top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5404 sonuç bulundu

  • "Yazar olmak arzusu içimde ilk kez onu okurken yeşermişti"

    Seda Aksoy Evren, Mahir Ünsal Eriş’le, Eriş’in Töre Sivrioğlu’yla birlikte kaleme aldığı, tarihi eğlenceli bir dille anlatan kitabı, Kim Bunlar üzerine söyleşti. "Bir meseleyi kafaya taktı mı insan kimsenin paçasından çekiştirmesine aldırmamalıdır. Sonu felaket olacaksa bile." Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu. "Bilginin ve düşünmenin yapay zekaya ihale edildiği bir dönemde" eskide kalmış ve unutulmuş olana bakmayı seven iki çocukluk arkadaşı. "Kim Bunlar?" ile tarihin sayfalarında özenle seçtikleri dünya tarihinin 23 ismini bir araya getirdi. Çocukken ansiklopedilerden keyifle keşfettikleri, araştırdıkları ve sıkılmadan sohbet ettikleri bu tarihi kişilerin içinde kimler yok ki? Kelliğini saklamak için ülkedeki herkesin saçını kazıtan imparator veya askerleri kaçmasın diye gemilerini yakan bir komutanla tanışmaya hazır olun! Yazmanın %70'inin okumak olduğuna inanan Mahir Ünsal Eriş'e "Kim Bunlar?" hakkında sorduğum sorulara verdiği yanıtlar için çok teşekkür ederim. Tarihin çok çabuk unutulduğu ve pek de ders alınmadığı bir ülkede arkeoloji okumak nereden aklınıza geldi? Nasıl bir çocukluk geçirdiniz? Ben de Töre de eskiye hep meraklı çocuklar olduk. Geriye dönmeyi, eskide kalmış, bırakılmış ya da unutulmuş şeylere bakmayı hep sevdik. Daha çocuk halimizle bile büyüdüğümüz şehir olan Bandırma'nın hayali mitolojisini yazar, ona tanıdıklarımızdan ilahlar, ilaheler uydururduk. Çocukken de çok eğlendik şimdi de çok eğleniriz. Hep birbirine benzer merakların peşinde koşmak bizi uzun yıllar süren neşeli bir maceranın kahramanları yaptı. Töre Bey ile harika bir ikilisiniz. Hem Youtube'da hem de Spotify'de yaptığınız programları dinleyenlerin hepsi derinlikli sohbetinize hayran. Farklı konular hakkında bilgi sahibi olmak ve ufuk açıcı muhabbet edebilmek bence bu dönemde çok daha kıymetli. Böyle olabilmenin formülü nedir? Doğrusunu söylemek gerekirse bunu ne ben biliyorum ne de Töre! Bilginin hatta düşünmenin bile bir iki parmak hareketiyle yapay zekaya ihale edildiği bir dönemde insanların oturup içi geçmiş iki adamın sıkıcı konularda kafa şişirecek muhabbetini dinlemeye neden heves ettiğini hiç anlamadık. Ama sanırım orada konuşulan konular kadar muhabbetimizin, arkadaşlığımızın ve büyümeyen çocukluğumuzun insanlara sıcak gelmesi gibi bir durum da var. Fakat bunların hiçbiri planlanmış, kurgulanmış şeyler, "üretilmiş içerikler" değil. Biz neredeyse on bir yaşımızdan beri yan yana geldiğimiz her anda böyle şeyler konuşuruz, bunun sadece 90x40 dakikalık bir kısmına insanlar şahit oldular. Yoksa, şaka değil, Marmara Adası'nda denize girerken de Babillilerin vergi sistemi ya da Hacı Arif Bey'in Klasik Türk Müziği için bir devrimci mi yoksa bir hain mi olduğu gibi şeyler konuşuyoruz. Sıkıcıyız. Sizce günümüzde hala "ansiklopedi çocuğu" olmak mümkün mü? Bu alfa kuşağı çocuklarının meraklı ve araştıran bir nesle dönüşmesi için ne tavsiye edersiniz? Kendilerine tavsiye veren içi geçmiş ihtiyarları dinlememelerini. Okuduğunuzda hayatınızın değişeceğini anladığınız o ilk özel çocuk kitabı neydi? Bunu okuduğunuz atmosferi veya okurken yaşadığınız bir detayı hatırlıyor musunuz? Rıfat Ilgaz'ın Bacaksız Sigara Kaçakçısı kitabı. Yazar olmak arzusu içimde ilk kez onu okurken yeşermişti. Ben de yazmalıyım böyle şeyler demiştim. Yazamadım ama hala beni hayatta tutan şey yazabilme ümididir. "Kim Bunlar" kitabınızda dünya tarihinden 23 önemli kişiden bahsediyorsunuz. Bu kişileri seçerken özellikle dikkate aldığınız bir kriter var mıydı? Biraz dengeli bir dağılıma özen göstermeye çalıştık. Örneğin cinsiyet dağılımı. Ya da tarih kitaplarını açar açmaz karşımıza çıkacaklar ve kıyıda köşede saklanmış olanlar gibi. Aslında 30 olacaktı ama hem biz yorulduk hem de okuyacak olanları yormayalım istedik. Kitapta en çok sevdiğim detaylardan biri de sadece başarılı insanları seçmemiş olmanız. Mesela Caligula. Atalarından aldığı görkemli ve zengin imparatorluğu ne yazık ki tuhaf davranışları ve zalimliği yüzünden iyi yönetememiş. Bir kara leke olarak hatırlanmasına rağmen kitabınızda yeri var. Bu 23 karakter içinde en çok sevdiğiniz karakter kimdir? Hangi özellikleri ile sizi cezbediyor? Boudica'yı çok seviyorum. Korkusuzluğu ya da korkusuzluğa mahkum oluşu beni heyecanlandırıyor. Bir de kaybedeceğini bile bile Roma gibi bir gücün karşısına hem de kendisine akıl veren bir sürü erkeğe rağmen dikilmesi çok büyük bir iş. Bu bana iki şey öğretiyor; birincisi, hayatımıza bir anlam katmanın yolu belki de bir ideale sahip olmaktır, ikincisi, bir meseleyi kafaya taktı mı insan kimsenin paçasından çekiştirmesine aldırmamalıdır. Sonu felaket olacaksa bile. Eğer bir zaman makinası olsaydı, tarihin hangi dönemine ve nereye ışınlanmak isterdiniz? Ben büyük idealleri olan biri sayılmam. Herhalde annemin sağ olduğu herhangi bir zamana giderdim. "Kim Bunlar" kitabının devamı gelecek mi? Biraz karışık. Aslında beş kitaplık bir seri olacaktı. Kim Bunlar Tarih, Mitoloji, Sanat, Bilim ve Felsefe. Ama ikincisine başlayabilmek için yayıncısının ilk kitabımıza biraz daha ilgi göstermesini bekliyoruz sanırım. Bir röporatjınızda çocuklar için bir iller ansiklopedisi yapmanın çocukluk hayalinizin olduğunu okumuştum. Bununla ilgili bir gelişme var mı? Maalesef güncel bilgilerin artık kitaplara basıldığı anda donuklaştığı bir çağda artık bu tür ansiklopediler hem işlevsiz hem de yayıncıların para yatırmak istemeyeceği kadar maddi anlamda yararsız. Hem her işi de ben yapmayayım artık durup durulayım biraz. Sevgili Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu’na, böyle bir tüketim çağında, unutulmuş şeyleri sevmeye devam ettikleri ve herşeye rağmen büyümeyen çocuk ruhlarını korudukları için çok teşekkür ederiz. Bu arkadaşlık olmasaydı “Kim Bunlar?” ortaya çıkmazdı. KİM BUNLAR? Mahir Ünsal Eriş, Töre Sivrioğlu Epsilon Yayınevi, 2026 Çizimler: Töre Sivrioğlu Tür: Araştırma 240 s.

