top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • Her şey göründüğü gibi değil

    Damla Karakuş, Avustralyalı çok ödüllü yazar Meg Mason’ın dilimizdeki ilk kitabı olan Keder ve Mutluluk üzerine yazdı: "Yazar, bence bu romanda kahramanı Martha’nın anlatıcılığında hayatımızı çevreleyen zıtlıklara, birey olma çabasına ve aldığımız kararlar sonucunda ilişkilerimizin hareketine bakmamızı istiyor." Damla Karakuş Bugün size Avustralyalı çok ödüllü yazar Meg Mason’ın dilimizdeki ilk kitabı olan Keder ve Mutluluk’tan söz etmek istiyorum. Seda Sevinç’in dilimize kazandırdığı bu roman, raflardaki yerini Timaş Yayınları etiketiyle aldı. Yazar, bence bu romanda kahramanı Martha’nın anlatıcılığında hayatımızı çevreleyen zıtlıklara, birey olma çabasına ve aldığımız kararlar sonucunda ilişkilerimizin hareketine bakmamızı istiyor. Ve romanın içeriğine dalmadan şunu da hemen eklemeliyim; sayfalar ilerledikçe bir antikçağ filozofunun hayatı okuma biçimi olan “Her şey zıddıyla kaimdir,” görüşü ve Samuel Beckett’ın “Hep denedin. Hep yenildin. Olsun. Yine dene. Yine yenil ama daha iyi yenil,” sözü belleğimde döndü durdu. Keder ve Mutluluk için bir “eve dönüş” hikâyesi diyebiliriz. Aslında belki de bir “evini arayış” hikâyesidir bu. Her şeyi anlatan ana karakterimiz Martha yıllar sonra baba evine dönüyor ve işte roman da o zaman başlıyor. Evliliklerinin yedinci yılında kırk yaşına girecek olmanın sıkıntısıyla boğuşan Martha, bir kutlama istemese de kocası Patrick sadece kendi arkadaşlarını çağırdığı bir parti düzenliyor. Bu detayı Patrick’in ne kadar ince düşünceli bir koca olduğunu belirtmek için verdim. Öyle ki böyle bir adamla evli olduğu için Martha çok şanslı. Oysa o mutsuz bir kadın. Bunun için Patrick’i suçlayamayız belki ama evliliğinde mutluluğu bulamamış bir kadına da “Her şeyin var, daha ne istiyorsun?” deyip geçemeyiz. Çünkü olur öyle bazen; size âşık bir kocanız veya kapısının size her zaman sonuna kadar açık olduğunu bildiğiniz bir aileniz varken de işler yolundan çıkabilir. İçinizde sizi sürekli kederli yanda tutmaya çalışan deli bir boşluk oluşabilir. İşte Martha bunları yaşıyor. Keşke her şey dışarıdan göründüğü gibi mükemmel olabilse, değil mi? Martha, baba evinde bize çocukluğundan başlayarak hayatını anlatmaya koyuluyor. Başlarda pek başarılı olmayan bir şair ile eşyalardan heykel yapan bir heykel sanatçısının iki kız çocuğundan bir olan Martha, ailesini, kuzenlerini, teyzesini anlatırken gün gelince kocası olan çocukluk arkadaşı Patrick’i de tanımamızı sağlıyor. Ailenin Noellerde yaşadıklarıysa, romanın birer dönüm noktası oluyor. “Patrick ve ben, birbirimizin çocukluklarının bir parçasıydık. Yeni çiftlerin yaptığı gibi birbirimize geçmişlerimizi anlatmak zorunda kalmadık. Aksine ortak geçmişimiz zaman içinde bir rekabete dönüştü: Kiminki daha kötüydü?” (Sayfa 20) Evet, onlar birbirinin çocukluk arkadaşıydı. Zamanla rekabete dönüşen bir ortak geçmişleri vardı. Martha için Patrick hep oradaydı; öylece duruyordu. Belli ki bu ortak denen geçmiş, ikisinin gözünde aynı akmıyordu. Çünkü az önce de dediğim gibi dışarıdan her şey yerli yerinde görünüyorken, sözgelimi Patrick halinden memnun yaşarken, Martha’yı boğan, ne olduğunu çözemediği duyguları vardı. İşte psikoloğa gitmeye de o zaman başladı. Yazar, Martha üzerinden depresyondaki bir insanın yaşadıklarını ve etrafına etkisini anlatmaya çabalıyor. Başarıyor da. İşte burada sevgi konusu devreye giriyor. Çünkü insan ne yaşarsa yaşasın ihtiyaç duyduğu en temel şey sevildiğini hissetmek olsa gerek. İnsanın kendine dahi tahammülü olmayan o depresyon sancılarını başka ne dindirebilir ki? Bir sevgiye ihtiyaç duyar insan, bir de sevdiği tarafından anlaşılmaya… Martha bize her şeyi kırk yaşından anlatsa da okuduğumuz onun çocukluğu, genç kızlığı, evliliği ve 30’lu yaşları... Aslında biz 30’lu yaşlardaki bir kadının dışarıdan her şey kusursuz görünüyorken kendi içinde kopan fırtınaların sonrasını okuyoruz. Şunu da hemen söylemeliyim, oldukça akıcı bir dile sahip olan bu kitap, bizi özellikle bu sebepten yaralıyor. Çünkü keder ve mutluluk Mason’ın dilinde iç içe geçiyor ve yeni bir dil oluşuyor; yazarın kendine özgü dili. Ve bu dilde her ne kadar yara alıyor olsak da kara bir mizah dudaklarımızın kıvrımına bir gülüş bırakıyor. Baştan sona acı dolu bir hikâye değil bu; bir arayış. Ve Martha anlattıkça onu hiç uzağımızda hissetmiyoruz. Bir de bakıyoruz ki içimizde bir yere yerleşmiş. Adı belli olmayan hastalığıysa kuşkusuz günümüzde hepimizin yaşadığı tükenmişliği anımsatıyor. Martha uzun uzun anlatırken siz de uzun uzun düşündüğünüzü bir yerde fark ediyorsunuz; sizin yeriniz neredeyse orada diyebiliriz buraya. Ben Martha anlattıkça kendime ait o yerde durup en başa döndüm. Kızın, babasının evine döndüğü yere. Bu noktada hep sorguladığım ev gerçeği aşılmaz bir duvar oldu önümde. Ama okudukça kolaylaştı. O anlattıkça duvar aşılır oldu, yanına yamacına çiçekler bile diktim. Bazen bir kitap sizi korktuğunuz yerlerde gezdiriyor. Sorunuza net bir cevap alamıyorsunuz belki ama korkunun üzerine gitmek, oralarda kol kola gezinmek de az şey değil. Bu işte benim ruhumun iz düşümü. Romanın ruhunu oluşturansa bence en çok Martha’nın mutluluk denen o duyguyla yüzleşmesi ve depresif davranışları. Sonra çocukluk denen o zaman dilimi ve kardeşlik ilişkileri okurun ruhuna nakşediliyor. Bir de bel kemiği konumuz evlilikte çocuk isteme ve hastalık meselesi hikâye boyunca tartışılıyor. Çocuk özlemini kız kardeşinin çocuklarıyla gidermek durumunda olan Martha, genç kızlık çağlarında bir doktorun yanlış tanısı sonucu çocuğu olmasının mümkün olmadığını bildiğinden, evliliklerinde çocuk istemediğini vurguluyor. Fakat 40 yaşına gireceği günlerde tanıştığı bir psikoloğun “Çocuk yapabilirsin,” söylemiyle yeniden depresyon günleri başlar ve evliliği de bitme noktasında yeni bir sürece girer. Martha işte tam da bu noktada; geçmişinin ağırlığı ile geleceğinin belirsizliği arasında sıkışıyor. Bundan sonrası hakkında çok şey bilmeye ihtiyacı var ancak pençesinde sıkışıp kaldığı depresyon görüş alanını kısıtlıyor. Baba evine gelip yeniden çocuk olmak istese de o iş hiç öyle değil. Büyümek demek sorunları da büyütmek demek. Hal böyle olunca yeni sorunları da bir bir kucaklaması gerekiyor. Sonunda anlıyoruz ki Mason bize, mutluluğa giden yolun kederden geçtiğini gösteriyor. Martha, aile, evlilik, sevgi, aşk, çocuk, depresyon konularının insan üzerindeki etkili hikâyesine odaklanıyor ve sonra birden artık hepimiz Martha oluveriyoruz. KEDER VE MUTLULUK Meg Mason Timaş Yayınları, 2023 Çeviri: Seda Sevinç 320 s.

