top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5404 sonuç bulundu

  • The British Book Awards 2025 kazananları açıklandı

    2025 British Book Awards sahnesi, sadece edebiyatın değil, cesaretin de konuştuğu bir yerdi: Everett ve Navalny’nin zaferi, Atwood’un çağrısıyla taçlandı. Londra'da düzenlenen The British Book Awards 2025 (Nibbies) töreninde, edebiyat dünyasının önde gelen isimleri ödüllerine kavuştu. Törenin en dikkat çekici anlarından biri, Kanadalı yazar Margaret Atwood'un "Freedom to Publish" ödülünü alırken yaptığı konuşmaydı. Atwood, "Kelimenin kendisi hiç bu kadar tehdit altında hissettirmemişti," diyerek ifade özgürlüğünün önemine vurgu yaptı. Yılın Yazarı ödülü, Percival Everett'e "James" adlı romanıyla verildi. Everett'in eseri, Mark Twain'in "Huckleberry Finn" romanının çarpıcı bir yeniden yorumlaması olarak öne çıktı. Jüri, "James"i "geleceğin klasiği" olarak nitelendirdi. Yılın Kitabı ödülü ise, Rus muhalif lider Alexei Navalny'nin "Patriot" adlı eserine verildi. Ödülü kabul eden eşi Yulia Navalnaya, "Bu ödül, Alexei'nin sesinin gücünün bir göstergesidir," diyerek düşüncelerini paylaştı. Diğer öne çıkan ödüller arasında, Bloomsbury Yılın Yayıncısı, Waterstones Yılın Kitabevi ve Julia Donaldson ile Axel Scheffler'in birlikte çalıştığı çocuk kitabı Yılın İllüstrasyonlu Kitabı ödülünü kazandı. The British Book Awards 2025, edebiyatın gücünü ve çeşitliliğini kutlayan unutulmaz bir geceye sahne oldu.

  • II. Yenilikçi Çocuk Yayıncılığı Paneli Başlıyor!

    Geçtiğimiz yıl ilki düzenlenen ve çocuk yayıncılığına yeni bir soluk kazandıran Yenilikçi Çocuk Yayıncılığı Paneli, bu yıl Fibula Yayıncılık & Sosyal İnovasyon Ajansı iş birliğiyle Eskişehir Anadolu Üniversitesi’nin katkılarıyla yeniden katılımcılarla buluşuyor. Etkinliğin medya sponsorluğunu ise Apartman No: 26 üstleniyor. Yayıncılık ekosisteminin geleceğini şekillendiren ve bu yıl daha da genişleyen içerik yapısıyla dikkat çeken panel,  "Yayıncılık Ekosistemi Hayali Kurmak"  temasını merkezine alıyor. Panelin teması olarak seçilen "arıcılık", yayıncılık dünyasının tıpkı bir arı ekosistemi gibi dinamik, üretken ve çeşitli tehditlerle dolu yapısına dikkat çekiyor. Yayıncılığın geleceğine ilham olacak Panel boyunca; sanat, eğitim, animasyon, kuşaklar arası iletişim, yapay zekâ, kültür endüstrileri gibi yayıncılığı besleyen alanlarda uzman isimler ilham verici konuşmalar yapacak. Katılımcıların aktif olarak dahil olabileceği atölyeler ise programı zenginleştirecek. Yayıncılık dünyasının geleceğine dair fikirlerin üretileceği bu önemli buluşmaya; üniversite öğrencileri, akademisyenler, ebeveynler, yazarlar, çizerler ve çocuk yayıncılığına ilgi duyan herkes ücretsiz olarak katılabiliyor. Etkinliğe katılmak için formu doldurabilirsiniz: https://l24.im/YzyJeq   Etkinlik akışı:   Açılış Konuşmaları  09.00-09.15 Prof. Dr. Yusuf Adıgüzel (Anadolu Üniversitesi Rektörü) 09.15-09.30 Reyyan Beyza Büyükgümüş (Fibula Yayıncılık Kurucusu) 1. Oturum / Bir Kovan Dolusu Fikir Üretmek 09.30-10.00 Çocuk Medyasında Temiz İçerik Üretmenin Adımları Bora Durmuşoğlu 10.00-10.45 Sanatın Tasarı Yasası: Odadaki Sanatçının Farkında mıyız? Volkan Akmeşe 10.45-11.15 İletişimde Uçarı Fikirler: Çocuğumuzla Konuşmayı Unuttuk mu? Firuze Bulut Yıldız 11.15-12.00 Yenilik İçin Bir Basamak Yukarı: Kültür Endüstrisinde Dönüşüm Nereden Başlar? Ali Güney  12.00-12.30 Kuşaklar Arası Başarı: Yeni Bakış Açıları Sunan Bir Nine/Dede Olmak Seçil Büker 13.00-14.00 Mola/Yemek Arası 2. Oturum / Bir Kovan İçin Harekete Geçmek 14.00-16.00 Atölye A Odası Portfolyo Nasıl Hazırlanır? AYLİN ÖZKAN Dijital Mecrada Varolmanın 360 Derecesi – OSMAN PALABIYIK Atölye B Odası Bir Çizgi Film Nasıl Üretilir? – NAZLI EDA NOYAN Atölye C Odası Resimli Kitap Nasıl Yaratılır? – MERVE ERGENOĞLU Atölye D Odası Yapay Zekâ Bize Ne Yapar?– AHMET MELİH KARAUĞUZ Atölye E Odası Hikâyeni Anlatmanın Gücü: Kalıcı Anlatının Sırrı Nedir?- UTKU HASER Resimli Kitap Nasıl Okunur, Eğitime Nasıl Dahil Edilir? – BÜŞRA TİLKİCİ ZELKA

