Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5404 sonuç bulundu
- Sis ve Gece 25 Yaşında Canlı Yayında
Ahmet Ümit, 25 yaşına basan ilk romanı Sis ve Gece’yi konuşmak üzere yazar Seval Şahin’le bir araya geliyor. Türkçe polisiye edebiyatın yapıtaşlarından Sis ve Gece 25 yaşında. Ahmet Ümit’in, sözünü sakınmayan, cesur, hâlâ güncelliğini koruyan, usta işi ilk romanı Sis ve Gece 1996’da yayımlandı. 90’lı yılların Türkiye’sinden bir kesit sunarken aynı zamanda ülkenin hem yakın geçmişini hem de geleceğini gösteren kurgusuyla eleştirmenlerin övgüsünü kazanan roman, yazarına parlak bir kariyerin kapısını açtı. Sis ve Gece, 2007 yılında sinemaya uyarlanarak bu alanda da büyük yankı uyandırmıştı. Ümit, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğretim üyesi ve yazar Seval Şahin’in sorularını cevaplayacak… 25. yaşında Sis ve Gece’nin yazılma serüvenini, edebiyatımızdaki ve kendi yazarlık yaşamındaki yerini, ilk romanının getirdiği heyecanı anlatacak… Yapı Kredi Yayınları’nın Instagram hesabı üzerinden canlı olarak yayınlanacak söyleşi 7 Ekim Perşembe günü saat 20:30’da.
- Öykü ile anlatı arasında salınan metinler
Yasemin Ateşman'dan göçebelik, yerlilik, kadın olmak ve doğaya dönmek üzerine öyküler Yasemin Ateşman; Kadınca Karalamalar-Bölük Pörçük isimli kitabından sonra kaleme aldığı Kadınca Karalamalar -2- Sessiz Yolculuklar kitabıyla, göçebe yaşantısı içinde geçmişe doğru sessiz bir yolculuk yapmış, o yolculuk sırasında hem yabancı ülkelerdeki yaşantısına ilişkin hem de Ankara'nın 1970'li yıllarına ait anılarını bir araya getiriyor. Gazetecilik ve Halkla İlişkiler Yüksek Okulu mezunu olan Yasemin Ateşman, görevi nedeniyle yaşamını Almanya, Belçika, Avusturya, İsviçre, Moldova, İspanya ve Slovakya’da yaşamını sürdürdü. Yazar bu kez Duvardaki Resimler kitabıyla kurmaca dünyasına adım atıyor. Öykü ile anlatı arasında salınan metinlerinde göçebelik, yerlilik, kadın olmak, doğaya dönmek gibi konuları merkeze yerleştirerek okurunu hayat hakkında samimi bir sohbete davet ediyor. DUVARDAKİ RESİMLER Yasemin Ateşman Cinius Yayınları, 2021 Türü: Öykü 92 s.
- Timaş Akademi yayın hayatına merhaba diyor
‘Timaş Akademi’ sosyal bilimlerin önemli alanlarında yayımlayacağı yepyeni kitaplarla okurların karşısına çıkıyor. Timaş Yayınları, 40 yıllık yayıncılık deneyimi ve birikimini yeni markası ‘Timaş Akademi’ ile taçlandırıyor. Yayın hayatına başladığı 1982 yılından bugüne binlerce kitap ve milyonlarca okura ulaşan Timaş Yayınları, ‘Timaş Akademi’ ile sosyal bilimlerin önemli alanlarında yayımlayacağı yepyeni kitaplarla yine okurların ilgisini çekecek. Timaş Akademi, Ekim ayıyla birlikte okurların karşısına sosyal ve beşeri bilimlerin felsefe, tarih, edebiyat araştırmaları, sosyoloji, ilahiyat, filoloji, antropoloji, siyaset bilimi, Türkoloji, psikoloji, uluslararası ilişkiler ve hukuk gibi alanlarında Türkiye’den ve dünyadan özgün, kaliteli çalışmalarla çıkmayı hedefliyor. Bunlardan biri Siroziler; 19. yüzyıl pek çok açıdan Osmanlı Devleti için bir değişim ve dönüşüm dönemi olmuştur. Sultan II. Mahmud ile başlayan merkezî yönetimi güçlendirme çabaları devletin taşrada gücü elinde bulunduran ayanlarla yeri geldiğinde uzlaşma yeri geldiğinde de çatışma ile neticelenecek politikalar izlemesine neden olmuştur. Bu süreçte Osmanlı merkezî yönetiminin muhatap olduğu ayanlardan biri de Sirozi İsmail Bey ve daha sonra onun yerine geçen oğlu Yusuf Muhlis Paşa'dır. Bu iki ismin soyundan gelenler de Osmanlı topraklarında varlığını hissettiren değişim rüzgarından etkilenmiştir. Osmanlının son dönemlerinde ayanlıktan ilmiyeye evrilen bu ailenin öyküsü cumhuriyetle birlikte vatandaşlığa dönüşecektir. Dr. Muharrem Varol tarafından kaleme alınan bu eser, imparatorluğun en uzun yüzyılında bir ayan hanedanının değişim ve dönüşüm öyküsünü tüm detaylarıyla okuyucuların önüne sermektedir. Timaş Akademi ile yayına hazırlanacak tüm çalışmalar, alanlarında yetkin isimlerin yayın danışmanlığında değerlendirilecek. Timaş Akademi’nin danışma kurulunda Prof. Dr. Ali Akyıldız, Prof. Dr. Asım Cüneyd Köksal, Dr. Kaan Durukan ve Dr. Hakan Erdem yer alıyor. Timaş Akademi’de yayına hazırlanacak eserler, akademik kriterlere uygunlukları onaylandıktan sonra editör masasındaki yerini alacak. Titiz editoryal çalışmanın ardından ise eserler okuyucusuyla buluşacak. Akademinin bir diğer kitabı Erken Orta Çağ Avrupası'nda Hayat; Türkiye'de Orta Çağ Avrupa tarihi üzerine yapılan çalışmalar genellikle Geç Orta Çağ'a odaklanırken Doç. Dr. Özlem Genç, bu çalışmasında Erken Orta Çağ Avrupası'nın önde gelen toplumlarından biri olan Franklar üzerine yoğunlaşmıştır. Bunu yaparken de Frankların ilk yasa metni olan ve toplumsal yaşamın düzenlenmesinde büyük katkıları bulunan Pactus Legis Salicae'den yararlanmıştır. Bu metni orijinal dili Latinceden Türkçeye çeviren Özlem Genç, böylece ülkemizde Erken Orta Çağ Avrupası'nın daha iyi anlaşılması ve bu alana olan ilginin artması için çaba sarf etmektedir. Özlem Genç'in bu çalışması, Avrupa'nın karanlık devrinin daha iyi aydınlatılması için önemli bir kaynak olacaktır. Bu benzeri eserler ile hedeflenen; akademi dünyasının birbirinden kıymetli çalışmaları akademinin kütüphanesinden bu alanlara ilgisi olan tüm okurların kütüphanesine Timaş Akademi etiketiyle taşınacak olması.