  • Adaletin olmadığı bir dünyada hâlâ büyüyememiş milyonlarca insan

    İnsafsızlar’da insanın duygularının sefilliğini ve düşüncelerinin bencilliğini yalın bir dille anlatan Philippe Djian, karakterlerin iç dünyalarını takip ederken okurların kendilerini sorgulamasına da neden oluyor. Diana eşini kaybettiğinden beri, eşinin kardeşi Marc’la yaşamaktadır. Marc her anlamda onun üzerine titrer ve ikili yaslarını beraber atlatmaya çalışırlar. Ancak fırtınalı bir akşamın sabahında Marc sahilde kıyıya vuran üç paket uyuşturucu bulunca, Diana’nın abisi Joël’in yardımıyla bunları satmaya karar verir ve her şey bir anda değişir. Sıkıntılar peş peşe gelir, arkadaşlıklar bozulur, aşk ölüme karışır ve bu karmaşanın ortasında yeni duygular ortaya çıkar. Kimsenin kimseye güvenemediği, herkesin hem psikolojik hem sosyal anlamda hayatta kalma ve sevgiye tutunma savaşı verdiği bir dünyada geçer olaylar. Romanın kahramanlarıysa adaletin olmadığı bir dünyada hâlâ büyüyememiş milyonlarca insan gibi insafsızlar... Philippe Djian 1949’da Paris’te doğdu. Yapıtlarında kendi yaşantısına yaptığı dolaysız göndermeler otobiyografik roman yazarı olarak tanınmasını sağladı. Djian’ın romanlarındaki kişilerin, dekor ve stilin Amerikan “sefiller”inin (Bukowski, Carver) anlatı ve filmlerine incelikli bir biçimde öykündüğü söylenebilir. Fransa’da özellikle genç okur kitlesi arasında büyük yankılar uyandıran Crocodiles (1989) sert derisinin altında duyarlı bir doğa taşıyan timsah simgesi temelinde insan portreleri sunar. Djian’ın bakış açısındaki modernlik, her zaman genç okur kitlesinin dikkatini çekmiştir. Betty Blue’nun genel havasına egemen olan kararsızlık ve düş kırıklığı Djian’ın bütün yapıtlarına damgasını vurmuştur. Düş kırıklığı, aşk ve sevgilinin (Betty Blue, 1985), dostluğun (Maudit Manège, 1986), bir yeteneğin (Échine, 1988) yitirilmesinden kaynaklanır. Yılda bir gece, dikenleri arasından yumuşak ve pastel renkli çiçek veren kaktüs gibi kin ve kan ortasında bir aşk öyküsünü dile getiren Bleu comme l’enfer’in (1983) kahramanları da bu nitelendirmeye tümüyle uyar. Düş kırıklığı, aynen çok arzulanan bir kadının umulmadık bir biçimde ve kolayca teslim olması gibi yaşamdan beklenilen şeyin doğru zamanda ve doğru yerde elde edilememesinden de kaynaklanabilir: Sotos (1993), yaşama ilişkin derslerle doludur. Babası olmayan on sekiz yaşında bir delikanlı, çocuğu olmayan kırk yaşlarında bir adam ve yalnız yaşayan bir ihtiyar, yazgılarının kendilerini buluşturduğu yerde, soto’ların, ağaçların gövdesiyle kabukları arasında yaşayan küçük şeytanların tanıklığında tutku ve itkileriyle hesaplaşırlar. “Yaşama girmek, arenaya girmek gibidir.” Kişi, bu arenadan kendisiyle barışık ve kendine karşı silahlanmış olarak çıktığında bile, aynen gladyatör gibi ardında her zaman bir şeyler bırakacaktır. Böylece, Djian yitik bir kuşağın acılarının, romantik sözcüsü durumuna gelmiştir. Djian’ın romanlarında yer verdiği ve argo kullanımların ağır bastığı konuşma dili, tümcelerindeki canlılık, yapıtlarından yansıyan ve pek az tanık olunan kendine özgü bilgelik ve aşırılık, bildik kalıpları aşan, düzeyler arasındaki geçişlerle modern, hatta postmodern anlayışın izlerini taşıyan özgür bir modelin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Gizemli başlıklar, izlekler (dostluk, cinsellik, şiddet, arabalar, alkol) ve anlatı tekniği (birinci kişi ağzından sürdürülen çizgisel anlatım ve teklifsiz dilin öğelerinin kullanılması) nedeniyle Djian’ın yapıtlarına polisiye tür içinde de yer verilmektedir. Bleu comme l’enfer ve Betty Blue’da (Aynı adla Jean- Jacques Beineix tarafından sinemaya da uyarlanan filmin başrollerinde Jean-Hugues Anglade ve Béatrice Dalle oynadı) dilsel düzeye de yansıdığı gibi, mavi, Djian’ın yoğun simgesel işlevler yüklediği ayrıcalıklı renktir. İNSAFSIZLAR Philippe Djian Ayrıntı Yayınları, 2023 Çeviri: Gökçe Yavaş 128 s.