  • Sen anlattıkça, biz de çiçekleniyoruz

    Aynur Kulak, Rafik Schami’nin Sen Anlatınca Çöllerde Çiçekler Açıyor adlı kitabı üzerine yazdı: "Rafik Schami’nin edebiyatı, Doğu’nun anlatı geleneklerini Batı’nın yazılı kültürüyle harmanlarken; bizlere anlatmanın, dinlemenin ve paylaşmanın ne kadar hayati olduğunu hatırlatıyor." Rafik Schami’nin Sen Anlatınca Çöllerde Çiçekler Açıyor , sadece Orta Doğu’nun ya da göçmenlerin hikâyesi değil kesinlikle. İnsan olmanın ortak yönlerine dokunan, dillerin ve sınırların ötesine geçen evrensel bir çağrı. Anlatmak, dinlemek, anlamak ve empati kurmak… Bu evrensel değerler, çöl gibi kurumuş ruhlarımızda yeniden hayat bulma imkânı sunuyor herkese. Rafik Schami’nin edebiyatı, Doğu’nun anlatı geleneklerini Batı’nın yazılı kültürüyle harmanlarken; bizlere anlatmanın, dinlemenin ve paylaşmanın ne kadar hayati olduğunu hatırlatıyor. Rafik Schami’nin  Sen Anlatınca Çöllerde Çiçekler Açıyor  (Almanca özgün adıyla:  Wenn du erzählst, erblüht die Wüste ) kitabı öncelikle ismiyle son derece mistik, büyülü. Arap dünyasına dair bir anlatı olabileceğini sezinliyoruz kitabın ve daha ilk sayfaları itibariyle bunun doğru olduğunu anlıyoruz. 1946 yılında Şam’da doğan ve 1971 yılında Almanya’ya göç eden Rafik Schami, kültürler arası anlatıların, sözlü geleneklerin ve sürgün temalarının ustaca işlendiği eserleriyle tanınıyor. Biyografisinin detaylarını okuduğumuzda Suriyeli bir yazar olarak hem Arap hem de Alman edebiyat dünyasında kendine özgü bir yer edinmiş olduğunu görüyoruz. Ayrıntı Yayınları tarafından yayımlanan Sen Anlatınca Çöllerde Çiçekler Açıyor , yazarın bu çizgisinin en belirgin örneklerinden biri olarak okurlarıyla buluşuyor.   “Çoğu insan yazarlık hakkında yanlış bir düşünceye sahiptir. Yazar her şeyi tek başına başaran bir kişidir onlar için. (…) Hayır, yazarlar tek başına değildir. Hikâyesini veya romanını yazarken her nerede yaşarsa yaşasın bütün kıta ve zamanlardan pek çok insanın desteğini alır. Fantezisini, yazma becerisini uyaran, ön çalışmalarla ön koşulları hazırlayan insanlar vardır çevresinde.” Rafik Schami’nin bu cümleleri onun yazar kimliği perspektifinin ne kadar açık olduğunu gösteriyor bize. Sen Anlatınca Çöllerde Çiçekler Açıyor , her bölümdeki farklı başlıklarından dolayı hikâyeler okuyormuşuz hissi veren bu 462 sayfalık roman, kendisinin yazarlık tanımında yaptığı üzere, tam manasıyla bütün kıta ve zamanlardan pek çok insanın desteğini alarak, onların hikayelerinin yolculuğunda yazıldığını yerinde dil kullanımı ve yaratılan atmosferle güçlü bir şekilde hissettiriyor bizlere. Kitap, klasik anlamda bir roman olmaktan çok, modern bir masal koleksiyonudur bu yüzden. İç içe geçmiş anlatılar, geçmişten günümüze uzanan halk öyküleri, fabllar ve efsanelerle örülmüş bir roman okuyoruz. Her biri bağımsız bir hikâye gibi görünse de, tematik olarak birbirine bağlılar ve her bir hikaye anlatmak, anlatılmak, hatırlamak ve iyileşmek için var.  Sen Anlatınca Çöllerde Çiçekler Açıyor , Binbir Gece Masalları’ndan ilham alıyor. Bir karakter anlatmaya başladıkça yeni bir hikâye doğuyor ve bu hikâyeler başka hikâyelere kapı aralıyor. Bu anlatı zinciri, hem Doğu Edebiyatı’nın sözlü anlatı geleneğini yansıtıyor hem de okuru hayal gücüyle örülü, evrensel bir zaman-mekân düzlemine taşıyor. Hikâyeler boyunca doğu kültürüne özgü efsanevi ve mistik öykülerin iç içe geçtiği; anıların, acının, sevincin, hüznün, neşenin, dersler çıkarmanın birbiriyle sürekli harmanlandığı bir atmosfer oluşuyor. “Çok uzak olmayan bir zaman önce Salih adında bir sultan yaşıyordu. Salih’in ülkesi dünyanın en büyük altın madenlerine sahipti. Salih gençlik aşkı Halime ile evlendi ve çok geçmeden Halime’nin sıhhatli bir kız bebek dünyaya getirmesi onları sevince boğdu.”  Sen Anlatınca Çöllerde Çiçekler Açıyor’da  baskın olan tema, hikâye anlatmanın dönüştürücü gücü. Kitap boyunca şu düşünce hâkim: Bir insan hikâyesini anlatabildiği sürece yalnız değildir. Bu anlamda anlatmak, sadece bir iletişim biçimi değil; aynı zamanda güçlü bağlar kurarak bir varoluş biçimi, bir direniş, bir iyileşme yöntemidir. Birbiri peşi sıra aktarılan hikâyeler böylece doğuya dair bir tarih anlatısını da önümüze serer, kazıdıkça yeşeren, yeşerdikçe köklenen bir tarih anlatısına dönüşür Sen Anlatınca Çöllerde Çiçekler Açıyor.    “Geçmişimiz hakkında geleceğimiz hakkında bildiğimizden daha azını biliyoruz. Ancak bilgisizliğimiz herhangi bir şeyin imkansızlığına kanıt olamaz.” diye yanıtladı Sultan Salih gülümseyerek. “Palmira, Roma’ya bile kafa tutan Suriyeli Kraliçe Zenobia’nın merkeziydi. Şecerrüddür ve Sitt al-Mülk Mısır’da hüküm sürdüler. Arwa olarak da bilinen Seyyida al Hurra Yemenli bir hükümdardı, ayrıca bizim coğrafyamızda hüküm süren Berberi Kraliçesi Dihya, Asurlu hükümdar Semiramis ve daha nicesi de güçlü kraliçelerdi.” diye yanıtladı Sultan.”  Kadınların ön planda olduğu bir hikâyeler bütünü Sen Anlatınca Çöllerde Çiçekler Açıyor. Sözlü anlatının inceliklerini kadın karakterler söz konusu olduğunda daha net görebiliyoruz. Kadınlar incelik, gizem, kıvraklık kazandırıyor tüm hikâyelere ve en önemlisi de aidiyetlik duygusu güçlü şekilde hissetmemiz sağlanıyor. Çünkü diğer yandan sürgün olmak da  Rafik Schami metinlerinin en önemli teması olarak işleniyor. Memleketinden uzak kalmış bir yazar olarak köklerini, anadilini ve geçmişini sorguluyor Rafik Schami. Karakterleri de çoğu zaman kimlik arayışında, aidiyetle sürgün arasında sıkışmış bireyler oluyor bu sebepten Zulüm ve adalet ve elbette doğu edebiyatı, sözlü ve yazılı geleneğini söz konusu olduğunda yüzde yüz karşımıza çıkan aşk ve umut  Sen Anlatınca Çöllerde Çiçekler Açıyor’un diğer çok önemli temaları. Zulüm ve adalet çerçevesinde otoriter sistemler, yozlaşmış yöneticiler ve halkın çektiği acılar sıkça dile getiriliyor; ancak anlatılar yalnızca eleştirel değil, aynı zamanda dirençli ve yaratıcı. Bu yüzden çoğu hikâyede, çölün kuraklığına rağmen açan bir çiçek gibi, umutsuzluk içinde yeşeren bir aşk ya da küçük bir umut ışığı kesinlikle bulunuyor. Kahramanları Sultan Salih, Sultan Yasemin, Öykücü Karam ve Nedime Nura olduğu kitapta tek bir ana karakterden söz edemeyiz. Bunun yerine her hikâyede farklı bir kahramanla karşılaşıyoruz: hikâye anlatan yaşlı bir dede, adalet arayan genç bir kadın, yoksulluk içinde dürüstlüğüyle yaşayan bir adam… Bu karakterler idealize edilmez; zayıflıklarıyla, arzularıyla ve çelişkileriyle insanidirler. Hikâyeleri yönlendirir, dağıtır ve bütünler. Doğu kültürü ve elbette bu kültürün edebiyata yansıması her sınıftan insanın insani özellikleriyle tasvirini bulur. Schami, karakterlerini sıradan insanlardan seçip, onlara masalsı bir ağırlık kazandırırken, bu yönüyle kitabın her bir öyküsü, okura “herkesin bir hikâyesi vardır ve bu hikâyeler çölü bile çiçeklendirebilir” fikrini hissettirmesi adına önemlidir. Rafik Schami’nin dili şiirsel; betimlemeleri canlı, karakterleri renkli, diyalogları ise doğal ve akıcı. Masalsı atmosferi kurmak için sıklıkla mecazlara, alegorilere başvuruyor. Önemli bir ayrıntı; metinlerini Almanca yazıyor olsa da, eserlerinde Arap anlatı geleneklerinin etkisi yoğun biçimde hissediliyor. Bu da onun dilini ve anlatımını eşsiz bir kültürel karışım hâline getiriyor. Kitabın çevirisi de bu noktada önemli. Türkçeye çevrilirken hem bu şiirsellik hem de kültürel zenginlik korunmaya çalışılmış. Anlatının büyüsünü yitirmeden aktarılmış olması, eserin etkisini artıran önemli etkenlerden. Tüm bu dilsel ayrıntılar, nitelikli ve akıcı çeviri için Levent Bakaç’a teşekkür ederim.  Rafik Schami’nin Sen Anlatınca Çöllerde Çiçekler Açıyor, sadece Orta Doğu’nun ya da göçmenlerin hikâyesi değil kesinlikle. İnsan olmanın ortak yönlerine dokunan, dillerin ve sınırların ötesine geçen evrensel bir çağrı. Anlatmak, dinlemek, anlamak ve empati kurmak… Bu evrensel değerler, çöl gibi kurumuş ruhlarımızda yeniden hayat bulma imkânı sunuyor herkese. Sen Anlatınca Çöllerde Çiçekler Açıyor , yalnızca masallardan ibaret değil. Eser, anlatının iyileştirici gücüne, hafızanın kurtarıcılığına ve insanın içsel yolculuğuna dair güçlü bir edebi manifesto. Rafik Schami’nin edebiyatı, Doğu’nun anlatı geleneklerini Batı’nın yazılı kültürüyle harmanlarken; bizlere anlatmanın, dinlemenin ve paylaşmanın ne kadar hayati olduğunu hatırlatıyor. SEN ANLATINCA ÇÖLLERDE ÇİÇEKLER AÇIYOR Rafik Schami Ayrıntı Yayınları, 2025 Çeviri: Levent Bakaç Tür: Roman 464 s.