- Virginia Woolf'un hayatının son on günü
Michael Kumpfmüller'nin Virginia Woolf'un hayatının son anlarını kaleme aldığı romanı; Ah, Virginia Türkçede. Virginia Woolf, Mart 1941'de son kitabını yeni bitirmişti. Alman askerlerinin başka bölgelerde saldırılarına devam etmesiyse felaketin bir nefes kadar yaklaştığının işaretiydi. Üstelik Woolf'un Güney İngiltere'de bulunan kır evinin üzerinden bombardıman uçakları geçiyordu. Eşi Leonard ile birlikte bu acı günlere şahitlik eden yazar bir ırmakta hayatını sonlandırmaya karar vermişti. Michael Kumpfmüller romanında Virginia Woolf'un bu son günlerini kaleme alarak okuyucuyla farklı anıları paylaşıyor. Kitapta ünlü yazarın önemsediği insanlara, eserlerinin seslerine, hayatını sonlandırma kararından doğan sorulara rastlayacaksınız. Ah, Virginia, Virginia Woolf'un hayatının son on gününü anlatan cesur bir roman. Michael Kumpfmüller, 1961'de Almanya'nın Münih kentinde doğdu ve şimdi Berlin'de yaşıyor. İlk romanı The Adventures of a Bed Salesman 2003'te eleştirel beğeni topladı ve 2009 tarihli Message to All adlı romanı Alfred Doblin Ödülü'nü kazandı. AH, VIRGINIA Michael Kumpfmüller Nora Kitap, 2021 Çeviri: Meral Kasap Harzem 216 s.
- Günden güne yok olup unutulan nesneler ve hatırlamakta direnenler
Yoko Ogawa'nın Uzakdoğu edebiyatından dikkat çekici distopik bir roman olan Hafıza Polisi isimli kitabı, Peren Ercan'ın çevirisiyle Türkçede! Daha önce film uyarlaması da yapılan Profesör ve Hizmetçi kitabıyla tanınan ödüllü Japon yazar Yoko Ogawa’nın Türkçe’deki ikinci kitabı Hafıza Polisi, Uzakdoğu edebiyatından dikkat çekici bir distopik roman… Kitap, sakin ancak okurun her an tetikte kalmasını sağlayan ritmiyle, hikâye içinde hikâye anlatıyor. Her şeyin aniden yok olmaya başladığı bir adanın halkı üzerinden, unutanların yitip gitmeye mahkûm olduğu ve ancak hatırlamakta direnenlerin gerçekten hayatta kalabileceği gerçeğini gözler önüne seren Hafıza Polisi, dokunaklı ve sarsıcı bir öykünün içinde çok güçlü bir sistem eleştirisi de sunuyor. Peren Ercan’ın Japonca aslından dilimize kazandırdığı roman, editörünü hafıza polislerinden kurtarmaya çalışan bir yazarın hikâyesini anlatıyor. Hafızanın gücüne ve unutarak kaybettiklerimizden bize yadigâr kalan travmalara dair gerçeküstü, kışkırtıcı bir masal sunan Hafıza Polisi, yaşadığımız yüzyıla yöneltilebilecek “en naif” serzenişi de satırları arasına gizliyor: “Unutmaktan korkmadığınızda her şey birdenbire ölür; her şey, birdenbire…” Adı bilinmeyen bir sahildeki küçük bir adada nesneler art arda yok olmaktadır. Önce şapkalar gider, ardından kurdeleler. Kuşlar ve güller de yok olduktan sonra kayıplar hem hız kazanır hem de etki güçleri giderek büyür, ancak despot Hafıza Polisleri’nin korkusuyla titreyen ada halkı, olan biteni sorgulamaktan ölesiye çekinir. Hatıralarına sıkıca sarılan küçük bir grup insan gibi teker teker avlanmaktansa unutmayı tercih ederler. Ne var ki, asıl yok oluş tam da bu noktada başlayacaktır… Yoko Ogawa, 1962 yılında Japonya'da doğdu. 1988 yılından bu yana yirmiyi aşkın kurgu/kurgu dışı esere imzasını atan yazar, daha önce Profesör ve Hizmetçi adlı romanıyla Türk okurla buluşmuştu. Japonya'nın en prestijli edebiyat ödüllerini kucaklayan Ogawa, yayımlanışından yirmi beş yıl sonra İngilizceye çevrilen Hafıza Polisi ile tüm dünyada büyük yankı uyandırmıştır. HAFIZA POLİSİ Kafka Kitap, 2021 Çeviri: Peren ERCAN 248 s.
- Varlık dergisinin Ekim sayısı çıktı
Varlık dergisinin Ekim sayısının dosya konusu: “Bellek Ankara”. En eski edebiyat dergilerimizden Varlık'ın Ekim sayısının içeriği şöyle: “Ankara’ya duyulan sevgi, en azından edebiyatımızda, başlangıcında saf değildir. Roman kahramanları önce şehri değil onun temsil ettiğini sever. İçine mecburiyetten düşülen her türlü hikâyede olduğu gibi özne nesnesinin detaylarından yola çıkıp sevgisine nedenler uydurur,” diyor Hakan Kaynar, “Ankara’dan Romanlardaki Ankara’ya” başlıklı yazısında ve Sevgi Soysal, Adalet Ağaoğlu, ama en çok Hakan Bıçakçı’nın gözleriyle bu şehre bakıyor. Gonca Gökalp Alpaslan, “Cumhuriyet’in İlk Yıllarında Ankara’da Tiyatro” başlıklı yazısında modern şehir dokusunun oluşumunda sanatın rolünü vurguluyor. Cumhuriyet’in simgesi olan bu şehirde tiyatroya verilen önemi anlatırken birçok yazar ve eserin yanı sıra Türkocağı, Ankara Kız Lisesi, Taş Mektep, Yeni Sinema, Kulüp Sineması, Cumhuriyet Tiyatrosu, Ankara Halkevi, Ankara Radyosu, Ankara Devlet Konservatuvarı Tiyatro Bölümü gibi kurumları odağa alıyor. Yazma pratiği vasıtasıyla Ankara’nın bir kez daha inşa edilebileceğini” ileri süren Güven Arif Sargın, “Hafıza Mekânları, Pratiği ve Öznelerine Dair Kısa Bir Ankara Hikâyesi” başlıklı yazısında ülkemizin kentsel planlama tarihinin ilk onlu yıllarını resmetmesi açısından çok önemli olan Ulus, Sıhhiye Zafer ve Kızılay Güvenlik Anıtlarını tartışmaya açıyor. “Reformist ve muhafazakâr tarihsel bloklar arasında süregelen hegemonik çatışmalara sahne” olan Ankara’nın “kamusal veya değil irili ufaklı tüm mekânları, örgütlü unutma ve/veya yeniden-anımsamayı işlevsel kılan siyasi bir oyunun hem nesnesi hem de aracısıdır,” diyor. Fatma Berber, “Ankara’nın Erken Cumhuriyet Dönemi Hafızası: Ulus ve Anafartalar Caddesi” başlıklı yazısında bir semti ve caddeyi merkeze alarak dönemsel değişimlerin kaydını tutuyor. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e geçiş sürecinde Ankara’nın bürokratik ve politik açıdan en önemli merkezi olan Anafartalar Caddesi’nden Ulus’taki Yahudi mahallesine tarihin izini sürüyor.