  • Şeker Portakalı 40. Yıl özel baskısıyla çıktı

    José Mauro de Vasconcelos'un başyapıtı, Brezilya edebiyatının unutulmazı Şeker Portakalı, Can Yayınları'ndan 1983 yılında çıkan ilk kapak tasarımıyla karşınızda. Zezé'nin dostluk, hayaller ve dayanışmaya dair hikâyesinde herkes kendisinden bir şey bulacak. "Ne güzel bir şeker portakalı fidanıymış bu! Hem bak, dikeni de yok. Pek de kişilik sahibiymiş, şeker portakalı olduğu ta uzaktan belli. Ben senin boyunda olsaydım başka şey istemezdim." "Ama ben büyük bir ağaç istiyordum." "İyi düşün, Zezé. Henüz gencecik bir fidan bu. Bir gün koca bir ağaca dönüşecek. Seninle beraber büyüyecek. İki kardeş gibi iyi anlaşacaksınız. Dalını gördün mü? Bir tanecik dalı olsa da sanki özellikle senin binmen için hazırlanmış bir ata benziyor." Brezilya edebiyatının klasiklerinden Şeker Portakalı, José Mauro de Vasconcelos'un başyapıtı kabul edilir. Yetişkinler dünyasının sınırlamalarına hayal gücüyle meydan okuyan Zezé'nin yoksulluk, acı ve ümit dolu hikâyesi yazarın çocukluğundan derin izler taşır. Beş yaşındaki Zezé hemen her şeyi tek başına öğrenir: sadece bilye oynamayı ve arabalara asılmayı değil, okumayı ve sokak şarkıcılarının ezgilerini de. En yakın sırdaşıysa, anlattıklarına kulak veren ve Minguinho adını verdiği bir şeker portakalı fidanıdır… Şeker Portakalı'nın başkahramanı Zezé'nin büyüdükçe yaşadığı serüvenleri, yazarın Güneşi Uyandıralım ve Delifişekromanlarında izleyebilirsiniz. José Mauro de Vasconcelos 26 Şubat 1920’de, Rio de Janeiro’nun Bangu mahallesinde doğdu. Yarı yerli, yarı Portekizli yoksul bir ailenin on bir çocuğundan biriydi. Ailenin yoksulluğu nedeniyle çocukluğunu Brezilya’nın kuzeydoğusundaki Natal kentinde, akrabalarının yanında geçirdi ve okumayı tek başına öğrendi. Resim, hukuk ve felsefe alanında öğrenim görmek istediyse de vazgeçti. Natal’da iki yıl tıp eğitimi aldı. Çeşitli işlerde çalıştı. Boks antrenörlüğü, muz taşıyıcılığı, gece kulübünde garsonluk, ırgatlık, balıkçılık yaptı. Bir süre Kızılderililer arasında yaşadı. 1942’de yazdığı ilk romanı Yaban Muzu’yla eşine az rastlanır anlatıcılık yeteneğini ortaya koydu. Ardından Şeker Portakalı, Güneşi Uyandıralım, Kayığım Rosinha, Kardeşim Rüzgâr Kardeşim Deniz, Delifişek, Çıplak Sokak gibi romanlarıyla ünü Brezilya sınırlarını aştı. Bugün yapıtları birçok ülkede büyük ilgiyle okunan yazar, 24 Temmuz 1984’te São Paulo’da öldü. ŞEKER PORTAKALI José Mauro de Vasconcelos Can Yayınları Çeviri: Emrah İmre Dizi: Can Modern Tür: Roman 184 s.

  • "İnsanın gözünde fer olsun hele. Hele yola çıktığı bir ameli olsun..."