  • Şair Metin Altıok’un anısına düzenlenen 18. Metin Altıok Şiir Ödülü’nün sahibi belli oldu!

    Metin Altıok’un şiirine duyulan saygının bir ifadesi olan 18. Metin Altıok Şiir Ödülü'nü, bu yıl usta şair ve tiyatrocu Orhan Alkaya kazandı. “Pâre” adlı kitabıyla ödüle değer görülen Orhan Alkaya’yı tebrik ederiz. Şair Metin Altıok’un anısını yaşatmak ve çağdaş Türk şiirine katkı sunan isimleri onurlandırmak amacıyla Kırmızı Kedi Yayınevi tarafından düzenlenen Metin Altıok Şiir Ödülü , bu yıl 18. kez sahibini buldu. Seçici kurul, Orhan Alkaya’yı “Pâre” adlı kitabıyla  ödüle değer buldu. Sanat yaşamı boyunca şiir, tiyatro ve yayıncılık alanlarında iz bırakan Alkaya, “Pâre” ile hem bireysel hem toplumsal acılara şiirsel bir tanıklık sunuyor.

  • İnsanı anlamanın çağdaş ve seyircisiz tragedyası: Bir ateş böceği gibi kendi aydınlığında

    Nilay Erik, Edip Cansever'in ilk olarak 1964 yılında yayımlanan eseri, Tragedyalar üzerine yazdı: " Geçmişten günümüze uzanan o uzun zor yollar, zamanda aşılmış gibi görünse de mekânlar, olaylar pek de değişmemiş görünüyor. Acılar, umutsuzluklar, haksızlıklar, zorbalıklar, iletişimsizlik, insanın “ben” olamama hali ve bitmek bilmeyen yalnızlığı…" “Çünkü bir bir yıkılmakta açsanız radyoları  Sokaklar, köpekler, tanrının bütün eşyaları.”(s.11) Edip Cansever’in Tragedyalar’ı bu dizelerle başlar. Şiirin bu kısacık iki dizesi, az çok ne okuyacağımız hakkında bize bir fikir verir; okuyucuyu umutsuzluğa, çıkmazlara, yalnızlığa, sıkıntılara hazırlayarak adeta onlara acı aşısı yapar. İnsanoğlunun bu geçmişten modern çağa uzanan hikâyesini, yeni çatışmaların içindeki trajik durumunu, varoluş mücadelesini, umutsuzluğunu, yalnızlığını, kendi cinsine yakışır bir yaşam arzulamasını; hayat memat diyalektiğinde çağdaş bir tragedya örneği olarak okuruz. Kitap, ilk olarak 1964 yılında yayımlanmış. Elbette ki Edip Cansever’in tragedyası Eski Yunan’daki tragedyalara tıpatıp benzemez. İnsanın geçen bu yüzyıllar içinde yaşadıklarını,  dönüşümünü, değişimini düşündüğümüzde bu mümkün de değildir. Kral Oidipus’un kaderle mücadelesi, Medea’nın intikam dolu hikâyesi, zincire vurulmuş Prometheus’un direnişi…  Geçmişten günümüze uzanan o uzun zor yollar, zamanda aşılmış gibi görünse de mekânlar, olaylar pek de değişmemiş görünüyor. Acılar, umutsuzluklar, haksızlıklar, zorbalıklar, iletişimsizlik, insanın “ben” olamama hali ve bitmek bilmeyen yalnızlığı… “Unutulmuş gibiyim ben. Ve insan / Bir bakıma unutulmuş gibidir / Bilmem ki nasıl anlatmalı, yalnız bile değilim / Belki yalnızlıktan/ Daha fazla bir şey bu/Unuttum ben kendimi Stepan.”(s.66) Uzakta değil, çok yakınımızda, insanın en müthiş yerinde, başkalarınca işitilmedik yerinde, unuttuğumuz kendimize çıkan o yolun sonundaki yer. Aslında her şey ama her şey, bizim için ve bizim hakkımızda. Bir düşte yürüyor gibi  geçip gitmeliyiz belki de o zor yolu; her gün, her sabah bir umutla uyanıp o yoğun caddelere dalıp  duraklarda, otobüslerde, asansörlerde, iş yerlerimizde, evlerimizde, meyhanelerin kuytu köşelerinde çok sesten katı bir sessizliğe  geçerken özlenen dostluğun, seni anlayan sevgili bir yüzün, annenin gözleri yerine; onca zaman bizimle birlikte yan yana yürüyüp uzaklara dalanların bulanık kirli bakışlarını, oportünist kırgınlıklarını da...  Bütün yıpranmış ilişkileri, riyakârlığı, korkaklığı, sevgisizliği, sessizliği, kayıtsızlığı… Hepsini, hepsini geçmeliyiz. Bir hesap yanlışlığıdır demeliyiz Cansever gibi. “Kin dolu gözleriyle bir ölüm yargıcı gibi Biri Kapkara giysilerle özenti bir zincirle, Öyle Dikilmiş sorguya çekiyorsa sizi Ve sakın sormayın işte: bir hesap yanlışlığı mı, değil mi? Vakit yok öğrenmeye.”(s.37) Vakit dar ya da yok ama ben yine de merak ediyorum sizi. Öğrenmek istiyorum. Armenak, Vartuhi, Stepan, Lusin, Diran! Sahi kimsiniz siz? Uyumsuzluklarınız, umutsuzluğunuz yalnızlığınız, suçlarınız, o dengesiz hasta hallerinizle kimsiniz? Yaban güllerinin minelerin, sarmaşıkların örttüğü aranızdaki duvarların ardında aynı evde yaşayan  bir aile misiniz gerçekten? Bana çok tanıdık geldiniz. Yoksa biraz da biz misiniz? Kokuşmakta olan insanlığımızı, o büyük çaresizliğimizi hatırlattınız bana. Sıkıntıların, o çıkışsızlığın, geçmişe dalıp dalıp gitmelerin, sayıklamaların, geçmişten kaçmaların, soruların en çok da yalnızlığın hayaletlerisiniz. Korkmalı mıyız sizden yoksa anlamalı ve acılamalı mıyız sizlere? “Giderek siz oluyorsa bütün bir kalabalık  Yüzünüz yüzlerine benziyorsa, giysiniz giysilerine Ansızın bir hastanın kendini iyi sanması gibi Gücünüz yetse de azıcık bağırsanız Bir yankı: durmadan yalnızsınız Durmadan yalnızsınız.” Sanki herkes tuhaf, herkes kuşkuyla bakıyor yüzümüze. Çünkü durmadan suçluyuz. Durmadan suçluyuz. Durmadan suçluyuz. “Belki de  Soğumaya yüz tutmuş bir fincan sütlü kahve Dönüşür elimizde kanlı, kırbaçlı Bastırılmış bir greve, yırtılmış dövizlere Örneğin üç yüz ölü, bir o kadar yaralı Ve sömürge şapkalı ve sten tabancalı Gözü dömüş biriyle O güvenlik manşetleri birtakım gazetelerde.”(s.36) Toplumları etki altına alan siyasi baskılardan, savaşlardan,  bütün bunların medya üzerindeki yansımasına, kimliğimizin silinişinin ardında bıraktığı umutsuzluğa, insanın önce kendine içinde yaşadığı aileye sonra topluma yabancılaşmasına varana kadar sizi değil kendimizi okudum şiir boyunca. Korkan, tükenen, öfkelenen, umudu yiten, suçlanan o insan oldum. Biraz Armenak, biraz Vartuhi, biraz Stepan, biraz Lusin, biraz Diran! Diran, bir şeyler söylesene! Diran:  “Bu sabah vardı gazetelerde/ Bir öğrenci babasını zehirlemiş.” Duydun mu Vartuhi? Vartuhi: “Biri de intihar etmiş yepyeni bir usulle.” Armenak: “Biz sahi neden sevmiyoruz birbirimizi?” Alışmış olabilir miyiz sevmemeye? Duymuyorum ben acılarımı./ Ve yitirdim çoktan/ Yitirdim bütün karşıtlıkları. /Ne umut Ne umutsuzluk, ne hiçbir şey /Kurtaramaz varlığımı benim. Ve yoğun bir anlamsızlığın içinde/ Sanki renksiz, boyutsuz/ Ve göksüz, zamansız bir evrende/ Tek çıkar yol yaşamaksa/ Lusin Yaşıyorum ben de kaygısız/ Değişmez bir anlamsızlığı böylece (s.74) Peki, ölümün, sevginin, insanın anlamı hangi şiirde, hangi kitapta, nerede aranıp bulunacak. Yoksa hep bir soru olarak mı kalacak? Lusin ve Stepan, iki kişilik bir yalnızlığa razı oluşunuz neden? Stepan gerçekten yapacak bir şey yok mudur? Lusin’in  “Belki de var.” yanıtında bütün o umutsuzluğun içindeki umudu neden görmedin? Bu düpedüz bir çıkışsızlık. Korkunç bir çıkışsızlık! “Korkunçtur bana kalırsa adımıza Hazırlanmış bir oyun var bizim Hepimizi yalnız bıraktıkları bir oyun Ve bilirler, insanlar yalnız kaldıkça  Konuştukları dil de değişir Sonunda hiç anlaşamazlar. Öyle ki  Bir zaman parçası içinde, bir durumun Değişmez akışında tekdüze … Koşarlar koşarlar tam sınıra gelince Sanki o tel örgülere yapışmış gibi Bir duman oluverirler ya da kaskatı Bir kömür parçası, bir ceset Nedir bu durumda insanın anlamı?”(s.73) Kierkegaard, “Olduğu şeye dayanamayan, arzuladığı şey olamayan insanın olağanıdır, umutsuzluk,” der. Bu esareti kabullenecek misin? Belki de öyle. “Ben” olamayarak yaşamayarak, gerçeklerin parmaklıkları ardında, en çok kendinden korkarak ve kaçarak yavaşça kabullendin Stephan. Hiç farkında olmadan. Belki biz de biraz öyle. Denemeyi reddettin “Hep aynı çıkmazlara düşmek var sonunda,” diyerek. Evet belki de bir bilinci yoğunlaştırıyorsun böylece, doğarak acılarına her an yeniden yeniden... Ve kendini kanatan bir bıçak gibi işte. Yaşamın içinde yaşamamayı seçenler. Ölmeden ölenler, yalnızlaşarak ölenler…  Çokça öldük. Acaba ölmemek için mi yazdı bu şiiri Edip Cansever? Tragedyalar’ın ateş böceklerinin ışıklarıyla aydınlan dizelerini okurken bütün o totoliter rejimlere, zifiri karanlık gecelere, gözümüzü önce kamaştırıp sonra kör eden projektörlere inat; zarif ışıklarını, parıltılarını yayamaya devam eden ateş böceklerini görmezden gelemeyiz, gelmemeliyiz!  “bir insan “yaşanmamışlığı buluncaonu artık hiç kimse anlatamazkalır sonsuz gücünün buyruğundave bütün kesinliklerin üstünde, yalnızdolaşır bir ateş böceği gibi kendi aydınlığında”(s.76) Kaynakça Edip Cansever, Tragedyalar, YKY, Haziran 2022, İstanbul. Kierkegaard, Ölümcül Hastalık Umutsuzluk, Say Yayınları, 2022, İstanbul

