Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5405 sonuç bulundu
- Bir yazarın kendi sesini bulma öyküsü
Yokluğumdan Aklımda Kalanlar’da Rebecca Solnit 1980’lerin San Francisco’sunda, kadına yönelik şiddetin hem sokakta hem de toplumun tüm tabakalarında yaygın olduğu, kadınların kültürel arenadan kolayca dışlandığı bir ortamda yazar olarak ortaya çıkışını anlatıyor. Rebecca Solnit, en büyük öğretmenim dediği kentteki savruluşlarını, fakirliği ve ümidi; on dokuz yaşındayken kişisel dönüşümüne ev sahipliği yapmaya başlayan küçük apartman dairesini; punk rock’ın hem öfkesine hem de içindeki patlayıcı enerjiye nasıl biçim ve ses kazandırdığını tarif ediyor. Kadınları küçümseyen, onların sözüne inanmayan otorite figürlerinden bahseden Solnit, geriye dönüp baktığında tüm bunları hem geçmişte hem de bugün hâlâ kadınların olağan durumu olan sessizleştirilmişliğin sonuçları olarak görüyor ve bizlere de yazarlığa, kadın hakları savunucusu olmaya giden yolda bununla nasıl mücadele ettiğinin öyküsünü anlatıyor. Kendisini hem insan hem de yazar olarak özgürleştiren güçleri; yani kitapları, cinsiyet, aile ve sevincin ne gibi farklı görünümlere bürünebileceği konusunda kendisine başka başka bakış açıları kazandıran etrafındaki gey erkekleri ve sonunda Amerikan Batısı’nın o uçsuz bucaksız topraklarına varışını, o toprakların öteden beri göz ardı edilen çatışmalarına dahil oluşunu irdelerken bir yandan da bütün bu etkilerin kendisine özgün bir yazar olmayı nasıl öğrettiğine ve pek çok başka insana hitap eden, onlara güç kazandıran bir sese nasıl kavuşturduğuna değiniyor. Rebecca Solnit 24 Haziran 1961 yılında dünyaya gelmiş Amerikalı yazar. Feminizm, çevre, politika, mekan ve sanat gibi bir çok konuda yazılar yazdı. Rebecca Solnit Harper's Magazine de editörlük yapıyor. Solnit 17 kitabının yanı sıra müze, katalog ve antolojisi alanında makaleler de yazıyor. YOKLUĞUMDAN AKLIMDA KALANLAR Rebecca Solnit Minotor Kitap, 2021 Çeviri: Seda Çıngay Mellor 264 s.
- Godard Makinesi’nde anlatının inşası
“Bunların hiçbiri olmadı. Kaçamadın. Kendi çirkin gerçekliğinle kalakaldın. Hayat, filmlerdeki gibi değildi, olmayacaktı.” Furkan Kemer, dikkat çekici bir ilk roman olan Merve Yakut'un Godard Makinesi'ni LiteraEdebiyat için değerlendirdi. Nisan 2019’da okurlarıyla buluşan Godard Makinesi, Merve Yakut’un ilk kitabı. Godard Makinesi, sinema ve edebiyat arasındaki yakınlığı ustalıkla inşa eden güçlü bir örnek. Yazar Merve Yakut, romanın protagonisti olan Cemşit’e uzun bir dönem içerisinde —Yeşilçam’dan Fransız Yeni Dalgası’na, 12 Eylül’den Gezi Parkı’na kadar— hayat verir. Cemşit Somel, yönetmen olmak ister. Uzun yıllar bunun için mücadele ederken aşık olur, ailesini kaybeder, yalnız kalır; ama yine de vazgeçmez. Bu denli geniş bir dönemi ve zamanı kapsayan roman, incelikli bir anlatı inşasıyla bütünlüklü ve nitelikli bir okuma deneyimi sunuyor. Godard Makinesi bir Bildungsroman olarak okunabilir. Protagonist Cemşit Sorel, yönetmen olmak isteyen biri olarak karşımıza çıkar. Anlatı ilerledikçe, Cemşit’in oluşumu, değişimleri ve ulaşmak istediklerine giderken yaşadıkları ortaya çıkar. Bu yönüyle, bireyin oluşumunun hedeflerinin ve buna ulaşma yollarının anlatıldığı Bildungsroman türüne çok yakındır. Hedeflerini ve ideallerini belli bir dönem boyunca temsil eden ve yaptıklarıyla sadece tek bir şeye hizmet eden roman kahramanı, Bildungsroman türünü inşa eder.[1] Cemşit Sorel bir Frankenstein değildir, ismi bellidir; kim olduğunu, ne yapmak istediğini bilir. Kendisini yaratan koşullar tarafından anonimleşmemiştir. Başkaldıran, kendisi inşa etmeye çalışan, bireysel ve toplumsal bir özgürlük zemini arayan biridir. Tüm bunlar düşünüldüğünde, Merve Yakut’un Godard Makinesi okura bir yaşam temsili sunmuş olur. Trajikliğiyle, aşkıyla, ayrılışıyla ve hiç bitmeyen —belki de nafile olan— bir arayışla Cemşit Sorel, epik bağlamda okunabilecek bir karakterdir. Merve Yakut, gerçekliği kurmacaya hizmet eden bir olanağa dönüştürüyor. Godard Makinesi, gerçekliğin ve zamanın algılanışını bireysel bir mekanizma olarak işletir. Cemşit Sorel, “hafızasının çekmecelerini” karıştırırken yitirilmiş zamanlarda yaşamaya başlar. Her an, belli bir anın —önceliği ve sonralığı olmayan anların— habercisidir. Bu anlamda roman, Eliot’ın “gülünç” olarak nitelediği, “tükenmiş ve hüzünlü” zamanlarla önceye ve sonraya esner.