    Gökçe Kalaycı, Arlin Çiçekçi’nin Duygu Asena Roman Ödülü’nü alan romanı, Servi Nine ve Üç Güzeller üzerine yazdı: "Daha ilk “son”uyla okuyucuyu saran bir dili var ve bu son, kitabın devamı konusunda da fevkalade bir merak içinde bırakıyor okuru." Gökçe Kalaycı Suna, Bedriye, Zemzem, Yeter ve daha kimler kimler... Elbet bir de Servi... Ah, Servi... İlk kitabı Beşerbazın Mârifeti’nin ismini duyup da bir türlü kalemiyle tanışamadığım yazar Arlin Çiçekçi’nin, ikinci romanıyla bu yılın Duygu Asena Roman Ödülü’nü aldığını duyunca artık onu okumanın farz olduğuna kanaat getirdim, ki bildiğim kadarıyla yalnız da değilim çünkü büyük bir merakla kitabı alıp okuyan çok fazla insan tanıyorum. Merakıma yenik düşüp bu ikinci kitaba daha önce başladığımı söylemeye lüzum yoktur sanırım. Yüksek bir beklentiyle okumaya başladığım bu romanın, ta en son cümlesine kadar beklentimi karşılamakla kalmayıp kendisine karşı ilgimi, okuma isteğimi ve heyecanımı da aynı yükseklikte tutmayı başardığını söyleyebilirim öncelikle. Romanı okurken kâh İstanbul’da bir parkın ortasında, kâh yüzlerce yıl öncesinin Ayıntab vilayetinin küçük bir mahallesindeyiz. Sayfaları çevirdikçe gezip dolaşıyoruz. Âdeta zamanda bir yolculuğa çıkmışız ve bir de üstüne, tadı damakta bırakan bir anlatıcıdan hikâyeler dinlemeye durmuşuz. Kelimenin tam anlamıyla, kitap akıp gidiyor. Öyle maharetli bir anlatım, öyle derin bir hikâyeleştirme... Ödüle layık görülmesindeki etkenlerden birisinin de bu olduğunu burada eklemek gerek zira jürinin yaptığı açıklamada da kendisinin hikâye anlatıcılığında gösterdiği ustalığa işaret edilmiş. Anlatımını mübalağalı bulanlar da olmuş fakat ben kendi adıma keyif aldım, eh burada da okur olarak tercih ettiklerimiz devreye giriyor artık. Daha ilk “son”uyla okuyucuyu saran bir dili var ve bu son, kitabın devamı konusunda da fevkalade bir merak içinde bırakıyor okuru. Evet, ilk “son”u, ilk bölümü değil. Romanımız işte böyle sonlardan oluşuyor ve daha en başında “Nasıl yani,” diye sordurarak devamını okumayı da kaçınılmaz hale getiriyor. Kitabın akıp gitmesinde kurgusunun çok iyi yapılmış olmasının ve dili kullanmadaki ustalığın büyük bir payı var elbette fakat bu çok katmanlı hikâyeye asıl büyüyü katan şey bambaşka. Kadının adı meselesine hayatını vakfetmiş canım Duygu Asena adına verilen ödüle layık görülmesinden de belli olduğu üzere, bu topraklarda kadın olmayı merkezine almış olması ve ana karakter Suna ekseninde birden fazla kadının dokunaklı hikâyelerini ilmek ilmek işlemesi sayesinde, kitap deyim yerindeyse elimizden düşmüyor ve kana kana içilen su gibi bitiveriyor. Bedriye’nin, Zemzem’in, Yeter’in ve Servi Nine’nin göğüs darlayan hikâyeleri Suna’nın göğüs kabartan hikâyesiyle birbirlerine karışıyor. Dina ile Ararat hem romana hem Suna’ya can katıyor. Maalesef klâsikleşen ve kronikleşen, “kadın olmanın bedelini ödeme” olgusu karakterlemizi de pas geçmiyor ve okura da zaman zaman pencereyi açıp haykırma isteği olarak geri dönüyor. Üstkurmaca tekniğini çok iyi kullanan Arlin Çiçekçi, bunca hikâyeyi, bunca zamanı ve mekânı hiç kafa karıştırmadan, kopukluk yaşatmadan ve daldan dala atlıyormuş hissi vermeden aktarmayı başarıyor. Tevazusu daha kitabın başında kendini belli eden Suna’nın, evinin manzarasını süsleyen servi ağacı ile bağ kurmasıyla olaylar gelişiyor ve Suna kendini hiç de tevazu götürmeyecek işlere kalkışırken buluyor. Parktaki servi ağacı onun gerek simitçiyle, gerek Dina ve Ararat’la buluşma noktası, nefeslendiği köşe olurken bir yandan da kendisi için büyük bir dönüşümün de başlangıcı oluyor. Suna serviden, diğerleri Suna’dan ilham alırken birçok ders, birçok deneyim ve birçok değer kartopu gibi büyüyüp yol alıyor. Suna da bu yolda hiç görmediği ve göremeyeceği kadınlarla tanışıyor, onların hikâyelerine ortak oluyor. Dokunduğu hayatlar da cabası... Yalnızca, hani deseler ki bir tane bile “Bu da olmamış ya,” dedirtecek bir şey yok mu, aklıma ilk gelen cevap yine “Yok,” olurdu. Zorlayacak olursam fakat, belki kitabın sonuna bir soru işareti koyardım. Sonlardan oluşan bu romanın bu gerçek sonu hakkında birazık kafa yorarken buldum kendimi çünkü. Daha da fazla detay vermeyeceğim. Kendiniz okuyun, okutun; bakalım siz neler düşüneceksiniz? “Kadın hikâyesi” denince akla gelenlerin değiştiği yarınların umuduyla ve yazarımıza teşekkürlerle! “İnsanın gözünde fer olsun hele. Hele yola çıktığı bir ameli olsun; dağları aşar da yine de ‘Usandım,’ demez.” (s.114) SERVİ NİNE ve ÜÇ GÜZELLER Arlin Çiçekçi İthaki Yayınları, 2022 206 s.