  • Edebiyatın, dilin, beşerin ötesi: Saf Canavar

    Şule Tüzül, Sema Kaygusuz'un son romanı Saf Canavar üzerine yazdı: "Roman, doğayı yüceltmeden, olduğu gibiliğiyle tanımlayarak, insanın doğaya yeniden yakınlık kurabilme ihtimallerini sorguluyor." Sema Kaygusuz, edebiyatımızın en özel yazarlarından biri. Onun kitaplarından birini okumak, uzun süre etkisinde kalacağım bir dünyaya girdiğimi bilmek demek. Muazzam bir dil lezzeti demek. Aydınlanmak demek. Bir şeylerin ötesine geçmek demek. Aklımdan çıkmayacak sorular dizisiyle baş başa kalmak demek. Nisan ayında Metis Yayınları’ndan çıkan son romanı Saf Canavar -çok iyi bir kitap geleceğini bekliyordum- beklediğimin çok ötesinde bir kitap oldu. Kısacık bir roman ama üzerinde -her cümlesi üzerine- günlerce konuşabiliriz. Saf Canavar ne anlatıyor? Temelde, teknoloji ve bilimde hızla gelişen ancak doğadan ve kendi doğasından hızla uzaklaşan insanın varacağı olası distopik dünyayı anlatan bir roman. Ustaca kurgulanmış olay örgüsü içerisinde hem doğayı hem de kendi doğasını yok eden insanın yüz yüze kalacağı onlarca sorun romanın onlarca cümlesinde karşılığını buluyor. Çok yoğun bir anlatım. Doğayı yüceltmeden, olduğu gibiliğiyle tanımlayarak, insanın doğaya yeniden yakınlık kurabilme ihtimallerini sorguluyor. “Dünyasını yitirenler, ancak o zaman evreni keşfeder.” Roman bu cümle ile başlıyor, sayfada tek başına duran bu cümle ile. Bugünden oldukça uzak bir gelecekte, yitirilmiş bir dünyada yaşam savaşı verenlerin evreni keşfinin hikâyesi. Büyük bölümü çöle dönmüş bu distopik dünyada hayvan ve bitki türlerinin çoğu yok olmuş. İnsanlar bireyler halinde yaşıyor. Aile ya da insanların oluşturduğu herhangi bir grup yok. Birliktelikler yok. Yine bir iktidar tarafından yönetiliyor tüm insanlar. Her şey mekanik. Duygulara yer yok. Bilim o kadar gelişmiş ki, yok olan türlerden kalan ufacık bir iz, fosil, kemik, diş, tırnak üzerinden o canlı yeniden yaratılabiliyor. Hatta bu parçalardan insan yaratılıyor. Roman, duygulara, sezgiye, doğaya yer vermeyen, insan merkezli bugünün bilim dünyasına eleştiri getiriyor. Bu distopik dünyadaki bazı insanlar, yok olan türlerden kalan izleri bulmakla görevli. İnsanlar o kadar nesneleşmiş ki bir adları bile yok. Görevleri neyse onunla anılıyorlar; karabalığa dair bir iz, fosil arayana Karabalık Bekçisi, leopar izi arayana Leopar Bekçisi, semender izi arayana Semender Bekçisi deniyor. Romanın anlatıcısı Karabalık Bekçisi. Onun anlatımıyla içine daldığımız distopik dünyanın nasıl bir yer olduğunu roman ilerledikçe görüyoruz. Hikâye anlatmanın, isimlendirmenin, iktidarın istekleri dışında yaşamanın yasak olduğu bir dünya. Ama anlatıcımız Karabalık Bekçisi, birkaç kere cezalandırılmasına, sonunun ölüm olduğunu bilmesine rağmen hikâyeler anlatıyor. Bilimle de uğraşıyor ancak hikâyeleri, şiiri, duyguları, insanı yok saymadan. Bu distopik dünyanın anarşistlerinden biri o. Tüm dünyanın birbirine bağlandığı yeraltındaki maden ocakları ağının yöneticilerinden biri. Bu madende hikâyeler anlatılıyor, kitaplar okunuyor, bitkiler yetiştiriliyor. Madende duygulara yer var. Bu tek cümlelik sayfadan sonraki sayfada ise yine kısa bir metin var. Dil açısında çok etkileyici bir metin, okuru romana çekiyor. Anlatıcı bir leoparla karşılaşmasını anlatıyor. O karşılaşma anında leopara karşı hissettiği hayranlık ve saygının dile gelişi “İstesem de leoparın evreninde yoktum. Ondan çıkan bütün imgeler tekrar ona dönüyordu,” cümlesiyle ifade ediliyor. Bence doğaya dair en güzel ifadelerden biri. Saf Canavar, pek çok meselenin ötesine geçiyor. Bugünün dünyasında, birçok konuda meselelere takılıp kaldığımız için içinden çıkamıyoruz. Çünkü tanımlar da insanı sınırlıyor. Oysa doğada tanımlar yok, sınır da yok, doğa özgür. “Uğradığın her sınır, dışarı çağırır,” diyor anlatıcı. Dil politiktir diyor Saf Canavar. Dili iktidarlar belirliyor, iktidarın dilinin tanımları üzerinden yaşıyoruz bu hayatı. Ama muhalefetin dili de tanımlardan oluşuyor. Her tanım başka biçimde bir iktidara dönüşüyor. Çünkü dil insan merkezli. Tanımların, dolayısıyla dilin ötesine nasıl geçebiliriz, diyen bir metin Saf Canavar. Tanımları aşan, sahip olduğumuz sıfatlardan arınmış bir dünya kurguluyor Sema Kaygusuz. Bu tanımlardan biri cinsiyet örneğin, cinsel rollerimiz. Bu distopik dünyada kadınlık erkeklik rolleri yok, bu roller üzerinden tanımlanmıyor hiçbir şey. Dil bazı duyguları anlatmaya da yetmiyor. Sema Kaygusuz romanın başında bu duruma dikkat çekerek anlatılamayan o duygulara roman boyunca isimler yaratıyor. Saf Canavar’a özel bir dil oluşturuyor, dilin ötesine geçmeye çabalayan bir dil. Anlatılamayan o duygulara duygu makamı diyor örneğin. Madende, toprak altında bulunan kitaplardan büyük bir kütüphane var. Bu kütüphanede sözlükler de var. Çok eski dillerin sözlüklerinden bulduğu sözcüklerle isimler veriyor duygu makamlarına. Sema Kaygusuz, Deniz Gündoğan İbrişim ile yaptığı söyleşide şöyle diyor: "Hep söylerim, edebiyat dili şaşırtır diye. Adını bilmediğimiz duyguları müjdeleyebilir de." Bu distopik dünyada, bulunan kemik ya da diş gibi parçalardan insan yaratılıyor. Bu parçayı bulan kişinin, bekçinin DNA’sı bu parçalarla buluşturularak o kişiye kardeş yaratılıyor. Bu şekilde yaratılan insanlara diriltilmişler deniyor. Anlatıcı Karabalık bekçisi Asmaniler yani gökten gelenler diyor onlara. Romanın ana kahramanlarından biri Mira, diriltilmişlerden. Leopar Bekçisi’nin kardeşi. Romanda seçilen her sözcüğün, her ismin romana kattığı derin bir mana var. Mira “mucizevi”, “hayret uyandıran” anlamına gelen mirabilis’ten türemiş ve gökyüzündeki yıldızlardan birinin adı. Romandaki Mira karakteri ise insanın en saf hali, hiçbir şey bilmeyen bir yetişkin. Geçmişi yok. Görevini doğru yaparsa bir geleceği olabilir. Peki bir diş ya da kemik parçasının hafızası olabilir mi? Nesnelerin hafızası olabilir mi? Geçmiş bu parçalarla geleceğe taşınabilir mi? Mira üzerinden insanın unutulan, yok olan ya da yok edilen doğasını hatırlamaya çalışıyoruz. Mira dilin tuzağına düşmüyor. İyi ve doğru sandıklarımızın iyi ve doğru olmayabileceğini anlatıyor varlığıyla. İktidara karşı olmanın iktidarları yok etmek için yeterli olmayacağını, tanımlar üzerinden yaratılan her şey gibi iktidar karşıtlığının da bir gün başka tür bir iktidara dönüşebileceğini anlatıyor. İktidarın sözcükleri ile iktidara karşı duramayız, kendi dilimizi, kendi sözcüklerimizi yaratmalıyız diyor Saf Canavar. Sema Kaygusuz, bir söyleşide “bu kitap anlatılamasın, tanımlanamasın, ben okurun bu kitabı içinden geçtiğimiz bir tecrübe olarak okumasını isterim,” diyor ve “tecrübe” sözcüğünün altını çiziyor, deneyim değil tecrübe! Bence iyi kitapların hepsi için geçerli bu durum. İyi kitaplar her okurla o okura özel bir bağ kuruyor, bu bağ tıpkı romanda geçen anlatılamayan, tanımlanamayan duygu makamları gibi. İyi kitapların her biri içinden geçtiğimiz bir tecrübe. Saf Canavar’da da bu tecrübeyi yaşıyoruz. Yazım sürecinin sancıları karakterlere, ütopik dünyaya yansımış, o sancılar özellikle Karabalık Bekçisi ve Semender Bekçisi’nin sorgulamaları üzerinden okunabiliyor, okura ulaşıyor. Romanın beni en çok etkileyen özelliklerinden biri de, insanı anlatan bir roman olmasına rağmen aslında yaban hayatın romanı olması. Saf ve canavar sözcüklerinin anlamı üzerine derin bir sorgulama yaparken, öyle usta bir kurgunun içinde yol alıyoruz ki, yaban hayatın ve bir hayvanın hikâyesini okuduğumuzu ancak romanı bitirdiğimizde fark ediyoruz. Hiç de uzak olmayan bir gelecekten şöyle sesleniyor bize Saf Canavar: “Bu çölleşmiş, her yüzyılda bir bombalanmış, köyleri boşaltılmış, suyu gaspedilmiş, ormanları yakılmış, mağaraları gazlanmış, toplu kıyımlarda insanları öldürülmüş, canlılığın tümüyle kazındığı toprak parçasında, yaşamın kaynağını tartışıyordu geri zekâlılar.” Türlerin yok olması demek insanın da yok olması demek. Bugüne kadar yok olan türlerin ah’ı üzerimizde kocaman bir ağırlık. Saf Canavar’ın distopik dünyası hiç de uzak değil… SAF CANAVAR Sema Kaygusuz Metis Yayınları, 2026 Tür: Roman 152 s.

  • Erdal Öz Edebiyat Ödülleri açıklandı

    Erdal Öz Edebiyat Ödülleri bu yıl üç ayrı dalda sahiplerini buldu. Onur Ödülü Adnan Özyalçıner’e, Roman Ödülü Polat Özlüoğlu’na, İlk Öykü Kitabı Ödülü ise Nesimi Yetik’e verildi. Ödüller, 26 Ekim’de düzenlenecek törenle sahiplerine sunulacak. 2008 yılından bu yana verilen Erdal Öz Edebiyat Ödülü’nün, bu yıldan başlayarak üç ayrı dalda düzenleneceği duyurulmuştu. Geleneksel Erdal Öz Ödülü, “Onur Ödülü” adıyla edebiyatımızın ustalarına sunulmaya devam edecek. Bunun yanında her yıl bir “Roman Ödülü”, bir de “İlk Öykü Kitabı Ödülü” verilecek. Ödüllerin seçici kurulları yaz boyu süren çalışmalarını sonlandırdı. Böylece Erdal Öz Edebiyat Ödülleri’nin bu yılki sahipleri de belli oldu: 2026 Erdal Öz Onur Ödülü: Adnan Özyalçıner 2026 Erdal Öz Roman Ödülü: Polat Özlüoğlu 2026 Erdal Öz İlk Öykü Kitabı Ödülü: Nesimi Yetik SEÇİCİ KURULLARIN GEREKÇELERİ ŞÖYLE: 2026 Erdal Öz Onur Ödülü Gerekçesi: "Türk edebiyatına ve özellikle öyküye verdiği altmış yılı aşan emeği, özgün anlatımı ve edebiyatımızın insanı merkeze alan damarına yaptığı kalıcı katkı nedeniyle Adnan Özyalçıner Erdal Öz Edebiyat Onur Ödülü’ne değer görülmüştür. 1950 Kuşağı’nın önemli temsilcilerinden biri olan Adnan Özyalçıner, öykülerinde özellikle İstanbul’un emekçilerini, yoksullarını ve gündelik hayatın görünmeyen insanlarını kendine özgü yalın, yoğun ve şiirsel bir dille anlatmış, bireyin hayatını toplumsal gerçeklikle buluşturan özgün bir öykü dünyası kurmuştur. Uzun yıllara yayılan yazarlığının yanı sıra dergicilik, örgütçülük gibi nitelikleriyle de Türk edebiyatına emek vermiştir. Erdal Öz ile aynı kuşağın edebiyat anlayışından beslenen Adnan Özyalçıner’in ödüllendirilmesi, yalnızca seçkin bir öykücünün uzun soluklu edebiyat emeğini değil, insanı ve hayatı merkeze alan güçlü bir öykü geleneğinin de onurlandırılması anlamına gelmektedir." Seçici Kurul: Metin Celâl, Turgay Fişekçi, Ayşe Sarısayın 2026 ERDAL ÖZ ROMAN JÜRİSİ DEĞERLENDİRME SONUCU GEREKÇE 2025 yılında yayımlanan ve roman jürisi tarafından değerlendirilen romanlar arasında Polat Özlüoğlu’nun Kalbin Durduğu Bütün Zamanlar başlıklı romanı konusu, konunun ele alınma biçimi, birden çok bilinç ve duyumsayışı bir araya getiren kurgusu ve yazınsal biçemiyle öne çıkmış ve ödüle layık görülmüştür. Romanın kurgusu işkence gören ile işkenceciyi farklı zamanda ve farklı yerde tekrar bir araya getiren bir ‘buluşma’ çevresinde anlatıcının, kadın kahramanın ve işkencecinin söylemleri üzerinden ilerler; insan onurunun ve saf kötülüğün adaletsiz oyununu okurun da düşünmesini ister. Kadın kahraman intikamla körleşmek yerine o tuhaf enkazdan çıkmayı ve bütün korkularıyla ve yaralarıyla kendisini var etmeyi seçmiştir. Bu nedenle romanın hem insanlık dışı şiddetin faillerinin gözünün içine bakan hem de insan onurunu hatırlatan ahlaki bir çağrısı vardır: Dizginlenemez ve gücünü sınırsızca pekiştiren bir karanlığın orta yerinde insan olmaktan başka hiçbir seçeneğin kalmayışını hatırlatan, kahramanlığı değil sadece zifiri karanlıktan ışığa bakmayı, ölüm korkusuna karşı hayatın gücünü hatırlatan alçakgönüllü bir çağrı. 12 Eylül 1980 darbesinin izini dört kişi üzerinden süren romanın, 12 Mart 1960 döneminde yaygın ve normalleşmiş işkencelerle kanayan ruhları ve yaralanan bedenleri anlatan Erdal Öz’ün roman evreniyle sessiz bir bağ kurduğu da gözlemlenmektedir. Polat Özlüoğlu’nun romanı Türkiye’de toplumsal ve siyasal kırılmaları, savrulmaları, devlet gücüne ilişkin ortak bellekte kalanları hatırlatmakta, bireysel ve toplumsal dönüşümleri yazınsal bir kurgu içinde, özenli biçemiyle anlatmaktadır. Tüm bu gerekçelerle Erdal Öz Roman Ödülü’ne değer gördüğümüzü bildiririz. Saygılarımızla, Seçici Kurul: Oğuz Demiralp, Nedret Öztokat Kılıçeri, Levent Yılmaz. 2026 Erdal Öz İlk Öykü Kitabı Ödülü Gerekçesi: Bu yıl ilk kez verilecek Erdal Öz İlk Öykü Kitabı Ödülü değerlendirmeleri sonucunda, bu yıl ödülün Nesimi Yetik’in Ben ve Gulyabani adlı öykü kitabına verilmesine karar verilmiştir. Eseri seçerken önceliğimiz, çağdaş öykü dağarcığına yeni bir katkı sunan, dil ve kurguda olgunluk gösteren çalışmaların öne çıkarılmasıydı. “Ben ve Gulyabani” bu ölçütleri karşıladığı gibi, kısa öykü formunun imkânlarını ustaca kullanan, özgün ve etkileyici bir bütünlük sergilemiştir. Kitabın güçlü yanları arasında dil hassasiyeti ve anlatımın ölçülülüğü ilk göze çarpandır. Nesimi Yetik, gösterişten uzak ama etkileyici bir üslupla, sıradan görünen anları, jestleri ve duyusal izlenimleri anlatının dokusuna incelikle işliyor; bu unsurlar öykülere ruhsal bir derinlik ve şiirsellik katıyor. Bu incelikli dil kullanımı, öykülerdeki duygusal ritmi ve okurda oluşturduğu sürekliliği güçlendiriyor. Kurgusal açıdan eser, tek tek öykülerin bağımsızlığını korurken aynı zamanda kitap boyu süren bir ritim ve tema ağı örüyor. Karakterlerin iç dünyalarına nüfuz etme biçimi, anlatıdaki boşluklar ve ima edilen geçmişler okuru aktif kılıyor; okurun metinle kurduğu ilişkiyi daraltıp genişleten bir gerilim yaratılıyor. Bu yapı, çağdaş kısa öykü geleneğinde hem gelenekçi hem de deneysel unsurların dengeli bir biçimde bir arada kullanılabildiğinin örneğini veriyor. Ayrıca jüri, 11 öykülük bu eserin tematik zenginliğini ve insan hallerine dair gözlemlerinin evrensel yankısını da takdir etmiştir. Bu nedenlerle Erdal Öz İlk Öykü Kitabı Ödülü’nü Nesimi Yetik’in Ben ve Gulyabani adlı kitabına takdim etmekten memnuniyet duyuyoruz. Nesimi Yetik’i içtenlikle kutluyor; eserin yayınevini ve emeği geçenleri tebrik ediyoruz. Seçici Kurul: Jale Özata Dirlikyapan, Murat Yalçın, Müge İplikçi ÖDÜL TÖRENİ Erdal Öz Edebiyat Ödülleri, 26 Ekim 2026 Pazartesi günü Dada Salon’da düzenlenecek törenle sahiplerine sunulacak.

