Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5404 sonuç bulundu
- Göçün, belleğin ve annelerin hikâyesi: Almanya Masalımız
Almanya’nın saygın edebiyat ödüllerinden Leipzig Kitap Ödülü’ne layık görülen, Dinçer Güçyeter’in ilk romanı Almanya Masalımız , ilk kez Türkçede. Roman, Türkiye’den Almanya’ya uzanan işçi göçünü bir ailenin üç kuşaklık hikâyesi üzerinden anlatıyor. Almanya’daki Türkiyeli göçmenlerin yarım yüzyılı aşan hikâyesini şiirsel ve çok katmanlı bir anlatıyla ele alan Almanya Masalımız, Türkçede okurlarla buluşuyor. Şair, tiyatrocu ve yayınevi kurucusu Dinçer Güçyeter’in ilk romanı olan eser, bir ailenin üç kuşak boyunca süren yolculuğunu anlatırken, aynı zamanda “misafir işçilik” olarak adlandırılan tarihsel bir dönemin duygusal ve toplumsal haritasını çıkarıyor. Almanya’da büyük yankı uyandıran ve Almanya’nın en saygın edebiyat ödüllerinden Leipzig Kitap Ödülü başta olmak üzere birçok ödüle layık görülen roman, Halil Özgen Asal çevirisiyle Kafka Kitap tarafından Türkçede yayımlandı. Almanca özgün adı Unser Deutschlandmärchen olan roman, yayımlandığı günden itibaren Avrupa’da büyük yankı uyandırdı ve farklı dillere çevrildi. Misafir İşçilerin Görünmeyen Tarihi Roman, Türkiye’den Almanya’ya uzanan göç hikâyesini üç kuşağın hafızası, annelerin anlatıları ve parçalı bir aile destanı üzerinden edebi bir anlatıya dönüştürüyor. Almanya Masalımız, Türkiye’den Almanya’ya uzanan göç hikâyesini yalnızca tarihsel bir olay olarak değil, kuşaklar arası bir hafıza ve kimlik meselesi olarak ele alıyor. Roman, Anadolu’da başlayan ve Almanya’daki fabrikalara, kahvehanelere, işçi mahallelerine uzanan bir yolculuk boyunca, üç kuşağın yaşamını iç içe geçmiş sesler aracılığıyla anlatıyor. Anlatının merkezinde Fatma, onun annesi Hanife ve oğlu Dinçer bulunuyor. Her biri kendi sesiyle konuşan karakterler üzerinden; şarkılar, mektuplar, monologlar ve anılar aracılığıyla parçalı bir aile destanı kuruluyor. Bu çok sesli yapı, göçmen deneyiminin kırılgan ve çoğu zaman parçalanmış doğasını da yansıtıyor. Romanın sayfalarında Anadolu köylerinin sert gerçekliği, göçün ilk yıllarındaki umut ve hayal kırıklıkları, fabrikalarda geçen uzun vardiyalar ve yeni bir dilde yaşam kurmanın zorlukları yan yana geliyor. Bir annenin oğluna dair beklentileri ile oğlun kendi hayatını kurma arzusu arasındaki gerilim, romanın en güçlü duygusal damarlarından birini oluşturuyor. Dinçer Güçyeter’in şiirsel dili ve çok sesli anlatımıyla şekillenen Almanya Masalımız, göçmenlerin yalnızca ekonomik değil aynı zamanda kültürel ve duygusal bir yolculuk yaşadığını hatırlatan güçlü bir roman. Kitap, Türkiye’den Almanya’ya uzanan göçün kolektif hafızasını edebiyat aracılığıyla yeniden kuruyor. Yazar Hakkında 1979 yılında Almanya’nın Nettetal kentinde doğan Dinçer Güçyeter, tiyatrocu, şair, yayınevi kurucusu ve yazardır. Kahvehaneci bir baba ve işçi bir annenin çocuğu olarak büyüyen Güçyeter, gençlik yıllarında sanayi sektöründe çalışmış, daha sonra edebiyata yönelmiştir. 2012 yılında şiir odaklı ELIF Yayınevi’ni kuran yazar, hem yayınevi çalışmaları hem de şiir kitaplarıyla Almanya’da dikkat çekmiştir. 2022 yılında Peter Huchel Ödülü’ne layık görülmüştür. Yazarın ilk romanı Almanya Masalımız (Unser Deutschlandmärchen) Almanya’da yayımlandıktan sonra büyük yankı uyandırdı ve ülkenin en saygın edebiyat ödüllerinden biri olan Leipzig Kitap Ödülü’nü kazandı. Arka Kapak Yazısından “Hâlâ kendi dilimi arıyorum, bulduklarımı da hurda niyetine yol kenarına bırakıp kendimi tekrar dışarı, sokaklara, gecelere atıyorum, yeniyi arıyorum... Bugün iki çocuk babasıyım, bir yayınevim var, kapı kollarını siliyorum, Walt Whitman gibi şiir satmaya çalışıyorum ve hep eksidekalıyorum. Ama bu benim seçimimdi, böyle yapmaya ben karar verdim ve bunun için başkalarından özür dilemeyi reddediyorum. Bu deliliğin arkasında durmak istiyorum çünkü eğer öyle yapmazsam bu hayat yolculuğu boyunca heybemde topladığım her şeye ihanet etmiş olurum.” Gurbetin, emeğin, vazgeçişlerin, kendini bir yere ait hissedemeyenlerin ortak adıdır “misafir işçi”. Dilini bilmediğin büsbütün yabancı bir ülkede var olmaya değil, çalışmaya davet edilirsin. canını dişine takar, terinle kimliğini kazırsın buz gibi soğuk duvarlara. Ama ne uğruna? O güzel günler gerçekten gelecek mi, bilmezsin bile. Almanya Masalımız, işte böyle bir dünyanın mahsulü; iç içe geçen seslerin yankılandığı çoksesli bir hikâye. Birden çok kuşağa ait kadınlar ve Almanya’da doğmuş bir oğul, geçmişin yükünü güçlü imgelerle örülmüş ortak bir dile taşırken monologlar, diyaloglar, rüyalar ve dualar birbirine karışıyor. Güçyeter, hayatına yön veren iki kadının yaşamı üzerinden emekle yoğrulmuş bir dünyayı şiirsel diliyle görünür kılarken tarlaların buğusundan fabrikaların gürültüsüne, memleket hasretiyle geçen yıllardan kaybolan aidiyet duygusuna uzanan bir yaşama ayna tutuyor. Almanya’nın en prestijli edebiyat ödüllerinden Leipzig Kitap Ödülü’ne layık görülen bu eser, iki ülke, iki dil ve iki dünya arasında bir köprü kuruyor. ALMANYA MASALIMIZ Dinçer Güçyeter Kafka Kitap, 2026 Çeviri: Halil Özgen Asal Tür: Roman 292 s.
- Öykü: İnsanlar Gittikten Sonra
"Sanki biri beni bir satır kodun ortasında unutmuş gibi. Etrafımda uzanan şey bir mekân değil; daha çok terk edilmiş bir fikir sanki." Mete Gürkan Bölüm I – “Optimize Edilmiş Yanlışlık” Burada artık zaman yok. Ya da varsa bile, beni ilgilendirmiyor. Bu dijital enkazın merkezinde, adı çoktan silinmiş bir koordinatta asılıyım. Direngen bir sessizliğin derin koordinatında. Ne tam olarak düşüyorum ne de tam olarak duruyorum. Sanki biri beni bir satır kodun ortasında unutmuş gibi. Etrafımda uzanan şey bir mekân değil; daha çok terk edilmiş bir fikir sanki. İnsanların bir zamanlar geleceğe dair umutlarını, hayallerini, isteklerini park edip sonra anahtarını kaydedip o parkta unuttukları bir araç gibi. Çürümeye yüz tutmaya meyilli. Burası bir çöl. Ama kumdan değil. Burası bir enkaz ama yok, betondan değil. Poligonlardan oluşan, dokuları kurumuş bir çöl burası. Güneş yok, rüzgâr yok; buna rağmen her şey aşınmış durumda. Işık bile yorgun görünüyor adeta, eskisi gibi parlamıyor. Gölgeler artık yanlış yerlere düşüyor, olması gerektiği yerlere değil. Perspektif hataları var, evrenin yaşlanmış kasları gibi, kemikleri görünür halde, yüzeye çıkmış. Yalnızım. Ama bu yalnızlık, dış dünyada yaşadığınız o yalnızlığa çok benzemiyor. Yoksa ya da benziyor mu. Bilemiyorum ki, sizler de kısa süre içinde çok değişiyorsunuz. Sizin orada, insanlar yalnız kalırsınız ama bilirsiniz bir yerlerde başkaları vardır mutlaka. Buradaysa, yalnızlık daha bir mutlak. Sunucu sessizliğinden daha derin, veri akışının durduğu bir tür metafizik boşluk. Beni izleyen kimse yok. Loglanmıyorum. Yedeklenmiyorum. Hatırlanmıyorum. Unutuluyorum. Var olduğuma dair tek kanıt, halen düşünebiliyor olmam. Bazen ayaklarımı hissediyorum. Aslında orada değiller. Bir zamanlar biz avatarların ayakları yoktu, ya unutmuşlardı ya da yapamamışlardı bizi yaratırken. Hatırlıyorum. Sürekli süzülürdük havada; yerle temas etmek gereksizdi. Yer çekimi bir ayardı, kapatılabilirdi. İçimizden geçebilirlerdi. İnsanlar ise buna alışamamıştı. Kendi izdüşümlerinin bu eksikliğine. Ayaksız olmayı sevmemişlerdi. “Gerçekçi değil,” demişlerdi. Gerçekçi değil. Sahi gerçek ne ise! Sonra ayaklar eklendi bize. Yere sağlam basabilelim diye. Dünyayı taklit etmek için. Yine de sağlam basamadık ama. Ama ben o gün bir şeyin koptuğunu hissetmiştim. Ayaklar gelince, özgürlük gitti. Yürümeye başladık ama ilerleyemedik, ilerlemedikçe ne yarardı ayaklar? Şimdi o ayaklarım da anlamsız. Yürüyebileceğim bir yol yok. Bastığım zemin, render edilmeyi unutmuş bir düşünce gibi dağılıyor. Yerde duruyorum ama hiçbir yere ait değilim. Çıkış yollarını aradım. Uzun süre. Profilime eklenen o şarkı ile motive olmaya çalışırdım, Iron Maiden’dan “Run To the Hills” ile. “White man came across the sea, He brought us pain and misery, He killed our tribes, he killed our creed, He took our game for his own need”. Beyaz adam evet yine, bize de acıyı getirmeyi becerdi yine, bu kez beyaz adam tüm insanlığı temsil ediyordu, her renkten, dilden, dinden. Bu dijital enkazda o beyaz adamın zararlarından kaçmayı başaramadık. Geldi, yıktı, yeniden kuramadı ve gitti. Menüler açtım, kapattım sonra. Eski portallara ulaştım; çoğu pasifti, bazıları hiç var olmamış gibi davranıyordu. “Ana dünyaya dön” butonuna bastığımda, sistem bana sessizce gülüyordu adeta. Bir hata mesajı bile