  • Öykü: Bisiklet Hırsızı

    "Yaşamın bir amacı olmalıymış. Neymiş böyle günübirlik yaşamak. Hadi canım sen de." Hasan Hüseyin Akkaş Yol yürümekle bitecek gibi değildi. Uzadıkça uzuyordu. Yarım saattir yoldaydı. Otobüse binecekti ama cebinde metelik yoktu. Havanın böylesine sıcak olmadığı zamanlarda bu yolu kullandığı oluyordu fakat şimdiki kadar zorlandığını hatırlamıyordu. Boynundan akan terden iman tahtası ıslanmış, göğüs ortasında birleşen ter damlaları küçük bir dere oluşturarak göbeğine kadar inmişti. Başı ağrıyordu. Asfalt erimiş yer yer küçük baloncuklar oluşturmuştu. Sıcakla birleşen kesif asfalt kokusu ortalığı almıştı. Havada bir ağırlık, çekilmezlik. Ağustos sıcağı dedikleri buydu işte nefes aldırmıyordu. Yol boyunca az sayıda insana rastlamıştı. Belli ki insanlar öğle saatlerinde dışarı çıkmıyorlardı. Haklıydılar. Akıl kârı değildi bu sıcakta yollara düşmek ama mecburdu. Karısının ısrarı üzerine işçi bulma kurumuna yazılmaya gidiyordu. Ona kalsa gitmezdi. İşçi bulma kurumunun vasıfsız işçiye iş bulduğu nerede görülmüştü! Sağda solda çalışarak geçimini sağlamaya çalışıyordu. Ne iş bulsa yapardı. Son zamanlarda işlerin durgunlaşmasını fırsat bilen karısının çenesinden kurtulmak için peki demişti. Hem bir yere bağlı olarak çalışma düşüncesi cazip değildi. Biteviye aynı işi yapmak sıkıcı olurdu. Serbest çalışmayı, kafasına göre takılmayı, bugün bu işte yarın başka bir işte çalışmayı yeğlerdi. Başında bir patronla, belirli saatler arasında, emir alarak çalışmak ona göre değildi. Ama işte bu durumu karısına anlatması, anlatmaktan da öte benim çalışma anlayışım bu, böyle seviyorum demesi imkânsızdı. Ne hınzırdı o, dediğim dedik çaldığım düdük. Başa belâ, atsan atılmaz satsan satılmaz. Ah hep onun yüzünden. İnsanın düzenli işi olursa düzenli geliri de olurmuş. İyi kötü bir daire kiralar ve gelecek planları yaparlarmış. Çocukları olurmuş, onları büyütürlermiş. Yaşamın bir amacı olmalıymış. Neymiş böyle günübirlik yaşamak. Hadi canım sen de. Amaçmış, ne amacı, bizi bilinçli mi büyüttüler sanki. Saldım çayıra mevlam kayıra. Yol gösteren, önümüze düşen oldu da biz mi uymadık. Mesleğe verdiler de sebat mı etmedik. Kendimizi boşlukta bulduk. Hem sonra karnımızı doyuramıyoruz ki çocuk düşünelim. Üstelik çocuk düşünen kim, benim öyle bir niyetim yok. İnsana ayak bağıdır çocuk. Hayat onların ihtiyaçlarını karşılamakla geçer, büyüyüp de iş sahibi olunca yüzüne bile bakmazlar. Yaşlılığında bir tas su vermezler. Niye evlendim ki ben. Hanım benim neyime. Nerede akşam orada sabah yaşayıp gidiyordum kendimce. Bir de eksik etek belâ ettim başıma. Param olunca iki üç bira içip günün yorgunluğunu atıyordum, şimdi ağzıma bile süremiyorum. Nerede o günler. Sonra bana kadın mı yoktu, aaah ah. Ev temizliğine gitti de bir ay dayanamadı. Neymiş efendim eğilip doğrulurken beli ağrıyormuş. Ağrıyacak elbet, çalışmak kolay mı? Akşama kadar biz ne çekiyoruz, hâlde orada burada. Ev taşırken. Yaptığı işi beğendiremiyormuş. El işinde çalışmak kolay mı, düzgün çalış sen de. İşini iyi yap, kadınların gözüne gir. O sivri dilini biraz törpüle, alttan al, uyumlu ol. Hepsi bahane, çalışmayacak ya. Adam merkep misali çalışıyor nasıl olsa. Hanımefendinin umurunda mı. İhtiyaçları da karşılanıyor bir bir. Geriye emir vermek kalıyor, şunu yap, bunu yapma. Önünden geçtiği dükkânların sahipleri ortalıkta görünmüyorlardı. Dükkânlarının önüne iskemle atıp geleni geçeni izleyen, çaylarını yudumlayan tuzu kurular belli ki sıcaktan bunalmışlardı. Koyu gölgelerde uyukluyor olmalıydılar. Esnaf kısmını hiç sevmezdi. Çalışmadan, alınlarını terletmeden sadece mal satarak geçimlerini sağlarlardı. Sürekli kazanamadıklarından şikâyet ederlerdi. Hâlbuki herkes bilirdi ki esnaf çok iyi kazanır fakat sürekli yakınırdı. Üçe alır yediye sekize satar, pazarlık yapmaya kalksan bin yeminler eder, nihayetinde dedikleri fiyattan şaşmazlar, hâlden anlamazlardı. Kamyonlardan esnafın malını indirdiğinde, hamallık yaptığında, verecekleri üç kuruşun hesabını yapar, kazaen taşıdığı çuvallardan biri yırtılsa, kasalardan yere sebze meyve düşse ücretinden keserlerdi. Ne hinoğluhindirler ne kurnazdır onlar. Dinlenecek gölge arıyordu. Biraz daha yürürse başına güneş geçecek, bayılıp düşecekti. Başının zonklaması dayanılmaz bir hâl almaya başlamıştı. Önünden geçtiği bakkal dükkânının duvarına dayalı duran bisiklet ilişti gözüne. Koşuma hazır at misali bekliyordu. Ortalıkta da kimseler yoktu. Şeytan dürttü: Şu bisiklet derdine derman olur. Atla git, işini gördükten sonra getirir bırakırsın. Doğru vallahi. Çarşıya iner, işimi görür, geri dönüşte de bırakırım. Ama bu düpedüz hırsızlık! Bu hırsızlık değil, olsa olsa ödünç almak olur! Bisikleti kısa bir süreliğine emanet alacak ve işi bitince yerine koyacaksın. Eskimezdi ya canım. Heyecanlandı. Kalbi güm güm atmaya başladı. Daha önce böyle bir şey yapmamıştı. Yakalanırsam rezil olurum, adım hırsıza çıkar. Yok canım ne yakalanması. Kimseye görünmezsen birşey olmaz. Tereddüt ettiyse de etrafa şöyle bir baktıktan sonra bisikleti kaptığı gibi yola koyuldu. Öyle bir pedal çeviriyordu ki - bisiklet bir o yana bir bu yana yatıyor - bisiklet yarışçılarını aratmıyordu. Dükkândan epeyce uzaklaştıktan sonra soluklanmak için durdu. Terini sildi. Arkasına baktı ve tekrar yola koyuldu. İşçi bulma kurumuna yaklaşınca, bir yerde elini yüzünü yıkayıp biraz serinlemek istedi. Bu hâlde kuruma giremezdi. Vücudu iyice hararetlenmişti. Başı durmaksızın zonkluyordu. Yol kenarındaki ağaçların altında durdu. Biraz soluklandı. Çevreye bakındı. Ara sokakta ileride bir cami olduğunu fark etti. Hemen camiye doğru pedal çevirdi. Küçük bir camiydi bu. Avlusunun ortasında şadırvanı vardı ve üstü tenteliydi. Çöldeki vaha gibi. Bisikleti yere yavaşça bıraktı. Musluğu çevirdi. Şırıl şırıl su akmaya başlayınca keyiflendi. Ellerini, kollarını yıkadı. Soğuk su keyif vericiydi. Avucunu suyla dolduruyor ve yüzüne çarpıyordu. Defalarca yaptı bunu. Başını çeşmenin altına tuttu, sağa sola salladı. Ayaklarını yıkadı, uzun uzun suyun altında tuttu. Çocuk gibi hissetti kendini. Suyla oynuyordu, kendinden geçti. Derin bir nefes aldı. Düşüncelere daldı. Köyde arkadaşlarıyla derede yüzdüğü günler geldi aklına. Kaygısız, mutlu çocukluk günleri. İş derdi yok, para kazanma derdi yok, evde ekmek bekleyen yok. Aaaah zaman. Keşke o günleri farkındalıkla yeniden yaşayabilseydi. Mutluluk buydu. İş aramadan, çalışmadan, geçim derdi olmadan yaşayan insanlar kim bilir ne mutluydular! Cennet için öbür dünyayı beklemeye gerek yoktu. Çalışmak zorunda olmayanlar için cennet bu dünyadaydı. Sabit bir geliri olsa, iş bulma kaygısı olmasa ne mutlu olurdu. Yaşamın keyfini çıkarırdı. Emeklilere de imreniyordu. Tüm gün koyu gölgelerde yan gelip