  • Kahraman olmak istemeyen bir semt çocuğunun metafizikle imtihanı

    Zeynep Yıldız, Hüseyin Meşeli'nin romanı, Kabir Böcekleri üzerine yazdı: "Roman, insanın kendi gölgesiyle yürümek zorunda kalışının, vicdan ile kibir arasındaki bitmeyen savaşın ve karanlığın içinden geçerek hakikate ulaşma arzusunun hikâyesi." Hikâyeyi Yazdıran Ses Hüseyin Meşeli, 1969 yılında Malatya’da doğdu. Görece renkli ve kozmopolit bir sosyo kültürel çevrede, sözün, sohbetin ve müziğin hiç eksik olmadığı bir evde yetişip büyüdü. Meşeli’nin yazarlık serüveni, birçok yazarınkine benzer bir yerden başlıyor: Hayatın yorucu dönemlerinden birinde tutulan günlüklerden. Başlangıçta amaç edebiyat değil, biraz olsun hafiflemek; zihni meşgul eden düşünceleri kâğıda bırakarak nefes alabilmekti. Fakat bir süre sonra sürekli kendinden söz etmek, kendi yaralarının etrafında dönüp durmak onu sıkmaya başladı. Tam yazmayı bırakmayı düşünürken, kendi anlatımına göre zihninde başka bir ses belirdi. “Kendi sıkıcı hikâyeni değil, benimkini yaz.” Bu sesin sahibi Binbaşı Cezzar’dı. Böylece yazarın kalemi yön değiştirdi. Günlük sayfalarında başlayan yolculuk, zamanla kendi iradesi, itirazları ve huyları olan bir karakterin peşinden sürüklenen uzun bir yazma serüvenine dönüştü. Meşeli’nin yıllar boyunca farklı insanlardan dinlediği hikâyeler, gözlemleri, hayata dair biriktirdikleri ve özellikle insan doğasına duyduğu merak, Cezzar’ın karakterinde birleşti. Kabir Böcekleri’nin ortaya çıkış hikâyesini ilginç kılan da tam olarak bu. Roman, büyük bir fikrin değil; giderek ete kemiğe bürünen bir karakterin peşinden yürünerek yazılmış hissi veriyor. Sayfalar ilerledikçe okur, yazarın bir kahraman yaratmaya çalıştığını değil, sanki çoktan var olan birini anlatmaya çalıştığını düşünüyor. Ne İşim Var Benim Burada? Bazı insanlar hikâyelerin peşinden gider. Bazılarıysa ne kadar kaçmaya çalışsalar da hikâyeler onların peşini bırakmaz. Binbaşı Cezzar ikinci gruptandır. O, kadim kehanetlerin peşinde koşan, hakikatin sır perdelerini aralamaya çalışan seçilmiş bir kahraman değildir. Dünyayı kurtarmak gibi bir niyeti, insanlığa yol göstermek gibi bir iddiası da yoktur. Hatta çoğu zaman içinde bulunduğu tuhaf olayların ortasında durup aynı soruyu sorar: “Ne işim var benim burada?” Kabir Böcekleri’nin en güzel yanı budur. Hüseyin Meşeli okuru kusursuz ve yüceleştirilmiş bir kahramanla değil; korkuları, öfkeleri, şüpheleri ve itirazları olan sıradan bir insanla karşı karşıya bırakır... Romanın ilk sayfalarında Binbaşı Cezzar’ı bir kahraman olarak değil, kendi enkazı arasında dolaşan bir adam olarak tanıyoruz. Kendi felaketlerini içinde taşıyor. Nereye giderlerse gitsin, hangi şehre sığınırsa sığınsın, hangi yüzü takınsa, hangi makamın ya da hangi inancın arkasına gizlenirlerse gizlensin, o felaket Cezzar’ ın içinde yaşamaya devam eder. Binbaşı Cezzar, okurun karşısına bir zafer anında değil, dağılmış bir sabahın içinden çıkar. Kafka’nın Gregor Samsa’sını hatırlatan böcek imgesiyle açılan bu sabah, yalnızca kötü bir uyanış değildir; Cezzar’ın zihninde çoktan yuva kurmuş korkuların, huzursuzlukların ve bilinmezlik duygusunun ilk işaretidir. Kabir böcekleri henüz yalnızca bir korkunun gölgesi olarak belirirken, Cezzar’ın asıl meselesinin ölümden çok hayatla olduğunu hissediyorum. Sanki uzun süredir yanlış limanda demirlemiş bir gemi gibi; nereye ait olduğunu, neden burada olduğunu, neyi beklediğini kendisi de tam olarak bilmiyor. Hüseyin Meşeli, karakterini yüceltmek yerine onun çatlaklarını göstererek anlatmayı tercih ediyor. Alkolün sisine rağmen Cezzar içinde sönmemiş bir kıvılcım olduğunu seziyorum. Tam da bu yüzden romanın ilk bölümleri bir düşüş hikâyesi gibi görünse de satır aralarında başka bir yolculuğun hazırlığı hissediliyor. Bazı insanlar savaşı bırakır ama savaş onları bırakmaz. Cezzar’ın hayatında kurşunlar susmuş, operasyonlar bitmiş, üniformalar dolaba kaldırılmış olabilir. Ama insan bazen cepheyi yanında taşır. Gittiği her yere götürür. Rakı masasına, çocuklarının yanına, sevdiği kadının karşısına... Çünkü hayatta bazı kapılar omuz vurularak açılmıyor. Bazı düşmanlar dövülerek yenilmiyor. Bazı savaşlarda rütbenin, cesaretin, gücün hiçbir karşılığı yok. Yıllar sonra karşısına çıkan oğlunun gözlerinde bunu görüyoruz. Bir insan onlarca çatışmadan sağ çıkabilir ama kendi çocuğunun kırgınlığından sağ çıkamayabiliyor. Roman ilerledikçe Cezzar gözümde büyümüyor. Küçülüyor. İnsanlaşıyor. Çünkü kusursuz kahramanlar yalnızca hikâyelerde yaşar. Oysa gayet defolu bir kumaş var Cezzar da. Hepimiz gibi o da kırık, eksik, yarım… Cezzar’ın hikâyesinde en çok aklımda kalan çatışmalar, operasyonlar ya da dövüş sahneleri olmadı. Oğlunun yumrukları oldu. Çocuklar büyüyor. İnsanlar yaşlanıyor. Öfkeler de büyüyor. Biriktikçe sertleşiyor. Sonra yıllarca kurulmuş cümlelerin, verilemeyen cevapların, tutulmayan sözlerin yerine konuşuyorlar. Bir baba için dünyanın en ağır yenilgisi nedir bilmiyorum. Ama insanın kendi evladının gözlerinde yabancıya dönüşmesi bunlardan biri olmalı. Belki de bu yüzden Cezzar’ın asıl savaşı ne dağlarda ne sokaklarda ne de kışlalarda. Asıl savaş eve döndüğünde başlıyor. Metnin güçlü taraflarından biri de İstanbul’un eski semtlerinden Foça’ya, Büyükada’dan Yedikule’ye kadar uzanan coğrafyayı yalnızca mekân olarak kullanmaması. Bu yerler hikâyenin dekoru olmaktan çok hafızası gibi duruyor. Özellikle eski İstanbul anlatılarıyla mistik göndermeler yan yana geldiğinde romanda yer yer şehir efsanelerini andıran bir hava oluşuyor. Bu atmosfer bana zaman zaman Ahmet Ümit’in bazı romanlarını, zaman zaman da eski Yeşilçam filmlerindeki karanlık İstanbul hissini hatırlattı. Hayatımızın büyük kısmını açıklayabildiğimiz şeylerin içinde geçiriyoruz. Sabah güneş doğuyor, akşam batıyor. Bir sebep sonuç zinciri kuruyor, onun güvenli sınırları içinde dolaşıyoruz. Sonra bazen küçücük bir şey oluyor. Bir cümle. Bir rüya. Bir tesadüf. Yıllardır kilitli tuttuğumuz bir çekmece kendi kendine aralanır ve bu olduğunda kapağı kapatıp yoluna devam edersin ya da içine bakmadan duramazsın. Kabir Böcekleri biraz o ikinci tür insanların hikâyesi gibi. Roman ilerledikçe sürekli eski evleri düşündüm. Çocukluğumuzun geçtiği, yıllar sonra önünden geçtiğimizde küçülmüş görünen evleri... O evlerin kullanılmayan odalarını. Kapısı açılmayan tavan arasını. Kimsenin el sürmediği sandıkları. Her ailede vardır böyle yerler. Her insanın içinde de. Üzerini örttüğümüz şeylerin gerçekten kaybolduğuna inanmayı severiz çünkü. Oysa bazı şeyler toprağın altında tohum gibi bekler, bir gün yeniden ortaya çıkmak için. İnsan bazen geçmişini geride bıraktığını sanıyor. Oysa geçmiş, gölge gibi doğru ışığı bulduğunda ortaya çıkıverir. Romanlar okura bir hikâye anlatır, bazıları ise insan doğasına dair rahatsız edici sorular sordurur. İlk bakışta bir ölümün, bir mirasın ve geçmişte kalmış sırların etrafında şekillenen bir olay örgüsü gibi görünse de çok daha evrensel bir mesele anlatılıyor: İnsan ne zaman sahip olduklarıyla yetinmeyi bırakır ve ne uğruna kendi vicdanını susturabilir? Roman boyunca karakterler yalnızca olayların taşıyıcısı olarak değil, farklı insanlık hâllerinin temsilcileri olarak karşımıza çıkıyor. Kimi sadakati, kimi ihtirası, kimi ise güç ve para arzusunu temsil ediyor. Bu nedenle Roman ilerledikçe asıl merak edilen şey suçun nasıl işlendiği değil, insanların hangi kırılma noktalarında kendilerinden uzaklaştıkları oluyor. Eserde aile kavramı da idealize edilmiş bir yapı olarak sunulmuyor. Kan bağı ile ahlaki bağın her zaman aynı şey olmadığı, insanın en büyük yaralarını bazen en yakınlarından alabileceği gösteriliyor. Bu yönüyle roman, aile ilişkilerine dair romantik kabullerin ötesine geçerek daha gerçekçi ve sert bir tablo çiziyor okura. Yazarın olay örgüsünü yalnızca maddi çıkar çatışmaları üzerinden kurmaması vicdan, kader, inanç, tesadüf ve hakikat arayışı zaman zaman iç içe geçerek hikâyeye farklı katmanlar kazandırıyor. Böylece roman sadece bir gizemi çözmeye çalışan insanların hikâyesi olmaktan çıkıp adalet kavramının farklı yüzlerini sorgulayan bir anlatıya dönüşüyor. Kitap bende, bir ölümün ardındaki gerçeği arayan insanların hikâyesinden çok, insanın kendi karanlığıyla yüzleşmesinin hikâyesi olarak kaldı. Çünkü bazı sırlar ortaya çıktığında yalnızca geçmişi aydınlatmaz; insanların gerçek yüzlerini de görünür kılar. Bazı insanlar tıpkı dibi çamurlu bir su gibi... Üstüne ne kadar temiz su eklerseniz ekleyin, ilk karışmada tortu yeniden ortaya çıkar. Romanın karakterleri de bize bunu gösteriyor. Kötülük bazen yoksulluktan, çaresizlikten ya da cehaletten doğmaz; bazen insanın mayasında vardır ve fırsatını bulduğunda kendisini gösterir. Bazı romanlar bir cinayetin peşine düşer, bazıları bir kayboluşun. Bu roman ise insanın karanlık tarafının izini sürüyor. Mesele insan tabiatı olduğunda her kültürde, farklı coğrafya ve dinlerde kulaktan kulağa aktarılan olağandışı dediğimiz pek çok hikâye gibi romanın merkezinde adalet arayışı var. Fakat bu adalet arayışı mahkeme salonlarında değil; insanların hafızasında, vicdanında ve geçmişle hesaplaşmalarında yürütülüyor. Cezzar karakteri, parçaları bir araya getirmeye çalışırken aslında sadece bir ölümü değil, yıllardır üzeri örtülmüş ilişkileri, çıkar ağlarını ve ihanetleri de ortaya çıkarıyor. Kötülüğü açıklamaya çalışırken mazeret üretmiyor. Günümüzde pek çok anlatıda insanlar çocukluk travmaları, sosyal çevreleri veya yaşadıkları zorluklarla açıklanmaya çalışılır. Oysa bu romanda farklı bir bakış açısı hissediliyor. Bazı insanlar bulanık su gibidir. Sorun suya sonradan ne karıştığı değildir; dipteki tortu zaten başından beri oradadır. Eğitim, para, makam, güç ya da çevre yalnızca o tortuyu görünür hâle getirir. Karakterlerden bazıları tam da böyle çiziliyor. Güç ellerine geçtiğinde değişmiyorlar; aslında kim olduklarını gösteriyorlar. Aile bağları kutsal bir güvence değil. Aynı anne babadan doğan insanların birbirlerine karşı acımasızlaşabilmesi, kan bağının karakter garantisi vermediğini hatırlatıyor. İhanetin en ağır biçimi çoğu zaman yabancılardan değil, en yakındakilerden geliyor. Öte yandan eser yalnızca karanlık karakterlerden oluşmuyor. Bazı karakterler hikâyeye vicdanı, merhameti ve insan sıcaklığını taşıyor, varlıkları, güç ve çıkar hesaplarının arasında nefes alınabilecek bir alan açıyor. Geçmiş gömülüyor, üzeri örtülüyor, unutulduğu sanılıyor ve zamanı geldiğinde toprağı yarıp çıkıyor. Üstelik onu gömenlerin karşısına. Masayı devirecek olan hamle değil, hiç hesaba katılmayan insani bir zaaf oluyor hikâyede. Öyle bir düğüm ki çekilen her ip başka bir yeri sıkıştırıyor. Kimse gerçekten kazanmıyor. Herkes biraz daha dibe çekiliyor. Tüm olay örgüsü karakterlerin enteresanlığı dışında Metafizik boyutla kurulan bağlantılarla ilginçleşiyor. Ancak yazar bunu mutlak cevaplar vermek için kullanmıyor. Aksine görünür olanla görünmeyen, kaderle irade, dünyevi adaletle ilahi hesap arasındaki sınırları bulanıklaştırıyor. Okur sürekli olarak iki açıklama arasında bırakılıyor: Ya yaşananların ardında gerçekten aşkın bir müdahale vardır ya da insan zihni anlam arayışında kendi işaretlerini üretmektedir. Romanın gücü de bu belirsizliği koruyabilmesinde yatıyor. Sayfalar ilerledikçe olay örgüsü büyüyor ama asıl genişleyen şey karakterlerin iç dünyaları. Bu nedenle Kabir Böcekleri yalnızca suç, siyaset ve hesaplaşma üzerine kurulu bir roman olarak okunmamalı. Aynı zamanda insanın kendi gölgesiyle yürümek zorunda kalışının, vicdan ile kibir arasındaki bitmeyen savaşın ve karanlığın içinden geçerek hakikate ulaşma arzusunun hikâyesi olarak da değerlendirilmeli. Romanın son sayfaları, başlığın taşıdığı metaforu nihayet görünür kılar. Başlangıçta yalnızca bir korku imgesi gibi duran “kabir böcekleri”, finalde fiziksel bir varlıktan çok daha fazlasına dönüşür; bastırılmış suçların, gömüldüğü sanılan günahların ve toprağın altında kalmayı reddeden hakikatin sembolü hâline gelir. Akif ve Hatice’nin çürümüş bedenleriyle birlikte ortaya çıkan bu görüntü, okura ölümün biyolojik gerçekliğinden ziyade vicdanın çürümesini hatırlatır. Cezzar’ın avucuna aldığı böcekler ise romanın en güçlü sahnelerinden birinde adeta bir tebliğ, bir işaret, bir eşik vazifesi görür. “Bu kabir böceklerinin dile gelmesini bekle” cümlesi, yalnızca hikâyenin değil, serinin de geleceğine bırakılmış güçlü bir vaat gibidir. Cezzar’ın yolculuğu da burada farklı bir evreye girer. İlk kitap boyunca onu daha çok eylemleriyle, öfkesiyle ve hesaplaşmalarıyla tanıdık. Ancak son sayfalarda görülen kırılmalar, rüyalar ve açıklanamayan tecrübeler, ikinci kitapta karakterin iç dünyasının çok daha derin katmanlarının açığa çıkacağının işaretlerini veriyor. Görünen o ki önümüzdeki anlatı yalnızca yeni düşmanların değil, Cezzar’ın kendi karanlığıyla, korkularıyla ve geçmişten bugüne taşıdığı yüklerle de yüzleşeceği bir hikâye olacak. Kasım ayında yayımlanacağı belirtilen devam kitabı bu nedenle yalnızca olay örgüsünün sürmesini bekleyenler için değil, karakter derinliği ve metafizik katmanı merak eden okurlar için de dikkat çekici bir beklenti yaratıyor. Kabir Böcekleri ilk kitapta toprağın altından gelen fısıltıyı duyurdu. Şimdi geriye yalnızca o fısıltının ne söylediğini öğrenmek kaldı. Belki de asıl hikâye, tam da burada başlıyor. KABİR BÖCEKLERİ Hüseyin Meşeli Ange Yayınları, 2026 Tür: Roman 362 s.

