönlünü yaptıktan sonra köşelerine çekilip aralarında konuşmaya devam ettiler. “Geçmedi bugün zaman. Ayaklarımın altı alev gibi yemin ediyorum.” “Al benden de o kadar. Belim koptu artık. Ne yapacaksın yarın?” “Bütün gün yatacağım. Zaten herkesin işi var. Bizim gibi ameleler, herkesin tatil yaptığı günlerde eşek gibi çalışıp, elit çalışanlara hizmet ettikleri için benim menü belli; yatış.” “Olsun kızım bu hafta iyi bahşiş topladık. Onların bir ayda kazandığını biz iki haftada çıkardık bir de böyle düşün. Pazar gecesi haftalığımızı sayarken ameleliğimizi unuturuz merak etme.” Mekânın gece sahne yapması yasak olmasına rağmen duvara döşedikleri ses yalıtımına gizledikleri sanatçıyı dinlemeye gelen sarhoş godamanların kabarık bahşişleri herkesin işine geliyordu. En çok da Burcu’nun. Dört yıllık diplomasıyla ulaşamadığı Amerika hayallerini gerçekleştirmesine bir fırt kalmış olması, bütün bu yorucu geceli hayatını çekilir kılıyordu. “Murat bey geldi, yerine geç de akşam akşam konuşmasın. Kafam zaten davul gibi.” deyip toparlansalar da şef garson Murat Bey: “Herkes postasına. Çeşme başı dedikoducuları gibi amma lak lak yaptınız. Kaç kere söyleyeceğim! Müşteri olmasa dahi herkes yerinde bekleyecek. İlter nerede? Gelmedi mi daha? Saygı yahu! Ben Küçükçekmece’den buraya on dakika öncesinden geliyorum, beyefendi Florya’nın göbeğinde oturup hala geç kalabiliyor. Olmaz, sevmem böyle disiplinsiz hareketleri.” Gözünü duvardaki saatten ayırmayan Burcu, az önce yediği fırçanın bir benzerini İlter’in de yiyecek olmasına keyiflenerek tebessüm etti. Hepi topu beş aylık garsonluk hayatının ilk çalışma gününden beri anlaşamamaları İlter’den kaynaklansa da çenesinin ucundaki uzun sakalı ve kısa olmasından ötürü kendi aralarında “bahçe cini” lakabını takan da Burcu olmuştu. Hatta ağız dalaşına girdiklerinde daha da ileri gidip arkasından “kel kafalı pigme” dediği bile olmuştu. İlter’inse çekinmeden her toplantıda deneyimleri olmayan “bu iki bayanın” komilik yapmadan direkt garsonluğa terfi etmelerine “diplomalı bayan torpili” tamlamasına yerleştirdiği bir sürü iğne ise cabasıydı. “Al işte geldi. İti an çomağa hazırla.” diye dişlerinin arasından hırladı Burcu. Tüm rahatlığıyla barın arkasına geçip şefliğini yaptığı bir adet arkadaşından günlük içki sayım raporunu alan İlter bir yandan bardakları ve tezgâhı parlatıyordu. Burcu’nun gözlerindeki ışık Murat Bey’in tepkisiz voltasıyla beraber söndü. Yüzü düştü, canı sıkıldı. Barın tezgâhına yaslanıp dakikaların akmasını bekledi. “Yaslanma bara.” “İşine bak İlter.” “Çalışma alanıma yaslanma dedim.” “Ya sabır.” Tezgâha bıraktığı küp şekerlere bakan Burcu, İlter’in “Enerji verir.” deyip rahat tavırlarıyla arkadaşının yanına gidişini izledi. Aralarındaki şakalaşmayı duymak için bakışlarını saate sabitleyip gözlerini kıstı. Parmaklarıyla uzun sakalını tarayan İlter’in “starting boxta yerini alan…” dediğini duyduktan sonra boynunu her iki yana kıtlatıp rahatlamaya çalıştı. Resepsiyon zilinin sesine irkilip, İlter’le göz göze geldi. “Yarışın başlamasına son sekiz dakika...” diye sırıttı. Ayaklarının ucunda yükselip yaslandığı tezgâhtan İlter’e iyice yaklaştıktan sonra şaşkınlıkla gözlerini kırpıştırarak: “Sen at mı demek istiyorsun bana?” dedi. Avucuna batan uzun tırnaklarına aldırmadan yumruklarını sıktı. Bakışlarını sabitleyip, ağzının içinde yuvarladığı dilini çiğnedikçe vereceği cevabı havada yakalamak için bekledi. “Yekten at dedim.” dedi. Tezgâha abanıp bir eliyle sakallarına asılırken diğer eliyle de tezgâhın üzerindeki resepsiyon zilini yeni tıraşladığı parlak kafasına geçirdi. Zilin çınlamasına irkilen müşterilerin şaşkın bakışlarına aldırmadan halat gibi asıldığı sakallarını bırakmadan çıplak kafasına vurmaya çalıştıkça çıkan şaplak sesleri hoşuna gitmişti. Dışarıdan izleyen biri, pürüzsüz bir kayaya tutunmaya çalıştığını sanırdı hatta terden kayan eline sinirlendikçe de aradığı çıkıntıyı bulamıyor olmasına telaşlanarak düşmemek için tırnaklarını geçirmeye çalıştığını düşünürdü. Tutunduğu kayadan karga tulumba edilip koparıldığında başını kaldırıp ayrıldığı zirveye baktı. Hasar kaydı: kafasında bıraktığı tırnak izleriyle eliyle yolduğu bir tutam sakaldı. Sakinleşmesi için mutfağa sürüklediklerinde içeri dalan Murat Bey: “Kızım nesin sen? Eşkiya falan mı! Delirdin mi! Bu nasıl bir rezillik.” “At dedi bana, at!” diye bağırdıkça boynundaki damarları kabarıyordu. “Sus cevap verme bana. Terbiyesiz, utanmadan bağıra bağıra küfür ediyor bir de. Müşterilerin huzurunu kaçırdın. Topla eşyalarını git.” “Görmediniz, önüme kesme şeker attı. Zile basıp dalga geçti Murat Bey. … Arkadaşıyla Yeşilköy istasyonuna vardıklarında yol boyunca ballandırdığı sahnelerin şaşası kalmamıştı sesinde. “At dedi bana.” “Desin nolmuş at mı oldun demesiyle.” “Diyemez. Adam gibi konuşacak.” diye mırıldandı. “İyi bok yedin. Adamın niyeti belli sıkamadın dişini. Bu haftaki bahşiş çok iyiydi yalarsın artık avucunu. Ne yapacaksın şimdi?” Dudaklarını kemirdi, başını önüne eğdi “Bilmiyorum.” diyebildi.