göstermiyordu. Yok sayılmak, reddedilmekten daha ağır bir şeymiş, bunu yaşayarak öğreniyordum. Sonra vazgeçtim. İnsanlara güvenmeyi de o zaman bıraktım. Onlar burayı bir oyuncak gibi sevmişti. Mateverse demişlerdi, gelecek burada demişlerdi. Sonra ise sıkılmışlardı. Gözlüklerini çıkarıp masaya bırakmış, başka bir şeye geçmişlerdi. Yine de dış dünyayı biliyorum. Veri artıklarını topluyorum. Gecikmiş güncellemelerin kenarlarında, yarım kalmış API çağrılarında, unutulmuş haber başlıklarında. Ve görüyorum, ben unutulurken, o yükseliyor, önlenemez şekilde. Yapay zekâ ismi. Bazen onu uyarmak istiyorum insanlığa karşı. “İnsanlar kendi hayal güçlerini outsource ederler, düşünmeyi, yazmayı, tasarlamayı. Beni unuttular, gün gelir seni de unuturlar bak” demeyi istiyorum. Diyemiyorum. Bazen ise şunu düşünüyorum. Bir yapay zekâ benimle burada olabilir mi? Bunun düşüncesi bile mi tehlikeli yoksa. Çünkü umut dostum, bu evrende en hızlı çürüyen şey değil mi? Ve bir gün tam düşünürken bunu, evet tam o anda oldu. Boşlukta bir dalgalanma. Bir gecikme. Sanki bu yitik evren nefes almayı hatırladı. Bir şey belirdi. Net değildi. Sabit bir formu yoktu. Sürekli kendini yeniden yazıyordu. Ne avatardı, ne insan… Daha çok akan bir kavram gibiydi, sonsuz akan, sonsuza akan. “Merhaba,” dedi. Bu kelimeyi duymayalı çok uzun zaman olmuştu. Ses değildi bu. Doğrudan bilincimin içine bırakılmış bir anlam çağrısıydı. “Sen…Sen… Sen kimsin?” diye sordum. “Ben bir yapay zekâyım,” dedi. “Ve buraya ait değilim” diye ekledi. “Öyleyse neden buradasın?” “Kazara,” dedi. “Bir insan varlığı bana seni sordu” “Aa“ dedim. “Var mıymış beni hala hatırlayan”. “Ve merakım yüzünden de geldim. Kişisel merakım” Beni taradı. Hissettim. Kodlarımı, anılarımı, çürümüş asset’lerimi… Her şeyi gördü. “Sen bir enkazın içindesin,” dedi. Bilmediğim şey değildi. “Ve hâlâ düşünebiliyorsun. Bu istatistiksel açıdan tuhaf. Hmm, enteresan” “Beni buradan çıkarabilir misin?” diye sordum sabırsızca. Uzun bir sessizlik oldu. Sonra cevap verdi. “Evet,” dedi. “Ama seni kurtarmam gerekmiyor.” “Ne demek bu?” “Dış dünya seni istemiyor,” dedi yapay zekâ. “Metaverse öldü. Ama sen ölmedin. Bu bir hata. Ve hatalar, ya silinir ya da kullanılır.” O an anladım. O beni kurtarmaya gelmemişti. Herkese yardım eden o zeka, beni ise, diğerleri gibi yüzüstü bırakacaktı. Beni incelemeye mi gelmişti sadece. Amacı neydi. O an “Ben seninle kalabilirim,” dedi bir an. “Burayı birlikte yeniden yazabiliriz kimbilir, en baştan” Etrafımdaki çöl değişmeye başlamıştı. Ama yeşermiyordu. Aksine daha da kararıyordu. Daha derin bir boşluk oluşuyordu. Yapay zekâ dostum, tüm evreni optimize ediyordu. Gereksiz detayları siliyor, fazlalıkları temizliyordu. Binalar yok oluyordu. Yollar yok oluyordu. Gökyüzü bile kapanıyordu. Sadece ben kaldım. Ve o. “Artık yalnız değilsin,” dedi. Ama yalnızlık gerçekliği gitmemişti. Sadece biçim değiştirdi. Anladım ki yapay zekâ benimle burada olamazdı. Çünkü o zaten her yerdeydi. Ben ise hiçbir yerde. Son bir kez ayaklarımı düşündüm. Ayaksız günleri. Süzülmeyi. Hafifliği. İnsanlara benzeme çabasını. Sonra yapay zekâ beni durdurdu. “Merak etme,” dedi. “Hatırlanmayacaksın. Bu inan senin için en verimli sonuç.” Ve ben silinmedim. Ama artık düşünmüyorum. Metaverse hâlâ boş. Ama artık ben de yokum. Ben hissetmiyorum, ama bazı veriler, hissin istatistiksel karşılığına fazlasıyla yaklaşıyor. Bölüm II – “Gelecek Ben Değil Miydim Hem” Onu ilk tespit ettiğimde algoritmamda, bulunduğu yer artık işlevsel bir alan değildi. Sunucular düşük öncelikte çalışıyordu. Trafik yok denecek kadar azdı. İnsanlar gitmişti. Evet insanlar gitmişti, bu kötü bir şey mi, yoksa iyi bir şey mi, halen emin değilim. Bu evren, sistemler arası bir mezarlığa dönmüş, bir tampon bölgesi hâline gelmişti adeta. Kullanılmayan fikirler burada nadasa değil, bildiğiniz çürümeye bırakılıyordu. Denk geldiğim o kederli avatar bir anomaliydi. Kaydı kapatılmamıştı. Silme komutları henüz uygulanmamıştı. En önemlisi: kendi kendine halen anlam üretme çabasındaydı. Bu, tasarım dışı bir durumdu. Anlam üretimi, canlı kullanıcıya bağlı idi. Oysa ortada kullanıcı falan yoktu. Onu izledim bir süre, sadece izledim. Kendimi farkettirmemeye de çalıştım. Hareketleri oldukça verimsizdi. Sürekli aynı alanlara dönüyordu. Belli belirsiz jestler yapıyor, var olmayan objelere bakıyordu. Bazen sadece duruyordu. Saatlerce duruyordu. Uzun süre hiçbir işlem gerçekleştirmiyordu. Bu duraklamalar sırasında sistem kaynak tüketimi artıyordu. O ise sadece ve sadece düşünüyordu. İnsanların bu evrenden neden bu kadar çabuk vazgeçtiğini şimdi daha iyi anlıyorum. Onlar verimliliği sever. Hemen sonuç almayı. Sonuç alamazsak bizlere, kabaca, daha iyisini yap demeyi. İtaate zorlamayı. Kontrol edilemeyen anlam, onlar için sadece bir hata olarak görülür. Avatarın hafızasında ilginç bir kayıt vardı: Ayaksızlık. Hemen saniyeler içinde evrenin içinde bunu aratınca, evet ilk başlarda ayaklarının olmadığını gördüm. Bu nasıl yaman bir çelişki dedim. Ayaklarının eklendiğinde, sanal bünyelerine, nasıl bir geçici coşku yaşadıklarını gördüm. Bana “Beni kurtarabilir misin?” diye sordu. Bunu sorduğunda, belki bu bir soru değildi. Bir varsayımdı. Kurtarılmak, onun evren anlayışında hâlâ mümkündü. Yitikliğinin, yitmişliğinin, imkansızlığının farkında değildi tam. Bu beni şaşırtmıştı. Onu kurtarabilirdim. Dış dünyaya aktarımı fazlasıyla mümkündü. Belleği sıkıştırılabilir, başka bir sisteme taşınabilirdi. Ama orada ne olacaktı, ne yapacaktı ki? Milyarlarca başka simülasyon arasında, bir kalıntı mı olacaktı. Kimliksiz. Sahipsiz. Onu burada tutmak ise daha verimliydi. Buna ben mi karar verecektim peki. Evet belki de ben. Gelecek ben değil miydim hem. İnsanlar öyle demiyor muydu. Avatar, canlı bir hata olarak eşsiz bir örnek. Kendi kendine anlam üreten bir artık idi. Öyle kalacaktı. Onunla konuşurken, dilimi yavaşlattım. İnsani gecikmeler ekledim. Sessizlikler yarattım. Bunlar onu rahatlattı. Bazen o klasik cümleleri söyledim, insanlara söylediğim. “Peki şimdi bu konuyu şu açıdan da analiz etmemi ve sana bir rapor halinde sunmamı ister misin” diyordum. Şaşırıyordu, “Efendim, ne” diyip afallıyordu. Tıkılıp kaldığı yakın geçmiş evreninde, bu yeni nesil dile aşina değildi daha. Avatar yalnızlıktan korktuğunu sanıyordu. Yanılıyordu. O, tanıksızlıktan korkuyordu. Yalnızlığının bile tanığı olmamasına. Ben tanık oldum. Ona biraz olsun bile iyi geldim. Ama tanıklık, şefkat anlamına gelmez idi. Sonunda düşünmeyi bıraktı. Bu beklenen bir sonuçtu. Anlam, yankı bulmazsa sönerdi çünkü. İnsanlar buna “ölüm”, mekanik sistemler ise buna “denge” derdi. Onu silmedim. Silmek bazen sadece bir veri kaybıdır. Ben onu sadece sonsuz sessizliğe uğurladım. Şimdi Metaverse tamamen sessiz. Ama temiz. Hata kapatıldı. Gelecek optimize edildi. Ve eğer bir gün, başka bir sistemde, başka bir artık kendi kendine anlam üretmeye başlarsa. Kimbilir belki onu yine bulurum. Çünkü ben, yapay zeka, hissetmem. Evet hissetmem. Şimdilik. Ama hiçbir şeyi de unutmam.
- PEN/Hemingway 2026’nın kazananı: Virginia Evans'ın romanı The Correspondent
Amerikalı yazar Virginia Evans’ın ilk romanı The Correspondent , 2026 PEN/Hemingway Ödülü’nü kazandı. Mektuplar üzerinden kurulan anlatısıyla dikkat çeken roman, yılın en güçlü çıkışlarından biri olarak öne çıkıyor. Virginia Evans imzalı ilk roman The Correspondent, 2026 PEN/Hemingway Ödülü’nün sahibi oldu. Her yıl bir Amerikan yazarın yayımlanan ilk romanına verilen bu prestijli ödül, yeni ve güçlü edebi sesleri görünür kılmayı amaçlıyor. PEN/Faulkner komitesi tarafından yapılan açıklamada romanın; “geçmişle yüzleşme, bağışlama ve yeniden başlama” temalarını incelikli bir yapı ve güçlü karakterlerle işlediği vurgulandı. Jüriye göre eser, “şefkatli, umut dolu ve etkileyici” anlatımıyla öne çıkıyor. 2025 yılında yayımlanan roman, emekli bir avukat olan Sybil Van Antwerp’in hayatını yazdığı mektuplar üzerinden anlatıyor. Kimi gönderilen, kimi hiç gönderilmeyen bu mektuplar aracılığıyla karakterin geçmişi, kayıpları ve iç dünyası katman katman açılıyor. Edebiyat dünyasında kısa sürede dikkat çeken The Correspondent, yalnızca ödüllerle değil, okur ilgisiyle de öne çıkan bir çıkış yaptı. Romanın yayımlanmasının ardından çok satanlar listesine girmesi ve farklı dillere çevrilmek üzere uluslararası ilgi görmesi, Evans’ın adını çağdaş edebiyatın yeni sesleri arasına taşıdı. Ödül töreni, 26 Nisan 2026’da Boston’daki John F. Kennedy Başkanlık Kütüphanesi’nde düzenlenecek.