  • Şehrin yeni sakini: Bir keçinin peşinde başlayan macera

    Özge Doğar, okuyucuyu günlük hayatın akışından çıkarıp çevresiyle kurduğu ilişki üzerinden düşünmeye davet eden bir çocuk romanı ile karşınızda. Şehirde bir keçi olduğunu duysanız ne düşünürdünüz? Bir çiftlikten kaçmış olabilir mi? Belki de kaybolmuştur veya şehrin kalabalığı içinde kendine yeni bir hayat arıyordur. Peki ya bir sabah onu hiç beklemediğiniz bir yerde, bir apartmanın girişinde, okulun bahçesinde ya da kütüphanenin önünde görürseniz? Ya da sıradan bir günün parkında… Hikâyenin merkezinde, şehrin ortasında ortaya çıkan bir keçi var. Onun nereden geldiği, neden şehirde olduğu ve nereye gideceği kısa sürede herkesin merak konusu olur. Başlangıçta sıradan bir “kaçak hayvan” hikâyesi gibi görünen bu olay, Yazar Özge Doğar’ın kaleminde bambaşka bir serüvene dönüşüyor. Şehir, kitap boyunca yalnızca hikâyenin geçtiği bir mekân değil aynı zamanda yaşayan, değişen ve içinde farklı canlıların bir arada bulunduğu büyük bir dünya. Şehirde Bir Keçi Var, tam da bu noktada çocuklara şu soruları soruyor. Bir hayvanın yaşam alanı neresi? Şehirler yalnızca insanlar için mi tasarlanıyor? Hayvanlarla karşılaştığımızda onlara nasıl davranmalıyız? Bir hayvanı sevmek ile onun ihtiyaçlarını anlamak arasında nasıl bir fark var? Bir canlıyı korumak, onu kendi istediğimiz biçimde yaşamaya zorlamak anlamına gelir mi? Bu soruların yanıtlarını çocukların yerine vermek yerine, onları düşünmeye alan açmak hikâyenin en önemli taraflarından biri. Çocuklar, bir keçinin şehirde ne işi olduğunu merak ederken aslında çok daha büyük bir sorunun kapısını aralayabilirler: Bir şehri kimler için yaşanabilir hâle getiriyoruz? Bu nedenle Şehirde Bir Keçi Var, hayvan sevgisinin ötesine geçen bir hikâye anlatıyor. Empati, sorumluluk, dayanışma, merak, birlikte çözüm üretme ve farklı canlıların yaşam hakkına saygı gibi temaları maceranın doğal akışı içinde ele alıyor. Özge Doğar, çocuklara bir keçi aracılığıyla “Burası bizim şehrimiz.” cümlesinin ardından “Biz derken kimleri kastediyoruz?” diye sorduruyor. Şehirdeki keçi ile tanışmaya hazır mısınız? ŞEHİRDE BİR KEÇİ VAR Özge Doğar Meraklı Kaşifler, 2026 44 s.

  • “Hepimiz benzer hayatları yaşayan bir topluluktan ibaretiz”