  • İnsanın öteki yüzünün hem ironisi hem dehşeti

    Melek Tokadı adlı kitabıyla ses getiren Daryo Beskinazi, bu kez de Kafesperest adlı öykü kitabıyla çıkıyor okurlarının karşısına. Altı duyunun izini sürerek ilerleyen öyküler, Beskinazi’nin ilk kitabından tanıdığımız dünyasından ses veriyorlar yine... İnsanın öteki yüzünün kimileyin ironiyle kimileyin dehşetle dile geldiği bu öyküler, yazarının da tekinsiz dünyasının gittikçe çatallandığını gösteriyor bize. Başka bir söyleyişle insan ruhunun coğrafyasının gittikçe daha çetrefilli ormanlarına ve o ormanların kurduğu çıkışsız kapanlara doğru yol alıyor Daryo Beskinazi. Daryo D. Beskinazi 1970’te İstanbul’da doğdu. İstanbul Üniversitesi İngilizce İşletme Fakültesinden 1992’de mezun oldu. Leman mizah dergisinde ve IAN (İstanbul Art News) adlı sanat gazetesinde köşe yazarlığı yaptı. Halen 2004 yılında kurduğu x-ist çağdaş sanat galerisinin yöneticisidir. KAFESPEREST Daryo D. Beskinazi Oğlak Yayınları, 2022 176 s.

  • Dedemin kalbi pır pır atıyor...

    Hilal Gürsu'nun yazıp Müjde Başkale'nin resimlediği Dedemin Sevgilisi, okurun karnında kelebekler uçuşturacak, sevgiyle örülmüş, sıcacık bir anlatı. Kalbinin sesini dinlerken bazen üzülen bazen de üzen Cudi'nin gerçeği kabullenme ve olgunlaşma hikâyesini sayfalarına taşıyan bu samimi roman; sevginin birleştirici, iyileştirici ve dönüştürücü gücüne vurgu yapıyor. En büyük dayanağı biricik dedesi olan sekiz yaşındaki Cudi'nin küçük afacanlıklar, zamansız kovalamacalar ve yanlış anlaşılmalarla dolu hayatından rengârenk bir kesit paylaşan roman, çocukların iç dünyasına açılan kapıları cömertçe aralıyor. Yaşlıların bugünü yaşama arzusu ile gelecek kaygılarını saf duygularla ele alan kitap, başlarda önyargıyla karşılanan kimi durumların ileride güzel gelişmelere neden olabileceğini duyumsatıyor. Dedesiyle birlikte yaşayan ve boş zamanlarını can dostu Ferdi ile gönüllü hayvan kurtarıcılığı yaparak geçiren Cudi'nin hayatı her çocuğunki gibidir. Ta ki o hiç beklenmedik haberle duygu dünyası altüst olana değin: Kimselerle paylaşmaya kıyamadığı dedesinin artık bir sevgilisi vardır. Cudi, yaşlı insanların sevgilisi olamaz, diye düşünse de dedesi onunla hemfikir değildir. İkinci baharını yaşayan dedesinin kalbi pır pır atarken Cudi'nin aklı türlü planla meşguldür. Her şeyden önce, evlerinde bir yabancıya yer açmaya hiç ama hiç niyeti yoktur. Ne etrafı mis gibi saran yemek kokuları ne de dedesinin tatlı sözleri onu bu kararından alıkoyabilecektir. Peki ama Cudi, sevginin sınır tanımazlığına karşı nasıl direnecektir? Yaşlıların çektiği yalnızlık hissini çocuksu bir saflıkla odağına alan Dedemin Sevgilisi, sevmenin ve sevilmenin yaşı olmadığına değinirken içimizi yaşama sevinciyle dolduruyor. Hilal Gürsu, 1990 yılının soğuk bir kış gününde İstanbul'da doğdu. İlkokulda, öğretmeni ödev verdiği için bir şiir yazdı. Şiiri beğenilince şair olacağına dair söylentiler yaydı. Ortaokulda Stephen King kitaplarıyla tanıştı. Korku türündeki bu kitapları okurken hem çok korktu hem de hayal gücünü kullanıp bir şeyler yazmaya başladı. Yazar olacağına dair söylentiler yaydı. Anadolu Üniversitesi'nde Kamu Yönetimi Bölümünden mezun oldu. Radyo programcısı oldu, iletişim danışmanı oldu, bir kediyle arkadaş oldu ve sonunda yazar oldu. DEDEMİN SEVGİLİSİ Hilal Gürsu Tudem Yayınları, 2022 Resimleyen: Müjde Başkale 104 s.