[2] Cemşit için tüm hayat, sanatsal bir forma bürünebilecek imgeler ve anlam dünyaları barındırır. Gerçek veya hakikat, “asfalt siyahı rengiyle hayatımızın zeminine yapışıp kalır” (s.14). Cemşit, hakikate maruz kalışın kendisini, sinemayla telafi etmeye çalışır. Jülide’ye olan aşkının kendisi de bu bağlamda anlaşılabilir. Jossef Warren Beach, yazarın belli şartlarda metni “terk etmesi gerektiğinden”[3] söz eder. Yazar, anlatının kendisini, karakterlerin organik gelişimlerini teknik açıdan nitelikli hâle getirmek istiyorsa, metni terk etmelidir. Merve Yakut, Godard Makinesi’ndeki Cemşit ile bunu başarır. Yaşama, anlaşılma ve yorumlama zeminleri yazar tarafından değil Cemşit Somel tarafından inşa edilmiştir. Bunun en büyük ifadelerinden biri, Cemşit’in anlatının sonlarında sürekli kaçtığı hakikate maruz kalması, hatta belli biçimlerde ona boyun eğmesidir. “Bunların hiçbiri olmadı. Kaçamadın. Kendi çirkin gerçekliğinle kalakaldın. Hayat, filmlerdeki gibi değildi, olmayacaktı” (s. 237). Cemşit Somel, hakikatten kaçar ya da ona yakalanır; böylece anlatı, tek yönlü veya statik olmaktan kurtulur. Edebiyat tarihini oluşturan; gerçekliğin, kurmacanın yegâne temelini inşa ediyor olması durumu, Godard Makinesi’nde de temel meselelerden biri hâline gelir. Bir birey, hayalleri, yaratıcı bir zihni, sanatsal bir bakışı olan bir birey, böylesine hakikat düşkünü bir dünyada nasıl yaşayacaktır? Bu hakikat düşkünlüğü, sanatçı zihinler için hapishane değil midir? “Şimdi kulağımda, Ennio Morricone’nin bestelediği Cinema Paradiso filminin müziği, gözümün önünden birbirini ardına geçen siyah-beyaz öpüşler. Kaybolan gençlik, yaklaşan ölüm. Esasen ben bir ölüyüm. Hapisteki biri yaşadığını söyleyebilir mi?” (s. 255) [1] Sammons, J. L. (1991). “The Bildungsroman for Nonspecialists: An Attempt at a Clarification.” Reflection and Action: Essays on the Bildungsroman. Ed. James N. Hardin. Columbia: University of South Carolina Press, 26- 45. [2] Quick now, here, now, always — Ridiculous the waste sad time Stretching before and after. (T.S. Eliot, Four Quartets: V.) [3] The Twentieth-Century Novel: Studies in Technique (New York, 1932), s. 468. (akt. Booth, W. (1983, 2nd edition) The Rhetoric of Fiction. Chicago: University of Chicago Press. GODARD MAKİNESİ Merve Yakut Dedalus Yayınları, 2019
- Şehir efsanelerinden eşsiz bir kurgusal gerçekliğe
Patrick Ness'in kullandığı farklı tarzlarla her edebî türe ne kadar yatkın olduğunu gözler önüne seren kitabı, Hakkında Hiçbir Şey Bilmediğim Şeyler Türkçede. ''Bu hikâyelerin hepsini, kimsenin okumayacağını düşünerek yazmıştım; yani kimse okumayacaksa, diye düşünmüştüm, sırf kendimi eğlendirmek için yazabilir ve yanıma kâr kalıp kalmayacağına bakabilirdim.'' İsa'nın çift eklemli dirseklerinden, Nuh'un gemisine almadığı dinozorlardan ya da Man Adası'ndaki Amazonlardan haberdar mıydınız? İyi niyetli, dahası iyi giyimli yetişkinlerin kötü giyimli çocukları hayırseverlik adına alıkoydukları giydirme trendi hakkında ne düşünüyorsunuz? Peki, telepazarlamayla öz savunma kursları satmak istemez misiniz? Endişelenmeyin haftalık kotayı doldurduğunuz sürece bu iş tam size göre. Şehir efsanelerinden eşsiz bir kurgusal gerçekliğe uzanan yaratıcılıkla dolup taşan öyküler... Etkileyici eserlere imza atan Patrick Ness, bu kitabında kullandığı farklı tarzlarla her edebî türe ne kadar yatkın olduğunu gözler önüne seriyor. Öykülerin türüne göre değişen yazı tipi karakteri ve sayfa düzenlemesi ise okurun metinle bütünleşmesini destekliyor. Patrick Ness, 17 Ekim 1971 yılında Fort Belboir, Virginia'da dünyaya gelmiştir. Birçok ödül kazanmış ve The Cras of Henningtoh ve Topics About Which I Know Nothing isimli iki önemli bilim kurgu kitabının yazarıdır. Yazar Patrick Ness, 2009 yılında Costa Çocuk Kitapları ödülünü kazanmış, 2009 Booktrust Gençlik Kitapları Ödülü, Yılın Gençlik Kitabı ödülü ve 2010 Carnegie ödülüne aday gösterilmiştir. HAKKINDA HİÇBİR ŞEY BİLMEDİĞİM ŞEYLER Patrick Ness Deli Dolu Yayınları, 2021 Çeviri: Niran Elçi 256 s.