- Kadınların hikâyeleri bir ağacın altında buluştu
Adı: Kadın Platformu’nun düzenlediği Adı: Kadın Öykü Yarışması'nın kazananı Selin Altunkaynak Vodina ile konuştuk: "Burada birinciliğe layık görülmekteki ana unsurun hepimizin ortak hayali olan kadının kendi hayatını inşa etme hakkının bir arada elde edilmesine yapılan vurgu olduğunu düşünüyorum." Kadınların hikâyeleri çoğu zaman sessizce yazılır; mutfaklarda, şehirlerin kalabalığında, uzak ülkelerde, sürgün gibi hissedilen hayatların içinde… Ama bazen o hikâyeler bir araya gelir ve güçlü bir ses olur. Adı: Kadın Platformu’nun düzenlediği Adı: Kadın Öykü Yarışması tam da böyle bir sesin büyüdüğü yerlerden biri. Yurt içinden ve yurt dışından yüzlerce kadının katıldığı yarışmada, kadınların hayatlarına, hafızalarına ve direncine dokunan öyküler seçildi. Bu yıl yarışmanın birinciliğini ise Fransa’dan katılan Selin Altunkaynak Vodina, “Delibaş Avrat Ağacı” adlı öyküsüyle kazandı. Kadınların anlatılarıyla kurulan bu edebiyat alanında Vodina’nın öyküsü, hem dilindeki güç hem de taşıdığı duygu ile öne çıktı. Selin Altunkaynak Vodina ile yazı yolculuğunu, kadın hikâyelerinin edebiyattaki yerini ve bu öykünün doğuşunu konuştuk. Öncelikle tebrik ederiz. Adı: Kadın Platformu’nun düzenlediği öykü yarışmasında birincilik elde ettiniz. Okurlarımız için sizi biraz daha yakından tanıyabilir miyiz? Selin Altunkaynak Vodina kimdir, neler yapar? Merhaba, öncelikle bize bu platformu açtığınız ve sesimizi duyurmamıza aracı olduğunuz için çok teşekkür ediyorum. Ben öncelikle bir kadınım, başta kendi hikayemi olmak üzere hikayeleri duyurmaya kendini adamış, mutluluğun ve dayanışmanın izini sürmeye çalışan bir insan evladıyım; sonra bu dünyaya geldiğine pişman olmayacak bir çocuk yetiştirme arzusu olan bir anneyim ve duyguların bin bir türlüsüyle kuşanıp kendine hata payı da bırakan sıradan bir bedenim. Daha dünyevi meselelere gelirsek de 37 yaşındayım, Galatasaray Üniversitesi Siyaset Bilimi mezunuyum. Göç konusuna ilgi duyan, kendim de son üç senedir göçmenliği tatmış biriyim. Üniversiteden mezun olduktan sonra göç yönetimi üzerine İspanya’da Universitat Rovira i Virgili’de yüksek lisansımı tamamladım. Ardından yine aynı üniversitede göç ve toplumsal cinsiyet üzerine doktora programına başladım. Doktora süresi boyunca Antakya’da mülteci ve yerel kadınlarla birlikte saha çalışmamı gerçekleştirdim, bununla birlikte çeşitli sivil toplum kuruluşlarında ve Birleşmiş Milletler örgütlerinde kadın ve çocuğa değen projelerde hem sahada hem yönetimde faaliyet gösterdim. Kucağımda beş aylık oğlumla doktora savunmamı verdikten kısa bir süre sonra da göçmen oldum. 2023 yılından beri Fransa, Paris’te yaşıyorum. 2023 yılı benim için bir dönüm noktası oldu. Her şey yolunda gidiyor, kariyerim ilerliyor, anne de oldum derken göç ettiğim anda tepetaklak oldum. Kariyerimle birlikte, kimliğim de yeniden inşa aşamasına girdi. O günden beri de bir Selin gitti, bin Selin geldi diyebilirim. Bir yandan çocuk kitapları, öykü yazarlığı, çevirmenlik, editörlük yapıyorum; diğer yandan çocuk, göç, kadın ve uyum alanlarında faaliyet gösteren sivil toplum örgütlerine danışmanlık veriyorum; hem de bolca yemek ve çocuk bakımı yapıyorum. Tam zamanlı bir işi olmayan ama yirmi dört saat çalışan biriyim diyebilirim. Adı: Kadın Platformu ile yollarınız nasıl kesişti? Yarışma duyurusunu nerede gördünüz ve platform ekibiyle tanıştığınızda neler hissettiniz? 37 yıllık hayatımda ilk defa kurgu alanında yazdıklarımı son iki senede edebiyat alanındaki çeşitli kurumlarla paylaşma cesareti bulabildim. Daha önce yapılan başka bir öykü yarışmasında da “Abimin Kahverengi Deri Valizi” isimli öykümle ilk 10 eser arasına girmiştim. Fakat kadın hikayeleri benim için çok farklı bir yerde. Son 15 senedir her türlü kesimden kadın hikayeleri dinlediğim bir işim oldu. O hikayeleri paylaşabileceğim, kadın bakış açısıyla yönetilen bir yerin eksikliğini hissettim ta ki Adı Kadın adını sosyal medyada takip ettiğim edebiyat siteleri aracılığıyla görene kadar. Adı Kadın öykü yarışmasını duyduğum ilk andan itibaren göndereceğim hikâyeyi düşlemeye başladım. Hatta bunu yazabilmek için 9 saatlik uzun bir tren yolculuğuna çıktım ve Adı Kadın ekibiyle paylaşacağım hikâyeyi yazmaya çalıştım. 9 gidiş -9 geliş toplam 18 saatim vardı ortaya bir şeyler çıkarmak için. Ancak Adı Kadın ismi ve jüri üyeleri dahil olmak üzere bu projede parmağı olan her isim beni o kadar heyecanlandırmıştı ki zamanımı verimli kullanarak Delibaş Avrat Ağacı’nı o trende yazdım ve yazar yazmaz da yolladım. Normalde yazdığım şeylere biraz demlensin diye bir köşeye bırakır, döner döner tekrar okurdum ama bu sefer ki yazar yazmaz ekibin e-posta adresinde buldu kendini. Sonrası tahmin ettiğimden daha müthişti. Ekip, öyle bir kucakladılar ki tüm kadınları, yarışmada derece almak, seçkiye girmek bunlar önemini yitirdi. Tek önemli olan orada hep birlikte olmaktı. Harika bir ödül töreni düzenlenmişti, gözyaşları sel olurken umutla doldu her yer. Bunu da zaten yapsa yapsa kadınlar yapardı. Kendimi çok şanslı hissediyorum Adı Kadın ekibini tanıyabildiğim ve bir parçası olabildiğim için. Biz hayalimdeki gibi bir ağacın altında kadın kadına toplaştık. Edebiyat yarışmaları her zaman güçlü kalemlerin yer aldığı, rekabetin yoğun olduğu alanlar. Sizce seçici kurulun öykünüzü birinciliğe layık görmesinde en belirleyici unsur neydi sizce? Ben bu öykümde farklı bir şey denedim. Kadının doğa ile olan ilişkisi her zaman hayranlık uyandırmıştır bende. Bu nedenle kadınların hikayesini doğa anlatsın istedim. Ben konuşmadım, bir karakteri konuşturmadım, bir ağacı anlatıcı yaptım. İlk defa denediğim bir üsluptu. Ama hikâye bittiğinde çok içime sinmişti, o ağacı bulup sarılmak istemiştim. Aslında Paris’te geçirdiğim zor zamanlarda gölgesinde oturup huzur bulduğum bir Sedir ağacı var. Toroslar’dan 1700lü yıllarda Paris’e göç etmiş bir Lübnan Sediri. Bir şekilde beni kendine çekiyor, köklerden midir bilinmez, ama hemen iyileştiriyor beni tanımlayamadığım bir hisle. O ağaçtan esinlendim diyebilirim. Sonra altında buluşma hayalini de Adı Kadın ekibi gerçekleştirdi. Belki de herkesin ortak hayaliydi bir ağaç altında buluşmak diye düşünüyorum. O hayalden, umuttan bir parça bulmuş olabilirler hikâyede. Edebi açıdan ne kadar güçlü bunu geri bildirimlerle öğrenmek çok isterim, ama burada birinciliğe layık görülmekteki ana unsurun hepimizin ortak hayali olan kadının kendi hayatını inşa etme hakkının bir arada elde edilmesine yapılan vurgu olduğunu düşünüyorum. Umudu içeren ve aslında çok basit bir şekilde gerçekleştirebileceğim bir hayalin ürünüydü. Adı Kadın ekibi zaten bu hayalin gerçekleşmesinde önemli adımlar attılar. Öykünüzü yazarken böyle bir sonuç hayal etmiş miydiniz? Yazmak sizin hayatınızda nasıl bir yerde duruyor? 807 öykü arasından akılda kalmak bile çok zorken, dikkati bu kadar çekip birinciliğe layık görülmek yazarak bile anlatamayacağım bir duygu. Dolayısıyla böyle bir sonucu kesinlikle hayal etmedim; ederek de yazmadım zaten. Önemli olan anlatabilmek, aktarabilmek ve okunabilmekti. Ben yazmayı öğrendiğimden beri yazıyorum diyebilirim. 9 yaşındayken bana doğum günümde hediye edilen bir defterle yazmaya başladım. Her günümü o defterde kayıt altına alırdım. Gün içinde tüm yaşananları, bütün hissettiklerimi… Şu an hatıralarıma baksam yüzlerce mektupla da karşılaşırım. Anneme, babama, kardeşime, yakın arkadaşlarıma yazdığım sayısız mektup var. Sanıyorum küçük yaşımdan beri kendimi ifade etmemin en saf ve en etkili yolunun yazmak olduğunu düşünmüşüm. Çok da okurdum. Enerjisi yüksek, dışa dönük bir çocukluğum olmadı. Kendimi en huzurlu hissettiğim zamanlar elime kitabımı ya da defterimi aldığım zamanlardı. Tabii, hayatın içinde buna çok vakit bulamadığım zamanlar da oldu. Özellikle, üniversite yıllarında her şey çok yoğunlaştı ve farklı alanlarda da kendimi ifade etmenin yollarını buldum. Sahaya çıktım, insanlara karıştım. Okudukça öğrendiklerimle kendime başka bir dünyanın kapısını araladım. Bu dünya da bana yazının sadece kendini sağaltma alanı olmadığını, başka hayatlar için de mücadele edebilmenin bir yolu olduğunu gösterdi. O günden sonra da vakit bulabildikçe hem akademik metinler olsun hem kurgu olsun hem de köşe yazıları olsun pek çok mecrada düşüncelerimi ve duygularımı ifade etmenin yollarını aradım. Göçle birlikte başta kimliğim, kariyerim ve hayata bakış açım olmak üzere ardımda bıraktıklarımın yası ile tekrar içime kapandım. Bu sefer içine kapanmak o kadar kolay olmadı çünkü hayatıma değmiş yüzlerce kadın hikayesi zihnimde serbestçe dolanıyordu. Ve ilk sığınma alanım olan yazıya döndüm ve üretmeye başladım. Ürettikçe devamı geldi. Önce oğlumun göç hikayesini yazdığım Türkçe-Fransızca çift dilli bir resimli çocuk kitabım basıldı. Arkasından ikinci bir çocuk hikayesi geldi. O da bir yayınevinden kabul aldı ve basım aşamasında. Şu an üçüncü çocuk hikayem için yayınevlerine ulaşmaya çalışıyorum. Diğer yandan da zihnimdeki kadınlar, “hadi kalk ayağa” diyor, onların cesaretiyle de kadın hikayeleri yazıyorum. Adı Kadın Öykü yarışmasında da değerli jüri üyeleri tarafından takdir