yatıyorlardı. Gölge nerede onlar orada. Güneşi takip etmekle meşguller. Tembellik güzel şey be! Neden kendisi sürekli çalışmak zorundaydı. Şu dünyaya zengin birisinin evlâdı olarak gelseydi, dünya nimetlerinden dilediği gibi faydalansaydı fena mı olurdu. İnsanlar bu dünyaya çalışıp didinmek için mi gelmişlerdi. Neden kimi insanlar sürekli çalışmak zorunda kimileri ise keyif sürmek durumundaydı. Adil değildi bu. Şadırvana gelen iki ihtiyar tuhaf tuhaf bakarak söylendiler ve kurduğu rüyayı bozdular. Serinleyip kendine geldikten, gerçek dünyaya döndükten sonra, çoraplarını giydi. Üstünü başını düzeltti, saçını taradı, arkasını döndü ve kalkmak üzere yekinmişti ki bisikleti koyduğu yerde yeller estiğini gördü. Aman Allah'ım bisiklet ortada yok. Ayağa kalktı ve bir o yana bir bu yana koşmaya başladı. Yoktu işte yoktu, bisikleti çalmışlardı. Kalbi yerinden çıkmazsa iyiydi. Nasıl olurdu, arkasındaydı bisiklet, kim hangi ara almıştı. Biraz önce gelen ihtiyarlara sordu, içeride uyuklayan imamı rahatsız etti ama nafile. Camiin çevresinde bisikletin izine rastlayamadı. Belli ki işinin ehli bir hırsız hissettirmeden bisikleti yürütmüştü. Aklına başka bir ihtimal gelmedi. Hiç düşünmeden doğruca karakola gitmekten ve şikâyetçi olmaktan başka yapacak bir şey yoktu. Ana yola çıktı. Yoldan geçen genç bir kadına karakolun nerede olduğunu sordu. Kadın bilmediğini söyledi. Genç bir adama sordu. Genç adam en yakın karakolun filanca caddede olduğunu söyledi ve yolu tarif etti. Hiç vakit kaybetmeden hızlıca karakola intikal etti. Karakolun kapısına vardığında kan ter içindeydi. O serinlik, ferahlık berhava olmuştu. Üstelik karakolun kapısından içeri girmiş adam değildi bu ilk olacaktı. Kaygılıydı. Kapıdaki memura ne için geldiğini söyledi ve içeri girdi. Polisler de sıcaktan bunalmış, yakalarını açmışlar ve pervane ile serinlemeye çalışıyorlardı. Bir müddet müracaat odasının kapısında bekledi. Sırası gelince içeri girdi. Bu arada harareti sönmüş ve serinlemişti. Polis sordu: "Şikâyetiniz nedir?" "Memur Bey bisikletim çalındı. Bunun için geldim. Bisikletimin bulunmasını istiyorum." "Nasıl oldu bu?" "Yakınlardaki bir camiin şadırvanında serinlemek için elimi yüzümü yıkıyordum. Bisikleti de arkamda bir yere koymuştum. İşim bitip arkamı döndüğümde, bisikleti yerinde bulamadım." "O civarda dolaşan çocuklar almış olmasın. Çevreye iyice baktınız mı?" "Baktım ama çevrede çocuk falan yoktu. Sadece iki ihtiyar vardı avluda." "Tamam, kimliğinizi verin, şikâyetinizi alalım. Fakat bisikletin markası, rengi ve sizin olduğuna dair faturası da lâzım!" Birden afalladı, ne diyeceğini bilemedi. Polisle göz göze geldi. Vaziyeti kurtarmaya çalışarak söze başladı. "Şey, bisiklet eskiydi, faturasını çoktan yırtıp attık. Bisiklet faturasını kim saklar ki!" "O zaman markasını ve rengini söyleyin ki ona göre araştıralım." Bisikletin markasına ve rengine dikkat etmediği için ne diyeceğini bilemedi. Bisiklet markalarını düşündü fakat aklına bir şey gelmedi. Rengini bari söyleyeyim diye düşündü. Rengine de dikkat etmemişti. Rastgele bir renk söyleyeyim diye içinden konuşarak: "Bisikletin rengi maviydi. Fakat markası bilinmedik bir şeydi. Şimdi hatırlamıyorum. Öyle kaliteli bir marka değildi vasat bir şeydi." Polis şikâyetçinin tavırlarından ve bisikletin markasını dahi söyleyememesinden şüphelendi. Duraksayarak konuşuyor, net cevaplar vermiyordu. Elinde kalem not alıyor ve aynı anda müracaatçıyı da süzüyordu. Durumu amirine haber vermeyi düşünerek: "Bu şekilde müracaat alamam, faturası yok, markasını da bilmiyorsun. Nasıl bulalım. Binlerce mavi bisiklet vardır çevrede. Biraz bekle hemen geliyorum" diyerek odadan çıktı. Polisin tavırlarından kendisinden şüphelendiğini düşünerek içi cız etti. Anlamıştı bisikletin onun olmadığını. Şimdi ben ne yapacağım, yakayı ele verirsem ne yaparım diye hayıflandı. Bisikleti aldığı ana lanet etti. Keşke yürüseydim yolu, her zaman yürümüyor muydum sanki. Çalınacağını bilsem alır mıydım. Allah'ın belası hırsız nasıl da hissettirmeden yürütmüştü bisikleti. Bula bula beni mi buldu! Çok geçmeden polis döndü ve kendisini takip etmesini istedi. Kapısında Karakol Amiri yazan odaya girdiler. Amir ve polis memuru her ikisi birden, bisikletin onun olmadığını, çalıntı olduğunu, kendilerini uğraştırmadan doğruyu söylerse kendisi için iyi olacağını söyleyerek üzerine geldiler. Zaten iyice afallayıp korktuğu için hemen itiraf etti. Bisikleti bir bakkal dükkanının önünden emaneten aldığını, İşçi bulma kurumuna kayıt yaptırdıktan sonra yerine bırakacağını, amacının çalmak olmadığını söyledi. Bütün günah hanımın ve şu sıcak havanın diye içinden geçirdi. Hakkında işlem yapılacağını, yaptığının hırsızlık olduğunu söyleyerek başka bir odaya aldılar. Oda boştu. İçeride bir müddet bekledikten sonra ifadesini alan polis geldi. Elinde ifade tutanağı vardı. Okumasını ve imzalamasını söyledi. Tutanağı okudu. Bisiklet hırsızlığından dolayı adliyeye sevk edildiği yazılıydı. Polis kalemi uzattı. İtiraz etmek boşunaydı. Eli titreyerek tutanağı imzaladı. İki saat sonra polis ekibi geldi. Hemen yakındaki adliyeye götürüldü. Adliye koridorlarında başını yukarı kaldıramadı. Tanıdık birilerine rastlama korkusuyla yüzü yer olmuştu. Nöbetçi savcıya çıkarıldı, ifade verdi ve karakola günlük imza vermesi şartıyla serbest bırakıldı. İleri bir tarihte mahkemeye çıkarılacaktı. İşi bitince koridorda bir banka oturdu. Başına gelenlere inanamıyordu. Keşke kötü bir rüya olsaydı yaşadıkları. Uyanınca herşey eski hâline gelseydi. Koşullu serbest bırakılmıştı ve o artık hırsızlıktan kaydı olan bir şüpheliydi. Eşe dosta nasıl izah edecekti başına gelenleri. Olur da hapse girerse evin geçimini nasıl sağlayacaktı. Bir an önce eve dönmekten ve durumunu uygun bir dille karısına izah etmekten başka yapacak birşey yoktu. Bisikletle geldiği o meşum yolu şimdi yaya olarak arşınlayacaktı. Adliyeden çıktığında hava serinlemiş, öğlenin sıcağı yerini akşamüstünün tatlı serinliğine bırakmıştı. Ortalıkta bir hareketlilik, canlılık vardı. Sağa sola koşuşturanlar, el ele sevgililer, çocuklarını gezmeye çıkaran karı kocalar, akşam nasibini arayan işportacılar, günlük rutinini yerine getiren yaşlılar. Ağaçlarda gürültü yapan kargalar. Gün yeni başlıyordu adeta, akşam üzeri insanlar sokakları doldurmuştu. Yüzlerinde bir gülümseme, telaşsız hâller, yavaşlık, mutluluk. Herkesin keyfi yerindeydi anlaşılan. Kendini kalabalıktan o mutlu insanlardan ayırmamalıydı. Onlar gibi olmalıydı, hiç değilse öyle görünmeliydi, denemeliydi bunu. Yaşamak her şeye rağmen güzel olmalıydı. Ölümden başka her derdin dermanı bulunurdu. Sakin adımlarla, etrafını sarmalayan nikbinliği duyumsayarak, hiçbir şey düşünmemeye gayret ederek kalabalığın içinde ilerledi.