  • 71. Sait Faik Hikâye Armağanı'nın kazananları belli oldu

    2025 yıllı Sait Faik Hikâye Armağanı'nın kazananı Burçe Bahadır oldu. Yazar, İletişim Yayınları'ndan çıkan "Şimdi Dönecek Dünya" adlı kitabıyla ödüle layık görüldü. Ayrıca, bu yıl ilk kez verilen Doğan Hızlan Özel Ödülü'ne Derya Sönmez'in Sel Yayıncılık etiketiyle çıkan "Öteki Hayvanlar" adlı kitabı layık görüldü. Sait Faik Hikâye Armağanı, 1955 yılından bu yana her yıl bir öykücüye verilmektedir. 2025 yılı itibarıyla ödül miktarı 250.000 TL olarak belirlenmiştir. Burçe Bahadır, 1973 yılında Ankara'da doğmuş ve Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nden mezun olmuştur. Daha önce "Deliliğe Zarif Bir Giriş" adlı kitabıyla 33. Haldun Taner Öykü Ödülü'nü kazanmıştır. Derya Sönmez ise 1980 yılında Ayvalık'ta doğmuş ve Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun olmuştur. İlk öykü kitabı "Sırça Kanatlar" ile çeşitli ödüller kazanmıştır. Bu yılki ödüller, kadın yazarların edebiyat dünyasındaki güçlü varlığını bir kez daha gözler önüne sermektedir.

  • "Şimdi bu dünyayı baştan öğrenmemiz gerekiyor"

    Miray Çakıroğlu, annesinin kaybıyla başlayan yasın izini sürerken; geçmişe, eve, kimliğe ve kadın olmanın ağırlığına dokunan derin bir anlatı kuruyor. "İlk yedi gün, başka bir evdeyiz. Evde duramıyoruz artık. Annesi düşmüş bir evden hayatta kalanları görmek için bu eve geliyorlar. Birden yoğunlaşmış bir denizin içinde şimdi başka bir şeyden konuşalım araları. Sohbet, dikkatlice oynanan bir oyunda nereye değdiği hesaplanarak el değiştiren top. Yüzüme dikkatle bakılıyor. Ev parçalı bir mekanizmaya dönüştü. Annem kendini dünyadan sıyırarak bizi dünyanın alışık olmadığımız bir halinde yeniden hayata getirdi. Şimdi bu dünyayı baştan öğrenmemiz gerekiyor." Miray Çakıroğlu 1987 doğumlu. Boğaziçi Üniversitesi Batı Dilleri ve Edebiyatları ve Felsefe bölümlerini, Eleştiri ve Kültür Çalışmaları yüksek lisans programını ve New York Üniversitesi Yakın Doğu Çalışmaları yüksek lisans programını bitirdi. İlk dosyası Taşların Sesi Kesildi (Varlık, 2014) ile Yaşar Nabi Nayır Şiir Ödülü’nü aldı. İkinci şiir kitabı Kalkış için Notlar (Dünyadan Çıkış Yayınları) 2017’de yayımlandı. Philip Larkin’in The Whitsun Weddings kitabını Bayram Düğünleri başlığıyla (Ketebe, 2021) Türkçeye çevirdi. Oraya Kendimi Koydum (Everest, 2023) belgesel şiir kitabının yazarları arasındadır. Stanford Üniversitesi Antropoloji bölümünde doktor adayıdır. Kaliforniya’da yaşıyor. ANNEM Miray Çakıroğlu Metis Kitap, 2025 136 s.

  • Tüket, evlen, delir: Bir modern çağ komedisi

    Modern dünyanın tüketim çılgınlığıyla evliliğin kırılgan doğası arasında gidip gelen Hıyar Hapı Meselesi , okuru hem güldüren hem düşündüren bir yolculuğa çıkarıyor. Ruhşen Doğan Nar, absürd mizahın olanaklarını kullanarak günümüz insanının çıkmazlarına ışık tutuyor. Roman, reklamların ve medyanın birey üzerindeki etkisini incelerken, evlilik kurumunun içsel dinamiklerine de ironik bir bakış sunuyor. Arka Kapak Yazısı: Reklamların yanıltıcı büyüsü ile evliliğin narin dengesi arasında mekik dokuyan Hıyar Hapı Meselesi , çağdaş insanın ikilemlerini absürdün kıyılarında gezinerek sorgulatıyor. Ruhşen Doğan Nar, modern dünyanın çatlaklarını incelikle işleyerek okuru sürprizlerle bezeli bir yolculuğa çıkarıyor. Ruhşen Doğan Nar ; 1988 yılında İzmir’de doğdu. Dokuz Eylül Üniversitesi’nde Mütercim-Tercümanlık eğitimi aldı. 2016 yılında Şerzan Kurt Öykü Yarışması’nda Türkçe öykü dalında ödül kazandı. Eserleri İngilizce, İtalyanca, Azerice, Türkmence, Kürtçe ve Esperanto dâhil olmak üzere birçok dile çevrildi. İtalya’da yayımlanan Futurchia  adlı Türk bilimkurgu öykülerinden oluşan derlemede yer aldı. Türkiye’nin ilk bilimkurgu öykü dergisi Roket ’in editörlüğünü yapmaktadır. HIYAR HAPI MESELESİ Ruhşen Doğan Nar Mahal Edebiyat, 2025 Tür: Roman 92 s.