- Milliyet Sanat 49 yaşında
Milliyet Sanat dergisinin Ekim sayısı çıktı! İlk sayısını Eylül 1972’de çıkaran Milliyet Sanat, geride bıraktığı 49. yılı, yine elinizden bırakamayacağınız bir sayıyla kutluyor! Milliyet Sanat’ın Ekim 2021 sayısında Haliç’teki Tersane İstanbul’da düzenlenecek Contemporary İstanbul’un başkanı Ali Güreli ile söyleşi, yeni filmi ve dizisiyle yeniden izleyici karşısına çıkan Nejat İşler’in Asu Maro ile söyleşisi, 29 Ekim’de Mimar Sinan Operası’nın dünya prömiyeri ile açılacak yeni AKM, 25. yılını yerli ve yabancı 25 oyunla kutlayan İstanbul Uluslararası Tiyatro Festivali, fantastik bilimkurgu romanı Dune ve sinemadaki lanetli uyarlamaları, 1-10 Ekim tarihleri arasında düzenlenen 31. Akbank Caz Festivali ve daha birçok renkli içerik okurları bekliyor. Milliyet Sanat, ekim sayısının kapağında okurları 7-10 Ekim’de yeni yerinde, Tersane İstanbul’da 16. Edisyonunu gerçekleştirecek Contemporary İstanbul ile karşılıyor. Contemporary İstanbul Yönetim Kurulu Başkanı Ali Güreli, her yıl çağdaş sanatın nabzını tutan fuarı ve yeniliklerini anlatıyor. Plastik sanatlar sayfalarında ayrıca, Selçuk Demirel’in “Bir Ağacın Altında” sergisinin yanı sıra Dirimart’ın kurucusu Hazer Özil’in, “Ne Yerdeyim Ne Gökte” başlıklı sergisini anlatan Ramazan Can’ın, üçüncü kişisel sergisi “Mühür”ü açan Burcu Erden’in, sanat koleksiyonerliği üzerine Murat Ülker’in, “Fahrelnissa Zeid: Fırtınaya Doğru” sergisinin küratörü Oğuz Erten’in, 1-11 Ekim düzenlenen 212 Photography İstanbul’un festival direktörü Banu Tunçağ’ın röportajları yer alıyor. Ekim sayısının Ayın Söyleşisi bölümünde Asu Maro, sekiz bölümü aşmayan konuk oyunculuklar, başı sonu belli dijital işlerle gönlündeki kariyeri inşa eden Nejat İşler’i ağırlıyor. Oyuncunun son filmi “9,75” ve ikinci sezonu yayınlanmaya başlayan “Saygı 2” dizisiyle başlayan sohbet, hayata ve hayattaki seçimlere uzanan zengin bir söyleşiye dönüşüyor. Milliyet Sanat, sinema sayfalarında; Frank Herbert’ın, Denis Villeneuve imzasıyla yeni bir sinema uyarlamasında bir kez daha izleyici karşısına çıkan “lanetli” Dune romanına geçmişte bulaşan yönetmenlerin yaşadıklarına yakından bakıyor. 8-17 Ekim’de İstanbul’da, 14-19 Ekim’de Ankara’da, 22-26 Ekim’de ise İzmir’de sinemaseverlerle buluşacak Filmekimi, “Otel Transilvanya: Transformanya” ile oyunculuktan şarkıcılığa uzanan serüvenine yapımcılığı da ekleyen Selena Gomez, 2-9 Ekim tarihleri arasında düzenlenen 58. Antalya Altın Portakal Film Festivali, James Bond’u canlandıran aktörlerin incelemesi gibi farklı içerikler de aynı sayfalarda okurları bekliyor. 22 Ekim-20 Kasım arasında 25. yılını 25 yerli ve uluslararası yapımla kutlayan İstanbul Uluslararası Tiyatro Festivali, hem fiziksel hem çevrimiçi gerçekleşecek heyecan uyandıran programıyla Milliyet Sanat sayfalarına konuk oluyor. Festival kapsamında oyunlarını sahneleyecek olan BAM İstanbul ekibi “Istırap Korosu”nu, Zerrin Tekindor ise “Toz”u anlatıyor. Seçkin Selvi ise yeni yazısını, geçtiğimiz ay hayatını kaybeden usta oyuncu Ferhan Şensoy’a ayırıyor. Milliyet Sanat ekim sayısında, 12 yıl sonra perdesini Mimar Sinan Operası’nın dünya prömiyeri ile açmaya hazırlanan Atatürk Kültür Merkezi’nin heyecanı da sanatseverleri bekliyor. 1-10 Ekim tarihleri arasında “yeniden şehrin caz hâli” sloganıyla düzenlenen 31. Akbank Caz Festivali’nin ve beşinci nüshası 2-3 Ekim tarihlerinde Zorlu PSM’de gerçekleşecek Sónar Festival’in yer aldığı müzik sayfalarında, Egemen Limoncuoğlu yeni albümleri “Future Past”i sevenleriyle paylaşan Duran Duran’ı kaleme alıyor. Müzik sayfaları yeni albümler, projeler ve Naim Dilmener’in Müzikal Günce’si ile dolu dolu devam ediyor. Çocuklar için kitap önerileriyle başlayan edebiyat sayfalarında Şaziye Karlıklı yeni kitabı Son Kadın’ı, Başar Başarır yeni romanı Dolunay İki Gece Sürer’i, Goncourt Ödüllü yazar Leila Slimani ise yeni romanı Başkalarının Ülkesi’ni anlatıyor. Ekim 2021 sayısının podcast sayfasına ise 20 yıldır sürdürdüğü radyo programı “Cinayet Masası”nı podcast olarak da dinleyicilerle buluşturan Sevin Okyay konuk oluyor.