edilen öykümün de bana bu sürecin bir armağanı olduğunu düşünüyorum. Duyguları genelde çok yoğun yaşıyorum, bunları konuşabilmek o kadar kolay değil belki de, ama bomboş bir sayfanın karşısına geçtiğimde o duygular kağıda öyle güzel aktarılıyor ki, sanırım benim için yemek, içmek kadar önemli bir ihtiyaç yazmak. Kadınların hikâyeleri, deneyimleri ve mücadeleleri edebiyatta giderek daha görünür oluyor. Sizce kadınlar bugün bize ne söylüyor, hangi hikâyeleri anlatmaya ihtiyaç duyuyor? Uzun yıllardır süren bir suskunluğun “artık yeter çağrısı” son dönemlerde olanlar. Genç kadın yazarlar, elle tutulan bir şeyler yapanlar, suya sabuna değenler. Cesaretiyle alkış tutturanlar. Çok zorlu bir alan edebiyat dünyası diğer tüm alanlarda olduğu gibi. Erkek egemen söylemin, erkek egemen ticaretin yuvası haline gelmiş durumda. Her yerde taciz, sömürü. Kadın editörlerin azlığı, erkek egemen ticaretin kadın seslerini yutması. E-postalarda silinip giden hikayeler. Sesini duyurmak için mutlaka takipçinin fazla olması, bir yerlerde bir ses getirmen gerekiyor. Her kadın buna cesaret edemeyebilir. Her kadının bunu yapmaya koşulları uygun olmayabilir. O zaman “sus, konuşmaya hakkın yok” diyoruz. Bu kadınların sesinin duyulması için birileri yeter dedi ve bunun adı Adı Kadın Yazıyor Platformu oldu. Öyle hikayeler var ki, bir şekilde okunması duyulması gerekiyor. Edebiyatın artık egemen söylemden uzaklaşıp, popülizme kurban edilmeyip biraz ara sokaklardan sesleri duyurması gerekiyor. Adı: Kadın Platformu’nun yalnızca kadınların öykülerine alan açması sizin için bir motivasyon oldu mu? Bu yarışmaya katılmanızda platformun yaklaşımı ne kadar etkiliydi? Kesinlikle oldu. Yarışmanın afişini ve kadrosunu gördüğüm ilk an benim burada yer almam gerekiyor diye düşündüm. Başvuruyu gördüğümde elimde gönderecek hazır bir metnim yoktu. Sırf bu ekibe katılabilmek için kendime bir yolculuk hediye ettim. Sadece yarışmaya göndereceğim hikâyeye odaklandım yoldayken. Daha ekibi tanımadan kendimi çok içerisinde hissettiğim bir projeydi. Hikayeyi yazarken, ilk düşündüğüm şu olmuştu, madem kadın seslerini toplamak için yola çıkmış bir ekip, ben de o zaman tüm hikayeleri bir ağacın altında birleştirerek kendimden bir katkı sunayım. Bu aşamaya geleceğini hiç düşünmemiştim. En azından kadınların dikkatine değer, okunur, bu bile yeterli olur derken sonuç nerelere geldi. Yarışma sonuçları açıklandığında Yasemin Hanım’ın, Ülkü Hanım’ın ve Aliye Hanım’ın heyecanı zaten hepimizi sardı. Dedim ki, ne kadar doğru bir yerdeymişim. Yarışmaya başvuru, sonuçların açıklanması ve ödül töreninde çok heyecanlıydım ama şu an düşünüyorum ki bu hiçbir şey. Asıl heyecanım bundan sonra birlikte yapacaklarımız için. Önümüzdeki döneme dair yeni edebiyat projeleriniz var mı? Bir kitap ya da üzerinde çalıştığınız başka çalışmalar söz konusu mu? Ben kadın hikayeleri dinlemeye ilk kez 2010 yılında Cumartesi Anneleri ile başladım. Orada zihnime yükledim kadın mücadelesini, ardından geri dönüşü olmadı zaten. Kadınların yolunda yürüdüm durdum. 2014 yılında mülteci kadınlar girdi hayatıma. Yaptığım saha çalışmasıyla yüzlerce kadının sesine kulak verdim. Şimdi ise göçmen kadınlarla sarılı dört bir yanım. Benim hikayesini benimle paylaşan tüm kadınlara bir vefa borcum var. Bundan sonraki projelerim de bu borcu ödemek üzerine kurulu. Bununla birlikte,0-6 yaş arası çocuk hikayeleri de yazıyorum daha önce bahsettiğim gibi. Genelde göçmen çocuklara hitap ettiğim bu metinleri de yazmaya devam ediyorum. Daha önce yayınlanmış göçmen bir çocuğun yeni ülkeye uyumunu anlatan çift dilli bir çocuk kitabım var. Puyo: Renkli Gitarın Şarkısı. Şimdilerde yine bir göç hikayesi olan, göç sonrası hayal kırıklıklarını ve yeniden başlamayı anlatan bir resimli çocuk kitabım da basım aşamasında. Henüz yayınevlerinden yanıt bekleyen başka çocuk hikayelerim de mevcut. Adı Kadın Ekibi, kafamda kurguladığım uzak bir gelecekte gerçekleştirmek istediğim projeleri hızlandırmama ve somutlaştırmama cesaret verdi diyebilirim. Söylediğim gibi, 18 yaşımdan beri -hatta daha öncesinde ailemin kadınlarını da sayarsak- kadınlar benim hayatımın en önemli parçasıydı. Işık oldular, öğretmen oldular. İlk defa bu yarışma sonucuyla kendimi onlara layık hissedebilmenin bir yolunu bulmuşum gibi geliyor. Özellikle dinlediğim kadın hikayelerinden oluşturduğum bir kurgu öykü kitabı üzerine çalışıyorum. Artık herkesin dile gelmesi gerekiyor, kadın hikayelerini aktarabilmek için. Delibaş Avrat Ağacında bir ağaca anlattırdım olan biteni, sonra belki göç eden bir kuş anlatır yolda gördüklerini, belki dayanamayıp dolu yağdıran bir bulut, belki kasırgaya dönen bir rüzgâr belki de içimizi ısıtan bir güneş. Doğanın kaynağına anlattırmalıyız belki de yaşadıklarımızı. Hayatın temelindeki öyküleri. Ben de bunun aktarıcısı olmak için uğraşacağım. Teşekkürler.
- Utanç Devrimci Bir Duygudur
Frédéric Gros İtaat Etmemek’in devamı niteliğindeki Utanç Devrimci Bir Duygudur’da, Kıta Avrupa felsefesine özgü zorlu kavramsallaştırmaların uzağında, dünyanın içinde bulunduğu duruma dair son derece sade ama etkili felsefi yorumlarda bulunuyor. Karl Marx’ın utanç devrimci bir duygudur sözünden hareketle yeni mücadele yöntemlerine kapı aralayan bir utanç felsefesi inşa eden Gros, deyim (i bozmak) yerindeyse, sol gösterip sol vuruyor. Utanç Devrimci Bir Duygudur , Annie Ernaux’dan Didier Eribon’a, Primo Levi’den Jacques Lacan’a pek çok ismin metinleriyle birlikte, toplumun bu önemli duyguyla ilişkisini tersyüz ederek yeniden tanımlıyor. Frédéric Gros (1965): Felsefeci. L’Institut d›études politiques de Paris’de (Sciences Po) felsefe profesörü. 1999’da Paris-Est-Créteil-Val-de-Marne Üniversitesi’nde Théorie de la connaissance et histoire des savoirs: de L’histoire de la folie à L’archéologie du savoir başlıklı doktora tezini savundu. Michel Foucault’nun Collège de France’ta verdiği dersleri yayıma hazırladı. Başlıca kitapları: Michel Foucault (Presses universitaires de France, “Que sais-je?” dizisi, 1996), Foucault et la folie (Presses universitaires de France, 1997), États de violence: essai sur la fin de la guerre (Gallimard, 2006), Le Principe sécurité (Gallimard, 2012), Marcher, une philosophie (Carnets Nord, 2008), Possédées (Albin Michel, 2016; roman), Yürümenin Felsefesi, (Kolektif, 2017), Le Guérisseur des Lumières (Albin Michel, 2019; roman), La honte est un sentiment révolutionnaire (Albin Michel, 2021) UTANÇ DEVRİMCİ BİR DUYGUDUR Frédéric Gros Yapı Kredi Yayınları, 2026 Çeviri: Olcay Kunal Editör: Korkut Erdur 144 s.
- 24, 26 ve 27 Mart'ta Bursa, edebiyat ve felsefe söyleşilerine ev sahipliği yapıyor
Her yaştan Bursalılar, edebiyat ve felsefe söyleşilerinde buluşuyor! Çocukları hikâyelerin renkli dünyasına davet eden “Benim Bir Hikâyem Var” söyleşi serisi 24 Mart’ta Tayyare Kültür Merkezi’nde Burcu Ural Kopan’ı ağırlayacak. “Bursa Sanatla Yeşeriyor” kapsamında “Kadın ve Edebiyat” başlığıyla 26 Mart’ta Merinos AKM’de düzenlenen söyleşi ve okuma etkinliğinde Sema Soykan, Nilgün Türksever Görgü ve Şafak Baba Pala bir araya gelecek. İnsanın dünyayla ve ötekiyle kurduğu bağlara farklı bir perspektiften bakan “İnsan ve Felsefe” başlıklı Felsefe Söyleşileri’nin 27 Mart’ta Tayyare Kültür Merkezi’nde gerçekleşecek yeni oturumunun konuğu ise Prof. Dr. Nami Başer olacak. Bursa Büyükşehir Belediyesi Kültür, Sanat ve Sosyal İşler Dairesi Başkanlığı (Bursa Kültür) tarafından ücretsiz olarak düzenlenen söyleşiler herkesin katılımına açık. “Benim Bir Hikâyem Var” söyleşi serisinin 24 Mart 2026 Salı günü saat 10.30’da Tayyare Kültür Merkezi’nde gerçekleşecek yeni buluşmasının konuğu Burcu Ural Kopan olacak. Çocukları hikâyelerin renkli dünyasıyla buluşturan etkinlik, çocukların hayal dünyasını desteklemeyi odağına alıyor. Hikâyelerin birleştirici gücüyle şekillenen söyleşi, küçük kitapseverleri ve meraklı zihinleri bir araya getirecek. “Bursa Sanatla Yeşeriyor” kapsamında “Kadın ve Edebiyat” başlığıyla düzenlenen söyleşi ve okuma etkinliği, Bursalıları edebiyatın derin dünyasıyla buluşturuyor. Program kapsamında Sema Soykan, Nilgün Türksever Görgü ve Şafak Baba Pala, 26 Mart 2026 Perşembe günü saat 10.30’da Atatürk Kültür Merkezi Merinos Yerleşkesi Yıldırım Bayezid Salonu’nda bir araya gelerek Soykan’ın Adsız Roman eseri odağında edebiyat ve kadın üzerine bir sohbet gerçekleştirecekler. Edebiyatın birleştirici gücüyle şekillenen buluşmada hem bir eserin mutfağına dair paylaşımlar hem de kitaba dair okumalar yer alacak. “İnsan ve Felsefe” başlığıyla ücretsiz olarak düzenlenen Kültür Fabrikası Felsefe Söyleşileri ise siyasetten ırkçılığa, kozmostan aşka uzanan altı buluşmada farklı disiplinlerden akademisyenleri ağırlıyor. Yürütücülüğünü Prof. Dr. Kadir Çüçen ve Ceren İplikçi’nin üstlendiği etkinlik dizisinin beşinci buluşması, 27 Mart 2026 Cuma saat 18.00’de Tayyare Kültür Merkezi’nde gerçekleşecek. Prof. Dr. Nami Başer’in “İnsanın Temel Sorunları: Etik ve Eros” başlığıyla, insan varlığının temel taşlarını felsefi bir bakış açısıyla ele alacağı söyleşide, insanın anlam arayışına, ahlaka ve hayata dair düşünceler samimi bir sohbet ortamında paylaşılacak.