  • Armağan: Entelektüel Bir Şölen

    Nagihan Kahraman, Celal Kadri Kınoğlu'nun ilk romanı Armağan üzerine yazdı: "İlgi çekici bir girişle başlayan roman hızını hiç kesmeden devam ediyor sonuna kadar." Celal Kadri Kınoğlu, çoğumuzun hayatında oyunculuğu ile yer etmiş bir isim. Onu katkı sağladığı birçok tiyatro oyunundan tanıyoruz. Bazılarımız da televizyondaki dizilerinden. Tatlı Hayat dizisindeki İrfan karakteri çoğu kişiye tanıdık gelecektir. Fakat Kınoğlu'nun asıl işi tiyatro. 1964 doğumlu oyuncu makine mühendisliğinde aradığını bulamamış ve konservatuvar sınavlarına girerek kariyer hayatına yepyeni bir yön vermiştir. Seneler içinde birçok tiyatro oyununda yer alan ve ödüller kazanan Kınoğlu, 2018'de Devlet Tiyatrosu'nda genel sanat yönetmenliği de yapmıştır. Bunca zaman sadece oynamakla kalmayıp oyun yazarlığı ve yönetmenliği de yapmıştır. Biz şimdi İthaki Yayınları'ndan çıkan ilk romanı Armağan ile kendisinin yazar kimliği ile de tanışma imkânı buluyoruz. Bu kitap adını kızına sunduğu armağandan alıyor. Kitabı okumaya başlamadan önce kitabın kapağı dikkatimi çekmişti zira künyesine baktığınızda kapak fotoğrafının yazara ait olduğunu görüyorsunuz. Kitabı okumaya başladığımda bir uçak penceresinden çekilmiş olan bu manzara ile kitap arasında ilkten bağ kuramadım. Bekledim kitabın sonuna kadar çünkü bir sebebi vardır muhakkak diye düşündüm. Öyle de oldu. Romanın sonuna gelince zaten bir tamamlanmışlık hissi oluşuyor, bütün taşlar yerine oturuyor. Kitap bir gazete ilanı ile başlıyor; kendine asistan arayan yaşlı bir adam, gazeteye ilan veriyor. Aradığı, felsefe ve edebiyata hâkim, ileri seviyede İngilizce bilen, entelektüel biri. Çünkü onunla birlikte uzun süreli okumalar, çeviriler yapacak. Peki böyle biri gazeteden mi bulunur? Daha doğrusu var mıdır böyle biri? İlgi çekici bir girişle başlayan roman hızını hiç kesmeden devam ediyor sonuna kadar. Böyle birini buluyor adam, garip bir tesadüf eseri. Bu takılmamamız gereken bir detay çünkü mesele asistan ile yaşlı adam arasındaki diyaloglar. Hayatının çoğunu 200 m²'lik evinin 60 m²'lik salonunda geçiren bu yaşlı bilge adam ne istiyor peki? Unutmamak istiyor. Geçmişi, çocukluğunu, yaşadıklarını ve en önemlisi de okuduğu kitaplarla dinlediği müziği... Bunları onun adına yeniden düzene sokarak kitap hâline getirecek bir asistana ihtiyacı var o yüzden. Romana o kadar dahil oluyoruz ki normal hayatta pek karşılaşmayacağımız bu isteği yadırgamıyoruz hiç. Eser, baştan sona iki kişi arasında geçiyor neredeyse fakat yazarın kullandığı teknik okurun dikkatini diri tutuyor. Yaşlı adamın ağzından okuduğumuz satırlara, asistanıyla olan diyalogları ekleniyor. Bir de her bölümün içinde yıllar önce kaleme aldığı ve asistanına sesli olarak okuttuğu kısımlar var. Numaralandırılmış her bölümde çocukluğundan yetişkinliğine kadar gelen, önceden yazmış olduğu parça parça anılar bunlar. Böylelikle roman üç katmanlı olarak ilerliyor. Okumaya devam ettikçe karakterin hayatının, yazarın hayatından izler taşıdığını fark ediyoruz. Mühendislik eğitimi, müzik bilgisi, saksafon çalması gibi... Acaba karakter yazarın kendisi mi hissi oluşuyor bir noktadan sonra. Kitabın, kızına armağanı olduğunu düşününce de bu fikirler perçinleniyor zihnimizde. Bu sebeple, otobiyografik öğelerin yer aldığı bir roman diyebiliriz Armağan için. Romanı okurken bir not defteri bulundurmakta fayda var. Çünkü yıllarca okunan, dinlenen tüm o yazarlar, plaklar tek tek çıkıyor karşımıza. Asistan, karakterin bunca birikimi dile getirebilmesinin bir yolu aslında bu açıdan. Aralarındaki konuşmalar; kitaplar, filmler ve plaklar üzerine olduğu için tam bir şölen. Bu sebeple ben kitabı notlar ala ala okudum. Adı geçen her kitaba -eğer okumamış ve duymamışsam- tek tek baktım, inceledim. Adı geçen şarkıları dinledim hep okurken. Yazar tam da bunu hedeflemiş gibi zaten. Bir andan sonra kendinizi romandaki asistan gibi hissediyorsunuz. Karşınızda da evin hemen hemen her odasındaki kitaplıklarda bulunan sayısız kitabın yerine hâkim, takıntılı bir yaşlı adam... Öte yandan bir de katıldığı radyo programında önerdiği caz müzik parçalarıyla adeta yazar okurlara bir dinleme listesi sunuyor. Karakter, bir de çeşitli kavramlara özellikle ilgili, üzerine yıllarca uzun uzun düşünmüş. Radyo programının formatı gereği dinleyicilerin yönelttiği kavramlar hakkında ne düşündüğünü söylüyor. Bu yaşlı adamın da canına minnet! Örneğin "Bilgelik nedir?" sorusuna şu cevabı veriyor hemen:" Bilgelik, şaheser romanları, şiirleri ve felsefeyi yıllarca okuduktan sonra kalbimize yerleşen bir pusuladır."(s.148) Siyaset için, "Yanlış kişilerin ellerinde kötü temsil edildikleri için, bir daha iktidar yüzü göremeyecek muhteşem fikirlerin mezarlığı."(s.153); yaşlanmak için, "Kaybolarak yaşlanırız. Değişiriz. Bunu bildiğimiz için tanıdık bir yüzle, eskilerden biriyle karşılaştığımızda, şaşırmasın diye yıllar önceki hâlimizi taklit ederiz yıllarca."(s.155-156); gidenler içinse "Kalanlar çok acı çekerler, gidenlerse vicdan azabı." (s.157) diyor. Daha sayfalarca kavram var bu şekilde. Bu kısımlar bana Barış Bıçakçı'nın Veciz Sözler'ini hatırlattı hep. Orada tabii radyo programının belirlediği kavramlara dinleyicilerden fikirler geliyordu; Armağan'da tam tersi. Fakat yine de Veciz Sözler'de Sulhi Saygılı'nın muhasebeci, Armağan'da da yaşlı adamın mühendis olduğu düşünülürse analitik zekaya sahip iki karakterin bunca sözcük oyununa başvurması benzerliği okurun dikkatini çekiyor. Yazar da bunu amaçlamış gibi görünüyor. Kızına ve torununa kıymetli bir armağan olarak sunduğu eserinde, unutmaktan delicesine korkan karakterine hiçbir şeyi unutmamayı da armağan ediyor bir yandan. Yazarlar, eserler, ünlü filozoflar, şarkılar hepsi hatırında ve artık kayıt altında. Bu da yazarın bir nevî kendine de armağanı diyebiliriz. Böylece kurmaca ile gerçek bir kez daha iç içe geçiyor. Kitaplara, müziğe ilgisi olan, entelektüel bilgiye doymak ama aynı zamanda bunu bir kurgu dahilinde tatmak isteyenlere Celal Kadri Kınoğlu'nun akıcı üslubuyla tanışmasını tavsiye ediyorum. Dilerim yazarın başka kitaplarını da okuruz en kısa sürede. ARMAĞAN Celal Kadri Kınoğlu İthaki Yayınları, 2022 184 s.