  • 12 milyon takipçi, 1 gerçek

    Alaycı ve dokunaklı, kasvetli ve umut dolu bu distopik kara komedide, asla tanışamayacağımız ünlülere takıntılı olsak bile esas arzumuzun gerçek insani bağlar olduğu hatırlatılıyor. Akıllarına koyduklarını yapmak için her şeyi göze alan iki arkadaşın, verilen yanlış kararların ve aşina oldukları dünyayı sonsuza dek değiştirecek çarpıcı olayların heyecan verici hikâyesi... Orla Cadden sevmediği bir işe saplanıp kalmış, film yıldızlarının ilişkilerini ve internet fenomenlerinin dünyasına dair tık tuzağı haberler hazırlayan, çiçeği burnunda bir yazardır. Orla'nın yolu bir gün, her ikisini de hayal ettikleri hayata kavuşturacak bir planı olan Floss ile kesişir. Bundan otuz beş yıl sonra, resmî makamlarca tayin edilmiş ve fenomenlerin günün her ânını kamera karşısında geçirdiği, gözlerden uzak bir Kaliforniya kasabasında, Marlow adında genç bir kız geçmişiyle ilgili sarsıcı bir sır keşfeder. On iki milyon sadık takipçisi olsa da Marlow bu popülariteye önem vermez ve bir gün kendisini ekranda tutmak için her yolu deneyen sponsorlardan kurtulmayı düşler. Tüm aile geçmişinin bir yalan üzerine kurulu olduğunu öğrendiğindeyse, gözünü karartıp gerçeği aramak için bir yolculuğa çıkmaya karar verir. Takipçiler , Orla, Floss ve Marlow'un ülkelerini ve kendi hayatlarını altüst edecek, dehşet verici bir olaya doğru yol alışlarının izini sürüyor. Alaycı ve dokunaklı, kasvetli ve umut dolu bu distopik kara komedide, asla tanışamayacağımız ünlülere takıntılı olsak bile esas arzumuzun gerçek insani bağlar olduğu hatırlatılıyor. Megan Angelo (1985 doğumlu) Amerikalı bir gazeteci ve 2020 tarihli Followers romanının yazarıdır. TAKİPÇİLER Megan Angelo Epsilon Yayınevi, 2025 Çeviri: Şafak Tahmaz Tür: Roman 435 s.