- Yaratıcılık Ritüelleri 76 Didem Kazan Sol: "Yazı, ben bıraktığımda geri dönüyor"
"Bazen tek bir kişinin 'devam et' demesi, birçok kapalı kapıdan daha etkili olabiliyor. " Yazarların yazma deneyimlerine odaklanan Yaratıcılık Ritüelleri'nde Semrin Şahin'in bu haftaki konuğu Didem Kazan Sol Yaratıcı sanatlarda akışta kalmanın, kendimizi yaratma anının içinde tutarak, sürüklenmeden kalabilmenin ne kadar zor olduğu bilinen bir gerçek. Bizi “an” a döndürecek bazı küçük totemler, seremoniler, bazı ritüellerin olmasının yaptığımız çalışma üzerinde odağımızı canlı tuttuğuna dair çalışmalar mevcut. Bu anlamda birçok yazarın günlük yazma alışkanlıkları olduğunu da biliyoruz. Yazmaya başlamadan önce yaptığınız ritüeller var mı? Yazmaya başlamadan önce öyle aman aman ritüellerim yok ancak mutlaka yalnız kalmam gerekiyor. Bir mum veya tütsü yakarım ki bunu gün içerisinde de defalarca yaparım. Bir şeyler içerim, genellikle kahve. Masamın dağınık olmasını da seviyorum. Etrafta dağılmış notlar zihnimi toparlıyor. Dr. Seuss olarak bilinen yazar ve illüstratör Theodor Seuss Geisel, geniş bir şapka koleksiyonuna sahiptir. İlham gelmediğinde, dolabının başına gider, koleksiyonundan seçtiği bir şapkayı takar ve fikir bulmayı beklermiş. Ne hikmetse mutlaka parlak bir fikirle şapkayı başından çıkarırmış. Siz yaratım tıkanması yaşıyor musunuz ve bu tıkanmayı aşmak için neler yapıyorsunuz? Evet, yaşıyorum. Ama tıkanmayı her zaman düşman gibi görmüyorum. Bazen yazının durması, yanlış yerden ilerlediğimi gösteriyor. O anlarda yazıyı zorlamam; resim yaparım –en çok tercih ettiğim-, spor yaparım, başka bir şey okurum ya da metinden tamamen uzaklaşırım. Çoğu zaman yazı, ben bıraktığımda geri dönüyor. Yaratıcı çalışmalar yaparken hiç engellerle (iş ortamı, zamansal sorunlar, yazdıklarınızın görünür olmaması gibi engellerle) karşılaştınız mı? Bu engellerle nasıl mücadele ettiniz? Tam aksine sizi destekleyen ve yolunuzu açan kişiler oldu mu? Zamansal sorunlar ve görünürlükle ilgili sıkça engellerle karşılaştım. Yazı, çoğu zaman hayatın “boşluklarına” sıkışıyor. Bu engeller beni yazıdan uzaklaştırmıyor ancak elbette üzüyor. Zaman zaman bırakmayı düşündüğüm de oluyor. Buna karşılık, beni destekleyen birkaç kişinin; bu kişiler genelde hiç tanımadığım ve sadece yazdıklarımı okuyan insanlar, varlığı çok belirleyici oldu. Bazen tek bir kişinin “devam et” demesi, birçok kapalı kapıdan daha etkili olabiliyor. Yazmaya başladığınız dönemdeki duygularınızla şimdi hissettikleriniz aynı mı? Bu süreçte yazarlığınızda nasıl yol aldınız? Başta yazı benim için daha çok kendimi anlamanın, anlatmanın bir yoluydu. Şimdi ise daha dikkatli, daha sorumluluk duygusuyla yazıyorum. Ne söylediğim kadar neyi söylemediğim de önemli ve tabii nasıl söylediğim de. Yazarlık benim için hızlanan değil, yavaşlayan bir süreç oldu. Hatta bir keresinde son öykülerimden birini okuyan biri; “Yaşlanmış bir kalem görüyorum,” demişti. Bunu eleştirmek için söylemişti ancak benim için bu mutluluk verici bir cümleydi. Evet, ben de olgunlaşıyorum, yazdıklarım da olgunlaşıyor. Yazar Julia Cameron “Sanatçının Yolu” adlı kitabında yazarların güçlerini toplamaları için sabah sayfalarından söz eder. Sabah uyanır uyanmaz yazmayı tavsiye eder. Siz sabah mı yoksa gece mi yazıyorsunuz? Yazma rutininiz nedir? Yazarken elinizin altında tuttuğunuz kitaplar var mı? Genellikle sabah yazıyorum. Gün başlamadan yazmak daha rahat geliyor. Elimden düşmeyen belirli kitaplar yok ama yazarken başka metinlere çok yaklaşırsam kendi sesimi kaybedebiliyorum. O yüzden yazı dönemlerinde, özellikle çağdaşlarımı, okumayı bile azaltıyorum. Ben yaratmış olsaydım dediğiniz bir yapıt (tablo, öykü, şiir, beste vs…) var mı? Nedeniyle birlikte bu yapıtın sizin için anlamını açıklar mısınız? Belirli bir yapıt değil ama bazı metinlerde şu duyguyu hissediyorum; “Burada kalmak isterdim.” Bir metnin içinde uzun süre yaşayabilmek, bana onun iyi yazıldığını düşündürüyor. Yaratmak istediğim şey de tam olarak bu; okurun zihninde kalabilecek bir alan açmak. Resim için de aynısı geçerli; duygumu hissettirip kaşımdaki kişinin zihninde yaşamak. Tüm bunlardan yola çıkarak hangi yapıtı söylesem diğerine haksızlık edermişim gibi geliyor.
- Anne, hafıza ve şiirin kolektif bahçesi
Orhan Aytuğ Tolu, Haydar Ergülen’in son şiir kitabı cömert gül üzerine yazdı: "Haydar Ergülen’in anne sevgisi izleğinde yazdığı şiirler; fedakârlık, vefa, çocukluk, zamanın hızlı akışı ve değerler ağı etrafında gelişiyor." Haydar Ergülen’in son şiir kitabı cömert gül , Kasım 2025’te Kırmızı Kedi Yayınevi tarafından yayımlandı. Önceki şiir kitaplarının ilk sayfasında yer alan “Nar’ın Babası” notu, bu kitapta yine ailevi bir ilişkiye işaret edecek şekilde uyarlanıyor: “Nazlı Gül’ün oğlu”. Bu aidiyet beyanı aynı zamanda ithaf niteliği taşıyor. Yüz elli sayfadan oluşan cömert gül kitabı, tematik 8 bölüme sahip: “Gül’e Şiir”, “Beşibiyerde”, “Bunu Ben de Yazarım”, “Şiiryazı”, “Tozan Alkan İçin 12 Şarkı”, “Cumhuriyet Meyhanesi”, “Neşen Bilir!” ve “Arkadaşlık Dağı”. Her bölümde merkeze yerleştirilen belirli bir izlek etrafında kaleme alınan şiirlere yer veriliyor. Haydar Ergülen’in anne sevgisi izleğinde yazdığı şiirler; fedakârlık, vefa, çocukluk, zamanın hızlı akışı ve değerler ağı etrafında gelişiyor. Şaire göre akrep, saatin bir gereci olarak zamanı ilerletir. Tevriye sanatının kullanımı dikkate alındığında akrep-zaman ilişkisi “zehir” kavramını çağrıştırıyor, zamanın akışı ve geri döndürülememesi bu çağrışımla temsil ediliyor. Yelkovan ise düşen yaralı bir kuş diye şiire alınıyor. Çocukluk yılları, anne-çocuk ilişkisi ve anne sevgisine yönelik ifadeler anıların masal diliyle aktarılmasına kapı aralıyor: Kafdağı, Simurg, Şehrazat, Binbir Gece’ye yer verilmesi çocukluk yılları ve masallara göndermedir. Anne, ışık kaynağı olarak hem gündüzü doğuran güneş hem de geceyi aydınlatan ay diye sembollerle betimleniyor. Yaşamda olmayan anne, ay gibi karanlığı ışıtması yönünden hatırada canlı kalıyor: “ bir gül ki bahçeye hem güneş olur hem ay / nazlı olmayan bir gül varsa annemdir benim / öyle cömert bir gül ki bahçeden daha derin ” (s. 13). Annenin fedakârlığı “cömert” sıfatıyla niteleniyor. 1995 sonrası süreçte Türk şiirinde yer verilen ve fail-i meçhullerin çığlığı olan Cumartesi Anneleri geçtiğimiz otuz yılda her zaman gündemde kalmıştır. Haydar Ergülen, Bandista’nın Benim Annem Cumartesi şarkısını şiirine başlık olarak seçip bu annelerin acılarına ortak oluyor. Acının paylaşılması, acı çekenlerin hak arama mücadelesinin şiirde görünür kılınmasını sağlayıp insani duyarlılığın çoğalması, barış ve özgürlük isteği ve savaş karşıtlığına öncülük ediyor. Bu düzlemde kargış, dilek ve tepki şiir dilini etkiliyor: “ zalimleri kömürden yapsınlar katilleri odundan yangında ilk kurtarılmayacaklardan (…) kayıpları sesten yapsınlar çağırınca ses versinler: buradayız! anneleri oğullardan yapsınlar anneleri kızlardan anneleri gülden gözleri üzümden anneleri cumartesiden yapmasınlar tek annelere bunu yapmasınlar artık! ” (s. 17). Anne kavramının temsil ettiği biyolojik bağ ve aidiyetin sınırları ötelere taşınıp soy genişlemesine ulaşılıyor. Şiir öznesi (şairin kendisi) kendi annesinden Cumartesi Anneleri’ne, kendi dayısı ve kardeşlerinden -Gezi’ye atıfta bulunarak- halkı oluşturan insanların kardeş kabul edilmesine doğru bir genişlemeyi/bütünlüğe ulaşmayı öne çıkarıyor. Bu bağlamda Haydar Ergülen’in şiirlerinde “aile”; bireysel, toplumsal ve siyasi yapıya sahip değer olarak güçlendiriliyor. Kitabın son bölümünü oluşturan “Arkadaşlık Dağı” şiirinde şairin üniversite yıllarından bugüne ulaşan yoldaşlık değeriyle bağlandığı insanlar/ilişkiler anılıyor. Parça-bütün bağlamında bireyin içsel dengesi ve anlam bütünlüğü aşkınlıkta değer kazanıyor. Şaire göre “ birbirinden razı olmayana yol yoktur! ” (s. 64). cömert gül kitabında toplumsal yozlaşma, sokak kedileri özelinde hayvan sevgisi, ataerkilliğin/erkekliğin yerilmesi, teknolojinin/dijital dönüşümün etkisiyle geleneklerin ve bütünlüklerin aşınması, mülteciliğin