    Yasemin Seven Erangin, Onur Özkoparan ile söyleşti: "Sıradan insanları, pek önemsenmeyen hayatları, insanın kendine söylediği ve çoğu zaman kimsenin duymadığı şeylerin edebiyatta bir karşılığı olduğuna inanıyorum." Onur Özkoparan, edebiyatın hayatla kurduğu güçlü bağın peşinden giden yazarlardan. Yazarlık serüvenini, üretme motivasyonunu ve kelimelerle kurduğu ilişkiyi konuştuğumuz bu söyleşide; bir hikâyenin nasıl doğduğundan, yazar olmanın beraberinde getirdiği sorumluluklara kadar uzanan samimi bir sohbet gerçekleştirdik. Onur Özkoparan’ın yazarlığında sıradan hayatların, iç seslerin, sıkışmışlıkların ve gitme isteğinin kendine özgü bir karşılığı var. Vasat Adamın Maceraları& Mırıldanmalar öykü kitabı ve ikinci baskısını yapan son kitabı Her Şeyi Bırakıp Gitmeyi Düşünüyorum boyunca insanın kendisiyle yaptığı o bitmeyen konuşmaya tanıklık ediyoruz. Peki, bütün bu metinlerin arkasındaki Onur Özkoparan, yazdıklarına ne kadar güveniyor? Yazdıklarıma güveniyorum ama bu, yazdığım her şeyi çok iyi bulduğum anlamına gelmiyor. Hatta çoğu zaman kendi metinlerime karşı acımasız olduğumu düşünüyorum. Belki editörlük yapmamın bunda payı vardır. Ama kendime ait bir anlatma biçimi oluşturmaya başladığımı düşünüyorum. Sıradan insanları, pek önemsenmeyen hayatları, insanın kendine söylediği ve çoğu zaman kimsenin duymadığı şeylerin edebiyatta bir karşılığı olduğuna inanıyorum. Bir de hayatın bütün o sıkıntılarına rağmen komik, hatta bazen saçma bir tarafı olduğunu düşünüyorum. Tabii insan kendi yazdıklarının değerini belirleyecek son kişidir. Yazdıkça, okudukça bazı eski metinlerimde bugün yapmayacağım şeyleri de görüyorum. Bu da normal. Sizi yazmaya iten şeyin “anlatma ihtiyacı” mı, yoksa kendinizden kurtulma isteği mi olduğunu merak ediyorum. Bir insan neden yazmaya başlar; söyleyecek çok şeyi olduğu için mi, konuşamadığı için mi? Eğer mutlaka bu ikisinden birini seçmem gerekiyorsa yazmaya iten şey, kendimden kurtulma isteği diyebilirim. Çünkü insan sanırım istese de istemese de toplum içerisinde yaşadığı için kendini sınırlayan, belirli kalıplar içerisine yerleştiren bir varlık. Ve zaman zaman bu kalıpları yırtan, bulunduğu pozisyonu tersine çeviren bir sihirli değneğe ihtiyaç duyuyor olabilir. İşte burada da devreye sanırım yazın ve düşün dünyası giriyor. Her yazarın yolculuk amacı farklı olabilir tabii. Onları yazmaya iten sebepler bambaşka olabilir. Benimkisi bir anlam arayışı, “İnsanın varoluş amacı nedir?” sorusunun yönlendirdiği alanlarda gezinmek belki… Vasat Adamın Maceraları’ndaki “vasat” adamı bugün yeniden yazsanız, ona daha mı şefkatli davranırdınız, yoksa hâlâ onunla dalga geçer miydiniz? Şefkatli davranır mıydım bilmiyorum, ama daha acımasız olamazdım sanırım. “Vasat adam” başına gelenlere çoğu zaman tepki göstermeyerek aynı zamanda benliğini yitirmeye başlayan ortalama bir karakteri temsil ediyor. Bunu çok fazla tekrarlamış olabilirim, ama birçoğumuz ortalama insanlarız yani vasatız ve bu gayet normal. Bize dayatılan ve bizden beklenen bir başarılı olma, kazanma hikâyesi var. “Vasat Adamın Maceraları” umursanmayanın birinin içinde bulunduğu duruma gösterdiği tepkileri veya tepkisizliği izleyen bir öykü. Mırıldanmalar ismi bana yüksek sesle söylenemeyen şeyleri düşündürüyor. Sizin edebiyatınızda “mırıldanılan” ama hiçbir zaman açıkça söylenmeyen bir şey var mı? Kitaba ismini veren öykülerden biri “Mırıldanmalar.” Aslında orada yalnız yaşayan evhamlı bir adamın gevezeliklerini, safsatalarını okuyoruz, ancak sizin de bahsettiğiniz gibi bazı şeyler yüksek sesle söylenemiyor, genelleme yapamam ama kurmacada bile birçok yazarın mevcut konjonktür gereği maalesef kendine otosansür uygulamak zorunda kaldığını söyleyebiliriz. Son kitabınızın adı Her Şeyi Bırakıp Gitmeyi Düşünüyorum. Açık konuşalım: Sizce insan gerçekten gitmek istediği için mi “gitmek istiyorum” der, yoksa kaldığı yerde değişecek gücü bulamadığında mı? Bu kitap biraz da sizin gitme ihtimalinizle hesaplaşmanız mı? Bence insan çoğu zaman gerçekten gitmek istediği için değil, bulunduğu yerdeki mutsuzluğunu gidermek için ve bulunduğu yerde başka türlü yaşamanın yolunu bulamadığı için gitmek istiyor. “Her şeyi bırakıp gideceğim,” cümlesi zaten çoğumuzun hayatında en az birkaç kez kurduğu bir cümle. Çünkü gitmek romantik bir fikir ama kalıp bir şeyleri değiştirmek yorucu. Kitabın benim gitme ihtimalimle hiç ilgisi yok dersem de yalan söylemiş olurum. Elbette kendimden parçalar var. Ben de hayatımın bazı dönemlerinde her şeyi bırakıp başka bir yerde, başka bir hayat kurmayı düşündüm. Ama düşünmekle yapmak arasında çok fark var. Romandaki gitme meselesi zaten spontane gelişen bir mesele ve romantik bir gitme arzusu çerçevesinde şekillenmiyor. Romandaki bu gidiş de fiziksel bir gidiş değil esasında. Bana gelecek olursak, ben gittim mi? Evet. Birkaç kez. Ama her seferinde döndüm. Kitaplarınızda insanın kendi hayatına dışarıdan bakması hissi güçlü. Peki siz kendi hayatınıza baktığınızda kendinizi daha çok “kahraman” mı, “gözlemci” mi, yoksa biraz da “başına gelenleri anlamaya çalışan biri” olarak mı görüyorsunuz? Başına gelenleri anlamaya çalışan biri diyebilirim. Toplum içerisindeki konumum nedir? Birey olmaya çalışırken kendime ve topluma yabancılaştığım noktalar neler? Bunların sebebi ne? Ben her zaman umursanmayan insanın iç dünyasını merak etmişimdir. Kimsenin umursamadığı biri, nasıl hayatta kalır? Motivasyonu nedir, kendine ne söyler? Bunu anlamaya çalışıyorum. Yazdıklarımda da anlama arayışının izleri görülebilir. Öğretmenlik yapan bir yazar olarak her gün insanlarla, özellikle gençlerle temas ediyorsunuz. Yazar Onur’un, öğretmen Onur’dan öğrendiği en sert gerçek ne oldu? Öğretmen Onur’un yazardan öğrendiği bir şey var mı? Öğretmenliğin hayatımın yazma kısmına en büyük katkısı, “Lojman” öyküsüdür. Birçok öğretmen arkadaşımdan, “Anadolu’da ne yaşadıysak yazmışsın, o günlere döndük,” tepkisini aldım. Bu bana şunu düşündürdü. Hepimiz benzer hayatları yaşayan bir topluluktan ibaretiz. Onun dışında öğretmenliğin son dönemlerde yapılması zor bir meslek haline geldiğini düşünüyorum. Yazarlığın öğretmenliğime katkısı ise insanları biraz daha dikkatli dinlemek oldu sanırım. İnsanların söylediklerinden çok, söyleyemediklerine bakmayı öğrendim. Edebiyat biraz da insanın kendisini olduğundan daha derin, daha anlamlı gösterme tehlikesi taşımıyor mu? Hiç yazdığınız bir metne sonradan bakıp “Ben burada kendimi fazla ciddiye almışım” dediğiniz oldu mu? Taşıyor diyebilirim. İnsan iki cümleyi yan yana getirip biraz da varoluş, yalnızlık, ölüm serpiştirince kendisini olduğundan daha derin biri sanmaya başlayabiliyor. Oysa gündelik hayatta hepimiz aşağı yukarı aynı saçmalıklarla boğuşuyoruz. Kendini ciddiye almaktan ziyade şu anda olsa teknik anlamda bu tercihleri yapmazdım dediğim yerler oluyor. Eski metinlerime baktığımda özellikle ilk yazdığım metinlerde, bazı cümleleri gereğinden fazla süslediğimi bugün daha rahat görebiliyorum. Şimdi böyle bir şey sezdiğim anda mümkün olduğunca budamaya çalışıyorum. Günlük hayattan, olağan şeyleri yakalamaya çalışıyorum. Bazen bir adamın bütün gün kafasına taktığı son derece önemsiz bir mesele, onun hayatındaki en büyük mesele olabiliyor. Ben o tarafı yansıtmayı daha sahici buluyorum. Şimdi en zor soruya geleyim: Her Şeyi Bırakıp Gitmeyi Düşünüyorum romanını bugün yeniden yazsaydınız, aynı romanı mı yazardınız? Yoksa kitabın içindeki Onur’a artık başka bir cevap mı verirdiniz? Bu soruya şöyle bir cevap verebiliriz. Bir yazar yazdığı roman taslağını kaybetse ve metni baştan yazmaya kalksa aynısını yazabilir mi? Kurmaca aynı olsa da kurduğu cümlelerde farklılıklar olacaktır elbette. Ben de şimdi yazsam değiştireceğim yerler mutlaka olacaktır, ancak kurmaca yine benzer olurdu muhtemelen. Kitaptaki Onur’a yani ana karakter Macit’e her şeyi çok fazla kafasına takmamasını ve bu sebeple “Her Şeyi Bırakıp Gitmeyi” düşünmemesini söylerdim. Bu güzel söyleşi için çok teşekkür ederim Yasemin. Teşekkürler.

  • Öykü: Ne diyordun?

    "Pardon, seni duyamadım, demek yerine, olabilir dedim." Burcu Aydoğan Söylediklerini anlamıyorum, dedim. Karşımdaki sandalyede, gözlerimin içine bakarak, ara vermeden konuşmaya devam etti. Onun yerine, dikkatimi etrafıma dolan rüzgâra verdim. Rüzgâr, elbisemin eteğinden içeri girdi. Bacaklarımın üst kısmında gezindi. Ürperdim. Temasının serinliği hoşuma gitti. Nefesimi tuttum, gözlerimi yavaşça kapatıp geri açtım, nefesi bıraktım. Gülümsemek uygunsuz kaçabilirdi, derin iç çektim. Rüzgâr, serinliğini bacaklarımdan kollarımın üstüne çıkardı. Ürpertisi ensemde. Derin bir nefes daha alıp yavaşça bıraktım. Saçlarım, yanağıma bir değip bir uzaklaşıyordu. Karşımdakinin kıpırdayan dudaklarına, değişmeyen yüz ifadesine bakarken ürpertiyi takip ediyordum ki, Sence? dediğinde duraksadım. Başı hafif önde, gözlerini yukarı kaldırmış, benimkilere dikmişti. İki eli masanın üstünde parmakları birbirine kenetli. Fikrimi hangi konuda merak ettiğini bilmiyordum. Pardon, seni duyamadım, demek yerine, olabilir dedim. Dudaklarını yalayıp oturduğu yerde kıpırdandı. Gözlerini yavaşça kapatıp açtı ve bir iç çekti. Kahvesinden büyük bir yudum alıp, Hadi kalkalım dedi, masadaki sigara ve çakmağına uzanarak. Bakışlarımı henüz iki yudum aldığım ve devamını getirmek istemediğim kahveye çevirdim. Kahve içer misin diye sormadan, garsona iki sade kahve dediğini hatırladım. Gülümsedim, olur kalkalım diyecektim, ağzımdan biraz daha duralım çıktı. Bir iç daha çekti, avucunda tuttuğu paketten bir dal sigara çekip yaktı. Başımı çevrede gezdirip, etraftaki insanları izleyecektim, gözlerimi bir an kapatıp, yeniden başlayan esintiye döndüm, ne diyordun?

  • 2026 Kent Edebiyat Ödülü'nün sahibi: Latife Tekin

    Eskişehir Büyükşehir Belediyesi tarafından “2026 Eskişehir Yılı” kapsamında düzenlenen Uluslararası Eskişehir Yunus Emre Edebiyat Şenliği, 1-4 Ekim tarihleri arasında gerçekleştirilecek. Şenlik kapsamında verilen 2026 Kent Edebiyat Ödülü, toprağın sesini ve kentlerin hafızasını kendine özgü anlatımıyla edebiyata taşıyan Latife Tekin’e takdim edilecek. Latife Tekin, Uluslararası Eskişehir Yunus Emre Edebiyat Şenliği kapsamında verilen 2026 Kent Edebiyat Ödülü’ne değer görüldü. Eskişehir Büyükşehir Belediyesi tarafından “2026 Eskişehir Yılı” etkinlikleri çerçevesinde düzenlenen şenlik, 1-4 Ekim tarihleri arasında yazar, şair, akademisyen ve sanatseverleri Eskişehir’de buluşturacak. Seçici kurul, Latife Tekin’i toprağın sesini ve kentlerin hafızasını kendine özgü anlatımıyla edebiyata taşıyan çalışmaları nedeniyle ödüle değer gördü. Ödül kararını veren kurulda Ayşe Ünlüce, Emel İrtem, Erol Büyükmeriç, Gülşah Demirci, Haydar Ergülen, Medine Sivri, Nilüfer Altunkaya, Ömer Asaf Tosun, Rahmi Emeç, Tuna Kiremitçi ve Ümit Alan yer aldı. Ödül töreni 1 Ekim’de Uluslararası Eskişehir Yunus Emre Edebiyat Şenliği’nin açılış ve 2026 Kent Edebiyat Ödülü töreni, 1 Ekim Perşembe günü saat 18.00’de Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Sanat ve Kültür Sarayı’nda (Opera) gerçekleştirilecek. Latife Tekin’e ödülü törende takdim edilecek. Şenlik ise 4 Ekim’e kadar farklı edebiyat etkinlikleriyle devam edecek. Şenliğin 2026 programı, Eskişehir’in kültürel mirasını Yunus Emre’nin düşünce dünyasıyla buluşturmayı amaçlıyor. Organizasyon kapsamında gençlere yönelik şiir, öykü ve deneme yarışmaları da düzenleniyor; bu yarışmaların teması ise “Neşe” olarak belirlendi. Latife Tekin’in edebiyat yolculuğu 1957’de Kayseri’nin Bünyan ilçesine bağlı Karacafenk Köyü’nde doğan Latife Tekin, dokuz yaşında ailesiyle İstanbul’a yerleşti. İlk romanı Sevgili Arsız Ölüm, 1983’te yayımlandı. Tekin’in ardından Berci Kristin Çöp Masalları, Gece Dersleri, Buzdan Kılıçlar, Aşk İşaretleri, Ormanda Ölüm Yokmuş ve Unutma Bahçesi gibi eserleri geldi. Özellikle Sevgili Arsız Ölüm, kendine özgü dili ve anlatım biçimiyle edebiyatın yanı sıra sosyoloji ve dilbilim gibi farklı disiplinlerin de inceleme alanına girdi. Tekin’in romanları İtalyancadan Farsçaya, Rusçadan İngilizceye çeşitli dillere çevrildi. Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Ünlüce de şenliğin açılış ve ödül törenine kent sakinlerini davet ederek, etkinliğin edebiyat, sanat ve Yunus Emre’nin mirası etrafında bir buluşma olacağını belirtti.