- Bir rüyada başlayan aşk kutludur
Nazan Bekiroğlu'nun Kehribar Geçidi adlı romanı, Roma İmparatorluğu ile hem İslam hem Hristiyan kültürlerinde yer bulan "yedi uyurlar" anlatısını birbirine bağlayan, sekiz yıllık bir emeğin ve titiz bir çabanın ürünü. "Kiraz ağaçlarının henüz çiçek açtığı o güzelim bahar gününde Roma darphanesinde basılan binlerce sikkenin biri bir öfkenin kurbanı oluverdi. Zeytini ve üzümü ve inciri olgunlaştıran yakıcı güneşin altında, sırtında boyasız ham ketenden bir harmaniye ile Kudüs’ün sokaklarında yürürken çözük saçlarının ucu omuzlarında terleyen peygamberin Golgotha tepesinde çarmıha çekilmesinin üzerinden iki buçuk asırdan biraz fazla zaman geçmişti. Gün gelir hissetmediğin acının da hesabı senden sorulur. Kalbimden sorumsuzum sanma. Azatlı köle Vitalis, lâhit kopyacısı Efesli Linus, yazıcı köle Simonides, tapınak kandilcisi Feliks, uykusuz çoban Fazelis, gezgin Al-Mina, barbar Yüzbaşı Geta ve boynunda beyaz madalyonuyla Kehribar, Roma’dan çıkıp sığındıkları mağarada kendilerini uykunun güvenli kollarına atmışlardı daha bir gece önce." Forum’un, Colosseum’un, Senato’nun, İmparator Diocletianus’un, toga picta’nın, Tiber ırmağının, Şifa Tapınağı’nın, elden ele dolaşan kusurlu sikkenin, sonradan kaybedilmiş veya hiç edinilmemiş özgürlüklerin, hitabetin, kitabetin, yontunun, şifalı otların, kurtların kuşların, dağların, uzun yolculukların ve en can yakıcı dövüşlerin içinden geçip ulaştıkları o mağara hikâyeyi hikâyeye, uykusuzluğu uykuya, rüyayı rüyete ve erdemli bir köpeği yedi kişiye ekledi. O yedi kişi ve Kehribar 309 yıl sonra uyandıklarında hiçbir şeyi bıraktıkları gibi bulmadılar. İmparator Diocleatianus’un Roma’sı yerle yeksan olmuş, Nasıralı İsa’nın dininin nişaneleri şehrin her yerini tutmuştu. Şimdi artık tanrılar susmuş, ikonalar konuşmaya başlamış, paganların yerini ruhbanlar almış, saf inancın bağlılarına bir şeyler olmuştu. Usta yazar Nazan Bekiroğlu’ndan ihtişamın ve sefaletin, adaletin ve zulmün başkenti Roma’yı yedi uyurların öyküsüne bağlayan bir edebi şölen Kehribar Geçidi... Zengin karakter yapısı, incelikle işlenmiş detayları ve insanlığın bin yıllara uzanan macerasından gösterdikleriyle destansı bir roman… Nazan Bekiroğlu, 3 Mayıs 1957, Trabzon. Dört yıllık üniversite hayatı hariç hep bu kentte yaşadı. Bulut. Deniz. Yağmur. Türk Dili ve Edebiyatı eğitimini Erzurum’da aldı. Kar. Rüzgâr. Ova. Halide Edip’le doktor, Nigâr Hanım’la doçent. Şimdilerde Trabzon, KTÜ Fatih Eğitim Fakültesinde Profesör. Suyun kıyısında. İki kız çocuğuna anne. Görünürdeki hayatı bundan ibaret. KEHRİBAR GEÇİDİ Nazan Bekiroğlu Timaş Yayınları, 2021 Editör: Seval Akbıyık 605 s.
- Sen benim kim olduğumu biliyor musun?
Porf. Dr. Ramani Durvasula Sen Benim Kim Olduğumu Biliyor Musun? isimli kitabıyla okurlara narsisizm, marazlı ilişkileri saptamak ve belli nedenlerden ötürü marazlı ilişkilerden uzaklaşamayacak kişilere bir kendini koruma ve maraziliği en aza indirme rehberi sunuyor. “Sen benim kim olduğumu biliyor musun?” diklenişi, şöhretlinin ve kötü şöhretlinin, öz güvensiz kişi ile ayrıcalık sanrılı bireyin mantrası olmuş durumda. Narsisizm, ayrıcalık sanrısı ve kaba davranışlar yeni dünya düzenine dönüşüyorlar—normalleşmekle kalmıyor, teşvik bile ediliyorlar. Bunlar aslında hem bireysel hem toplumsal düzeydeki patolojik güvencesizlik duygusunun tezahürleridir. İlginç olan ise bizim bunlara değer vermemizdir; sosyal medyada, ana akım medyada ve tüketimcilik kültüründe yüceltmemizdir; siyasi, kurumsal, akademik liderler ve medya liderleri arasında yayılmalarını olağan karşılamamız, hatta makbul görmemizdir. Marazlı ilişkiler üzerinde uzmanlaşan Ramani Durvasula bu kitabıyla okurlara narsisizm ve marazlı ilişkileri saptamak ve tasnif etmekte kullanabilecekleri bir çerçeve sunuyor. Marazlı kişiliği meydana getiren beş kümeye ayrılmış toplam otuz bir özelliğe yönelik incelemesinde bunların patolojik tezahürlerini hepimizin gösterebileceği normal davranışlardan ayırıyor ve en yaygın bileşimleri ile ortaya çıkan narsisizm türlerini, ayrıcalık sanrılarını, psikopatiyi ve sosyopatiyi ayrıntılandırıyor. Belli nedenlerden ötürü marazlı ilişkilerden uzaklaşamayacak kişilere ise bir kendini koruma ve maraziliği en aza indirme rehberi sunuyor. Ama bu kitap yalnızca psikolojik mekanizmaları ve ilişkileri incelemiyor: El birliğiyle ayakta tuttuğumuz bu tüketim odaklı ve sığ değerleri önceleyen hayat tarzına kapsamlı bir toplumsal eleştiri de getiriyor. Bunun nelerden beslendiğini, nasıl güçlenip yaygınlaştığını, bizi fark ettiğimiz ve etmediğimiz hangi yollardan etkilediğini, ayrıca siyasette, reality programlarında, magazin haberlerinde genelgeçer norm haline gelmiş maraziliğe kapılmamak için bireysel olarak neler yapabileceğimizi anlatıyor. “Sen Benim Kim Olduğumu Biliyor musun?” kişisel ve toplumsal düzeydeki çözümlemeleriyle, ayrıca çağdaş insanın psikolojik işleyişine dair saptamalarıyla, hem bireysel hem toplu yaşamı nasıl yönlendirdiğimize dair derinlemesine sorgulamalara kapı aralıyor. Ramani Suryakantham Durvasula, (30 Aralık 1965 doğumlu) Amerikalı bir klinik psikolog, psikoloji profesörü, medya uzmanı ve yazardır. Narsistik kişilik bozukluğu ve narsisistik istismar konusundaki uzmanlığı nedeniyle Red Table Talk dahil olmak üzere çeşitli medya kuruluşlarında çalışmıştır, Bravo, Lifetime Movie Network, National Geographic ve History Channel'ın yanı sıra TODAY şovu ve Good Morning America gibi programlar bunlar arasındadır. SEN BENİM KİM OLDUĞUMU BİLİYOR MUSUN? Ramani Suryakantham Durvasula Görünmez Adam Yayıncılık, 2021 Çeviri : Nazende Didem Ünalçın 528 s.