  • Öykü: Gecenin Bakışları

    "Puslu bir gecenin karanlığına bakan yaşlı adam ise yaklaşık bir saat önce uyanmış; kafasında dönüp duran ve yeniden uyumasına bir türlü izin vermeyen düşüncelerini bir saniye olsun susturabilmek için yatak odasından salona gelmişti." Bülent Yüney Bir İlk kez göz göze geldiklerinde biri uzun ve yorucu bir seyahatin sonunda, isli sokak lambalarıyla aydınlanan, Arnavut kaldırımlı taş bir sokaktaki boyası solmuş bir apartmanın yağmur oluğuna tünemiş, etrafına ürkek bakışlarla bakarak kanatlarını yağmurdan korumaya çalışıyordu. Diğeri ise geçen yetmiş dört yılın biriktirdiği anıların cenderesi altında sıkışmış bir uykudan, gecenin bir yarısı uyanmış, evinin salonundaki pencereden puslu bir gecenin karanlığına bakıyordu.  Yağmur oluğunun altına tünemiş, güneşin doğuşunu bekleyen o ürkek bakış, Rusya’nın Novorossiysk Limanından kalkıp İtalya’ya gitmekte olan bir kuru yük gemisinin konteynırları arasında, gemi çalışanları tarafından bir kanadı kırılmış bir halde tesadüfen bulunmuştu. Kırılan kanadı tedavi edilip iyileşene kadar gemide misafir edilmiş, gemi uzun bir yolculuktan sonra Karadeniz’den çıkıp, Marmara Denizi'nin sularına girerken ancak tedavisi bitince, gemi kaptanının kanadına kondurduğu bir öpücükle bu eski ve tarihi Şehr-i İstanbul’un semalarına bırakılmıştı. Puslu bir gecenin karanlığına bakan yaşlı adam ise yaklaşık bir saat önce uyanmış; kafasında dönüp duran ve yeniden uyumasına bir türlü izin vermeyen düşüncelerini bir saniye olsun susturabilmek için yatak odasından salona gelmişti. Bir süre salondaki kitaplığın önündeki yeşil renkli okuma koltuğunda oturmuş daha sonra koltuğunun arkasındaki okuma lambasını yakıp kitaplıktan aldığı bir kitabı okumaya başlamıştı. Elindeki kitabı okudukça yıllardır yüreğini yoran düşüncelerin arasında daha da fazla sıkışıp kaldığını fark etti. Geçmişin düşünceleri altında yorulmamak ve biraz da bulunduğu ana geri dönmesine yardımcı olsun diye elindeki kitabı koltuğunun yanındaki sehpaya bırakıp pencerenin önüne geldi. Pencereden dışarıya bakmadan önce başını hafifçe arkaya çevirip kitaplığının üstündeki masa saatine baktı. Sıfır dört on yedi. Yaşlı adam saate bakmış fakat saatin kaç olduğunun idrakine varamadan yüzünü anlamsızca pencereye çevirmişti. İşte tam da o an, uzun zamandan beri rüyasında gördüğü ve her gördüğünde içindeki eski bir koru alevlendiren o tanıdık bakış, o hüzünlü, o özlem dolu bakış şimdi karşı apartmanın çatısının yağmur oluğuna tünemiş öylece kendisine bakıyordu. İki Yetmiş dört yaşındaydı. Üzerinde yorucu ama yorucu olduğu kadar güzel bir hayatın yetmiş dört yılını taşıyordu. Cemal Bey çok uzun süredir geceleri uyuyamıyor, uyuyabildiği ender gecelerde ise kâbuslar içinde uyanıyordu. Uyandıktan sonra yeniden uykuya dalabilmek için ne kadar yataktan kalkmamaya dirense de yüreğine yıllar önce çöreklenen pişmanlığı onu yataktan çıkartmayı başarıyordu. Yine aynısı olmuştu. Fakat bu kez geçmişin anıları altında ezilmemek ve her hatırladığında yüreğini sızlatan o özlem dolu gözleri bir an olsun unutmak için bir süre yatak odasının camına vuran yağmur damlalarının sesini dinledi. Cemal bey yıllardır asla unutamadığı o gözleri ilk kez Londra’da görmüştü. 1963 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi'nden mezun olduktan bir yıl sonra bir hocasının desteğiyle Londra’ya Mimarlık Yüksek Lisansı için gittiğinde tanışmıştı Katya’nın gözleriyle. Katya Aleksandrovna. Londra’da Cemal’in gittiği üniversitede mimarlık okuyordu. Katya ile tanışmaları Cemal’in Rus edebiyatına olan merakı sayesinde olmuştu. Cemal o gün, yani 1964 yılının Haziran ayında, üniversitenin bahçesindeki bir kafeteryada, üniversitenin kütüphanesinden aldığı Tolstoy’un Diriliş adlı romanını İngilizce çevirisinden okuyordu. Bir an için başını kitaptan kaldırdığında tam karşısındaki masadan bir genç kızın kendisine baktığını gördü. Genç kız, Cemal’in gözlerine gülümseyen bakışlarla bakarak “Voskreseniye” dedi. Cemal, kızın ne demek istediğini anlamadığını bakışlarıyla ifade etmeye çalıştıysa da genç kız ayağa kalkıp Cemal’in yanına geldi; eliyle Cemal’in okuduğu kitabı işaret ederek tekrar “Voskreseniye” dedi. Sonra çok rahat bir tavırla masadaki diğer sandalyeyi çekip Cemal’in karşısına oturdu. Genç kız, Rus aksanı açıkça belli olan İngilizcesiyle “Voskreseniye” nin romanın orijinal adı olduğunu, Tolstoy’un bu romanını çok sevdiğini, birçok kez okuduğunu söyledi. Sonra uzun uzun Diriliş ’in aşıkları Nehludov ve Katyuşa’dan, Katyuşa’nın Nehludov’u ne kadar çok sevdiğinden, Tolstoy’un büyüklüğünden, yazarın diğer kitaplarından bahsetti. Genç kız, Cemal’in tek kelime bile etmesine izin vermeden heyecanlı bir şekilde konuşuyordu. Cemal ise karşısında çocuksu bir heyecan ve etkileyici bir gülümsemeyle konuşan kızın deniz mavisi gözlerinden bakışlarını alamıyordu. Nihayet Cemal’in anlamsız ama mutlu olduğu kesin olan bir yüz ifadesiyle kendisine baktığını fark edince (ki bunu daha sonra Cemal’e kendisi söylemişti) sustu ve elini uzatarak “Özür dilerim kendimi tanıtmadım Katya ben, Katya Aleksandrovna,” dedi.  Cemal, yüzüne saçma bir mutluluk ifadesi veren gülümsemesini işte o an fark etti. Utanarak gözlerini o uçsuz bucaksız denizin mavisinden çekmeyi başardıktan sonra kendisine uzatılan eli avcunun içine alıp “Yo, rica ederim çok güzel konuşuyorsunuz. Şey, yani… Tanıştığımıza memnun oldum, Cemal ben,” diyebildi. “Cemal? Değişik bir isim, nerelisiniz?”, “Türk’üm ben,” dedi Cemal. “İstanbul’dan geldim.” Katya, Türk kelimesini duyunca gözleri mutlulukla büyüdü. “İnsanların kanatları yok, insanların kanatları yüreklerinde,” dedi. Cemal’in kendisine boş gözlerle baktığını görünce “Nazım Hikmet’i tanımadığınızı söylemeyeceksiniz herhalde,” dedi. Cemal Londra’da Nazım Hikmet ismini duyduğuna mı yoksa az önce tanıştığı bu genç kızın kendisini bu kadar etkilediğine mi şaşıracağını bilemeden “Hayır, tabii ki tanıyorum ama bu şiirini ilk defa duydum,” dedi heyecanla. (Sevgili okuyucu, Katya’nın Cemal’e okuduğu mısra, Nazım Hikmet’in “Dört Güvercin” adlı şiirden bir alıntıdır. Cemal’in bu şiiri bilmesi o sırada imkânsızdı çünkü Nazım’ın bu şiiri yıllar sonra arşivlerde bulunacak ve Nazım severlere ulaşacaktı. Bu şiiri ise o sırada Katya’nın nereden bildiğini inanın ben de bilmiyorum.) Cemal ve Katya’nın iki büyük usta, Tolstoy ve Nazım sayesinde ülkelerinden uzakta, Londra’da bir üniversite kafeteryasında tanışmaları işte böyle olmuştu. Biraz romantik, çokça edebi. Bu ilk tanışmadan sonra hemen hemen her gün görüştüler. Birbirlerine vakit ayırdıkça farklı ülkelerin kültürlerinde yetişmiş olmalarına rağmen birbirlerine ne kadar benzediklerini fark ettiler. Bu benzerlikleri kısa sürede kendilerine olan ilgilerini büyüttü ve nihayet aşk gelip ikisinin de yüreğini birbirine bağladı. Mutluydular. Ülkelerinden uzakta büyük bir aşkı yaşadıklarını düşünüyorlardı. Her şey o kadar huzurlu ve hızlıydı ki birkaç ay sonra gelecek için hayaller kurmaya başlamışlardı bile; İstanbul’da mı yoksa Moskova’da mı yaşayacaklarını bilmiyorlardı. Bildikleri tek şey artık beraber yaşlanmak istedikleriydi. Katya, eğitimini bir yıl sonra Ağustos ayında bitirecek ve Moskova’ya dönecekti. Cemal’in ise Katya’dan iki ay önce yani 1965 yılının Haziran ayında İstanbul’a dönmesi gerekiyordu. Cemal Türkiye’ye döner dönmez ailesine Katya’dan bahsetmek, bir yıl boyunca Katya ile yaşadıklarını ve onu ne kadar çok sevdiğini annesine ve babasına anlatmak istiyordu. Sonrası kolaydı. İstanbul’da mı yoksa Moskova’da mı yaşayacaklarını henüz bilmiyordu, zaten bunun pek de bir önemi yoktu çünkü artık deniz mavisi gözlerin olmadığı bir hayatı istemiyordu. Sayılı gün çabuk geçer derler ya yine dedikleri gibi olmuştu. 