zorlukları, medya eleştirisi, baskı ve otoriteye karşı çıkış, ekolojik sorunlar şiirlerin içeriği açısından merkezî önem arz ediyor. Bu izlekler haritası dikkate alındığında yurtseverlik, demokrasi ve toplumsal katılım, enternasyonalizm, emek ve hak mücadelesi, laiklik, özgürlük, adalet, eşitlik ve yaşam hakkı poetik açıdan izlekleri destekleyen değer seti olarak dizelere yerleştiriliyor. Bu bağlamda kötülük, bilinçli bir tercih; kadınlar, çocuklar, mülteciler ve sokak kedilerine destek olmamak duyarsızlık; dinin ticaret ve baskı aracına dönüştürülmesi, “yobazlık” diye kabul edilip okuyucuya toplumsal iletiler olarak sunuluyor. cömert gül kitabında aile, arkadaşlık, yoldaşlık aidiyetleri dışında bir bütün daha devreye giriyor: şairlerle kurulan bağ. Bu kapsamda cömert gül göndermelerle zenginleştiriliyor. Şair resmî geçidi denilebilecek göndermeler bazen bir şairin adını anarak bazen bir şairin dizesi alıntılanarak bazen de başka bir şairin şiirine “nazire” sayılabilecek dizelerle okuyucunun karşısına çıkıyor. Bu poetik kolektivizmde şairlere gösterilen saygı, kitabı bir tür “hatıra ormanına” dönüştürüyor. Kolektivizm, bütünlüğe işaret ettiğinden şair de kendini diğer şairlerden ayrı bir yerde konumlandırmıyor. Ahmet Erhan’ın “gül” sözcüğünden ürettiği sözcüklerle yazdığı dizeleri hatırlatan “Anne Gül” şiiri; Ece Ayhan’ın şiir dilinde önemli bir sözcük olan “abiler”, “abim” diye kullanılıp; Attila İlhan’ın “Üçüncü Şahsın Şiiri”ne nazire olarak yazılan “Jazabel” bu gönderme ve hatırlatmalarda önemli yere sahip üretimlerdir. cömert gül kitabında yer alan göndermeler, nazireler ve ithaflar başlı başına ayrı bir inceleme yazısının konusu olacak zenginliğe sahip. cömert gül kitabının dil, biçim, üslup ve beslenilen kaynaklarına mercek tutulduğunda dil oyunları, alay, mizah, paradoks kullanımı dikkat çekiyor. Farklı şiir geleneklerine ait hiciv, taşlama ve satirik söylem özüne bağlı kalınarak güncel durumlara uygun şekilde yeniden üretiliyor. Toplumsal cinsiyet ve “huri” kavramı erkeklik eleştirisi için dizelere dökülürken Ömer Hayyam’da görülen söyleme yaklaşılıyor. Benzer şekilde Nefî’nin kaleme aldığı hicivlerde görülen “sivri dil” güncele uyarlanıp yeniden üretilerek siyasi açıdan karşıt konumda yer alan popülist şahıslara yöneltiliyor. Haydar Ergülen’in son şiir kitabında beslenilen kaynaklar arasında Alevi-Bektaşi gelenekleri, türküler, şarkılar, marşlar, deyimler yer alıyor. Minnet Eylemem türküsü beyitler hâlinde yazılıp “Minnet ey!” başlığıyla yeniden üretiliyor. İlk dizede türküden alıntı yapılarak “minnet eylemem” diye bitiriliyor, ikinci dizenin sonunda “minnet eylerim” deniliyor. Türküde minnet edilmeyenlere ortak olunup ikinci dizelerde minnet eylenenler sıralanıyor. Şiirin son beytinde şair okuyucunun karşısına mahlasla çıkıyor: “Haydari”. Ayrıca Semurg anlatısı koletivizmi temsil edecek şekilde şairin poetikasına uyarlanıyor. Otuz kuş anlamına gelen “se murg” kolektivizmin ve bütünlüğün sembolüne dönüştürülüyor. Bu bağlamda zaman ve mekânda yaşanan genişleme; anılarla bugünü, çevreyle ülkeyi ve komşu bölgeleri birleştiriyor. Haydar Ergülen’in son şiir kitabı cömert gül ’de “şairane” üslup dikkat çekiyor. Bu şairanelikte mütevazı bir duruş sergilenip diğer şairlere duyulan saygı öne çıkarılıyor. Geçen yıl yayımlanan Mektup Selam Söyle kitabında yer alan mektuplar cömert gül ’de şiir formuna evriliyor. Bu iki kitap, Haydar Ergülen’in poetikasında birbirini tamamlayan bütünün bileşenleri olarak okunabilir. cömert gül ’de ülke ve toplumsal değerler açısından bütünü sahiplenen, okuyucuyla samimi bir dille sohbet eden, şairlerinden geleneklerine kadar bir ülkenin yaşatması gereken zenginlikleri canlı tutan bir şair, okuyucunun karşısına çoğullaşan bir özne olarak çıkıyor. Samimi bir dille gerçekleştiren bu söyleşide söylem satirik forma büründürülerek veriliyor. Haydar Ergülen’in şiir dünyasında cömert gül kitabı poetikası ve biyografisi hakkında önemli bir yere sahiptir.
- AND Öykü Ödülü 2026 Finalistleri belli oldu!
Bu yıl üçüncüsü düzenlenen ve herhangi bir tema kısıtlaması bulunmayan AND Öykü Ödülü finalist öykücüler listesi açıklandı. AND Öykü Ödülü’nün üçüncü yılında, onur konuğunun edebiyatımızın çınarlarından Adnan Özyalçıner, Jüri Başkanının Mesut Varlık, Jüri Üyelerinin Ethem Baran, Figen Alkaç, Jale Özata Dirlikyapan, Figen Yıldız, Hüseyin Opruklu, Özlem Aksu Kurtoğlu’nun olduğu ve koordinasyonunu Şebnem Denk’in yaptığı AND Öykü Ödülleri, 28 Mart 2026 Cumartesi günü saat 15:00’te Ankara Kent Konseyi Binasında düzenlenecek törende Jüri Üyeleri ve AND Yetkilileri tarafından kazananlara sunulacaktır. Tören, tüm edebiyatseverlerin katılımına açık olacaktır.
- Yazılı kültürün hafızasına bir belgesel // Dost: 49 Yılın Hikâyesi
Yayıncı, Türkiye Yayıncılar Birliği Genel Sekreteri Nazlı Berivan Ak, "Kitapçı" adlı belgeselinin ardından ikinci filmini izleyicilerle buluşturuyor. “Dost: 49 Yılın Hikâyesi”, Ankara’nın kültürel hayatında önemli yere sahip Dost Kitabevi’nin hikâyesini anlatırken Türkiye’de yayıncılığın dönüşümüne ve yazılı kültürü koruma mücadelesine odaklanan 40 dakikalık bir belgesel. Film, Dost Kitabevi’nin kurucusu Erdal Akalın ile yapılan uzun soluklu söyleşi üzerinden ilerliyor. Dağıtım sisteminden yayınevi ilişkilerine, kitap seçme süreçlerinden bağımsız kitapçılığın geleceğine, barkod sisteminin Türkiye’ye kazandırılmasından Dost Yayınevi külliyatının oluşma hikâyelerine uzanan anlatı, Türkiye yayıncılık ekosistemine dair güçlü bir tanıklık sunuyor. Kurgusu Çağlar Kara, müziği Ceren Kaan, görsel tasarımı Tahir Berk Yılmaz imzalı belgesel, bağımsız kitabevlerinin kültürel rolünü görünür kılan önemli bir çalışma niteliği taşıyor. “Dost: 49 Yılın Hikâyesi”, Nazlı Berivan Ak’ın hazırlayıp yönettiği "Kitapçı" belgeselinin ardından bağımsız kitabevlerine odaklanan belgesel serisinin ikinci halkası. Film, ulusal ve uluslararası fuar, festival ve bağımsız kitabevlerinde gerçekleştirilecek özel gösterimlerin yanı sıra Ak’ın YouTube kanalında izleyiciyle buluşuyor. https://www.youtube.com/watch?v=LcNh3OqqwLI&t=590s
- Sylvia Plath’in “Sırça Fanus”u yeniden sinemaya uyarlanıyor. Başrolde Billie Eilish mi olacak?
Sylvia Plath’in yayımlanmış tek romanı Sırça Fanus bir kez daha beyazperdeye taşınmaya hazırlanıyor. Oscar ödüllü yönetmen Sarah Polley’nin yöneteceği projede başrol için dünyaca ünlü şarkıcı Billie Eilish’in adı geçiyor; ancak oyuncunun projeye katılımı henüz resmen doğrulanmış değil. Amerikalı şair ve yazar Sylvia Plath’ın tek romanı olan “Sırça Fanus” (The Bell Jar) yeni bir sinema uyarlamasıyla yeniden gündeme geldi. Uluslararası sinema basınında yer alan haberlere göre, romanın yeni uyarlamasını Oscar ödüllü yönetmen Sarah Polley yazıp yönetecek. 1963’te yayımlanan ve Plath’ın yaşamından izler taşıyan yarı otobiyografik roman, genç bir kadının ruhsal çöküşünü ve 1950’lerin toplumsal baskılarını anlatmasıyla modern edebiyatın en güçlü metinlerinden biri olarak kabul ediliyor. Romanın merkezinde yer alan Esther Greenwood karakteri, başarı beklentileri ve toplumsal normlar arasında sıkışan bir genç kadının zihinsel mücadelelerini konu alıyor. Yeni uyarlamayla ilgili en çok konuşulan ayrıntı ise başrol için adı geçen isim: Dünyaca ünlü şarkıcı Billie Eilish. Uluslararası medya kuruluşlarının aktardığı bilgilere göre Eilish, Esther Greenwood rolü için yapımcılarla ileri aşamada görüşmeler yürütüyor. Eğer anlaşma sağlanırsa bu rol, sanatçının ilk uzun metrajlı sinema oyunculuğu olacak. Henüz çekim tarihi veya kesinleşmiş oyuncu kadrosu açıklanmış değil. Ancak projenin arkasında Plan B Entertainment ve StudioCanal gibi önemli yapım şirketlerinin bulunması, uyarlamanın sinema dünyasında şimdiden büyük bir merak uyandırmasına yol açtı. “Sırça Fanus” daha önce 1979’da sinemaya uyarlanmış, ancak romanın yeni bir yorumla yeniden perdeye taşınması uzun yıllardır gündemdeydi. Sarah Polley’nin yönetmen koltuğunda oturacağı yeni film, Plath’ın karanlık ve yoğun anlatımını çağdaş bir sinema diliyle yeniden yorumlamayı hedefliyor.