- “Sansür, geleceğe ipotek koymaktır.”
Günışığı Kitaplığı’nın düzenlediği, Türkiye Yayıncılar Birliği’nin desteklediği yıllık yayıncılık konferansı Zeynep Cemali Edebiyat Günü, kitaplara ve edebiyata emek veren tüm kesimleri bir araya getirdi. Konferansın açılışında konuşan yazar, yayıncı Mine Soysal, sektörün yaşadığı zorlu günlerden ancak Don Kişot ruhuyla geçilebildiğini söyledi. “Bizler, bugün Türkiye yayıncılık sektörünü yaratanlar, kitap dünyamıza emek verenler, binlerce yıllık kadim bir geleneğin mirasçılarıyız. Hak ettiğimiz, ilham verici adil bir rekabet iklimi, dayanışmayı yücelten sahici işbirlikleri,” diyen Soysal, Günışığı Kitaplığı’nın 25 yıllık yayıncılık yolculuğunda asıl rehberinin çocuklar ve gençler olduğunu anlattı. Uluslararası Yayıncılar Birliği (IPA) Başkanı, ülkesi Birleşik Arap Emirlikleri’nin deneyimli yayıncısı Bodour Al Qasimi, kitap endüstrisinin geleceğine ilişkin öngörülerini paylaştı. “Biz yayıncıların zorlukların üstesinden gelme konusunda çok eskiden gelen bir mirasımız, tarihçemiz var. En büyük engellerle karşılaştığımızda bile her zaman hayatta kaldık ve başarılı olduk,” diyen Qasimi, değişime uyum sağlamanın, yayımlama özgürlüğünün ve kültürel çeşitliliğin altını çizdi. Türkiye Yayıncılar Birliği Başkanı ve Uluslararası Yayıncılar Birliği (IPA) Yönetim Kurulu Üyesi Kenan Kocatürk, yayıncı Banu Ünal’ın kitap pazarının geleceğine ilişkin sorularını yanıtladı. E-ticaretteki indirimler, kültürel çeşitliliğin korunması yasa tasarısı kapsamında sabit fiyat uygulaması, yeni dijital modeller, baskı maliyetleri gibi sektörün öncelikli konularına ışık tuttu. “Yüksek indirimler nedeniyle kültür hizmetimizin itibarsızlaştırıldığı, okurla bağımızın zedelendiği kısır bir fiyat tartışmasının içine sokuluyoruz,” diyen Kocatürk, artık rekabet yasalarının da gözden geçirilmesi gerektiğinin altını çizdi. PEN Yazarlar Derneği Türkiye Başkanı Zeynep Oral, düşleri, düşünceleri, gerçekleri engelleme çabası olan sansürün aynı zamanda geleceğe ipotek koyma tutkusu olduğunu hatırlattı. Bu yıl Türkiye Yayıncılar Birliği’nin hazırladığı ve kültür sanat dünyasında geniş yankı bulan “Yayıncılık İlkerimiz” metninden söz eden Oral, “Umutluyum. Çünkü, edebiyatın ve tüm sanatların özünde yaratıcılık yatar. Her yaratıcı eylem ileriye yöneliktir, geleceği hedefler,” dedi. Metis Yayınları’nın kurucu yayın yönetmeni Semih Sökmen, kitap çeşitliliğini sınırlayan, daraltan olumsuzlukları ve çözüm noktalarını, 40 yıllık bağımsız yayıncılık emeği ve deneyimiyle yorumladı. “Yayıncılar kitaplarla, kitapların niteliğiyle ilgilenmeli, iş süreçlerine yoğunlaşmalıdırlar. Yayınlama arzusu ve tatmini burada aranmalı, rekabet de burada yaşanmalıdır. Yayınevini var eden budur,” diyen Sökmen, endüstrileşme, büyüme ve kurumsallaşma tuzağına da dikkati çekti. Günün ilginç oturumlarından biri de iklim direnci uzmanı Naz Beykan’ın “İklim Krizinde Geleceğin Yayınevleri” başlıklı konuşmasıydı. Türkiye’de iklim değişikliğine uyum konusunda eyleme geçmiş yayınevine henüz rastlamadığını söyleyen Beykan, “Önce veri! Sera gazı emisyon ve iklim riskleriniz hakkında verileri tespit edin ve takibine başlayın,” diyerek yayın dünyasına çağrıda bulundu. Yayıncılığımızın üç genç ismi; editör, yayıncı Mehmet Erkurt, çevirmen Merve Sevtap Ilgın ve illüstratör Volkan Akmeşe, yayınevinin kitap yapma süreçlerinde bağımsız yaratıcı emek sahipleriyle işbirliği olanaklarına ilişkin söyleştiler. “Kitap işinde gelişme dediğimiz şey, bir yandan da işbirliğinde gelişmek ve buna uyum sağlamak,” diyen Erkurt, taraf değil takım olmanın önemine işaret etti. Ülkemizin deneyimli finans danışmanlarından Erdal Kesrelioğlu, 2022’de yayıncılık dünyasını bekleyen zorlu ekonomik iklimi değerlendirdi. Yaşananın tarihi bir yüksek enflasyon ve eksi büyümenin peşi sıra işsizlik ve yoksullaşma süreci olduğunu vurgulayarak, firmaların yeni yılda büyüme öngörmek yerine verimliliğe ve tasarrufa öncelik vermesini önerdi. Edebiyat günü, Zeynep Cemali Öykü Yarışması 2021 Ödül Töreni’yle sona erdi. Bu yıl da çevrimiçi gerçekleşen ödül töreninde konuşan proje başkanı, editör Müren Beykan, “doğa sevgisi” temasının gençlerin yazdığı yüzlerce öyküye nasıl yansıdığını anlattı. Gençlerin, doğanın bilinçli ya da bilinçsiz harap edilmesini esas aldığını belirten Beykan, “Gençler, doğaya saygının, onunla uyum içinde yaşamanın acilen hayata geçirilmesi gereğini hatırlatıyor ve bu uğurda eylem planları öneriyorlar,” dedi. Yoğun bir katılımla gerçekleşen konferansın tüm içeriği, Aralık’ta Keçi’nin KIŞ 2021 sayısında, keciedebiyat.com adresinde yayınlanacak. 12. Zeynep Cemali Edebiyat Günü, 2022 sonbaharında gerçekleşecek.