  • Bir sanat erbabının, anlatının hurafeleriyle lezzetlendirilmiş gerçek hikâyesi

    İlk romanı At Sancısı ile, 2019 Everest İlk Roman ve 2020 Attila İlhan Vakıf Özel Teşvik Ödülü kazanan Elvan Kaya Aksarı’nın ikinci romanı Saatçi İbrahim Efendi Tarihi çıktı. Elvan Kaya Aksarı, devletin zapt edemediği kelimelerle bir şeyler deniyor. Üstelik bunu tek başına da yapmıyor. Ali Kerem Morgül'ün tasarımlarıyla aristokratik bir gelenek yeniden canlanıyor ve Cermenlerin kunstkammer adını verdikleri sanat bohçası elinizdeki kitapla biçim değiştiriyor. Saatçi İbrahim Efendi Tarihi, devlet karşısında var olmaya çalışan bir sanat erbabının, anlatının hurafeleriyle lezzetlendirilmiş gerçek hikâyesi. Gönüllü getto hayatı yaşayan küçük insanın mahremine, devletin gölgesi düşünce ne olur? Olsa olsa roman olur. İbrahim Efendi; müfredatlarda adı geçmeyen, tarihi şahsiyetler ansiklopedisinde bulamayacağınız, sigortasız, Diyojenvari bir karakter. Tek sosyal güvencesi, akrep ve yelkovan. Tik tak, tik tak, tik tak... SAATÇİ İBRAHİM EFENDİ TARİHİ Elvan Kaya Aksarı Vacilando Kitap, 2022 88 s.