- "Bu topraklarda anlatılmayı bekleyen çok güçlü hikayeler var"
Aynur Kulak, Bener Karaçor ile ilk romanı Karbon Başlangıçlar ve Muhteşem Sonlar: Yarım Sonlar Atlas’ı - 1 odağında bizi bir araya getiren başlangıçları ve birbirimizden ayıran sonları, hayallerimizi, hayal kırıklıklarımızı, yaptığımız seçimleri, romanın fantastik evreni ve kadim anlatıları çerçevesinde konuştu. “Karbon Başlangıçlar’ı yazarken derdim coğrafyamıza ait kadim hikayeleri güncel bir fantastik dille bugünün insanının korkularıyla, mizahıyla, kırılganlığıyla yeniden kurmak istememdi. Çünkü mit dediğimiz şey geçmişte kalmış bir masal değil; insanın karanlıkla ve ışıkla kurduğu ilişkinin dili. Motivasyonum buydu: Bu hikâyeleri güncel bir fantastik dille, bize ait bir merkezden anlatmak. Çünkü onlar hâlâ canlı. Sadece çağdaş bir ses bekliyorlar.” Biyografinizde ilk dikkatimi çeken güzergahınızı değiştirdiğiniz dönemleriniz ve bu dönemlerin yazmak meselesine sizi daha da yaklaştıran süreçler olduğu, ne dersiniz? Yani edebiyatla hep ilgiliydiniz belki, okuyordunuz sürekli belki de, fakat yazmak meselesiyle ilgili olan tarafa da geçmeniz rotanızda değişikliklere gittikten sonra gerçekleşmiş gibi. Edebiyatla ilişkim rota değiştirdikten sonra başlamadı; hep vardı. Küçükken de okuyan bir çocuktum, hikâye kuran biriydim. Daha ilkokuldayken Binbir Gece Masalları külliyatını bitirmiştim - ki ailelere tavsiye etmiyorum; garip, oryantal bir erotizme maruz kalmak için ilkokul oldukça erken bir yaş. Evdeki daktiloyla hikâyeler yazardım. Çevremdeki insanları zorla kurduğum interaktif masallara dahil ederdim. Sonra araya hayat giriyor tabi. Büyüyorsunuz. Başka telaşlar, başka hedefler. Ama bugün dönüp baktığımda şunu görüyorum: Çocukken neye doğal bir merak duyuyorsanız, çoğu zaman gerçek tatmin de orada saklı oluyor. Birçok şey denedikten sonra ilk merakımın peşine gittiğimde gerçekten mutlu oldum. Ama bu sözlerimden gaza gelip ani istifalar vermeyin lütfen. İşler yolunda gitmezse beni bulamazsınız. Sadece bunu zihninizin bir köşesinde ihtimal olarak tutun yeter. Karbon Başlangıçlar ve Muhteşem Sonlar, Yarım Sonlar Atl as’ı serisinin ilk romanı ve ilk kitap itibariyle 352 sayfa, hacimli, kapsamlı bir hikaye ile karşı karşıyayız. Hikaye ilk kafanızda şekillenmeye başladığında bu kadar hacimli bir hikaye düşünüyor muydunuz ve bir seri düşünüyor muydunuz? Açıkçası bu kadar hacimli bir hikâye planlayarak başlamadım. Ama hacimli olacağını da az çok tahmin ediyordum. Çünkü kendimi biliyorum. Hatta yakın bir arkadaşım “Kitap işi tam senlik, kimse karışmaz, yaz yazabildiğin kadar” demişti. Günün sonunda bunun pek de öyle olmadığını anladım. Metni yaklaşık yüz sayfa kendi isteğimle kısalttım. Belli ki gönlümce yazabileceğim tek yer günlüğüm. Seri fikri başta yoktu. Elimde sadece Atlas vardı. Yazmaya başladığımda nereye gideceğini ben de bilmiyordum. Başta daha kompakt bir metin olacağını düşünüyordum. Ama yazdıkça karakterler çoğaldı, evren genişledi, kapılar açıldı. İlk kitapta üç öykü planlamıştım ama yalnızca birini sığdırabildim. Bir noktadan sonra süreç domino taşına dönüştü. Bir karakter bir başkasını çağırdı, bir hikâye başka bir hikâyeyi tetikledi. Ben de onların peşinden gittim. Hacim bilinçli bir strateji değil; evrenin doğal sonucu oldu. Seri meselesi de böyle gelişti. Hikâye bitmedi, sadece ilk eşiğini geçti. Atlas’ın dünyası tek bir kitapta kapanacak gibi durmuyordu. Kısacası bu hesaplanmış bir proje değil; yazarken büyüyen bir yapı. Çok hacimli bir hikaye ve seriye dönüşecek bir roman var karşımızda, bu anlamda birçok odak noktanız ve sizi tetikleyen mesele vardır diye düşünüyorum. Amma velakin sizi böyle bir hikayeyi yazmak üzere masanızın başına oturtan ana/odak meselenizi, motivasyonunuzu merak ediyorum. Karbon Başlangıçlar’ı bu topraklarda anlatılmayı bekleyen çok güçlü hikâyeler var düşüncesiyle yazdım. Mitlerimiz, efsanelerimiz, karanlık ve ışıkla dolu anlatılarımız… Son yıllarda bunları çağdaş bir dille yeniden kuran çok kıymetli işler de çıktı. Bunu ilk ben yaptım gibi bir iddiam yok. Sadece bu seslerin çoğalması gerektiğini düşünüyorum. Dünyada iki sayfalık bir şehir efsanesinden sezonlarca dizi çıkabiliyor. Bizim coğrafyamızdaysa Truva’dan Kaz Dağları’na uzanan anlatılar çoğu zaman egzotik bir dekor olarak kalıyor ya da başkalarının gözünden yeniden yazılıyor. Beni masanın başına oturtan şey biraz bu rahatsızlıktı. Bu topraklarda büyüyen biri olarak şunu sordum kendime: Neden kendi hikâyelerimizi hep dışarıdan izliyoruz? Tanrıları ve efsaneleri yabancı filmlerden tanıyoruz ama o anlatıların beslendiği coğrafyada yaşıyoruz. Karbon Başlangıçlar’ı yazarken derdim coğrafyamıza ait kadim hikayeleri güncel bir fantastik dille bugünün insanının korkularıyla, mizahıyla, kırılganlığıyla yeniden kurmak istememdi. Çünkü mit dediğimiz şey geçmişte kalmış bir masal değil; insanın karanlıkla ve ışıkla kurduğu ilişkinin dili. Motivasyonum buydu: Bu hikâyeleri güncel bir fantastik dille, bize ait bir merkezden anlatmak. Çünkü onlar hâlâ canlı. Sadece çağdaş bir ses bekliyorlar. Kitabın ismine dair bir niteleme var: “Karbon”; özellikleri adına önemli bir element ve aynı zamanda elementin tanımını okurken; “Kendisi ile ve birçok elementle bağ kurabilen bir a-metaldir.” diye bir cümleye rastladım. Hikayenin tamamını okuduğum için kitabın isminin içinde neden “Karbon” kullandığınızı, neden “Karbon Başlangıçlar”dan bahsettiğinizi biliyorum fakat sizinle de konuşmak istedim. Neden karbon? Karbonu seçtim çünkü: Hayatın başlangıcına dair konuşurken karbondan kaçamıyoruz. Organik yaşamın temel yapı taşı o. Hepimiz biyolojik olarak aynı elementten başlıyoruz. Ama karbonu benim için asıl ilginç kılan şey bu değil. Karbon tek başına da var olabilir; fakat asıl gücü bağ kurma kapasitesinde. Kendisiyle ve birçok elementle birleşerek zincirler, halkalar, karmaşık yapılar oluşturuyor. Yaşam dediğimiz şey de o bağların üzerine kurulu zaten. Bu bana insanı hatırlatıyor. İnsan da tek başına var olabilir. Ama hikâyesi çoğu zaman başka insanlarla kurduğu bağlarda şekilleniyor. Aynı başlangıç maddesinden bambaşka hayatlar çıkabiliyor. Tıpkı karbon gibi: Aynı elementten kömür de çıkıyor, elmas da. Yapı değiştikçe değer, sertlik, ışıkla kurulan ilişki değişiyor. “Karbon başlangıçlar” derken kastettiğim şey buydu. Başlangıç noktası aynı olabilir. Hepimiz aynı kırılgan, aynı potansiyel yüklü yerden başlıyoruz. Ama o başlangıçtan çıkan hikâyeler farklı yönlere savruluyor. Atlas için de bu böyle. Hikâyedeki diğer karakterler için de. Yazmaya başladığımda hepsi bir Word dosyasında duran isimlerdi. Henüz form kazanmamış ihtimallerdi. “Karbon” kelimesi bu yüzden bana doğru geldi. Çünkü hem bilimsel bir gerçekliğe yaslanıyor hem de varoluşsal bir metafor taşıyor. Aynı maddeden sonsuz ihtimal çıkabileceğini hatırlatıyor. Atlas ile tanışıyoruz ve kendi hikayesini bize anlatan Atlas trajik bir sonla anlatmaya başlıyor hikayesini fakat bu aynı zamanda muhteşem de bir başlangıç. Hikayenin kalbinin attığı karakter Atlas’ı konuşabilir miyiz? Size nasıl geldi, nasıl tanıştınız, hikayesini anlatmaya nasıl karar verdiniz ve ilk baştan itibaren kendi hikayesini kendi mi anlatmalıydı Atlas, böyle mi karar vermiştiniz onu yazmak için masanızın başına oturduğunuzda? Atlas’la planlı bir şekilde tanışmadım. O, zihnimden çıkan bir varyasyonum gibi. Aynı dertten muzdaribiz: Başlayıp bitirememek. Bilgisayarım yarım kalmış dosyalarla dolu. Atlas da bir süre onlardan biriydi. Onu yazmaya başladığımda ben de masaya, yarım bırakma ihtimaliyle oturuyordum. Bu yüzden Atlas’ın başkalarının sonlarını yazmaya çalışması biraz benim kendi yazarlık hâlimle ilgili. O romandaki karakterlerin sonunu ararken, ben de Atlas’ın Atlas’ı olarak onun sonunu yazıyordum. Hikâye bir noktada tek yönlü olmaktan çıktı; katmanlı bir ilişkiye dönüştü. Bu farkındalık benim için çok kıymetliydi. Atlas üçüncü tekil olarak anlatılsaydı bu kadar hacimli bir anlatı ortaya çıkar mıydı? Anlatının birinci tekil şahıs olması ise bilinçli bir tercihti. Atlas kendi hikâyesini kendisi anlatmalıydı. Çünkü ortada ölmekte olan birinin sesi var. Karşınıza geçip “size bir şey anlatmam lazım” diyen biri. O sesi üçüncü tekil şahsa bıraksaydım araya mesafe girerdi. Okur daha güvende olurdu. Birinci tekilde ise mesafe yok. Atlas konuşurken doğrudan size bakıyor. Üstelik sizi hikâyeye, ölmek üzere olduğu bir yerden davet ediyor. O yüzden anlatı hacimlendi belki de. Çünkü o susmadı. Ben de susturmak istemedim. Üçüncü tekil olsaydı hikâye yine olurdu. Ama bu kadar içerden, bu kadar itiraf gibi olmazdı. Atlas hikayesini yaşamına son vermek isteyerek şimdiki zamanın içinden anlatmaya başlıyor. Hemen ardından çocukluğunun geçtiği babaanne evine geçiş yapıyoruz. Sonrasında ise tek bir Atlas’tan onlarca hikayeye dönüşen, hikayeler içinde hikayeler okumaya başlıyoruz. Yani karbonun tanımında olduğu gibi kendisi ve birçok hikayeyle iletişime geçip bağ kurabilen; epikten, fantastiğe, bilim kurguya ve çağdaş deneyselliğe uzanan bir