- Bir zamanlar, herkesin dilediğince yaşayabildiği bir ülke varmış.
Aslı Tohumcu'nun, Birleşmiş Milletler Kadın Birimi UN Women'ın "Awake Not Sleeping" (Uyandıran Masallar) girişimi kapsamında yayımlanmaya değer görülen "The Storyteller" (Masalcı) adlı öyküsünden uyarladığı Öyle Değil, Böyle isimli kitabı çıktı. "Ejderhalar, uyduruk nedenlerle kuleye hapsedilen prenseslerin başında nöbet tutmaktan bıkmışlardı. Her öğün prensesleri kurtarmaya gelen prenslerle karınlarını doyurmaktan da. Kurt, büyükanneyle torununu yemek; avcı, kurdun karnını deşmek istemiyordu artık. Üvey anneleri, Hansel ve Gretel'i ormana, ölüme göndermekten kahroluyordu. Pamuk Prenses, Pamuk Prens'in öpücüğüyle yaşama dönmektense cam tabutunda çürümeyi yeğleyeceğini düşünüyordu. Kötü Kalpli Kraliçe, Pamuk Prenses'i öldürmeye çalışmak yerine, onu öz kızı gibi sevmek, onunla güzel zaman geçirmek istiyordu. Kırmızı Başlıklı Kız'ın canı, kurt tarafından kandırılmayı değil, onunla dağ bayır koşmayı çekiyordu." Aslı Tohumcu bu kitabını, Birleşmiş Milletler Kadın Birimi UN Women'ın "Awake Not Sleeping" (Uyandıran Masallar) girişimi kapsamında yayımlanmaya değer görülen "The Storyteller" (Masalcı) adlı öyküsünden uyarladı. Farklı bakışıyla, toplumsal cinsiyet eşitliğini temel alan yaklaşımıyla ve eğlenceli anlatımıyla kurguladığı "masalların masalı"nı, illüstratör Pelin Turgut karakterleriyle, renkleriyle, sahneleriyle canlandırdı. 1974 yılında Leverkusen'de doğan Aslı Tohumcu'nun çocukluğu Bursa'da geçti. İngiliz Dili ve Edebiyatı öğreniminin ardından çeşitli yayınevlerinde editörlük, TRT2'de muhabirlik, sunuculuk ve danışmanlık yaptı, kitap ekleri çıkardı. 2003'ten bugüne pek çok roman ve öykü kitabı yayımlandı. Çocuk kitapları üzerine köşe yazılarıyla da tanınan yazar, çocuklar için yazdığı iki ciltlik Üç, İkiii, Birr, Ateş!'in (2012) ardından, Eksimus Serüvenleri (2013) ve Bolbadim Günlükleri (2013) dizilerini kaleme aldı. Mizah dolu macera romanı Karadankaçanlar'ı (2015), küçükler için bir kütüphane macerası anlattığı Hışır Hışır Kırt Kırt (2016) izledi. Dünyayı Döndüren Kız'ı (2016) ve Herkesin Evine Döndüğü Gün'ü (2019) toplum ve çevre üzerine eleştirel bir bakışla kurguladı. Kalıplaşmış aile içi rolleri çocuğun dilinden sorguladığı Benim Babam Kötü Örnek'in (2020) ardından, Öyle Değil, Böyle!'de (2021) masalların öyküsünü toplumsal cinsiyet eşitliğini temel alan bir yaklaşımla anlattı. Yetişkinler ve çocuklar için yazmanın yanı sıra edebiyat üzerine yazılarını ve yazı atölyelerini sürdüren Aslı Tohumcu, kızı Tomris'le birlikte İstanbul'da yaşıyor. ÖYLE DEĞİL, BÖYLE! Aslı Tohumcu Can Çocuk, 2021 Resimleyen: Pelin Turgut Yaş aralığı: 7, 8, 9 + 56 s.