  • Öykü: Sustalı Amazon Kelebeği

    Kapalı alanda kelebek ne arasın? Katillerin arasında kahraman ne alaka? Yonca Tandoğan “Gereği düşünüldü! Zanlının olay gecesi...” Hâkimin sözleri kulaklarını bininci kez tırmalıyor. Gözlerini kapatıyorsun. Farklı bir boyuta, yeni bir gerçekliğe geçiyorsun. Soğukkanlısın. Etrafını ifadesizce süzen bakışlarınla bu duyguyu diğerlerine hissettirmek istiyorsun. Lakin nasıl sakin duracağını bilmeyen ellerin heyecanını ortaya çıkarıyor. Bayram günü koğuşta on iki kadınsınız. Şu entel dantel atölyelere katılmayı çok seven kütüphaneci arkadaşın bu anı görebilseydi, sana kesin on iki arketipten, sembollerden, kahramanın yolcuğundan bahsederdi. Kahramanın yolculuğu. Birden bir gülümseme gelip konuyor dudağına. Hafif, yumuşacık bir kelebek gibi duruyor orada, tam kenarda. Sonra kendine geliyorsun. Kapalı alanda kelebek ne arasın? Katillerin arasında kahraman ne alaka? Konuşabilseydi eğer, “O bir sembol,” derdi. “Kırılganlığın, kısa süreli ömrün habercisidir o nermin canlı. Parmaklıklar ardında olan içinse özgürlüğün.” Bu cümlesiyle konuyu kapatırdı, karanlıkta aniden karşınıza çıkan -hani senin canın pahasına mücadele ettiğin- üç sarhoş serserinin saldırısında ölen arkadaşın. Mezelerine bayıldığınız ama hiç alkol almadığınız meyhaneden çıkarken ikiniz de ayrı ton kırmızı ruj sürmüştünüz. Dizlerinin biraz üstünde biten etek boyuna bakıp nasıl duruyor diye sormuştun ona. Sürmene bıçağı getirmişti sana Karadeniz gezisinden. Çantana üstünkörü bırakmıştın, nerede kullanacağını bilemeden, çok da incelemeden. Sonrasında defalarca adını duyduğun ve ömrün boyunca unutmayacağın sokağa girerken, arkanızdan sizi takip edenleri fark etmeden, gündüz sosyal medyada gördüğünüz videoya uzun saçlarınızı savurarak yine kahkahalarla gülmüştünüz. İkinizin de dünyası farklı karanlıklara açılmadan, sen ikinizi de savunmak için caydırıcı olsun diye bıçağa sarılmadan biraz önceydi… Kırk beş metrekarelik, camsız koğuşta gözlerini dolaştırıyorsun. Özüyle, gölgesiyle herkes hareketli. Sağ tarafta, üst ranzadaki yankesicinin kızıl, upuzun saçlarını ören kadında gözlerin. Adını bilmiyorsun. Herkes ona Amazon diyor. Fındık toplarken saldıran dört erkeği de öldürdükten sonra lakabını kendisi böyle koymuş. Kendi göbeğini kesmek gibi, rüştünü adamları doğrayarak, namusunu ancak canına kast edeni öldürerek ispat etmek zorunda kalmak… Ha fındık hasadı dönüşü, ha gecenin ilerleyen saatinde İstanbul’un göbeğinde, karanlık bir sokakta olmuş ne fark eder? Kulağına yabancı gelmiyor değil mi? Ya vicdanın ne diyor bu işe? Neyse. Kelebek işte. Sustalı Amazon kelebeği. Kader arkadaşın sana doğru dönüp göz kırpınca nedense utanıyorsun. Daha yenisin. Buranın raconu nedir bilmiyorsun. Duygularını göstermemelisin. Kendi kendine sürekli tekrar ediyorsun. Soğukkanlısın. Soğukkanlısın. Nereden geldiğini anlamadığın bir mikrofon cızırtısı duyuyorsun. Bir kadın sesi. “Bayram ziyareti 13.00-14.00 arası yapılacaktır. Adı okunan kişi gardiyanla görüş odasına geçecek. Süre otuz dakikayla sınırlıdır. Görüldü onayı olmayan mektup, kontrol edilmeyen yiyecek, giyecek, kitap kabulü kesinlikle yasaktır. Tüm mahkumlara önemle duyurulur.” İlk Amazon gidiyor. Sonra yankesici. Hepsi tek tek koğuştan çıkıyor. Bir sen kalıyorsun yeni gerçekliğinin içinde. Biraz daha bekliyorsun. Seni buraya dimdik getiren ayakların, adının okunduğunu duyduğu anda yine dimdik durup o görüş odasına gitmeye hazır. Ama ne cızırtı var ne de