- Öykü: Kedi
"İnsan ne zaman mutsuz olsa, güzel olan her şeyi geçmişte düşürmüş gibi hissederdi. Bir koku, bir mekân ya da bir insan geçmişe olan yolculuğunda rehberi olurdu. Panter Ali’yi de bu yüzden; çocukluğundaki saf, dertsiz dünyaya sığınmak için arıyordu." Can Aşır Hava çok soğuk. Bulutlar da kararmaya başladı. Yağmur yağacak gibiydi. Neyse ki arabanın içerisindeydi Kerim. Buğulanan ön camı silmekten kolları yorulmuştu. Zamanında düşüp dizlerini kanattığı sokaklarda kaç saattir Panter Ali’yi arıyordu. Neredeydi bu adamın evi? Görse tanıyabilecek miydi? Onu da bilmiyordu. Kerim gelmeden önce sanki herkes buralardan göçmüştü. İn cin top oynuyordu etrafta. Adres soracağı bir kişiyi bulmak için birkaç tur daha attı. Sonunda pasaklı bir çocuk gördü. Elinde veresiye defteriyle evinden çıkıyordu. Kerim arabayı çocuğun önüne kırdı. Konuşmak için camı açtı. Yüzüne vuran soğuktan irkilerek ‘‘Koçum merhaba. Bu havada ne işin var dışarıda’’ dedi. Çocuk belki de ilk defa kendisine kibar soru soran birisiyle karşılaşmıştı. Bir yandan burnundan akan sümüğünü çekiyor bir yandan da meraklı bakışlarıyla bu yabancının arabasını süzüyordu. Kerim’in yüzüne bile bakmadan ‘‘Bakkala gidiyom, ekmek almaya’’ dedi. Çocuğun bu şaşkınlığı Kerim’i tebessüm ettirdi. “Tamam, seni bu soğukta fazla bekletmeyim o zaman. Panter Ali’yi tanıyor musun?” ‘‘He tanıyom’’ ‘‘Evi nerede, biliyor musun?’’ ‘‘Evini bilmem de, berberin sokağında oturur’’ ‘‘Berber nerede?’’ Çocuk üşümüş olacak ki aniden koşmaya başladı. Az ilerideki bakkalın önünde durup ‘‘Dosdoğru git, berberi görürsün’’ diye bağırıp içeri girdi. Teşekkür anlamında korna çalıp, yoluna devam etti Kerim. Panter Ali otuz yılı aşkındır bu mahallede oturuyordu. Askerden döndükten sonra taşınmıştı buraya. Ne anasını ne babasını ne de bir akrabasını gören olmuştu. Kimileri, anası kerhanede çalışırken Panter’e hamile kaldığını, tek başına bir çocukla yalnız kalmamak için de alelacele birisiyle evlendiğini, evlendiği adamın da çocuğun kendisinden olmadığını öğrenince hem anasına hem de Panter’e eziyetin binbir türlüsünü uyguladığını söylüyordu. Kimileri de Panter’in yetimhanede büyüdüğünü, orada da bahçede bulduğu kedileri sürekli yatağına getirip beslediğini, kedilere olan bu sevdasından dolayı da düzenli olarak dayak yediğini söylüyordu. Bu dedikoduların tek ortak yanı Panter’in atılan dayaklar sonucunda içine kapanık, insanlarla az ilişki kuran, sessiz biri haline geldiği ve askerden sonra da burada hayat kurmaya başladığıydı. Mahalleye ilk taşındığında, sokakta bulduğu ne kadar kedi varsa evine getirip beslediğinden, mahallelinin dikkatini çekmişti. Panter’in bu garip halleriyle dalga geçenler olduğu kadar sahip çıkanlar da olmuştu. İlk zamanlar, geçmişini soranlarla kavga ettiğinden bir süre sonra kimse Panter’e soru sormaz oldu. Herkes mahalleye taşındıktan sonraki hayatıyla tanımıştı Panter’i. Kedilere olan delice sevdasından dolayı da mahalleli takmıştı ‘Panter’ lakabını. Ondan sonra da Panter aşağı Panter yukarı oldu. Mahalleli yardımıyla da inşaatlarda çalışarak sağladı geçimini. Yağmur sicim gibi yağmaya başladı. Arabanın silecekleri hızlı hızlı birbirini kovalıyordu. Kerim önünü görmekte zorlanıyor, düşük viteste ağır ağır berberin sokağını bulmaya çalışıyordu. Son zamanlarda yaşadığı dünya dar geliyor da içinde sıkışıyor gibiydi. Hiçbir şey yapmaya mecali yoktu. Mecbur olmasaydı muayenehanesine dahi gitmeyecekti. Kasvetli ruh halinden kurtulmak için tabir yerindeyse günlerdir arabasıyla oradan oraya savruluyordu. Fakat ne aradığını biliyordu ne de bulduğunu. Radyoyu açtı. Birkaç frekans geçti. Cızırtıların ardından sesin iyi çıktığı bir kanalda durdu. Bir anlık kafasını başka bir şeyle meşgul etmeye çalışsa da başaramadı. Derin bir iç geçirdi. Neydi onu bu havada sokak sokak dolaştıran şey? Panter Ali’ye olan merakı mı? Bunca yıl varlığını bile unuttuğu insan şimdi nereden gelmişti aklına? Hem de bunca derdin arasında. İnsan ne zaman mutsuz olsa, güzel olan her şeyi geçmişte düşürmüş gibi hissederdi. Bir koku, bir mekân ya da bir insan geçmişe olan yolculuğunda rehberi olurdu. Panter Ali’yi de bu yüzden; çocukluğundaki saf, dertsiz dünyaya sığınmak için arıyordu. Berberin sokağına girdi. Sağlı sollu evlere bakarak ilerliyordu. Dip dibe evler çocukluğundaki gibi düşmemek için birbirlerine tutunuyordu. Hatıraları canlanmaya başladı. Penceresinde tekir kedilerin olduğu bir evin önünde durdu. Kediler neredeyse Panter Ali oradadır diye düşündü. Ceketini kafasının üzerine siper etmiş ‘‘Panterrrr… Panterr...’’ diye bağırdı. Aralanan perdenin arkasından meraklı gözlerle baktı Panter. Tanımadığı her halinden belliydi. Soğuk da bir yandan Kerim’in içine işliyordu. Isınmak için yerinde yaylanarak ‘‘Kapııı… Kapııı.. Hadi’’ diyerek kapıyı açmasını işaret etti. Panter, yağmurda kapısına gelen bu yabancıyı sırf ıslanmasın diye evine aldı. Salonun ortasına kurulmuş kömür sobası gürül gürül yanıyordu. Üzerinde kaynayan çayın suyu taşıyor, cısss cısss diye sesler çıkarıyordu. Sigara yanıklarıyla dolu koltuğun üzerinde, sobanın yanındaki minderde, bir ayağı kırık masanın altında, neredeyse evin her yerinde kediler cirit atıyordu. Zaten odada da birkaç parça eşyadan fazlası yoktu. Evin kokusu Kerim’i girer girmez rahatsız etti. Diliyle kendini temizleyen kediyi kovup yerine oturdu. Panter’in şaşkın bakışları evine gelen yabancının üzerinde geziyordu. Kerim ‘‘Hayrola, tanıyamadın herhalde?’’ dedi pişkin pişkin. Panter, uzamış sakalını katır kutur sıvazladı. Bu yabancıyı gözü bir yerden ısırıyordu ama bir türlü çıkaramadı. Panter’den cevap gelmeyince Kerim ‘‘Benim ben… Sütçü Muzaffer’in oğlu’’ dedi. Panter’in gözleri aydınlandı. Sarılmak için kollarını açarak Kerim’in üstüne yürüdü. Her yanının ıslak olduğunu bahane ederek Panter’in kendisine sarılmasını engelledi Kerim. ‘‘Ya ben seni hiç unutmayım, karda kışta yanına geleyim. Sen beni hatırlama’’ ‘‘Ulan sen doktorluk için buralardan göçtüğünde sikin daha yeni kalkıyordu. Şimdi koca herif olmuşsun. Bu yaşlı halimle, yarım aklımla nasıl tanıyayım seni.’’ Sobanın üzerindeki çaydanlıktan bir bardaklık çay çıktı. Onu da Kerim’e ikram etti Panter. Teşekkür anlamında eliyle göğsünü tapışlayarak ‘‘Yedim de içtim de geldim. Sen iç’’ dedi Kerim. Aslında bu soğukta çok iyi gelirdi bir bardak çay. Ama evin kokusu, bardağın kirliliği iştahını kapatmıştı. O yüzden böyle bir yalan buldu kendince. Ne kadar içmem dediyse, Panter’in ısrarlara dayanamayıp bardağı elinden aldı. Çaktırmadan kokladı. Küçük yudumlarla içmeye başladı. Beklediği kadar kötü değildi. Panter, mindere uzanmış bir kediyi kucağına alıp sandalyeye oturdu. ‘‘Rahmetli baban çok koruyup kollardı beni. Yürüyüşümden anlardı bir sıkıntımın olduğunu.” Başıyla bir yeri işaret ederek devam etti ‘‘Şuuuu köşedeki kahvede çok çay ısmarlamışlığı var bana. Yeri geldi cebime sigara koydu yeri geldi ekmeğimi aldı. Şimdi onun uçkurundan düşen kapıma gelmiş, çaysız, yemeksiz bırakır mıyım? Ayıp denen bir şey var.’’ ‘‘Sağ ol Panter abi ama hiç zahmet etme. Bir bardak çayını içiyorum işte. Yeterli bana.’’ Kerim’in gözleri evin içinde geziyordu. Karşı pencereye acemice yapıştırılmış poşet dikkatini çekti. Rüzgâr vurdukça şişip şişip iniyordu poşet. Kaşlarıyla işaret ederek ‘‘Hayırdır ya, buraya ne oldu?’’ dedi. Panter, elini boş ver anlamında iki yana salladıysa da dayanamayıp anlatmaya başladı. “Geçen gün, kahve dönüşü yol üstünde birkaç odun parçası buldum. Kolumun altına sıkıştırıp, evin yolunu tutmuştum. Sokağın başına geldiğimde baktım; evin önünde iki tane üniformalı adam. ‘Hayrola?’ dedim kendi kendime. Uzaktan pek gözüm seçemedi. İlk başta adamları polis sandım. Alelacele evin önüne geldim. Adamları yakından görünce giydikleri üniformadan polis olmadıklarını anladım. ‘Kimsiniz, necisiniz?’ diye sordum. TEDAŞ’tan geldiklerini, ödenmemiş faturalar yüzünden elektriği keseceklerini söylediler. ‘Ahaaa! Boku yedin Panter’ dedim.’’ Kucağındaki kedi huysuzlanınca yere bıraktı. ‘‘Hele kardaş yapmayın, etmeyin” dedim. Şu virüs zıkkımı yüzünden kaç aydır işsiz güçsüz ortalıkta dolaştığımı, bakkala çakkala, uçan kuşa borcum olduğunu, ele geçen üç beş kuruşla da karın doyurduğumu anlattım. Israr da ettim, ama nafile. Herifler Nuh diyor peygamber demiyordu. Az kalsın hüngür hüngür ağlayacaktım. Neyse, ısrar ettikçe bunlar boka bakar gibi bakmaya başladılar bana. Böyle olunca da kan beynime sıçradı. ‘Yeteri bilirseniz yeterin lan’ dedim. ‘Benim, Panter Ali’nin elektriğini kesenin gırtlağını keserim’ deyip kolumun altındaki odunlarla verdim veriştirdim. Yen mi yemen mi… Yen mi yemen mi… Çok sürmedi, sesleri duyan mahalleli sokağa dökülmüştü. Cahil cühela takımı soğuk falan dinlemeyip seyirlik oyun varmış gibi izlediler. Aklıselim olanlar da araya girip ayırdılar bizi. Nefes nefese kalmıştım. ‘Ben de bir şey var mı? ’diye hemen kendimi yokladım. Şükür sapasağlamdım. Ne yara vardı ne de bir çizik. Durgunlaştı Panter. ‘‘Ama… Ama adamların kafası, gözü patlamış, yüzleri kan içindeydi. Onları da öyle görünce içim cız etti. Kim çağırmışsa polis de gelmişti. Adamların yüzlerini kan revan görünce cinleri tepesine çıktı komiserin’’ Sesi çatallaşmaya başladı. ‘‘Bir kelime bile konuşmama izin vermedi. Şıııırrrak şırrrrrakk… İki tokat çekti bana.’’ Sustu. Panter’in içine bir durgunluk oturdu. Bakışlarını halının desenine sabitledi. Ne diyeceğini bilemedi Kerim. Uzun bir sessizlik oldu aralarında. Odayı gürüldeyerek yanan sobanın sesi kapladı. Akşam karanlığı çökmüştü. Panter gözü görürken mutfaktan erimiş bir mum getirdi. Yaktı. Mumun ışığı yüzüne vuruyordu. Gölgesi duvarda devleşti. ‘‘Öyle işte Sütçünün oğlu. O günkü kapışmamızda kırıldı pencere’’ diyerek aralarındaki sessizliği bozdu. Kerim, çocukluğundaki dünyaya ait bir şeyler bulmak için geldiği bu yerde bambaşka derdin girdabında buldu kendisi. Bunca derdinin arasında Panter’inki de fazla geldi. Evin kasvetli havasına da daha fazla dayanamadı. Bir bahaneyle zengin kalkışı yaptı. Kalktığı koltuğun üzerine Uzman Dr. Kerim Çavuş yazılı kartvizitini bıraktı. ‘‘Bir şeye ihtiyacın olursa ara’’ dedi. Söylediği sözün yapmacıklığının kendisi de farkındaydı. Dönüş yolunda bu sözünü hatırladı. Hicap duydu. Aradan iki ay geçmişti. Hava daha aydınlanmadan içinde bilmediği bir sıkıntıyla uyandı Kerim. Sabahın ilk ışıklarıyla çıktı evden. Muayenehanesine her zamanki saatinden daha erken geldi. Biraz bekledikten sonra hastalar birer birer odaya girip çıkmaya başladı. Dışarıda da kar yağışı başlamıştı. Çok geçmeden renkli renksiz her şeyin üstünü beyaz bir çarşafla örttü doğa. Bir ara kimse girmez oldu odaya. Kerim, fırsattan istifade pencere kenarına geldi. Usul usul yağan karı izlemeye başladı. Dışarıda küçük bir kedi, karlara bata çıka yolunu bulmaya çalışıyordu. Kediyi seyre daldı. Bu sırada telefonu çaldı. Açmadı. İkinci çalmasında umarsızca cevap verdi ‘‘Efendim’’ Telaşlı bir yaşlı kadın sesi geliyordu. ‘‘Aloooo, alooo’’ “Efendim… Buyrun’’ “Aloo, doktorrr sen misin? Sesim geliyor muuu?’’ “Evet, geliyor’’ Kadın burnunu çekerek konuşuyordu ‘‘Masadaydı numaran. Bu garibanın kimi kimsesi olmayınca seni aradık. Yemek getirdiydim, seslendim ‘Panterrr, Panterrrr’ diye. Kaç gündür gören duyan da olmamıştı. Yüreğimize ateş düştü. Kapıyı kırıp da içeri girdiydik. Anam ne göreyim bizim gariban ölmüş.’’ Kerim beynine yumruk yemiş gibi sarsıldı. Boğazı düğümlendi. ‘‘Ne… Nasıl olur?’’ ‘‘Kaskatı kesilmiş vücudu. Nefes almıyor. Resmen donmuş’’ Kerim olduğu yerde kalakaldı. Eli ayağı çözüldü. Telefonu elinden düşürdü. Kadının devam eden konuşması uzaklardan vızıltı şeklinde geliyordu. Kapı açıldı. İçeri hasta girdi. Kerim hastaya çarparak hışımla dışarı çıktı. Muayenehanesinin önündeki kalabalığı yararak karda bata çıka yürüyen kediyi almaya gitti.
- “Dinleyin: Oluyor işte”
Ayşe Başcı, bu hafta Vonnegut kitaplarının belki de en ünlüsü olan Mezbaha Beş üzerine yazdı. “Tralfamadore gezegeninde boyutlar, uzay ve zaman hakkında öğrendikleri sayesinde artık Billy için hayat ve ölüm büyük anlam yüklenecek şeyler olmaktan çıkmıştır.“ Kurt Vonnegut Jr. hakkındaki giriş yazısında (https://www.literaedebiyat.com/post/kurt-vonnegut-yazi-serisi-ayse-basci) İkinci Dünya Savaşı’nda orduya yazıldığını, Almanlara esir düşerek Dresden bombalanmasına tanık olduğunu belirtmiştim. Bu savaştan izler taşıyan Vonnegut kitaplarının belki de en ünlüsü ise Mezbaha Beş. Can Yayınları’ndan Hamdi Koç çevirisiyle yayımlanan kitabın kahramanı yine bir yazar. Savaşın kitabını yazmaya başlıyor ve olayları kahramanı Billy Pilgrim’in gözünden anlatıyor. (Pilgrim kelimesinin hem özellikle çileli bir yolculuktan sonra kutsal topraklara ulaşmış bir hacı hem de 1600’lerde İngiltere’den ABD’deki Plymouth’a göçen ilk yerleşimciler anlamına gelmesi bir tesadüf olamaz elbette.) Vonnegut’ın başka romanlarında yan veya ana karakterler olarak gördüğümüz Eliot Rosewater ve Kilgore Trout da Mezbaha Beş'te yine karşımıza çıkıyor. Romanın ilk bölümünde, bizler henüz Billy Pilgrim’le tanışmamışken, Vonnegut’ın yarattığı yazar kitabını yazmaya nasıl karar verdiğini ve bir silah arkadaşının karısıyla yaşadığı tartışmayı anlatıyor: “Savaşta daha bebektiniz – tıpkı yukarıdakiler gibi!” Başımı sallayarak bunu tasdik ettim. Savaşta çocukluk yaşının tam sonuna gelmiş ahmak bakir oğlanlardık. “Ama bunları bu şekilde yazmayacaksın, değil mi.” Bu soru değildi. Suçlamaydı. “Ben – bilmiyorum,” dedim. “Ama ben biliyorum,” dedi. “Bebek değil de erkekmişsiniz gibi yapacaksın, sizi de filmlerde Frank Sinatra’yla John Wayne oynayacak, veya öbür gösterişli, savaş aşığı, pis ihtiyarlardan biri. Savaş şahane görünecek, o kadar ki daha çok savaş olsun isteyeceğiz.” (s. 24) Yazar, savaşı böyle bir kahramanlık öyküsü gibi anlatmayacağına söz veriyor ve Billy Pilgrim’in hikâyesi başlıyor. Dinleyin: Varlıklı bir optometrist olan Billy artık yaşlanmıştır. Bir süre önce, Tralfamadore gezegeninden gelen uzaylılarca kaçırıldıktan sonra zamanın düz bir çizgi olmadığını anlamış ve yaşandı bitti sanılan her şeyin aslında bir yerlerde devam etmekte olduğunu, zaman içinde seyahat edilebildiğini öğrenmiştir. Bu sayede bir an uykuya dalıp Dresden’de esir tutulduğu Mezbaha Beş’e, uyanıp yeniden uyuyarak evlendiği güne veya on altı yaşında gittiği doktorun muayenesine dönebilmektedir. 1968’de geçirdiği bir uçak kazasından sonra bu sırrını herkesle paylaşmaya başlar ama çocukları dahil kimse ona inanmaz. Oysa Tralfamadore gezegeninde boyutlar, uzay ve zaman hakkında öğrendikleri sayesinde artık Billy için hayat ve ölüm büyük anlam yüklenecek şeyler olmaktan çıkmıştır. Hatta İkinci Dünya Savaşı’nda Amerikalı bir esir olarak Dresden’de karşılaştığı felaketler bile. Dönüp dolaşıp yaşadığı hayatını ciddiye almamayı öğrenmiştir ve bu bilgiyi herkesle paylaşmak istemektedir. İnanan çıkarsa tabii. Billy Pilgrim’in zamandaki seyahatlerinde en büyük yeri savaş alır. Nasıl yakalandılar? Dresden’e nasıl götürüldüler? Yerleştirildikleri Mezbaha Beş nasıl bir yerdi? Malt şurubu fabrikasında çalıştırılırken neler yaptılar? Müttefiklerin Dresden’i bombalaması sırasında buzhaneye nasıl sığındılar? Kimler öldü, kimler kaldı? Vonnegut’ın hayatındaki belirleyici olaylardan biri olan savaş ve yaşadığı deneyimler, Billy Pilgrim’in hayat hikâyesinde yeniden vücut buluyor. Ama Billy derdini anlatmayı bir türlü başaramıyor. İnsan, göremediği ya da görmemeyi seçtiği sebeplerle savaşmayı, yenmeyi, yenilmeyi, öldürmeyi, yaşatmayı, bütün bunları hayatın bir parçası olarak kabul etmeyi sürdürüyor. Lut’un karısına, tabii, bütün o insanların ve evlerinin bulunduğu yer kastedilerek geriye bakmaması söylendi. Ama kadın tuttu, geriye baktı, onu bu yüzden seviyorum, çünkü çok insanca. Derken kadın tuz sütununa dönüştürüldü. Oluyor işte. *** İnsanlar geriye baksın istenmiyor. Elbette bir daha ben de bakmayacağım. Savaş kitabımı artık bitirdim. Bundan sonra yazacağım kitap eğlenceli olacak. Bu kitap iyi olmadı, iyi olmamaya mecburdu, çünkü bir tuz sütunu tarafından yazıldı. (s. 31) Vonnegut’ın geriye bakıp bir tuz sütunu olarak anlattığı savaş, Billy Pilgrim’in sonsuz zaman döngüsünde tekrar tekrar tekrar yaşanıyor. Tıpkı bugün dünyanın her yerinde tekrarlandığı gibi. Oluyor işte. MEZBAHA BEŞ Kurt Vonnegut Can Yayınları, 2021 Çeviri: Hamdi Koç 208 s.