- İçimizdeki gökyüzü
Uluslararası sanatçı Can Göknil Burçlar Kuşağı'nda, Doğu mitolojisinden beslenerek, kültürümüzü derinden etkileyen burçların kökenine eğiliyor ve çağlar boyu yıldızlara emanet ettiğimiz kaderlerimizin öyküsünü ele alıyor. Dünden bugüne varlığını koruyan zodyak inancını efsane ve söylencelerle bezeli görsel bir kitap hâline dönüştüren Göknil, yıllardır mitoloji bilimi üzerine sürdürdüğü araştırmalarını özgün bir yorumla birleştiriyor, yaratılış ve burçlara dair on iki mit anlatıyor. Hangi burç Dünya'ya özlem duyduğu için Burçlar Kuşağı'ndan ayrılmak istemiş? Neden Boğa burcunun fırtına tanrısı olabileceğine inanılmış? Süt gölünün her bir damlası hangi kudretli burca şifa olmuş? Güneş ve Ay'ı korumak ve onların tutsaklığını önlemek kimin göreviymiş? Yeraltı dünyasının kötücül ve kıskanç ruhları ortalığı nasıl karıştırmış? Can Göknil geceleri ışıldayan yıldızlara çok daha farklı bir gözle bakmamızı sağladığı bu kitabında, her yaştan okuru dünyamızın düş gördüğü evvel zamanlara götürüyor; gökyüzünün yedi kat, on yedi kat, hatta otuz üç kat olduğu dönemlerde atalarımızın inanç sisteminde önemli yeri bulunan Burçlar Kuşağı'nın kalbinde sakladığı gizleri birer birer açığa çıkarıyor. Can Göknil, İstanbul, Arnavutköy Amerikan Kız Koleji'ni bitirdikten sonra A.B.D.'ye gitti. 1968'de Knox College'tan mezun oldu. 1969'da The City College of The City University of New York'ta Resim Ana Sanat Dalı'nda yüksek lisansını tamamladı. Sanatçının Londra'da Victoria Albert Müzesi'nde, San Marino'da Museo d'Arte Moderna'da, Tokyo'da Chihiro Müzesi'nde, New York'ta Schenectady Müzesi ile Bulgaristan'da Gabrovo Mizah Müzesi'nde ve ayrıca Türkiye'de çeşitli koleksiyonlarda eserleri bulunmaktadır. Çocuklar için yazıp resimlediği kitaplarla birçok ödül kazanan sanatçının altı resimli kitabı İngilizce, Fransızca, İtalyanca, Macarca, Almanca, Hollandaca, Arapça ve Türkçe olarak yayımlandı ve pek çok uluslararası etkinlikte yer aldı. Can Göknil, ailesiyle İstanbul'da yaşamakta ve çalışmalarını atölyesinde sürdürmektedir. BURÇLAR KUŞAĞI Can Göknil Desen Yayınları, 2021 Editör: Ayşegül Utku Günaydın Grafikler: Selin Öztekin 52 s.
- Kurmaca ile anıların üstün nitelikli, Borgesvari birleşimi
Jay Parini'nin Borges ve Ben isimli anı-romanı, Borges severler için lezzetli bir ziyafet. Henüz okumayanlar içinse pek çok kişinin edebiyata dair düşüncelerini değiştiren bir yazara bir giriş kapısı. Ian McEwan'ın arka kapak yazısından: "Çok eğlenceli, zekice kotarılmış, duygulandırıcı, edebiyat sevgisiyle, manzara sevgisiyle ışıl ışıl parlıyor. Parini, Borges'i ve İskoçya'yı nefis betimlemiş, derin bir sevgiyle bakmış onlara, zaman zaman da hırçınlaşmış, ama gülünesi bir hırçınlık bu. O büyük adamın bu sayfalardan savrularak çıkıp bizi olağanüstü zeki, serbest çağrışımlı ve kurnaz felsefi konuşmaları ve edebi sohbetiyle tavlayıp büyülemesi için bir romancının bütün sanatını, gerçeği farklı gösteren bütün numaralarını kullanmış. Ya Borges'in o bitmeyen talepleri... bir solukta okudum. (Parini'nin Borges ile aynı yatakta yatmasını) gece okurken öyle güldüm ki, yanımda yatan eşim uyuyamadı. Ama sonunda, gözlerim yaşardı; kitaptaki karakterlerden ayrılmak üzdü beni. Yaşlı, kırılgan, kör bir adamda bu denli psikolojik güç, bu denli dünyevilikten uzak bir masumiyet olması anlaşılır gibi değil, başkaları üzerinde nasıl bu denli ıslah edici kontrol sahibi olduğu da; ama Jay Parini, kurmaca ile anıların üstün nitelikli, Borgesvari birleşiminde bizi buna müthiş inandırıyor." Jay Parini 2 Nisan 1948 tarihinde ABD Pittston Pennsylvania’da doğdu. Toplamda 14 adet kitabın yazarı olan Jay Parini, Edebiyat, Amerikan Edebiyatı, İngiliz Edebiyatı, kategorilerinde eserler yazmıştır. Jay Parini'nin başlıca kitapları arasında Benjamin Dar Geçitteki Aydın ve Son İstasyon sayılabilir. BORGES VE BEN Jay Parini Sia Kitap, 2021 Çeviri: İlknur Özdemiz 296 s.
- Pençe sizi yakalayacak
Elif Sofya'nın iki yıl aradan sonra gelen yeni şiir kitabı Pençe çıktı! "Afrika’da uzayan sesi aldım kucağıma Kulağıma değil asla kucağıma Derimin yırtılmasını bağırıyor Bir başkası bana Afrika’da Ona beni bırak diyeceğim Bırak ben başka çığlıklara gebeyim Gözbebeğimde gölgelerin sıcaklığı yürüyor Yandıkça yana yakıla bir telaş yürüyor Aklımda hep aynı soru Biz yeryüzünde ne hakla" Elif Sofya, 1965’te İstanbul’da doğdu. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi’ni bitirdikten sonra İÜ İşletme, İTÜ Görsel Sanatlar bölümlerinde mastır eğitimine devam etti. Uzun süre resimle uğraştı, sergiler açtı. Siyasi bir radyoda kültür, sanat, politika programları hazırlayıp sundu; televizyon programı editörlüğü yaptı. Germany Edenkoben Künstlerhaus ve Mainz Üniversitesi tarafından 2012’de düzenlenen THE POETRY OF NEIGHBOURS – POETS TRANSLATED BY POETS projesinde yer aldı. Şiirleri, yazıları çeşitli dergilerde, kitaplarda yayımlandı. 2020'de Attila İlhan Şiir Ödülünü Hayhuy adlı kitabıyla aldı. PENÇE Elif Sofya Everest Yayınları, 2021 Editör: Murat Çelik 86 s.