1965’in Haziran ayı geldiğinde birbirlerini çok seven bu iki yürek en kısa zamanda tekrar görüşmeye söz vererek gözyaşları içinde ayrıldılar. Cemal İstanbul’a ailesinin yanına döndü. Ve döner dönmez önce annesine ve sonra babasına Katya’dan bahsetti. Önceleri ailesi oğullarının Katya ile olan ilişkisini ılımlı karşılamış olmalarına rağmen sonraları Cemal ne zaman Katya’dan bahsetse henüz askerliğini yapmadığını, evliliğin kolay bir şey olmadığını hele yabancı biriyle evliliğin çok daha zor olacağını bu yüzden önce kariyerine odaklanması gerektiğini söylüyorlardı. Ve bir akşam Cemal’in babası Katya ile ilgili kesin kararını çok sert ve net olarak söyledi; “Rus bir kızı ailemize gelin olarak getiremezsin.” Cemal babasına tek bir cevap bile veremediği o akşam için yıllarca pişmanlık duydu. Fakat babasına veremediği cevabı bir şekilde Katya’ya vermesi gerektiğini de biliyordu ama ailesinin bu tepkisini Katya’ya nasıl söyleyeceğini bilemiyordu. İçindeki Katya sevgisine bir son verebilirse bu durumu Katya’ya anlatabilmenin daha kolay olacağını düşünüyordu fakat o sıralar kendisini Katya’ya bağlayan şeyin yani içindeki Katya özleminin ve Moskova’dan gelen mektupların ardı arkası kesilmiyordu. Mektuplaşmaları aylarca devam etti. Londra’dan döndüğünden beri beş ay geçmişti. Bir ay sonra askere gidecekti. Katya’yı hala çok seviyordu fakat ailesini karşısına almaya bir türlü cesaret edemiyordu. Nihayet Cemal askere gitmeden bir hafta önce cesaretini toplayıp Katya’ya son bir mektup yazdı. Cemal bu mektubu yüreğini eline alıp yazdı. Cemal, ona askere gideceğini yazdı. Cemal, Katya’sına uzun süre mektup yazamayacağını yazdı. Cemal, onu çok sevdiğini ama bu ilişki için artık bir şey yapamadığını yazdı. Cemal son olarak dost kalmanın belki de her ikisi için en iyi şey olacağını yazdı. Yıllar sonra “Dost” kelimesini ne de kolay yazdığını düşünecek ve kendisini hiçbir zaman affetmeyecekti. Katya’sına gönderdiği o son mektubun üzerinden önce haftalar sonra aylar sonra yıllar ve yıllar geçti. Bu süre içinde askerliğini tamamladı, işe girdi çalıştı, çalıştı, durmadan çalıştı. Aşkı ise annesinin bulduğu bir kızla görücü usulü evlenince yaşadı. Mutlu da oldu; sevdi de… Çocukları oldu sonra; sonra torunları, onları da sevdi hem de çok sevdi. Katya’ya olan sevgisi ise yüreğinin en karanlık yerinde sessizce hep onunla kaldı. Katya’dan kimseye bahsetmedi, ne karısına ne çocuklarına ne de dostlarına. Evlendikten yıllar sonra bir gün onu çok merak etti. Acaba kendisini unutmuş muydu? Yoksa o da hala? İşte bundan çok korkuyordu. “Yok canım, bunca yıl geçtikten sonra neden hala beni hatırlasın ki; hem de onu öylece bırakıp giden bir adamı” diyor “Belki o da evlenmiştir; Londra’yı da çoktan unutmuştur, belki de çok mutludur hem de çok mutlu” diyerek yıllarca vicdanını böyle rahatlatmaya çalışmıştı. Üç Cemal bey uyandıktan sonra odasının penceresinden her gök gürültüsünden önce odasına dolan aydınlığın içinde, yıllardır rüyasına gelen o bakışları, Katya’nın deniz mavisi gözlerini tekrar tekrar görmeye daha fazla dayanamadı. Yataktan kalkıp salona geldi. Kitaplığının hemen yanındaki yeşil renkli okuma koltuğuna oturdu. Geceleri uyandığında tekrar uykusu gelsin diye kitap okumaya alışkın olan Cemal Bey bir süre sonra koltuğun arkasından bir yay çizerek sarkan okuma lambasını açtı; kitaplığından bir kitap aldı. Tekrar koltuğuna oturmadan önce kitaplığın üzerindeki masa saatine baktı. Sıfır üç yirmi dört. Koltuğuna oturduğunda elindeki kitabı kaç kez okuduğunu düşündü.  “Küçük bir yerde birkaç yüz bini bir araya gelmiş insanlar, üzerinde toplandıkları toprağı ne kadar bozmaya çalışmış, hiçbir şey yetişmesin diye taşlarla doldurmuş, taşların arasından uç veren otları yolmuş, ortalığı kömür ve petrol dumanına boğmuş, ağaçların orasını burasını kesmiş, tüm hayvanları ve kuşları kaçırmış olsalar da bahar, kentte bile yine bahardı,” diye başlayan romanın daha önce altını çizdiği yerleri daha dikkatli okuyarak bir süre sonra romanın içinde kayboldu. Bir saat kadar sonra sokaktan gelen köpek havlamaları düşüncelerini romanın sayfalarından evinin salonuna getirdi. Okuma gözlüğünü, Nehludov’u ve Katyuşa’yı sehpaya bıraktıktan sonra koltuğundan kalkıp pencerenin yanına gitti. Yağmur, koca bir şehrin üzerine yağmaya devam ediyordu. Her yağmur ona hala Londra’yı ve Katya’yı hatırlatıyordu. Onu çok özlüyor, onun sevgisine haksızlık yaptığı için yıllardır içindeki vicdan azabını bitiremiyordu. Londra’dan ayrılırken uçağa binmeden önceki onun o son bakışını, o hüzünlü, o özlem dolu bakışı hiçbir zaman unutmadı. O bakış yıllarca günahkâr bir vicdan azabı gibi hep kendisini izledi. Ve bir de her hatırladığında içini acıtan askere gitmeden önce Katya’dan gelen o son mektup; geçen elli yılda o mektuptan tek hatırladığı mektubun son bölümüydü. “Sevgilim son olarak şunu bilmeni isterim ki bana gönderdiğin son mektubunda sevgimizin bitmesi gerektiğini yazmışsın, bunu anlamak istemiyorum. Lütfen seni nasıl unutacağımı, içimdeki bu sevgiyi nasıl bitirmem gerektiğini de anlat bana. Biliyor musun neye karar verdim; hani hatırlıyor musun? Londra’da sana güvercinlerimden bahsetmiştim. Burada, Moskova’da, evimizin arka bahçesinde beslediğim güvercinlerimden. 'Seni üzmek istemiyorum lütfen beni unut' dediğin o son mektubun bana geldiği günden bir gün sonra her ay güvercinlerimden birinin kanadına bir öpücük kondurup onları sana göndermeye karar verdim. Umarım güvercinlerim özgür kaldıkça sana olan sevgimi unutabilirim. Hoşça kal Sevgilim. Ve unutma; 'İnsanların kanatları yok / insanların kanatları yüreklerinde.' Cemal Bey kafasının içinde bıkmadan usanmadan dönüp duran bu düşüncelerden yorulmuştu. Pencereden dışarıya baktığında aklındaki düşüncelerin kaybolacağına inanıyordu. Pencereden dışarıya bakmadan önce başını arkaya çevirdi. Kitaplığının üstündeki masa saatine baktı. Sıfır dört on yedi. Saatin kaç olduğunun idrakine varamadan yüzünü yeniden pencereye çevirdi işte tam da o anda karşı apartmanın yağmur oluğunun üzerine tünemiş güvercinin gözlerinde, yıllardır sadece rüyalarında görebildiği o özlem dolu bakışı gördü. Cemal bey o an ilk defa ölüme ne kadar yakın olduğunu hissetti. Gözlerini o bakışlardan çekmeden sadece “Al beni, özledim,” diyebildi. Gecenin bakışları bir çift kanat olup karşı apartmanın yağmur oluğunun üzerinden havalanırken Cemal Bey içinin çekildiğini hissederek yere düştü.  Dört Bir hafta sonra… Rusya’nın Novorossiysk Limanı'ndan kalkan kuru yük gemisi, İtalya’nın Ancona Limanı'nda yükünü boşaltmış çok güzel bir Temmuz gecesinde, masmavi Akdeniz üzerinde rotasını Rusya’ya çevirmiş ilerliyordu. Gemi kaptanı Aleksey her gece olduğu gibi günlüğünü yazıyordu. “Canım Teyzem. Benim güzel Katyacığım. Öldüğünü bugün öğrendim. Cenazende olamadığım için beni affet. Eve döner dönmez seni ziyaret edeceğim ve mezarının başında ben küçükken bana yaptırdığın gibi bir güvercini kanadında öpücüklerle serbest bırakacağım. Sevgili Katya Aleksandrovna biliyorum ki o öpücükler güvercinlerin kanatlarında cennetteki evine kadar gelecekler.”