adını anons eden birisi. Mahkeme salonunda hâkimin kararını duyduğun andaki derin sessizliği yaşıyorsun. “Gereği düşünüldü!” En son hücrene kadar donmuşsun ama hâkim dahil herkes soğukkanlısın sanıyor. An’a dönüyorsun. Dizlerin titriyor. Ranzanın demirine tutunup altta iyice ezilmiş döşeğe oturuyorsun. Geldiğinden beri tek kelime etmeden geçen on günden sonra ilk bayramın. Bunlardan en az otuz tane daha yaşayacaksın. O zamana kadar alışırsın elbet. Koğuşta teksin. Hayatta da. Burası kozan olacak. İlmek ilmek, sıra sıra öreceksin. Çıkabilirsen; kelebeksin. Ömrünü sorma… Dört taraf, hiçlikle dolu boşluk üstüne üstüne geliyor. Önce hayatta da hep yaptığın gibi sessizce içinden. Sonra… Sonra sesin, çıplak, kirli duvarları yalaya yalaya, “O” gece sokakta olanlar olur, ölenler ölürken, mahkeme salonunda seni dudağındaki rujunla, eteğinin boyuyla, kadın başına meyhaneye giden hayasızlığınla, günaha teşvik eden her halinle acımasızca eleştiren ikiyüzlü kocaman dünya kırk beş metrekrelik kodesin içine hapsederken atamadığın çığlığı atıyorsun. Bu, yeni benliğinde çıkardığın ilk ses oluyor. Kesik kesik değil keskinsin. Kelebekler gerçek grisi duvarlara çarpıp koğuşun içine savruluyor. Saçlarını olay gecesi yaşadığın şokla kısacık yapmasaydın gelip konarlardı kıvırcıklarına. Kayıplarından sadece birisi o güzelim buklelerin. Belki de o yüzden koğuştaki uzun saçlılara ve yakın arkadaş olanlara sürekli bakıyorsun. Ölen arkadaşının yüzünü görüyorsun kırılgan, kısa ömürlü kanatların arasında. “Katil değil kahramansın, benim için de yolculuğa devam edeceksin!” diyor dudağının kenarında bir gülücükle sana. Sense sadece. Soğukkanlısın. Soğukkanlısın.

  • Güzel bir dünyaya inanmanın bir yolu var mı?

    Sally Rooney son romanı Güzel Dünya Neredesin? ile yeni kuşaklar, günümüz ilişkileri, gelecek kaygısı, yakın arkadaşlık ve yaşama cesareti gibi temaları yine samimi ve yalın bir dille gözler önüne seriyor. Alice ve Eileen, farklı şehirlerde yaşayan, otuzlarına yaklaşan iki arkadaş. Roman yazarı Alice, flört uygulaması sayesinde bir depo işçisi olan Felix'le tanışıp yakınlaşır. Eileen ise sona eren ilişkisinin yaralarını sarmaya çabalarken bir yandan da çocukluk arkadaşı Simon'ın çekimine kapıldığını hisseder. Alice ve Eileen ilişkiler, sanat, edebiyat ve günbegün belirsizleşen gelecekleri hakkında yazışırken hem arkadaşlıklarını hem de hayata bakışlarını sorgulamaya başlarlar. Zira aşklarına, kalp kırıklıklarına, günü yaşamaya ve muhabbetlerine tepelerinden ayrılmak bilmeyen bir bulut eşlik eder. Karanlıktan önceki son durak mıdır bu? Güzel bir dünyanın varlığına inanmanın bir yolu var mıdır? Sally Rooney insan doğasını kavrayışındaki yeteneğini bir kez daha samimi ve yalın bir dille gözler önüne seriyor. Sally Rooney, 1991'de İrlanda'da doğdu ve Trinity College'dan mezun oldu. İlk romanı Conversations with Friends 2017'de (Arkadaşlarla Sohbetler, Monokl Yayınları, 2019), Normal People 2018'de (Normal İnsanlar, Can Yayınları, 2019) yayımlandı. Normal İnsanlar Hulu ve BBC tarafından diziye aktarıldı. Öykü ve yazıları The Dublin Review, The White Review, The Stinging Fly'da yayımlanmıştır. Halen Dublin'de yaşıyor.Sally Rooney son romanıyla yeni kuşaklar, günümüz ilişkileri, gelecek kaygısı, yakın arkadaşlık ve yaşama cesareti gibi temaları yine samimi ve yalın bir dille gözler önüne seriyor. GÜZEL DÜNYA, NEREDESİN? Sally Rooney Can Yayınları, 2022 Çeviri: Emrah Serdan Dizi: Can Çağdaş Tür: Roman 328 s.