- Öykü: Ağıt (TÜYB)
“Bilekleri yorulana kadar soldan sağa, sağdan sola çekecek fırçayı; gökyüzüne katlar çıkacak. Hüznünü tam oraya saklayacak, eksik yanını dalgaların köpüğüne. Öfkesini suların tokatladığı çakıl taşlarından yassı fırçasıyla alacak. Vicdan azabını yosunlara yayacak spatulasıyla. Hiç ağlamayacak. Hiç konuşmayacak. Ama tuvale bakan herkesi konuşturacak.” Seda Akipek Sağ baş parmağının nasırlaşmış ucuyla fırçalarını yokladı. Sanki at kılında değil, bir bebeğin saçlarında gezinir gibi nazikçe. Kurumuş boyaların incecik tozu ciğerlerimize çekilmek üzere havaya karıştı. Fırçalarla oynaşı bitince yapacaklarını satır satır biliyorum. Mavi boyaları çıkaracak, kadmiyum ve kobaltı büyük tüplerden seçecek. Ardından kırmızıyı, sarıyı ve beyazı. Keten yağını sağa yatmış masanın en dip köşesine yerleştirecek. Düştü düşecek durmasına rağmen yerinden bir gıdım oynatmayacak. Tiner kavanozlarını alacak. Hepsini teker teker açıp koklayacak, kapatacak. Duvardaki rafa geri dizecek. Beyaz gömleğini, içime sıkıntı veren kahverengi takım elbisesini giyecek. Sonra tuvalin karşısına geçecek. Dizlerinde derman kalmamasına rağmen tabureye oturmayacak. Bitirmesi günler sürecek resme başlayacak. Abimin öldüğü günü, bir daha boyayacak. Bu, babamın ağıtı. Tam otuz yıldır aynından onlarca yaktı... Bilekleri yorulana kadar soldan sağa, sağdan sola çekecek fırçayı; gökyüzüne katlar çıkacak. Hüznünü tam oraya saklayacak, eksik yanını dalgaların köpüğüne. Öfkesini suların tokatladığı çakıl taşlarından yassı fırçasıyla alacak. Vicdan azabını yosunlara yayacak spatulasıyla. Hiç ağlamayacak. Hiç konuşmayacak. Ama tuvale bakan herkesi konuşturacak. Deniz kıyısında ufku seyreden kahverengili adamın ve elini sıkı sıkı tuttuğu şapkalı oğlanın hikâyesini bilmeyen kalmayacak. Babamın sözcüklerden vazgeçtiği güne dair herkes kendi masalını anlatacak. Ortak laflar da olacak, “Denize taş atıyorlarmış...” diyecekler. “Babasının şapkasını takmışmış oğlan...” “Oğlan şapkanın peşine suya girmiş...” “Şapkanın sürüklendiği yana yüzmüş adam...” “Oysa öbür yana yüzse” diye başlayacaklar sonunu değiştirdikleri masalın ilk cümlesine. Herkes başka bir son yakıştıracak. Benim de kendime anlattığım bir masalım olacak elbet: Babam atlayacak suya. Bu kez şapkasına değil, doğru yöne, abimin kazağının takıldığı babaya doğru yüzecek. Çıkaracak onu sudan. Çakıllara yatıracak. Soyacak üstünü. Kalbini dinleyecek. “Yaşıyor, çok şükür yaşıyor” diye bağıracak etraftakilere. Sağdan soldan koşanlar olacak. Elbirliğiyle hastaneye yetiştirecekler. Doktorlar kurtaracaklar abimi. “Ne korkuttun bizi haylaz” diye sitem edecek babam abime gözleri dolu dolu. Babam, ikimizin babası olacak. Sabahları kızarmış ekmek kokusuna uyanacağız. Sofrada abimle atışacağız, babam “bırakın şamatayı” diyecek ama bırakmamızı istemeyecek. Masada hep kır çiçekleri olacak. Babam, sadece çiçek resimleri yapacak. Öğleden sonraları yürüyüşlere çıkacağız. Kalender Tepesi’nde soluklanacak, gazozlarımızı orada içeceğiz. Babam hiç çeviri yapmayacak, Rubaiyat’ı eline hiç almayacak. Deniz kıyısına bir daha hiç gitmeyecek. Kendimize manzara diye yalnız güneşi seçeceğiz ve her gün onu denize banmadan eve dönmeyeceğiz... Fırça maviye bulanıyor belki bininci kez. Gökyüzünün denizle buluştuğu yeri doğru renge boyarsa tablodan o deniz kıyısına giden gizli bir geçit açılacak sanki. Babam, “Ben de bir son düşündüm” der gibi geçitten geçecek ve sahile, abimin yanına gidecek sanki. Bunları ben mi kuruyorum? Belki düşümde görmüştüm. Hatırlamıyorum. Zaten artık abimden başka bir şeyi istesem de düşünemiyorum. Abim; bize musallat olmuş bir çocuk hayalet, yüreklerimizde açılmış koca bir boşluk, biz nefes aldıkça ciğerlerimize batan bir cam kırığı... Feride teyzem bana çok acıyor. “Bir yuvan olsa yavrum,” diyor kanadı kırık bir kuşa söyler gibi. Teyzemin en çok “yavrum” deyişini seviyorum. Sahi, yavru kuş olmayı öyle isterdim ki. Bir anne kuş beni gagasıyla beslerdi; başımı göğsüne batırır, sıcağında uyurdum. Bir baba kuş kanadımı tutardı; en ballı, en yemişli ağaçlara uçururdu beni. Bir çocuk olmak ki içimde kalmış. Öyle böyle bir çocuk değil. Annemle babamın çocuğu olmak. Ah, hayat... Annemi doğduğumda, babamı abimle birlikte kaybetmişim. Benim varlığım en çok yokluklara denk düşmüş. Babam keten yağına bir defa daha uzanırken odama geçtim artık. Tashih için gönderdikleri zarfı açtım. Kadıköy kıyı yolu dolgu inşaatının başladığını haber veren gazete sayfalarını, derginin yeni sayısı için neşredilen kritikleri masama serdim. Dergi yazılarına