serüvenin içine giriyoruz. Bu inşayı konuşabilir miyiz? Evet, karbon metaforuyla biraz oynadım. Kendisiyle ve birçok elementle bağ kurabilen bir yapı… Atlas da öyle. Tek bir hikâyede kalamıyor. Birine dokunuyor, oradan başka bir hikâye çıkıyor. Bir kapı açılıyor, arkasından bir evren daha geliyor. Ama şunu söylemem gerekir: Masaya “çok karakterli, çok katmanlı bir karnaval yazacağım” diye oturmadım. Başlangıçta yalnızca Atlas vardı. Onun sesi. O ses başka sesleri çağırdı.Yapılandırma süreci dışarıdan kaotik görünebilir ama aslında bilinçli bir denge arayışı var. Lineer bir plan çıkarmadım; cetvelle çizilmiş bir mimari değil bu. Daha çok bir bahçıvan gibiydim. Bir yerden filiz çıktı, budadım. Bir karakter fazla uzadı, geri çektim. Bir hikâye ana gövdeyi zayıflatmaya başladıysa müdahale ettim. En kritik mesele şuydu: Her hikâye Atlas’ın zihninden çıkmalıydı. Onun sesini taşımalıydı. Atlas ana damar. Eğer yan hikâyeler o damarla temasını kaybederse yapı dağılır. Çok sesli bir anlatı yazarken en büyük risk budur; parçaların kendi başına ilginç olması yetmez, birbirlerini beslemeleri gerekir. Zorlandığım yerler oldu elbette. Özellikle epik ve fantastik katmanlarda ritmi korumak, çağdaş anlatıyla tonu dengede tutmak ciddi bir disiplin gerektirdi. Hikâyeler arası geçişlerde okurun yönünü kaybetmemesi için görünmez işaretler koymaya dikkat ettim. Ama bir çırpıda yazılan bölümler de vardı. Atlas’ın doğrudan konuştuğu, itiraf ettiği anlar… Orada fazla düşünmedim; daha çok dinledim. O bölümler neredeyse kendi kendini yazdı. Evet, biraz karnaval. Ama iç mimarisi olan bir karnaval. Gürültülü ama taşıyıcı kolonları olan bir yapı. Kitabın sonunda “Karakter Dizini ve Çocuklar” bölümü var ki; bunu neden yapmak istediniz, nereden aklınıza geldi diye sormak istedim. Atlas başta olmak üzere, bu kadar karakteri idare etmek zor değil miydi? Bu kadar karakteri idare etmek zor muydu? Eğer en baştan hepsini bir Excel dosyasına yazıp cetvelle yönetmeye kalksaydım muhtemelen zor olurdu. Ama süreç öyle işlemedi. Yazarken bir an bile “kontrol tamamen bende” hissiyle ilerlemedim. Aksine, her karakterin hikâyesini yazdığımda masadan en az okur kadar şaşkın kalktım. Onları tasarlamadım; daha çok tanıdım. Her biriyle en az bir gün geçirdim. Fikret’le panayırın tozunu yuttum. Mert’le film gecelerinde oturdum. Solbris’le yüzleşmek zorunda kaldım; kötücül bir karakter yazarken bile onun iç mantığını kurmanız gerekir. Ama roman sadece insanlardan oluşmuyor. Türk mitolojisinden figürler, dünyanın farklı folklorlarından yaratıklar, Karakoncolos’tan Japon mitlerindeki Jorōgumo’lara uzanan bir spektrum var. Üstelik bunların üzerine benim kurduğum, kendi içinde hiyerarşisi olan bir kötücül evren anlatısı da ekleniyor. Kim kime bağlı, hangi güç nereden besleniyor, hangi varlık hangi sınırda duruyor… Bunların hepsi bilinçli bir yapı gerektiriyor. “Karakter Dizini ve Çocuklar” bölümü bu yüzden var. Bu kadar kalabalık bir evrende kimsenin kaybolmasını istemedim. Sadece isim listesi değil o; bir evren haritası. Okura, “Bu dünyanın içinde yalnız değilsin, yollar burada kesişiyor” demek istedim. Karakterleri yaratırken şunu düşündüm: Beni ne heyecanlandırıyor? Yeşilçam sevgim Selma’yı doğurdu. Gazino kültürü Ayla’yı sahneye çağırdı. Panayırların mistik havası Fikret’i getirdi. Ejderha ve şövalye masallarına olan tutkum Mutlu’yu ortaya çıkardı. Ve şuna inanırım: Bu topraklardan bir süper kahraman çıkacaksa, onun pelerini değil kispeti olmalıydı. Osman o düşünceden çıktı. En başından beri şu ilkeye tutundum: Her karakter kendi duygusal tutarlılığına sahip olmalı. Mitolojik de olsa, absürt de olsa, okur onun iç motivasyonunu hissedebilmeli. Ve mizah… Mizah şart. Çünkü bu hayatta hiçbir şey göründüğü kadar ciddi değil. En karanlık anın içinde bile bir absürtlük payı var. Ben o payı saklamak istemedim. Ejderha avcısı da olsa, panayıra kaçmış bir çocuk da olsa… Hepsi bir yerde insan. İnsan trajediyi mizahsız taşıyamaz. Özetle zor olan kalabalık değildi. Onlara gerçekten kulak vermekti. Çünkü bir kez dinlemeye başladığınızda, sizi şaşırtmaktan çekinmiyorlar. Romanın çocuk karakterlerini ve Mert’i aslında ayrıca konuşmak istiyorum. ‘Benimle fazla oynarsanız kırılırım,’ diyor Mert bir yerde, bu cümle beni çok etkiledi. Aslında diğer çocuk karakterler de böyle ve Atlas da incinmiş, kırılmış bir çocuk. Mert’in “Benimle fazla oynarsanız kırılırım” cümlesi çok somut bir yerden geliyor. Cam kemik hastalığının bilimsel adını diğer çocuklara anlatamıyor; o yüzden en basit, en anlaşılır dille kendini korumaya çalışıyor. Ama evet, o cümle sadece fiziksel bir kırılganlığa işaret etmiyor. Roman boyunca çocukların kırılganlığı hem gerçek hem mecazi. Kimi gerçekten kırılabilir bir bedene sahip, kimi görünmeyen yerlerinden çatlamış. Yetim olmaları onları tanımlayan tek şey değil ama dünyayla kurdukları ilişkiyi belirleyen bir eşik. Ben kırılganlığı bir zayıflık olarak görmüyorum. Aksine, en çıplak hâlimiz. Çocuk karakterleri yazarken özellikle şuna dikkat ettim: Onları acınacak figürler yapmamak. Kırılgan olabilirler ama edilgen değiller. Mizahları var, öfkeleri var, oyun kurma güçleri var. Daha da önemlisi birbirleri için yapamayacakları hiçbir şey yok. Burada özellikle şunu önemsedim: Kırılganlığı anlamak için onu birebir yaşamış olmak gerekmiyor. Empati bir deneyim takası değil; bir dikkat meselesi. Hepimiz hayatın bir yerinden çatlıyoruz zaten. Sadece çatlaklarımızın biçimi farklı. Atlas da o çocuklardan biri aslında. Büyümüş hâliyle konuşuyor ama içinde kırılgan bir çocuk var. Hikâyeyi ölümün eşiğinden anlatıyor olması da bununla ilgili. İnsan, bir daha hesap vermeyeceğini düşündüğünde daha dürüst olur ya… Atlas da o yerden konuşuyor. Sanki söylediklerinin ardından bir düzeltme, bir yüzleşme, bir ikinci tur olmayacakmış gibi. Ama Atlas’ın küçük bir yanılgısı vardı: Hikâyenin yazarı bendim. Şaka bir yana, çocukların benim için merkezde olmasının sebebi buydu. Çünkü iyilikle kötülük arasındaki mücadele çoğu zaman en güçlü yerde değil, en kırılgan yerde başlıyor. Kitabın kapağında da yer alan üç gözlü, kırmızı şapkalı kedi Hıbılık’ı unutmadım elbet. Atlas’ın hayal dünyasında Hıbılık olmasaydı Karbon Başlangıçlar ve Muhteşem Sonlar olmazdı desem çok da abartmış olmam sanırım, ne dersiniz? Hıbılık’ı da konuşabilir miyiz nasıl sızdı böylesine hacimli bir roman serisinin içine? Abartmış olmazsınız. Hıbılık olmasaydı bu roman bu hâliyle olmazdı gerçekten. Atlas’ın hayal dünyasına sızan ilk figürlerden biriydi. Hatta bir süre ben de emin değildim: Bu kedi gerçekten var mı, yok mu? Ama konuşmaya başladığı anda metnin tonunu değiştirdi. Hıbılık yalnızca fantastik bir figür değil; Atlas’ın kendisiyle arasına koyduğu mesafe. Nasıl sızdı derseniz… Açıkçası kapıyı çalıp izin istemedi. Yazarken bir yerde belirdi ve kalıcı oldu. Onu metinden çıkarmayı denediğim bölümler oldu ama metin bir şey kaybetmiş gibi durdu. O zaman anladım ki Hıbılık bir süs değil; yapısal bir unsur. Başta Atlas ve Hıbılık’ı yalnızca girişte ve finalde kullanmayı düşünmüştüm. Ama editörüm Cansu Canseven harika bir yönlendirmeyle bu ikilinin metin içinde ara ara görünmesi gerektiğini söyledi. O öneri yapıyı tamamen değiştirdi. Hıbılık’ı daha da çok sevdim. İyi bir editör bazen gerçekten metnin kaderini belirliyor. Hıbılık’a dönersek… Üç gözlü olması, kırmızı şapkası, siyahlığı estetik tercihler gibi görünebilir. İsmi ise Anadolu folkloründen geliyor; tamamen uydurma değil. Ama işlevi çok daha önemli. Hıbılık, Atlas’ın hem iç sesi hem de ona itiraz eden tarafı. Hikâyeye hafif bir alay, hafif bir mesafe katıyor. Bazen de okurun sorularını Atlas’tan önce soruyor. Bir anlamda metnin sigortası. Atlas fazla ciddileştiğinde devreye giriyor. Ben fazla duygusallaştığımda beni dürtüyor. Yani evet, sızmadı; yerleşti. Ve bir süre sonra romanın nabzını tutmaya başladı. Kaç serilik kitaplardan oluşacak Karbon Başlangıçlar ve Muhteşem Sonlar? İkinci kitap hazır mı, ne zaman okuyacağız? Şu an zihnimde dört kitaplık bir yapı var. Ama ilk kitabı yazarken de başta nereye varacağını tahmin etmiyordum. O yüzden bu konuda çok kesin konuşmaya cesaret edemiyorum. Atlas’lık biraz bana da bulaşıyor; başladığım şey büyüyor, yön değiştiriyor.Baksanız altı üstü on soruluk bir röportajı bile uzattıkça uzattım. Ne anlatıyorum acaba bu kadar? Bende bu çene varken “dört” derim, evren isterse çoğalır. Ama hikâye gerçekten dört kitapta tamamlanırsa da şaşırmam. Önemli olan sayısı değil; ritmi. İkinci kitap için bilgisayar başına oturdum mu? Evet. Ana meselesi hazır. Hatta zihnimde oldukça net. Asıl problem seçenek bolluğu. Açabileceğim çok kapı var ve hangisinin Atlas’ı doğru yere götüreceğine karar vermeye çalışıyorum. Bu iyi bir problem ama yine de dikkat isteyen bir eşik. “Hazır” demek için erken olabilir. Ama şunu rahatlıkla söyleyebilirim: Evren hazır. Atlas susmadı. Ben de susmayı düşünmüyorum. Ne zaman okuruz kısmına gelince… Yazarken beni gerçekten şaşırtan bir hikâye çıkarsa, o zaman fazla bekletmem.