  • "Devrimler yalnızca sokaklarda değil, insanın içinde de gerçekleşir"

    Mehmet Tolga Görgülü ile 1848 Devrimi’nin arifesindeki Fransa ile kendi hayatının eşiğinde duran bir insanın hikâyesini buluşturan romanı, Hayat Manastırı özelinde söyleştik: "Tarihsel bir roman yazarken kurmacanın özgürlüğü, tarihin yerine başka bir tarih koymak anlamına gelmemeli." 1848 Devrimi’nin arifesindeki Fransa ile kendi hayatının eşiğinde duran bir insanın hikâyesini buluşturan Hayat Manastırı, özgürlük, aidiyet ve insanın kendisine biçilen hayatın dışına çıkıp çıkamayacağı sorularının izini sürüyor. Mehmet Tolga Görgülü ile romanın tarihsel dünyasını, Sylvain’in dönüşümünü, Hayat Manastırı’nın taşıdığı anlamı ve gerçek tarihle kurmaca arasındaki sınırı konuştuk. Hayat Manastırı, 1848 Devrimi’nin hemen öncesindeki Fransa’da geçiyor. Sizi hem coğrafi hem de tarihsel olarak bu döneme götüren neydi? Romanın çıkış noktası tarih miydi, yoksa Sylvain’in hikâyesi mi? Açıkçası en başından beri bir devrim romanı yazmak istiyordum. Beni 1848 Fransa’sına götüren şey de yalnızca tarihsel olayların kendisi değildi, o dönemin taşıdığı büyük belirsizlik ve kırılma duygusuydu. Siyasal düzenin, toplumsal sınıfların ve insanların geleceğe dair beklentilerinin ciddi biçimde sarsıldığı bir eşikten söz ediyoruz. Böyle dönemler, bireylerin hayatlarını ve seçimlerini de ister istemez etkiliyor. Nitekim devrimler yalnızca sokaklarda değil, insanın içinde de gerçekleşir. Sylvain’in hikâyesini böyle bir tarihsel kırılmanın içine yerleştirmek bana çok güçlü bir anlatı imkânı sundu. Bu nedenle romanın çıkış noktasının yalnızca tarih ya da yalnızca Sylvain olduğunu söylemek zor. İkisi bir noktada birbirini buldu. 19. yüzyıl Fransa’sında geçen bir roman yazmak ciddi bir araştırma sürecini de beraberinde getiriyor. Dönemin siyasal atmosferinden gündelik yaşama, coğrafyadan toplumsal ilişkilere kadar ayrıntılı bir dünya kuruyorsunuz. Hayat Manastırı için nasıl bir hazırlık ve araştırma süreci yürüttünüz? Tarihsel dokuyu oluştururken özellikle hangi alanlara yoğunlaştınız? Bunun kolay olduğunu söyleyemem. Ancak bugün geçmiş dönemlere ilişkin oldukça geniş bir kaynak havuzuna erişebiliyoruz. Öncelikle Alexis de Tocqueville’in 1848 Devrimi’ne ve dönemin siyasal atmosferine ilişkin yazıları, o yılların siyasi ve toplumsal yapısını anlamam açısından son derece değerliydi. Elbette bu tek başına yeterli değildi. Romanda önemli bir seyahat hattı var. Karakterler hayalî bir başlangıç noktasından yola çıkıyor, gerçek şehirler ve güzergâhlar üzerinden Paris’e ulaşıyor; hikâyenin önemli bir bölümü de Paris’te geçiyor. Bu nedenle araştırmalarımda özellikle dönemin siyasal atmosferine, şehirler ve ulaşım güzergâhlarına, Paris’in kentsel dokusuna, gündelik yaşama ve farklı toplumsal sınıflar arasındaki ilişkilere yoğunlaştım. Yalnızca tarihsel olayların doğru aktarılması değil, karakterlerin içinde hareket ettiği dünyanın inandırıcı olması da benim için önemliydi. Atmosferik anlatıyı öne çıkaran bir roman yazmak istediğim için yalnızca tarih kitaplarına dayanmak bana yeterli gelmedi. Bir dönem Fransa’da vakit geçirerek mekânları gözlemleme ve araştırmalarımı derinleştirme imkânım oldu. Bunun yanında döneme ait şehir haritalarından, Fransızca arşiv ve kaynaklardan, aristokrat aileler ve dönemin toplumsal yapısı üzerine hazırlanmış çalışmalardan da oldukça yararlandım. Özellikle karakterlerin toplumsal konumlarını belirlerken, yol güzergâhlarını oluştururken ve Paris’te geçen sahneleri tasarlarken bu kaynaklar çok işime yaradı. Bütün bu araştırma sürecinin ardından anlatının edebî tarafını kurmak daha doğal ilerledi. 19. yüzyıl Avrupa edebiyatına ilişkin yıllar içinde oluşan okuma birikimimin de dönemin dilini, ritmini ve atmosferini zihnimde biçimlendirmemde önemli bir etkisi olduğunu düşünüyorum. Romanın daha başında şu soruyla karşılaşıyoruz: “Duvarların ardına çekilmek… Bu bir kaçış mı, yoksa bir tür özgürlük mü?” Aslında bu soru romanın temel meselesini de taşıyor gibi. Sizin için Hayat Manastırı neyi temsil ediyor? Hayat Manastırı, aslında yıllar boyunca içimde biriktirdiğim, idealize edilmiş bir yaşam alanının karşılığı. Kitabı yazmaya başladığımda hikâyenin bugünkü hâline geleceğini düşünmüyordum. İlk tasarımım, neredeyse bütünüyle manastırın içinde geçen, dış dünyadan belli ölçüde kopmuş, daha ütopik bir evren kurmaktı. Hikâye de başlangıçta bu doğrultuda ilerliyordu. Fakat daha önceki kitaplarımda da yaşadığım gibi, bir noktadan sonra hikâye kendi yönünü bulmaya başladı. Karakterler, olaylar ve romanın dünyası benim başlangıçta kurduğum sınırların dışına çıktı. Ben de onları belirlediğim bir sona doğru zorlamak yerine, hikâyenin açtığı yolu izlemeyi tercih ettim. Bu süreçte manastırın anlamı da benim için değişti. Başlangıçta yalnızca dış dünyanın gürültüsünden uzaklaşılabilecek ideal bir sığınak gibiydi; zamanla insanın kendisiyle karşılaşmak zorunda kaldığı bir yere dönüştü. Dolayısıyla romandaki o soru, duvarların ardına çekilmenin kaçış mı yoksa özgürlük mü olduğu, benim için de giderek daha önemli hâle geldi. Sanırım kitabın sonunda ben de karakterlerle birlikte belli ölçüde değiştim. Yazarken onların geçirdiği dönüşüme eşlik ettim; bazı düşüncelerimi yeniden sorguladım, bazılarına başka bir yerden bakmaya başladım. Bu anlamda Hayat Manastırı benim için bir mekân olmanın ötesinde insanın kendisiyle karşılaşmasının ve dönüşümünün başladığı eşiği temsil ediyor. Sylvain’i romanın başında dünyayla bağları büyük ölçüde kopmuş, yazamayan ve hiçbir yere ait hissedemeyen biri olarak görüyoruz. Onun yolculuğunu bir “kendini bulma” hikâyesi olarak mı görüyorsunuz, yoksa mesele bundan daha karmaşık mı? Bence mesele biraz daha karmaşık. İnsanın kendini araması çok eski zamanlardan beri tartışılıyor. Bana göre bunu yalnızca içsel bir yolculuk olarak görmek yerine, psikolojik ve düşünsel katmanları olan bir süreç olarak ele almak gerekir. Ben insanın kendisini tam anlamıyla “bulabileceğine” pek inanmıyorum. Çünkü kendini bulmak, bir bakıma nihai bir sınıra ulaşmak anlamına gelir. Oysa insanın sınırları çoğu zaman düşündüğümüzden çok daha geniştir. İnsan kendini aradıkça gelişir, geliştikçe de o sınırlar genişler. Bu yüzden kendini bulmaktan çok, kendini sürekli yeniden keşfetmekten söz etmek bana daha doğru geliyor. Sylvain’in yolculuğunu da bu açıdan görüyorum. Romanın başında dünyayla bağları zayıflamış, yazma yetisini kaybetmiş ve hiçbir yere ait hissedemeyen biri olarak karşımıza çıkıyor. Fakat yaşadıkları ona hazır bir cevap sunmuyor; aksine kendisiyle, geçmişiyle ve hayata dair kabulleriyle yeniden yüzleşmesini sağlıyor. Belki de romanın sonunda öğrendiği şey tam olarak bu: İnsan kendisini bir kez bulup orada kalmıyor. Aradıkça dönüşüyor, dönüştükçe de kendine dair yeni alanlar açıyor. Sylvain’in yolculuğu benim için bu yüzden bir “kendini bulma” hikâyesinden çok, kendini yeniden kurma ve değişmeye açık kalma hikâyesi. 1848 yaklaşırken Fransa’da toplumsal düzen çözülüyor; aynı anda Sylvain’in kendi içindeki düzen de parçalanıyor. Dışarıdaki devrim ile karakterin iç dünyasındaki dönüşüm arasında bilinçli bir paralellik kurdunuz mu? Evet, burada bilinçli bir paralellik ve denge var. Bu dengeyi kurarken, bir yönüyle Dostoyevski’nin bireyin iç çatışmalarını ele alış biçimine, diğer yönüyle Stendhal’in bireyi büyük tarihsel hareketlerin içine yerleştiren anlatısına yakın duran bir yapı oluştuğunu söyleyebilirim. Romanın ilk hareket noktası 1847 Fransa’sı değil, Sylvain’in kendisine, dünyaya ve aidiyet fikrine yabancılaşması. Daha en başta “Dışarıda bir dünya var, benden uzak. Ben içerideyim ama buraya da ait değilim” düşüncesiyle Sylvain kendi evrenini kuruyor. Ardından askerlik imgesi, şiddet, öfke ve yalnızlık geliyor. Yani roman, okura önce 1848’e yaklaşan Fransa’yı anlatmak yerine dünyayla bağı büyük ölçüde kopmuş bir insanı gösteriyor. Bununla birlikte 1848 atmosferini yalnızca “arka planda devrim yaklaşıyor” diyebileceğimiz tarihsel bir fon olarak kullanmaktan özellikle kaçındım. Dostoyevski’den beslenen yönüyle, dönemin ideolojik meselelerini doğrudan açıklamak yerine bunları karakterlerin çatışmaları ve tartışmaları üzerinden görünür kılmaya çalıştım. Stendhal’den gelen etkiyi ise bireyin giderek daha büyük bir tarihsel ve toplumsal hareketin içine çekilmesinde görmek mümkün. Roman ilerledikçe toplumsal ve tarihsel gerçeklere anlatıda daha fazla yer vermeye gayret ettim. İlerleyen bölümlerde karakterlerin gözünden gördüğümüz Paris büyürken, bireyi büyük tarihsel hareketin içinde giderek küçültmeye çalıştım. Bunun romanın çok boyutlu anlatımını da desteklediğini düşünüyorum. Fakat sonunda yeniden bireye döndüm. Çünkü başladığımız noktaya dönüp onu yeniden sorgulamamız gerekiyordu. Böylece birey bir kez daha büyüdü. Devrim dışarıda bütün şiddetiyle sürerken Sylvain içeride kendi hesaplaşmasıyla yüzleşmek zorunda kaldı. Dolayısıyla evet, dışarıdaki devrimle Sylvain’in iç dünyasındaki dönüşüm arasında bir paralellik var fakat bu, baştan sona aynı ağırlıkta ilerleyen bir paralellik değil. Bireyin ve tarihin romandaki ağırlıkları sürekli yer değiştiriyor ve aslında birbirlerini besliyorlar. Romanda gerçek tarihsel kişiler ve olaylarla kurmaca karakterler iç içe geçiyor. Araştırma sürecinde ulaştığınız tarihsel gerçekliği kurmacaya taşırken kendinize nasıl bir özgürlük alanı açtınız? Bir romancı olarak tarihi değiştirmemek ile kurmacanın gerektirdiği müdahaleyi yapmak arasındaki sınırı nasıl belirlediniz? Benim için temel sınır, tarihsel gerçekliğin omurgasını değiştirmemekti. Gerçek kişiler, olaylar ve dönemin siyasal koşulları söz konusu olduğunda mümkün olduğunca belgelenmiş gerçekliğe bağlı kalmaya çalıştım. Çünkü tarihsel bir roman yazarken kurmacanın özgürlüğü, tarihin yerine başka bir tarih koymak anlamına gelmemeli. Okurun gerçek ile kurmacayı birbirine karıştırabileceği alanlarda özellikle dikkatli olmak gerektiğini düşünüyorum. Buna karşılık tarihin bize bıraktığı oldukça geniş boşluklar var. Belgeler bir olayın ne zaman gerçekleştiğini, kimlerin orada bulunduğunu ya da hangi kararların alındığını söyleyebilir fakat insanların o sırada ne hissettiklerini, bir odada nasıl konuştuklarını, sokaktan geçerken ne gördüklerini ya da sıradan insanların büyük tarihsel kırılmaları nasıl yaşadıklarını çoğu zaman söylemez. Benim kurmaca alanım daha çok burada başladı. Sylvain ve diğer kurmaca karakterleri tarihsel gerçekliğin içine yerleştirirken, onların yaşayabilecekleri olayların dönemin koşulları içinde mümkün ve inandırıcı olmasına dikkat ettim. Bu nedenle kendime şöyle bir sınır koyduğumu söyleyebilirim: Tarihin bildiğimiz kısmını değiştirmemek, bilmediğimiz kısmında ise kurmacaya alan açmak. Gerçek tarihsel kişileri de romanın ihtiyaçlarına göre bütünüyle yeniden üretmek yerine, bildiğimiz düşünceleri, tutumları ve tarihsel konumlarıyla uyumlu bir çerçevede kullanmaya çalıştım. Sonuçta bu bir tarih kitabı değil, bir roman. Tarihsel gerçekliğin yalnızca dekor olarak kullanılmasını istemedim. Kurmacanın tarih içinde özgürce hareket etmesini fakat aynı zamanda o tarihin sınırlarını ihlal etmemesini amaçladım. Hayat Manastırı yalnızca bir sığınak değil; farklı geçmişlerden gelen insanların, fikirlerin ve hatta farklı dünya tasarılarının karşılaştığı bir yer. Omnia sunt communia (Her şey ortaktır) sözü de burada karşımıza çıkıyor. Manastırı bir tür alternatif toplum modeli olarak mı düşündünüz? Manastır, alternatif bir toplum modeli olmaktan ziyade mevcut toplumun bir antitezi olarak öne çıkıyor. Fakat bu konumu, onu henüz gerçek anlamda bir alternatife dönüştürmüyor. Yine de böyle bir ihtimale, böyle bir umuda işaret ediyor. Roman boyunca aslında bu umut da sürekli sorgulanıyor. Çünkü böyle bir alternatif gerçekten mümkün olsaydı, insanlar oraya özgürleşmiş ve geçmişlerinden bütünüyle arınmış bireyler olarak mı gelirdi? Yoksa hırslarını, arzularını, korkularını ve eski dünyanın alışkanlıklarını da beraberlerinde mi getirirlerdi? Bence asıl mesele burada başlıyor. Yeni bir toplum tasarlamak mümkün olabilir ama o toplumu oluşturacak insanın ne ölçüde değişebileceği çok daha zor bir soru. Romanda bu soruya kesin bir cevap vermek yerine, onu daha çok alt metinde bıraktım. Romanda sınıfsal farklar oldukça görünür: aristokrat salonları, mülkiyet ilişkileri, yoksulluk, borç, köylüler, siyasal ayrıcalıklar… Bireysel özgürlük ile toplumsal eşitsizlik arasındaki ilişki romanı yazarken ne ölçüde belirleyiciydi? Oldukça belirleyiciydi. Çünkü sınıfsal farklılıklar insanların yaşam koşullarını, imkânlarını ve hareket alanlarını ciddi biçimde değiştiriyor. Buna rağmen birey düzeyine indiğimizde herkesin kendi ihtiyaçları, arzuları ve sıkıntıları doğrultusunda hareket ettiğini görüyoruz. Bu farklı ihtiyaçlar ve çıkarlar birbirine temas ettikçe de ortaya, tek tek insanların yaşadıklarından çok daha karmaşık ve çoğu zaman çatışmalı bir toplumsal yapı çıkıyor. Sylvain’in önce rıhtımdaki hayat kadınıyla, ardından Dubois’yla karşılaşmasında da bunun izleri var. İki karakter bütünüyle farklı toplumsal dünyalara ait ama ikisi de kendi koşulları içinde bir şey elde etmeye, bir ihtiyacını karşılamaya çalışıyor. Burada Sylvain’in deneyiminden yola çıkarak dönemin sınıfsal yapısını anlatının doğal bir parçası hâline getirmeye çalıştım. Özgürlük meselesinde de sınıfsal konumu tek belirleyici olarak görmedim. İmkânlar ve ayrıcalıklar insanın hareket alanını değiştirebilir ama bence özgürlük bundan daha kişisel ve karmaşık bir mesele. Çünkü insan bazen bütün imkânlara sahip olduğu hâlde kendi korkularının, geçmişinin ya da kendisine biçilen kimliğin içinde hapsolabiliyor. Romanın bazı bölümlerinde Sylvain’in defterine geçiyoruz, bazı bölümlerde ise üçüncü tekil anlatıcıyla ilerliyoruz. Bu iki anlatım biçimini birlikte kullanmaya neden ihtiyaç duydunuz? Defter bölümleri okurun Sylvain’le ilişkisini nasıl değiştirsin istediniz? Defter bölümlerine özellikle önem veriyorum. Bence bu bölümlerin romanda iki temel işlevi var. Birincisi, okura anlatının akışı içinde kısa bir duraksama ve düşünme alanı açmaları. İkincisi ise Sylvain’in iç dünyasına daha doğrudan yaklaşmamızı sağlamaları. Üçüncü tekil anlatıcıyla ilerleyen bölümlerde onu daha çok dışarıdan izlerken, defterde sesine ve zihnindeki değişime çok daha yakından temas ediyoruz. Böylece karakterdeki dönüşümü de daha belirgin biçimde takip etmek mümkün oluyor. Özellikle romanın sonlarına doğru, temponun yükseldiği bölümlerden hemen önce gelen defter kısmı benim en sevdiğim bölümlerden biri. Orada Sylvain’in ruhsal sıkışmışlığını mekân üzerinden de hissettirmek istedim. Aynı zamanda bu bölüm, hemen ardından gelecek olayların akışına geçmeden önce anlatıya kısa bir nefes alanı açıyor. Bu nedenle defter bölümlerini yalnızca karakterin iç sesini duyduğumuz parçalar olarak değil, romanın ritmini düzenleyen yapısal unsurlar olarak da görüyorum. Hayat Manastırı’nı bitiren bir okurun zihninde hangi sorunun kalmasını istersiniz? Özgürlük, aidiyet, geçmişle hesaplaşma ya da insanın kendisi olabilmesi… Romanın merkezindeki soruyu bugün tek bir cümleyle ifade etmeniz gerekse ne söylerdiniz? Sanırım okurun zihninde bir tek cevap değil, bir soru kalmasını isterim. Çünkü roman boyunca özgürlük, aidiyet ve geçmişle hesaplaşma birbirinden ayrılmıyor; biri değiştiğinde diğerinin anlamı da değişiyor. Sylvain’in yolculuğunda da mesele sonunda nereye vardığından çok kendi hayatı üzerinde ne ölçüde söz sahibi olabildiğine dönüşüyor. Bunu tek bir cümleyle ifade etmem gerekirse şöyle söylerdim: “İnsan, kendisine biçilen hayattan uzaklaştığında gerçekten özgürleşir mi, yoksa yalnızca ait olabileceği başka bir yer mi arar?” HAYAT MANASTIRI Mehmet Tolga Görgülü Vis Kitap, 2026 Tür: Roman 336 s.