uzansam da manşetten gözümü alamıyorum. “İnsanın denize küskünlüğü sona erecek” demiş Anakent Belediye Başkanı. Yazıya döndüm, “Ana Kent” diyen cümleyle başladım tashihe. *** Ne vakit bitirmişim işi, ne vakit yatağa uzanmışım, bilmiyorum. Sabah ayazı çıplak ayaklarımda dolaşırken gözümü açtım. Güneş doğalı epey olmuş. Boynumu ovarken bir koku aldım, kızarmış ekmek kokusu. Hâlâ düş görüyorum besbelli. Abimli kahvaltıların düşünü. Yoksa uyanık mıyım? Geçtiğim otuz yıl mı bir düştü yoksa? Mutfağa yaklaştıkça ekmek kokusundan başka bir koku almaz oldum. Ardından sofrayı gördüm. Boğazım düğüm düğüm. Masada balı seçiyorum; peyniri, tereyağını, domatesin üstündeki dağkekiğini bile. Gerçek mi bu sofra? Anlamak için bir tadım uzaklıktayım. Ekmekten bir ısırık aldım; kıtırı damağıma battı. Gülümsedim. Abim yaşıyor mu yani? Babamın atölyesine doğru ağır ağır ayaklarımı sürüdüm. Kapının girişinde duvara yaslanmış birbirinin aynı onlarca tablo, uyku mahmurluğuyla kurduğum hayallerin sisini dağıttı. Sırtı dönük kahverengili adamı yine gördüm, elinden tuttuğu şapkalı çocuğu da. Bir yumru geldi oturdu göğsüme. İçeri girdim. Babam yok. Boyalar yok. Tiner, keten yağı, fırçalar, hiçbir şey... Tuval duruyor; dün başladığı resim. Bu resim başka türlü. Ufku bir başka mavi. Çocuk yalnız. Tek başına ufka bakıyor. O adam, babam yok yanında. *** Ekmek soğumuş, tereyağını eritmedi. Balı akıttım üstüne, iyice incelip kopana kadar seyrettim yağın üzerine çizdiği se’leri. Büyük bir ısırık aldım. Bir sağ yanağımdaki mağaraya sakladım, bir sol yanağımdakine. Aklıma bir gazete manşeti düştü. 1955 yılının Kumköy’ünde deniz kıyısında gezinti yapan karıkocanın tesadüf eseri bulduğu adamın haberi gözümde canlandı. Adamın üzerinde kahverengi takım elbise. Şapkası yok. Yaşamıyor, ama nasıl öldüğü de belli değil. “Kimdir” diye ceplerini karıştırıyorlar. Ceketin yırtık cebinden astara gizlenmiş bir kâğıt parçası buluyorlar. Üzerinde Farsça “Son” yazıyor. Hayyam’ın Rubaiyat’ının son sayfasından koparıldığını çok sonra anlayacaklar. Sofrayı öylece bırakıp çantama özenle bir şişe gazoz yerleştirdim. Evyenin altındaki dolaptan annemin çeyizlik vazosunu çıkardım, sofranın tam ortasına koydum. Çiçek toplamak için çıktım evden.
- Kadim bir zanaatın akıl dışı hikâyesi!
Zamansız karakterlerini esrarlı bir ahenkle buluşturan Beşerbazın Mârifeti, okurlarını yeryüzünden gökyüzüne, geçmişten geleceğe, Beyoğlu’ndan Kazablanka’ya, Sultan Abdülaziz’den Jean D'arc’a uzanan sicim kalınlığında iplerde, nefes kesen bir Sanat-ı Beşeriye icrasına davet ediyor. “İyilik, pamuk kalplerin değil ancak ve ancak taş kesmiş yüreklerin mârifeti olabilecek bir zanaatmış meğer.” “Ertesi sabah, Büyük Beyoğlu Yangını diye manşet attı, 6 Haziran 1870 tarihli bütün gazeteler. On iki ayrı koldan, iki milyon arşın araziye sirayet eden bu yangının zayiatını, dört ayrı dilde, sütunlarca yazdılar. Kül olan altmış beş sokağı, yüz altmış üç mahalleyi, üç bin dört yüz kırk dokuz binayı, erinmeden, tek tek isimleriyle bildirdiler günler boyu. Ölü sayısı ise sadece satır arasında “yüzlerce” olarak geçti kayıtlara. Bu sebeple Hulki, hiçbir zaman bilemedi, o “bir kişi” dışında daha başka kimlerin cehennemini harladığını. Ve onlar da hiçbir zaman öğrenemedi, koca Beyoğlu’nun, altı yaşında bir muhacir çocuğunun on yedisine kadar büyüttüğü nefretinden tutuştuğunu.” On sekizinci doğum gününde, annesine hitaben yazılmış tuhaf bir mektup bulan Atlas, mektuptaki izlerin peşinden Fas’a giderek 1853 doğumlu Tarlabaşılı Barba Hulki’nin kılavuzluğunda akıl dışı bir görev üstlenir. Bu tekinsiz görevi tamamlamakla kalmayan Atlas, yeryüzünü gökyüzüne, geçmişi geleceğe, Beyoğlu’nu Kazablanka’ya, Sultan Abdülaziz’i Jean D'arc’a bağlayan kadim bir zanaatın tüm inceliklerini de öğrenir. Zamansız karakterlerini esrarlı bir ahenkle buluşturan Beşerbazın Mârifeti, okurlarını yeryüzünden gökyüzüne, geçmişten geleceğe, Beyoğlu’ndan Kazablanka’ya, Sultan Abdülaziz’den Jean D'arc’a uzanan sicim kalınlığında iplerde, nefes kesen bir Sanat-ı Beşeriye icrasına davet ediyor. “Sen ve sen gibiler! Nasıl oldu da kimselere zarar vermeden öylece durabildiniz onca zulmün ortasında? O küçük dünyandan kafanı kaldırmadan, karından, oğullarından, kendinden başkasını düşünmeden, nasıl uyuyabildin geceleri, kâbuslar görmeden? Söylesene! Nasıl oldu da kimselere zarar vermeden geçirebildin koca bir ömrü? Hiç mi görmedin? Hiç mi duymadın? Hep mi unuttun?” BAŞERBAZIN MÂRİFETİ Arlin Çiçekçi Holden Kitap, 2021 Kapak Tasarım: Ömer Faruk Yıldız 224 s.