  • İklim krizinin damgasını vurduğu yüzyılımızda doğayla yeni bir irtibat noktası

    1911 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi yazdığı tiyatrolar kadar kaleme aldığı denemeleriyle de meşhur Maurice Maeterlinck’in Çiçeklerin Zekâsı ile diğer bitkisel tefekkürlerini biraraya getiren bu derleme, iklim krizinin damgasını vurduğu yüzyılımızda doğayla yeni bir irtibatı kurmak için yeni imkanlar sunuyor. “Bize oldukça sakin ve alelade görünen bu bitki dünyasının, sessiz, oluruna bırakılmış, itaatkâr ve hürmetli görünümünün altında kadere karşı ateşli ve müzmin bir isyan yatıyor.” Bitkilerin bin yıllardır geçirdiği değişimlerin, tüm hayvanlardan ve insanlardan önce yaşamış olmalarının getirdiği bilgeliği anlatacak terimleri arıyor Maeterlinck. Bitki dünyasının dünyaya çok sonradan dahil olan insanlarla kurduğu bağları keskin ve canlı tasvirlere ortaya koyan kitap insanlığın merkezinde olmadığı, insan-merkezciliğin hüküm sürmediği bir alternatif sunuyor. Batı düşüncesini tanımlayan Kartezyen tahakkümü aşan yeni bir alternatifin başlangıçları bu satırlarda filizleniyor. Maeterlinck, çiçeklerin dehasından istifade edebilmek için onların mükemmele yakın ilişki ve iletişim ağlarına, insan deney ve icatlarından çok daha ustalıkla gerçekleştirdikleri atılımlara yakından bakmaya çağırıyor. Maurice Maeterlinck 1862'de Gent'te doğmuştur. Kariyerine avukat olarak başlamışsa da sonrasında tamamen edebiyata yönelmek üzere mesleğini terk etmiştir. Sembolizm akımının önde gelen temsilcilerinden biri olan Maeterlinck şiir, deneme ve oyun türünde yazılar kaleme almış ve 1911 yılında Nobel Edebiyat ödülüne layık görülmüştür. Eserlerindeki zengin hayal gücü ve şiirsellikle ön plana çıkan Maeterlinck, genellikle ölüm ve hayatın anlamı gibi temaları işlemiştir. Ağırlıklı olarak sembolist öğeler içeren ilk şiir kitabı Serrer Chaudes ile edebiyat dünyasında yer edinen Maeterlinck, daha sonra Octave Mirbeau tarafından Shakespeare düzeyinde bir eser olarak yorumlanan ilk oyunu Princesse Maleine ile Fransa'da büyük bir şöhret yakalamıştır. Melodram türünde yazdığı Pélleas et Mélisande isimli oyunu ise tiyatroda sembolizmin zirvesi olarak değerlendirilmiştir. İlerleyen dönemlerde düz yazı türünde felsefe, mistisizm, gizcilik ve doğa sevgisinin iç içe geçtiği La Vie des Abeilles, L'intelligence des Fleurs gibi eserler vermiştir. 1932'de Belçika Kralı tarafından kont unvanı verilen Maeterlinck, devlet nişanıyla onurlandırılmıştır. 1949 yılında Fransa'da (Nice) ölmüştür. ” ÇİÇEKLER VE AYRIKOTLARI Maurice Maeterlinck Dergah Yayınları, 2023 Çeviri: Ahmet Şimşek Tür: Deneme 80 s.

  • Kendi uçurumuna bakmak

    Romanlarında, yalnızlık, aşk, aile içi çatışma, bunalım, huzursuzluk, tek başınalık ve insani ilişkilerdeki bozulma, yozlaşma, yabancılaşma gibi temalara yer veren Cahide Birgül, Eflatun Koza’da okuru kendi uçurumlarına bakmaya zorluyor. Daha önce Birgül imzalı Gölgeler Çekildiğinde, Geceye Uyananlar, Ah Tutku Beni Öldürür müsün adlı romanlarını yayımlayan Kafka Kitap, yazarın Eflatun Koza son romanını Şebnem Soral Tamer editörlüğünde edebiyatseverlere sunuyor. “Kahvaltıdan sonra Ece’nin dolabını açtım. Keskin bir naftalin kokusu burnuma doldu. Annem yeni naftalin paketleri asmış olmalıydı. Sanırım o kokunun etkisiyle Ece’nin bu zamana ait biri, benim kardeşim değil de çok çok eskiden yaşamış ve ölmüş yaşlı bir akrabam olduğu fikrine kapıldım. Böyle düşününce birden uzaklaşıverdim ondan. Eti etimden koptu sanki, hafifledim. Kırmızı bir kazak, siyah bir kot ve onun giymeye kıyamadığı süet botlarını aldım dolaptan. Annem hiç istemez ona ait şeyleri giymemi. Ece’yi hatırlatıyormuşum ona. Her öyle dediğinde, “İyi ya, belki beni o sanıp daha çok seversin?” diye lafı oturtmak gelir içimden ama diyemem tabii. Düşündüklerini söyleyebilenlerden olmadım, o aşamaya hiç gelemedim. Aklımdan geçenleri eleme dönüştürebiliyorum ancak.” Cahide Birgül 1956 yılında Ankara’da doğdu. Ankara Devlet Mühendislik Mimarlık Akademisi Mimarlık (ADMMA) bölümünden mezun oldu. Pazartesi dergisi ve Radikal gazetesinde yazılar yazdı. Kaleme aldığı radyo oyunları TRT Ankara Radyosu’nda seslendirildi. Emin Bey Pansiyonu adlı oyunu 1999 Devlet Tiyatroları Tiyatro Oyunu Yarışması’nda üçüncülük kazandı. Birgül, 2009 yılında hayata veda etti. EFLATUN KOZA Cahide Birgül Kafka Kitap, 2023 Tür: Roman 216 s.