  • Dan Brown’ın “Sırların Sırrı” dizisinin çekimleri Prag’da başladı

    Dan Brown’ın Robert Langdon serisinin altıncı romanı “Sırların Sırrı”, Netflix dizisine uyarlanıyor. Prag’da başlayan çekimlerde Robert Langdon’ı Morgan Spector, noetik bilimci Katherine Solomon’ı ise Rebecca Hall canlandırıyor. Dan Brown’ın 2025’te yayımlanan “Sırların Sırrı” (The Secret of Secrets) romanının dünyasında geçen Netflix dizisinin çekimleri Prag’da başladı. Şu an için resmi bir dizi adı açıklanmazken yapımda Morgan Spector, Robert Langdon, Rebecca Hall ise Katherine Solomon karakteriyle başrolleri paylaşıyor. Netflix, 4 Eylül 2026’da yayımladığı duyuruyla yapımın başladığını açıkladı; Brown’ın resmi internet sitesinde de 9 Eylül’de Prag’daki çekimlerden ilk görüntüler paylaşıldı. Dizi, Harvard Üniversitesi’nde simgebilim profesörü olan Robert Langdon’ın yeni macerasını ekrana taşıyacak. Hikâyede Langdon, yakın zamanda ilişki yaşamaya başladığı noetik bilimci Katherine Solomon’ın Prag’daki konferansına gider. Solomon, insan bilincinin doğasına ilişkin çarpıcı keşifler içeren bir kitap yayımlamak üzeredir. Ancak bir cinayetle başlayan olayların ardından Katherine ve el yazması ortadan kaybolur. Langdon, hem Katherine’ı bulmak hem de insan zihnine ilişkin bildiklerimizi değiştirebilecek sırların peşine düşmek zorunda kalır. Romanın önemli mekânlarından biri olan Prag, dizinin de merkezinde yer alıyor. Hikâye ilerledikçe olaylar Londra ve New York’a da uzanırken bilim, insan bilinci, kadim mitler ve gizem unsurları bir araya geliyor. Netflix, uyarlamanın Brown’ın gerilim dünyasını geleceğin bilimi ve mistik unsurlarla buluşturacağını belirtiyor. Dizinin oyuncu kadrosunda Spector ve Hall’un yanı sıra Cherry Jones, Corey Stoll, Rob Delaney, Abbey Lee, Mamoudou Athie, Ben Levi Ross, Anamaria Marinca, Richard Sammel ve Elena Saurel da bulunuyor. Yapımın yaratıcı ekibinde ise Lost ve Tom Clancy’s Jack Ryan gibi dizilerle tanınan Carlton Cuse ile Dan Brown yer alıyor. Cuse aynı zamanda dizinin showrunner’ı, senaristi ve yürütücü yapımcılarından biri. Brown da yürütücü yapımcı olarak projede bulunuyor. Cuse, uyarlamanın sekiz saatlik bir dizi formatında tasarlandığını ve bu formatın Brown’ın romanındaki kapsamlı hikâyeyi daha geniş biçimde ele alma imkânı sunduğunu belirtiyor. Dizinin henüz açıklanmış bir yayın tarihi bulunmuyor. Dan Brown’ın Robert Langdon serisinin altıncı romanı olan The Secret of Secrets, dünya çapında 9 Eylül 2025’te yayımlandı. Türkiye’de ise Altın Kitaplar tarafından 2025 yılında “Sırların Sırrı” adıyla yayımlandı. Çevirmenleri, Petek Demir ve İpek Demir. Sırların Sırrı, Langdon karakterinin Melekler ve Şeytanlar, Da Vinci Şifresi, Kayıp Sembol, Cehennem ve Başlangıç romanlarının ardından gelen altıncı macerası. Netflix'in açıklamasına göre yeni dizi de Langdon’ın bu macerasını temel alacak.