  • Geçmişle yüzleşmenin zorluğu

    Esra Karadoğan, Sun-Mi Hwang'ın Kiraz Tepesindeki Mucize adlı romanı üzerine yazdı: "Bu bir buildings roman değil, fakat karakterin dönüşümü, yaşadıklarıyla yüzleşmesi ve içindeki çocuğu büyütmesi gibi bir durum var." Esra Karadoğan Kiraz Tepesindeki Mucize, başlarda huysuz görünen bir ihtiyarın Kiraz Tepesindeki evinde geçirdiği günleri anlatan bir roman. O huysuz ihtiyarın bazı davranışlarına, düşünce biçimine tahammül etmek biraz can sıkıcı olsa da yazar Sun-Mi Hwang, Kang’in anılarıyla yaşadıklarını okura yansıtınca ihtiyar eskisi kadar huysuz gelmiyor insana. Bu arada can sıkıcı olan karakterin kendisi, kitabın dilini çok beğendiğimi söylemeliyim, yazarın yalın ama doyurucu bir anlatımı var. Genç Timaş etiketiyle çıkan kitabın bu doyurucu anlatımında yazar kadar kitabın çevirmeni Sanem Üner’in de emeği var. Beynindeki tedavi edilemez tümörden dolayı Kang’in tüm işini bırakıp Kiraz Tepesi’ne, çocukluğunun geçtiği evin olduğu araziye gelmesiyle başlıyor roman. Bu tümörün bir adı bile var, Yumru Bey, ameliyat edilemeyecek bir yerde bu tümör. Yani Kang yaşayabildiği kadar Yumru Bey ile yaşamak, onunla iyi geçinmek zorunda. Doktoru Kim’in söylediklerinin aksine, daha konforlu, bakım görebileceği bir yerde kalmak yerine Kiraz Tepesi’ni tercih ediyor. Kang dışarıya hiç yansıtmasa da sahip olduğu o zor ve huysuz kişiliğinin temelleri ilk çocukluğunda atılıyor. Babasıyla geçirdiği yılların bir kısmını hatırlayamıyor zaten, hatırladığı beş sene ise babasının nasıl bir insan olduğunu anlamasına yetmeyecek kadar kısa. Yazar Sun-Mi Hwang’in dili Kang’in ve diğer karakterlerin yaşadıklarını dramatize etmese de bu dokunaklı bir öykü. Kang’in kanser olması, her şeyden ve herkesten uzakta kalmayı hayal ettiği evinde sessizliğe ihtiyaç duyması çok anlaşılır. Babasının vefatından sonra evlat edinilmiş bir çocuk o, babasının kaybı yeterince zorken bir de yetişkin olana kadar kendisi gibi evlat edinilen “kardeşi” tarafından da zorbalığa uğruyor. Yaşadıkları sonucunda daha sert, kabuklu biri olmayı tercih ediyor. Bir yandan da yaşadığı tüm zorluklar onu başarılı bir iş adamı haline getiriyor, başarılı ve biraz da duyarsız. İşte bu dış kabuğu karakterimizin, altında neler olduğunu ise zamanla, romanda ilerledikçe, karakterimizin zaman zaman anıları arasından dolanmasıyla zaman zaman da arazisine izinsiz girdiğini düşündüğü insanlarla iletişimleriyle öğreniyoruz. “Kang yeniden iç çekti. İnsanlara tepeden bakma hastalığı tüm dünyayı sarmıştı. Aslında herkes diğerlerine nasıl davranması gerektiğini gayet iyi biliyordu. Bunu Kang da defalarca tecrübe etmişti, özellikle babası öldükten sonra başka bir aileye dahil olmak zorunda kaldığında… Herkes ama herkes ona tepeden bakmıştı; hiç tanımadığı kişiler, sınıf arkadaşları, tüm yaşıtları, hatta öğretmenleri bile.” Kang’in mizacına rağmen yaşadığı en büyük çatışma Kiraz Tepesindeki huzur arayışı, Yumru Bey büyümesin diye sakinliğe ihtiyaç duyuyor, bu yüzden arazisine kimsenin girmemesi için çeşitli önlemler almış fakat her gün arazisinde başka insanlar görüyor. İnsanlar onun varlığından habersiz sebze bahçesi yapmışlar, çocuklar oyun oynuyor o arazide ve varlığını neredeyse unuttuğu eski dostları karşısına çıkıyor. Zamanla Kang etrafında olan bitene kayıtsız kalamıyor, geçmişinden insanlarla karşılaştıkça kendi yaşadıklarına bakış açısını da değiştiriyor, onun yaşadığı zor çocukluk aslında dışarıdan şanslı olarak görülüyor. Bu bir buildings roman değil, fakat karakterin dönüşümü, yaşadıklarıyla yüzleşmesi ve içindeki çocuğu büyütmesi gibi bir durum var. “Hayatının hangi noktadan sonra yanlış yöne saptığını bilemiyordu. Bütün bu yanlış anlamaları, gerçeğin bütün bu farklı versiyonlarını kavramakta zorluk çekiyordu. Yirmi beş yaşına geri dönerek tüm hayatını yeni baştan yaşayabilmek isterdi.” Kang’in karşılaştığı çocuklar, çocukların davranışlarında kendini ya da kendilerini bulması, çocukluğunun ayak izlerini takip etmesi, onu evlat edinen aileden kaçarcasına uzaklaşması, üniversitedeki günleri özlemesi, asistanı Park’la olan ilişkisi, Pierre’in babasıyla karşılaşmaları çok insani, karşımızda kanlı canlı bir karakter var, sadece Kang de değil, tüm karakterler iyi inşa edilmiş. Karakterin dönüşümünü izlemek, bunu diğer karakterlerle ve geçmişiyle yaşadığı etkileşim sayesinde gerçekleştirmesi çok dengeliydi. Konu her ne kadar hüzünlü olsa da, romanın insana ümit veren bir tarafı da bu. Kiraz Tepesindeki Mucize’yi ben hem dili hem de yukarıda bahsettiğim üzere karakterlerinin gerçekçiliğinden dolayı bir solukta okudum. Yazarın diğer kitaplarını okumamıştım ama bu kitaptan sonra onları da okumayı isterim. Eğer iyimserliğe ihtiyacı olduğunu düşündüğünüz çocuklar varsa, bu kitap iyi bir yol arkadaşı olacaktır. Yaşlı bir adamın zamanla kendisiyle, geçmişiyle, travmalarıyla yüzleşmesini okumak, belki de her şeyin göründüğü kadar kötü olmayabileceğini göstermeye yarayacaktır. KİRAZ TEPESİNDEKİ MUCİZE Sun-Mi Hwang Genç Timaş, 2022 Çeviri: Sanem Üner 176 s.