- Yüceler ile Saçmalıkların Uzayda Dansı
Rus kozmonotlarına adanmış bir kara komedi romanı Omon Ra, Varol Tümer'in çevirisiyle Türkçede. “Uyandığım zaman Dünya görüş alanımın dışında kalmıştı. Lomboz deliklerinden sadece optik camın bulandırdığı ulaşılmaz yıldızlar görünüyordu. Buz gibi soğuk boşlukta küçücük noktalar hâlinde parlayan, belki de çoktan yok olmuş ama ışıkları hâlâ her yöne ilerleyen ve birbirlerinden milyarlarca kilometre uzak olan yıldızların arasında desteksiz duran muazzam büyüklükte bir ateş topu canlandı zihnimde. Haklarında herhangi bir rastlantı ümidi bırakmayacak şekilde önceden var olan mekanik kanunlara tabi korkunç ve anlaşılmaz varlıklarından başka hiçbir şey bilmediğimiz yıldızlar arasında devasa bir ateş küresi… Düşününce, biz insanlar birbirimizle buluşuyor, gülüşüyor, omuz omuza veriyor ve vedalaşıyoruz sanki ancak bizim de bazen bilincimizin korkuyla baktığı, yükseklik ve alçaklığın, dünün ve yarının bulunmadığı, birbirimize kavuşma ümidimizin kalmadığı ya da irademizi kullanarak kaderimizi değiştirme imkânımızın olmadığı özel bir boyutta hareketsiz asılı olduğumuzu anlıyorum. Diğerlerinin başına gelenleri bize ulaşan aldatıcı parıltıya göre yorumluyoruz ve yaşamımız boyunca kaynağı çoktan yok olmuş olsa da, bize göre var olan bir ışıltıya doğru yol alıyoruz. Ben de yaşam boyu işçi, köylü, asker ve yaratıcı aydın sınıfın üzerinde yükselen bir yolda ilerlediğimi düşünüyordum. Şimdi ise ışıltılı bir karanlığın içinde, görünmeyen kader ipleriyle bir yörüngeye asılı duran gök cismi olmuştum; bu aynı, bir demir yolunda dur durak bilmeden dönen trenin hapishane vagonunda oturmak gibi bir şeydi.” Rus kozmonotlarına adanmış bir kara komedi romanı Omon Ra. Gündelik hayata yönelik alaycılığı ve mizahı Rusya’nın uzay macerasına yöneltiyor. Gogol, Bulgakov, Kafka ve Camus’nün izinde bir anormallik ve saçmalık soruşturması. Omon Ra, yüceler ve saçmaların göklerde buluşmasını anlatıyor. Rusların uzay macerasına istekliliği, teknoloji tutkusu ve bütün bunlara taş koyan Rus protokolleri etrafında uzaya tek yönlü bir bilet. Victor Olegovich Pelevin, Rus kurgu yazarı, Omon Ra, Chapayev ve Void ve P Kuşağı romanlarının yazarıdır. Kitapları, bilim kurgu türünün konvansiyonlarını taşırken, pop kültürünün unsurlarını ve ezoterik felsefeleri kaynaştıran çok katmanlı postmodernist metinlerdir. OMON RA Viktor Pelevin MonoKL, 2021 Çeviri: Varol Tümer 128 s.
- Nurdan Gürbilek'e Kent Edebiyat Ödülü
Nurdan Gürbilek, 2021 Mersin Kenti Edebiyat Ödülünü kazandı. Mersin Ticaret ve Sanayi Odası (MTSO) tarafından her yıl verilen Mersin Kenti Edebiyat Ödülünün bu yılki sahibi Nurdan Gürbilek oldu, ödül töreni Kasım ayında gerçekleştirilecek. Nurdan Gürbilek Boğaziçi Üniversitesi, İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü'nü bitirdi ve aynı bölümde master yaptı. Akıntıya Karşı, Zemin, Defter ve Virgül dergilerinde yazdı. İlk kitabı Vitrinde Yaşamak'ta 80'li yılların Türkiyesi'ndeki kültürel değişimi konu alır. Kitaplarında Türkçe edebiyat ürünlerini, Türkiye'nin yakın tarihinde öne çıkmış kültürel imgeleri, Türkçe edebiyata yön veren endişeleri, edebiyatın mağdurluk, incinmişlik ve dışlanmışlık hissiyle ilişkisini, ve yazarın özgünlük kaygısını inceledi. Edebiyat eleştirisinin toplumu anlamakta ne kadar önemli bir alan olduğunu kanıtlayan özgün bir eleştirel üslup geliştirdi. Metis Seçkileri dizisi için Walter Benjamin'in yazılarından Son Bakışta Aşk derlemesini hazırlamıştır. İki kitabında, Vitrinde Yaşamak ve Kötü Çocuk Türk'te yer alan denemelerinden yapılan bir derleme İngilizcede The New Cultural Climate in Turkey: Living in a Shop Window (Zed, 2010) başlığıyla yayımlandı. Eserlerinin edebiyatın bütününe deneme penceresinden bakan sorgulayıcı bakış açısı nedeniyle 2010 yılı Erdal Öz Edebiyat Ödülünü, Benden Önce Bir Başkası kitabıyla da 2011 Cevdet Kudret Edebiyat Ödülünü kazanmıştır.