  • Seçimler ve sınırlara dair bir roman

    Nagihan Kahraman, İsveçli yazar Johanna Hedman’ın ilk romanı Üçlü üzerine yazdı: "Yazar romanında, insanların hayatları boyunca birtakım insanları odağına alıp sonra da onlardan tamamen vazgeçerek başka bir hayata ve insanlara yöneldiğini ya da yönelmek durumunda kaldığını nostaljik ve biraz da melankolik biçimde ele alıyor." Hayatta seçilen yollar, alınan kararlar insanların kimliğini oluşturan ana faktörlerden biri. Bunu inkâr edecek kimse herhalde yoktur. Bir insanı bugünkü hâline ulaştıran şey, seçimlerin sonunda başka yapılan seçimler ve onların ardından da yapılan daha başka seçimlerdir. Bunu bir tür dallandırılmış ağaç olarak düşünmek mümkün. Doğru/yanlış, iyi/kötü ayrımı yapmadan, sadece bir yolculuk olarak bakıldığında insanın aldığı kararların önünde bambaşka senaryolar oluşturduğu bir gerçek. Bu biraz da araçlardaki navigasyon cihazlarının sizin gittiğiniz yöne doğru hedeflenen konuma ulaştırabilmek için “Rota yeniden oluşturuluyor.” diye bilgi vermesine benziyor. Uzaklaşılan her hedeften sonra insan kendisinin yeni bir varyantını keşfeder ve devamlı adaptasyon hâlinde olduğu için de bu yeni kendisine kısa sürede alışır. Geriye dönüp bakıldığında insanların kendilerine “Acaba şu gün başka bir karar alsaydım, diğer yolu seçseydim, başkasıyla devam etseydim, öbür şehre gitseydim… neler olurdu?” sorusunu sormaktan kendilerini alakoyamaması da çok doğal görünüyor. Böylece Jean Paul Sartre’a atfedilen “Her seçiş bir vazgeçiştir.” sözünün klişe olmaktan öte ne kadar doğru olduğu da öne çıkıyor. Seçimler üzerine bu kadar konuştuktan sonra bunu odağına alan bir romandan bahsedeceğim: Üçlü . 1993’te Stockholm’de doğan İsveçli yazar Johanna Hedman’ın ilk romanı. 2021 yılında orijinal dilinde Trion  olarak yayımlanan roman, büyük ses getirmesinin ardından iki yıl sonra Türkçede de yerini aldı. Eseri İsveççe aslından çevirense diğer İsveççe eserlerden aşina olduğumuz Zeynep Tamer. Kitabın arka kapağında yine son zamanlarda adını sıkça duyduğumuz İsveçli yazar Alex Schulman’ın bir yorumu yer alıyor ki aslında bu, kitabı da bir nevi özetliyor: “Johanna Hedman nasıl yeni bir yazar olabilir, anlayamıyorum. İsveç edebiyatının geleceğini görmüş gibi hissediyorum.” Bu sözler gencecik bir yazarın ilk romanı için kurulabilecek en güzel cümlelerden biri şüphesiz. Hedman’ın Barış ve Çatışma Çalışmaları alanında yüksek lisans çalışması da bulunuyor. Genç yaşına rağmen Paris, Güney Hindistan ve New York gibi birbirinden farklı coğrafyalardaki şehirlerde yaşamış ve hatta New York’ta Birleşmiş Milletler İsveç temsilciliği için staj da yapmıştır. Yazarın, insanların hayatları boyunca birtakım insanları odağına alıp sonra da onlardan tamamen vazgeçerek başka bir hayata ve insanlara yöneldiğini ya da yönelmek durumunda kaldığını nostaljik ve biraz da melankolik biçimde ele aldığı bu romanı İthaki Yayınları etiketiyle okura ulaşıyor. Adından da anlaşılacağı üzere üç kişi var Üçlü ’nün merkezinde: Hugo, Thora ve August. Roman Hugo’nun New York’taki evinin kapısında gizemli, genç bir kadının belirmesiyle başlıyor ve bu kadın kendini Thora ve August’un çocukları olarak tanıtıyor Hugo’ya. Bu bir sürprizbozan değil elbette; çünkü romanın asıl meselesi Hugo’yla tanışmaya gelen Frances’in sorduğu sorular sebebiyle Hugo’nun geçmişe gidip Thora ve August ile yaşadığı garip arkadaşlığı hatırlaması. Bu giriş niteliğindeki kısacık ilk bölümden sonra okur kendini asıl olayların kucağında buluyor. Hugo yıllar önce Stockholm’e öğrenci olarak gitmişken kendini ev kiraları çok pahalı olduğu için oranın en varlıklı ve kültürlü çiftlerinden biri olan Aron ve Laura’nın evlerindeki odalardan birini kiralarken bulur. Hugo, Aron ve Laura’nın Paris’teki eğitiminden dönen kızları Thora ve onun çocukluktan beri arkadaşı olan August ile tanışır kısa zaman içinde. Alman kökenli olan bu genç için İsveç kültürüne uyum sağlama sürecinde bir yandan Thora ve August ile arkadaşlık kurması ama aslında ikisinin de arkadaş mı sevgili mi olduklarını bir türlü anlayamaması üzerinden şekillenen kafa karışıklığı ile dolu günleri onu oradan oraya savurur. Thora ve August’un ilişkisini tam anlayamamakla birlikte kendi duygularını da tanımlamakta zorlanır. Bir süre sonra değişik bir ilişki yumağına dönen aralarındaki iletişim ya da bir yandan da iletişimsizlik Hugo ve beraberinde diğerlerini de farklı yerlere sürükler. Büyük büyük olaylar yok bu romanda. Daha çok bir salınım şeklinde ilerliyor. Çünkü kafası tek karışık olan Hugo değil; aynı zamanda Thora ve August da bir o kadar ikilem içinde. Bu sebeple romanın ikinci ve ana bölümü periyodik olarak “Hugo”, “Thora”, “Hugo”, “Thora”… şeklinde ilerliyor. Tahmin edileceği üzere bu bölümler Hugo ve Thora’nın bakış açısından anlatılıyor. Dikkat çekici olan ise August’a ait bir bölüm olmaması ve onun bakış açısından okuma yapamamamız. Romanda yazar asıl gerilimi Hugo ve Thora arasında yarattığı için belki de böyle bir tercihte bulunmuştur. August romanda da hep ikisinin arasında, biraz bocalayan, kendi hayatında da denge tutturmaya çalışan bir karakter. Yine de August’a ait bölümlerin olması, onun da kafa karışıklığı ile yaptığı seçimlerin arasında kalışını dengelemeye çalışmasını okumak keyifli olurdu. Üçlü , pek çok yönden Sally Rooney edebiyatıyla karşılaştırılıyor; özellikle yazarın Normal   People (Normal İnsanlar)  eseri ile kıyaslanıyor sık sık. Okurken ben de bu hazzı almadım desem yalan olur; sanki onun bambaşka bir coğrafyadaki ruh benzeri gibi bir tat alarak okudum. Öte yandan, olay örgüsünden bağımsız olarak romandaki bazı kilit noktaları ve karakterlerin iletişim ve ilişki kuruş şekilleri ya da kuramayışları Christian Petzoldt’un en yeni filmi Afire ’ı anımsattı. Orada da ikisi erkek biri kadın olan, normalde yaşadıkları coğrafyadan başka bir yerde iletişim kurmaya çalışan ve belirli seçimler yapmak durumunda kalan genç insanları izliyoruz. Bu roman bende o filmin tadını bıraktı.   Romanda üçlü ilişki yalnızca Hugo-Thora-August arasında kurulmuyor. Bu biraz dikkatli bir okuma yapınca pek çok “üç” karakter arasında gerilimli bir ilişkinin olduğu bariz şekilde çarpıyor göze. Örneğin Aron-Laura ve Thora üçlüsü. Gerilimi yüksek ve denge tutturulamamış bir anne-baba-kız formülü. Thora’nın anne babasının evinde kalan Hugo ve beraberindeki Vega ve Tiguan üçlüsü bir başka örnek. August’un pek çok yönden sorun yaşadığı abisi Samuel ve babası bir başka denge tutturulamamış üçlü örneği. Bu üçlüler arasındaki denge mücadelesi ve herbirinin yaptığı seçimlerle bambaşka bir yöne doğru güzergahlarının değişmesi, okurun zihninde “birbirini çok iyi tanıyan üç yabancı” imajını doğuruyor. Yazarın nihai amacının da bu olduğu kanaatindeyim. Yazarın insanlar arası ilişkide çok başarılı olduğu ve çok iyi gözlem yaptığı da karakterlere kurdurduğu cümleler ya da onların duygularını ifade ediş biçiminden çok net anlaşılıyor. Bu noktada bayağı iyi tespitlerle dolu kitap: “Samuel August’u önemsediğini ancak onun için kaygılanarak gösterebiliyor.” diyor örneğin. (s.113) Başka bir kısımda Hugo şöyle diyor: “Kendimle ilgili bir şeyi açığa vurmuşum gibi hissettim - August’un içinde filizlenmiş bir şüpheyi doğrulamıştım,(…)” (s.101) Bunun gibi pek çok nokta atışı cümle var romanın içinde. İnsan içi ilişkilere, seçimlerin insanları nasıl etkilediğine ve geride bırakılan duyguların seneler sonra ortaya çıkmasına dair derinlikli bir roman okumak isteyenler için eşsiz bir seçim Üçlü . İyi okumalar. ÜÇLÜ Johanna Hedman İthaki Yayınları, 2025 Çeviri: Zeynep Tamer Tür: Roman 312 s.

  • Gülten Dayıoğlu’ndan bir yaşam öyküsü: Bende Kalmasın

    Gülten Dayıoğlu, Bende Kalmasın  kitabında kendi hikâyesini anlatmanın yanı sıra kırklı yıllardan başlayarak Türkiye’nin toplumsal ve kültürel bir panoramasını çiziyor. Bende Kalmasın  keskin gözlemleri ve duyarlı bakışıyla Gülten Dayıoğlu’ndan etkileyici bir otobiyografi… Gülten Dayıoğlu’nun yazdığı ve çocuk kitapları alanında Türkiye’nin ilk çoksatarı Fadiş , çok katmanlı bir toplumun çatışmalı değerleriyle kuşatılmış halde kendi yolunu çizen yazarın hayatından izler taşır. Yıllardır okullarda, söyleşilerde ve çeşitli ortamlarda Fadiş siz misiniz? Fadiş sonra ne yaptı? Nasıl bir insan oldu?  gibi sorularla karşılaşan Gülten Dayıoğlu bu soruların yanıtlarını içeren bir kitap yazma vaadini Bende Kalmasın  ile yerine getiriyor.  Yazar kitabın yazılış hikâyesini şöyle özetliyor: “Gelecekte, tüm sorularınızın yanıtlarını içeren bir kitap yazacağım diyordum ama içimden ne zaman yazma isteği gelir bilemiyorum, demeye başladım. Seksen sekiz yaşıma girdiğimde geçmiş kapımı çaldı. Okurlarıma verdiğim sözleri yerine getirmekte geciktiğimden içten içe tedirgindim. Doksan yaşıma yaklaşırken tüm yaşamımı Bende Kalmasın  adıyla yazdım. Okurlarıma verdiğim sözü tutmuş olmanın iç rahatlığına kavuştum diyebilirim.” BENDE KALMASIN Gülten Dayıoğlu Yapıkredi Yayınları, 2025 Tür: Otobiyografi 160 s.

bottom of page