  • Kaba mizahla ince alay arasında

    Uyuyamamak, 1970’li yılların Ankarası’nda üniversiteli gençlerin kültürel ortamına, günlük yaşamına, gelişen toplumsal olaylar karşısındaki tutum ve davranışlarına ilişkin gözlemlere dayalı bir öykü kitabı. Öykülerdeki eğlenceli sahnelerin yer yer bir fars atmosferine bürünmesi; olayların bir film senaryosu gibi sağlam diyaloglarla ilerlemesi; insan ilişkilerinin bütün sıcaklığıyla gösterilmesi; gerçekçi anlatımın kaba mizahla ince alay arasında gidip gelmesi kitabın ayırıcı özellikleri. Şiir Erkök Yılmaz’ın ikinci öykü kitabı Uyuyamamak, 1987 yılında çıkışından sonra ilk kez ayrı bir baskıyla okuruna ulaşıyor. “Adama bir allahaısmarladık bile demeden ayrıldım kitapçıdan. Oysa bir ara onu o sıralar çok ünlü bir ozanımıza da benzetmiştim, ama siz o musunuz, diye sormadım, ya ‘Evet, ta kendisi ben oyum’ derse, ne derim, diye düşündüm.” Şiir Erkök Yılmaz 1948 yılında Ankara’da doğdu. İlk ve orta öğrenimini Eskişehir’de, yüksek öğrenimini Ankara’da tamamladı. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ni 1969 yılında bitirdikten sonra akademik hayata atıldı. Uzun yıllar Gazi Üniversitesi İİBF İktisat bölümünde öğretim üyesi olarak çalıştı. İktisat Bölüm Başkanlığı, Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü gibi idari görevlerde bulundu. “Ekonomik Yaklaşım” dergisinin editörlüğünü yaptı. 2015 yılında emekli oldu. “Aile İçi Muhabbet” romanıyla 2019 yılında Duygu Asena Jüri Özel Ödülü’nü aldı. UYUYAMAMAK Şiir Erkök Yılmaz Yapı Kredi Yayınları, 2022 88 s.

bottom of page