  • Colleen Hoover’ın “Verity” romanı sinemaya uyarlanıyor: “Gerçeğin Diğer Kıyısı” 2 Ekim’de vizyonda

    Colleen Hoover’ın psikolojik gerilim romanı “Verity”, Michael Showalter yönetmenliğinde sinemaya uyarlanıyor. Dakota Johnson, Anne Hathaway ve Josh Hartnett’in başrollerini paylaştığı film, 2 Ekim 2026’da sinemalarda. Colleen Hoover’ın “Verity”si beyazperdede Colleen Hoover’ın 2018 tarihli psikolojik gerilim romanı “Verity”, sinema uyarlamasıyla beyazperdeye geliyor. Filmin yönetmen koltuğunda Michael Showalter otururken senaryoyu Nick Antosca kaleme alıyor. Başrollerde ise Dakota Johnson, Anne Hathaway ve Josh Hartnett yer alıyor. Amazon MGM Studios yapımı film, 2 Ekim 2026’da dünya genelinde sinemalarda gösterime girecek. Filmin merkezinde, maddi sıkıntılar yaşayan yazar Lowen Ashleigh bulunuyor. Lowen, ünlü yazar Verity Crawford’ıngeçirdiği kaza sonrasında yarım kalan kitap serisini tamamlaması için Verity’nin eşi Jeremy Crawford tarafından işe alınıyor. Bu amaçla Crawford ailesinin gözlerden uzak malikanesine yerleşen Lowen, burada yalnızca tamamlaması gereken romanların notlarıyla değil, Verity’nin çok daha karanlık bir sırrıyla karşılaşıyor. Lowen, Verity’nin çalışma notları arasında onun kendi hayatına dair yazdığı ürpertici bir metin buluyor. Bu metin, Verity’nin ailesinde yaşanan trajedilere ilişkin sarsıcı itiraflar içeriyor. Lowen okudukça, karşısındaki metnin gerçekten yaşanmış olayları mı anlattığını, yoksa Verity’nin kurgusunun bir parçası mı olduğunu sorgulamaya başlıyor. Böylece hikâye, gerçek ile kurmaca, manipülasyon ile arzu ve fırsat ile saplantı arasındaki sınırların giderek belirsizleştiğibir psikolojik gerilime dönüşüyor. Verity’yi Anne Hathaway, Lowen’ı Dakota Johnson canlandırıyor Uyarlamada Anne Hathaway, ünlü yazar Verity Crawford’a; Dakota Johnson ise maddi sıkıntılar içindeki yazar Lowen Ashleigh’e hayat veriyor. Verity’nin eşi Jeremy Crawford karakterini ise Josh Hartnett canlandırıyor. Oyuncu kadrosunda ayrıca Ismael Cruz Córdova ve Brady Wagner bulunuyor. Michael Showalter’ın yönettiği filmin senaryosu Nick Antosca imzasını taşıyor. Yapımcılar arasında Antosca'nın yanı sıra Alex Hedlund, Stacey Sher, Michael Showalter, Jordana Mollick, Anne Hathaway ve Colleen Hoover da bulunuyor. Filmin resmi fragmanı da yayımlandı. Sony Pictures’ın yayımladığı fragman, Lowen’ın Crawford ailesinin malikanesine gelişini ve Verity’nin yazılı itiraflarıyla karşılaşmasını hikâyenin merkezine yerleştiriyor. Romanın Türkçe baskısı ise 2025’te Epsilon Yayınları tarafından “Verity: Gerçeğin Diğer Kıyısı” adıyla, Yeşim Öksüzoğlu’nun çevirisiyle yayımlandı.

  • Murat Gülsoy’un “Ve Ateş Bizi Tüketiyor” romanı tiyatro sahnesine taşınıyor

    Murat Gülsoy’un 2019’da yayımlanan “Ve Ateş Bizi Tüketiyor” romanı, Müge Oskay’ın serbest uyarlaması ve Mehmet Birkiye’nin yönetmenliğiyle sahneye taşınıyor. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları yapımı oyun, 30. İstanbul Tiyatro Festivali kapsamında 31 Ekim ve 1 Kasım’da İstanbul’da izleyiciyle buluşacak. Gecenin içinde kaybolan bir adamın izinde İstanbul sokaklarında kaybolan yaşlı bir adamı ararken hafızanın, kimliğin ve gerçekliğin sınırlarında dolaşan bir gece yolculuğu başlıyor. Murat Gülsoy’un aynı adlı romanından hareketle Müge Oskay tarafından serbest uyarlama olarak kaleme alınan “Ve Ateş Bizi Tüketiyor”, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları tarafından sahneye taşınıyor. Oyunun yönetmenliğini Mehmet Birkiye üstleniyor. Romanın tekinsiz atmosferini sahneye taşıyan yapımda İstanbul’un tanıdık sokakları giderek bir düş coğrafyasına dönüşüyor. Bir radyo cızırdıyor, yüzler bulanıklaşıyor, evler yer değiştiriyor ve zaman doğrusal olmaktan çıkıyor. Eski şarkılar, gece yarısı çalan kapılar, tekrar tekrar görülen rüyalar, arayışlar ve kayboluşlar oyunun dünyasını oluşturuyor. Gülsoy’un romanında, bir kış gecesi kaybolan yaşlı komşusunu aramaya çıkan anlatıcı, kendi mahallesinin bildik sokaklarında giderek daha tekinsiz bir yolculuğa sürükleniyor. Yolculuk; “78 Nova”nın kadife koltuklarından üniversitenin gizli dehlizlerine, karanlık bir heykel sergisinden açık hava sinemasına, eski bir sarayın bahçesinden hayal evine ve yeraltındaki metro inşaatına kadar uzanan farklı mekânlardan geçiyor. Bu arayış boyunca kahraman, karşılaştığı insanların hikâyelerine dâhil olurken aradığı yaşlı adamın kimliğine ilişkin sırlarla da yüzleşiyor. Hafıza, kimlik ve gerçeklik iç içe geçiyor 2019'da yayımlanan romanında Murat Gülsoy, sıradan hayatların ardında saklanan korkuları, geçmişin izlerini ve insanın kendi benliğiyle karşılaşmasını fantastik ve yer yer grotesk bir anlatıyla ele alıyor. Eserin temelindeki arayış, yalnızca kaybolan bir insanı bulma çabasına değil, kişinin kendi geçmişi ve kimliğiyle karşılaşmasına da dönüşüyor. Tiyatro uyarlamasında da bu yapı korunarak geçmiş ile şimdi, unutmak ile hatırlamak ve “Ben” ile “O” arasındaki sınırların sürekli yer değiştirdiği bir sahne dünyası kuruluyor. Oyunun sahne dili yalnızca oyunculukla sınırlı kalmıyor; mask ve kukla tasarımı, dekor ve kostüm, müzik, ışık ve koreografi anlatının önemli parçaları olarak öne çıkıyor. Mehmet Birkiye’den karanlık bir gece yolculuğu Oyunu yöneten Mehmet Birkiye, oyuncu, yönetmen ve eğitmen olarak yarım yüzyılı aşan tiyatro deneyimine sahip. Birkiye, 2024'ten bu yana İstanbul Tiyatro Festivali'nin küratörlüğünü üstleniyor. Ödenekli ve özel tiyatrolarda 30'dan fazla oyun yöneten Birkiye, 2023'te İstanbul Tiyatro Festivali Onur Ödülü'ne, 2025'te ise Yapı Kredi Afife Tiyatro Ödülleri Özel Ödülü'ne layık görüldü. Birkiye'nin yönetiminde oyun, geçmişle bugünün birbirine karıştığı; hatırlamakla unutmanın, “Ben” ile “O”nun yer değiştirdiği karanlık bir gece yolculuğu olarak şekilleniyor. Bu yönüyle yapım, Gülsoy'un romanındaki hafıza ve gerçeklik oyunlarını tiyatronun görsel ve işitsel olanaklarıyla yeniden kuruyor. Oyunun yaratıcı ekibi “Ve Ateş Bizi Tüketiyor”un yaratıcı ekibinde Müge Oskay'ın uyarlamasının yanı sıra Ayten Öğütçü'nün mask ve kukla tasarımı, Efter Tunç'un dekor ve kostüm tasarımı, Fırat Akarcalı'nın müziği, Cem Yılmazer'in ışık tasarımı ve Tuğçe Ulugün Tuna'nın koreografisi bulunuyor. Repetitörlüğü Asel Aklın, proje sorumluluğunu ise Ozan Şahin üstleniyor. Oyunun oyuncu kadrosunda Ahmet Buğra Karakoyun, Ali Can Altun, Cansu Mengüç, Cüneyt Gürbüz, Emre Işık, Ezgi Özbalı, Feyzan Soykan, Hüdai Fatih Sevdi, İrem Yünsel, Melis Erdal, Mete Atalay, Özgür Özyılmaz, Sevcan Kuş Efe, Su Özdemir, Umut İsfen, Umut İnce, Zafer Kırdudu ve Zeynep Şengöz yer alıyor. 30. İstanbul Tiyatro Festivali’nde iki gösterim İstanbul Kültür Sanat Vakfı tarafından düzenlenen 30. İstanbul Tiyatro Festivali, 22 Ekim-3 Aralık 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilecek. Mehmet Birkiye'nin küratörlüğündeki festival programında Türkiye'den 11, yurt dışından 6 olmak üzere toplam 17 yapım yer alıyor. Festivalin bu yıl öne çıkardığı başlıklardan biri de hafıza. “Ve Ateş Bizi Tüketiyor”un festival kapsamındaki ilk gösterimi 31 Ekim Cumartesi günü saat 20.30'da Leyla Gencer Opera ve Sanat Merkezi'nde yapılacak. Oyunun ikinci gösterimi ise 1 Kasım Pazar günü saat 18.00'de yine aynı mekânda gerçekleşecek. Yapım yaklaşık 100 dakika sürüyor ve ara verilmiyor; yaş sınırı ise +14. Oyunun festival programındaki gösterimlerinin ardından, 2 Kasım Pazartesi günü saat 20.00'de Fiba Salon İKSV'de “Eylül Görmüş ile Kitap Kulübü: Ve Ateş Bizi Tüketiyor” başlıklı bir etkinlik de düzenlenecek. Böylece roman, tiyatro uyarlaması üzerinden edebiyat ve sahne sanatlarının kesişiminde ayrıca ele alınacak. Künyesi Ve Ateş Bizi TüketiyorYazan: Murat Gülsoy Oyunlaştıran: Müge Oskay Yöneten: Mehmet Birkiye Yapım: Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Mask ve Kukla Tasarımı: Ayten Öğütçü Dekor ve Kostüm Tasarımı: Efter Tunç Müzik: Fırat Akarcalı Işık Tasarımı: Cem Yılmazer Koreografi: Tuğçe Ulugün Tuna Repetitör: Asel Aklın Proje Sorumlusu: Ozan Şahin Süre: Yaklaşık 100 dakika, arasız Yaş Sınırı: +14 İstanbul gösterimleri: 31 Ekim 2026, 20.30 / 1 Kasım 2026, 18.00 Mekân: Leyla Gencer Opera ve Sanat Merkezi, İstanbul

bottom of page