- Aziz Nesin'in yeni kitabı çok yakında
Aziz Nesin'in İstanbul'u anlattığı, İstanbul’un güzelliklerini, sorunlarını, farklı coğrafi ve kültürel meskenlerini mercek altına alarak çeşitli mecralarda yayınladığı yazılarından derlenen Istanbul'dan Ne Haber çok yakında, raflarda... Aziz Nesin, gülmece edebiyatımızın doruğuna çıkmış yazarımızdır. Çağının sorunları karşısında etkin bir aydın tavrı göstermiştir. Toplumsal düzendeki çarpıklıkları ve çelişkileri büyük bir ustalıkla anlatmış, çağdaş Türk gülmece edebiyatının dünya ölçüsünde temsilcisi olmuştur. Asıl adı Mehmet Nusret’tir. İki yıl İstanbul’da Darüşşafaka Lisesi’nde okuduktan sonra 1935’te Kuleli Askerî Lisesi’ni, 1937’de Kara Harp Okulu’nu, 1939’da da Askerî Fen Okulu’nu bitirdi. Üsteğmenliği sırasında "görev ve yetkisini kötüye kullanmak” suçlamasıyla ordudan çıkarıldı (1944). Bir süre bakkallık yaptıktan sonra 1945’te gazeteciliğe başladı. Yedigün, Karagöz ve Tan’da çalıştı. Cumartesi adlı bir magazin dergisi çıkardı. 1946’da Sabahattin Ali’yle birlikte Markopaşa adlı mizah gazetesini yayımlamaya başladı. Türkiye’ye Truman Doktrini kapsamında yapılan Amerikan yardımını eleştiren, yayımlanmamış Nereye Gidiyoruz? adlı broşürü yüzünden 1947’de on ay ağır hapis ve üç ay on gün Bursa’da "emniyet-i umumiye nezareti” altında bulundurulma cezasına çarptırıldı. Ertesi yıl yayımlanan Azizname adlı kitabından dolayı gene tutuklandı. Dört ay tutuklu olarak yargılandıktan sonra aklandı. 1950’de G. Politzer’in Marksist Felsefe Dersleri adlı kitabının önsözünün bir bölümünü çevirtip Yeni Baştan dergisinde yayımladığı için bir yıl dört ay hapis ve ceza süresince de İstanbul’da "emniyet-i umumiye nezareti” ne mahkûm edildi. Hapisten çıktıktan sonra kitapçı dükkânı, daha sonra da bir fotoğraf stüdyosu açtı. 1954’te Akbaba dergisinde takma adlarla mizah öyküleri yazmaya başladı. Edebiyat yaşamı boyunca yüzü aşkın takma ad kullandı. 6-7 Eylül 1955’te İstanbul’da gayrimüslimlerin ev ve dükkânlarının yağmalanmasıyla sonuçlanan olayların ardından, başka solcu arkadaşlarıyla birlikte tutuklandı. Altı ay sonra salıverildi. 1956’da Bordighera’da (İtalya) düzenlenen uluslararası mizah yarışmasında "Kazan Töreni” adlı öyküsüyle birincilik (Altın Palmiye) ödülünü alması, yaşamında bir dönüm noktası oldu. Yazdıklarını kendi adıyla yayımlamaya başladı. 1957’de Kemal Tahir’le birlikte Düşün Yayınevi’ni kurdu. 1958’de yayınevinin yönetimini tek başına üstlendi ve bu uğraşı 1969’a kadar sürdürdü. Yeni Gazete, Akşam, Tanin, Öncü, Yeni Tanin ve Ustura adlı haftalık mizah ekini hazırladığı Günaydın gazetelerinde günlük köşe yazıları yazdı. 1961’de bir yazısı nedeniyle dört ay tutuklu kaldı. 1972’de Çatalca’da kimsesiz çocukları okutmayı amaç edinen Nesin Vakfı’nı kurdu ve kitaplarının bütün gelirini bu vakfa bağışladı. 1976-85 arasında her yılın edebiyat ürünleri arasından yaptığı seçmeleri ve değerlendirmeleri içeren Nesin Vakfı Edebiyat Yıllığı’nı çıkardı. 1975’te Türkiye Yazarlar Sendikası başkanlığına seçildi. Bu görevini 1989’a kadar sürdürdü. 1984’te askeri yönetime karşı Aydınlar Dilekçesi’nin hazırlanmasına öncülük etti. Bu nedenle yargılanıp aklandı. Sonraki yıllarda toplumsal eylemlere ağırlık verdi. 1993’te Aydınlık gazetesinde köşe yazıları yazmaya başladı. Salman Rushdie’nin The Satanic Verses (1988, Şeytan Ayetleri) adlı yapıtını Türkçede yayımlayacağını açıklaması nedeniyle İslamcı çevrelerin şiddetli eleştirilerine hedef oldu. 2 Temmuz 1993’te, Sivas’taki Pir Sultan Abdal Şenlikleri sırasında şeriat isteyen bir toplulukça çıkartılan ve 37 kişinin yaşamını yitirdiği Madımak Oteli yangınından sağ kurtuldu. Yapıtlarında Türkiye toplumunun genel bir görünümünü veren Aziz Nesin, halk edebiyatının anlatı öğelerinden de yararlandı. Yer yer masal teması aracılığıyla günlük olayları, toplumsal bozuklukları eleştirel ve yergici bir yaklaşımla yansıttı. Meddah geleneğinin anlatım olanaklarını da kullanarak çağdaş anlamda bir gülmece öyküsü geliştirdi. Konularını günlük yaşamdan seçti. Geniş halk kesimlerinin sorunlarını dile getirirken, toplumsal değişim sürecindeki insanın konumunu da ustalıkla yansıttı. Mizah yazarlığının yanı sıra şiir, oyun, deneme, inceleme, anı, köşe yazısı gibi türlerde de ürünler veren Aziz Nesin, başlattığı ya da içinde yer aldığı çok sayıda toplumsal etkinlikle de yaşadığı sürede ülkesinin önde gelen aydın kişiliklerinden biri oldu. Türk ulusal gülmece geleneğini çağdaş bir bileşime ulaştıran Aziz Nesin’e 1956 ve 1957’de İtalya’da Altın Palmiye, 1966’da Bulgaristan’da Altın Kirpi ve 1977’de Hitar Petar; 1969’da SSCB’de Altın Krokodil, 1975’te Asya Afrika Yazarlar Birliği’nin Lotus Edebiyat Ödülü, 1990’da Rusya’da Tolstoy Ödülü, 1991’de Fransa Şövalyelik Nişanı, 1994’te Amerikan Basın Özgürlüğü Ödülü, 1995’te Hiroşima Vakfı Ödülünün de aralarında olduğu çok sayıda ulusal ve uluslararası ödül verildi.