  • Ezelî-ebedî bir fanilik neşesi...

    Sezgin Kaymaz, Nefha'da şeytanın “diyalektiğini” anlatıyor. Ve meleklerin dramını – zira cennette de hayat zor! Bu aynı zamanda insanın kibriyle, hevesleriyle, kabiliyetleriyle, acizlikleriyle yaşadığı git gellerin, iniş çıkışların, şaşkınlıkların hikâyesi. Neticede, bilinmezliğin hikâyesi. “Âdem’i kısmen yoldan çıkaracağım derken kendi tastamam yoldan çıkmış, rezil rüsvâ olmuş, sefil zelil olmuş, kelek kepaze olmuş, permeperişan olmuş, rütbesi tenzil edilip nâr-ı semumdan mürekkep bir cin olmuş, tekrar tenzil edilip isli pisli bir Şeytan olmuş, bâtılda ısrar edince bir daha tenzil edilip İblis olmuş, hazır olmuşken Âdem’i de iğfâl edip kendine benzetmiş, onunla birlikte Cennet’ten sepetlenmişti.” İsrafil’in ölü kalplere can veren nefesi, yani Nefha... Bu romanda şeytanın hikâyesine can veriyor. Sezgin Kaymaz, şeytanın “diyalektiğini” anlatıyor. Ve meleklerin dramını – zira cennette de hayat zor! Bu aynı zamanda insanın kibriyle, hevesleriyle, kabiliyetleriyle, acizlikleriyle yaşadığı git gellerin, iniş çıkışların, şaşkınlıkların hikâyesi. Neticede, bilinmezliğin hikâyesi. Akıl sır ermez – ama bir yandan da bildik insan hali... Ürpertili - ama yine de şen şatır... Ezeli-ebedi ve ölümsüz olanın kudreti, korkusu – ve adeta ezelî-ebedî bir fanilik neşesi... Sezgin Kaymaz 1962’de Sinop’ta doğdu. 1967’den itibaren on üç yıl Konya’da yaşadı, Konya Anadolu Lisesi’ni bitirdi. 1980’de Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne girip iki yıl sonra terk etti. Ankara 19 Mayıs Spor Akademisi’ne girdi, girer girmez terk etti. Hacettepe Üniversitesi İngiliz Dilbilimi’ne girdi, bu sefer okudu, sonuna kadar da gitti, fakat alt sınıfın Türkçe dersini veremediği söylendiği için kızıp onu da terk etti. 1976’dan itibaren oyuncu ve teknik direktör olarak hentbolla uğraştı. Bütün kategorilerdeki Hentbol Milli Takımlarında Baş Antrenör olarak görev aldı, Teknik Kurul Başkanlığı yaptı. 2006-2013 yılları arasında Türkiye Voleybol Federasyonu’nda İcra Kurulu Koordinatörü olarak çalıştı. Artık sadece yazıyor. Kitapları: Uzunharmanlar’da Bir Davetsiz Misafir (1997), Geber Anne! (1998),Kaptanın Teknesi (1999), Lucky (2000), Zindankale (2004), Sandık Odası (2005),Medet (2007), Ateş Canına Yapışsın (2008), Kün (2013), Deccal’in Hatırı (2014), Kısas (2014), Farfara (2017), Nefha (2018), Benyusuf (2019), Bakele (2020), Son Şûra(2021), Bugün Bize Kim Geldi (2021), Düz Dünyacılar (2023). NEFHA Sezgin Kaymaz İletişim Yayınları, 2023 165 s.

  • 13. Knidos'un Sır'ı Sanat Festivali Can Baba'ya Bin Selam Etkinliği

    Uluslararası Knidos Kültür Sanat Akademisi’nde, bu yıl 13.sü düzenlenen Knidos'un Sır'ı Sanat Festivali, “Can Baba'ya Bin Selam” etkinliği 11-12 Ağustos 2023 tarihlerinde “Edebiyat Buluşması” üst başlığı ile sanatçılara ve sanatseverlere ev sahipliği yapacak. Edebiyat Buluşması, sanatseverler ve edebiyat tutkunları için UKKSA’da dopdolu etkinliklere ev sahipliği yapacak. Değerli şair ve yazarların katkılarıyla ortaya çıkan Buluşma, edebiyatın derinliklerine inerek; okurların çoklu ilgileri ve karakter çatışmaları arasında nasıl birleşebileceğine veya ayrışabileceğine dair içerikler sunacak. Değerli şair, yazar, tarihçi ve edebiyatçıların konuşmacı olarak katılım sağlayacağı ve sanatseverlerin bir araya geleceği etkinliklerde, Akademi bahçesinde, özgün plastik sanat eserlerinden örneklerin sergileneceği bir şölen de gerçekleşecek. Edebiyat Buluşması, 11 Ağustos 2023 tarihinde şair, yazar, tarihçi ve oyuncu Pelin Batu’nun “Edebiyat ve Öteki, Ötesi” konulu açılış konuşması ile saat 18.00’da başlayacak. Şair ve yazar Namık Kuyumcu'nun proje koordinatörlüğünde ve Datça Belediyesi'nin katkılarıyla yürütülecek olan etkinliğin 1. oturumda Ressam Umur Türker, “Nevzat Metin Aramızda” konulu konuşması ile oturum yönlendiriciliğini yapacak. UKKSA Yönetim Kurulu Başkanı Evrim Başak Ercan, Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Devrim Metin ve şair ve yazar Namık Kuyumcu konuşmacı olarak katılacaklar. 2. oturumun ev sahipliği; şair ve yazar Namık Kuyumcu'nun sunumu ile başlayacak. “Can Yücel Şiiri ve Öteki, Ötesi” konusu tartışılacak. Şair Sezai Sarıoğlu, Can Yücel şiirlerinden kurgulanmış " CANkolik" başlıklı bir performans sunacak. Ardından şairler; Akif Kurtuluş, Altay Öktem, Deniz Durukan, Namık Kuyumcu ve Pelin Batu, sanatseverler ile buluşacaklar. Edebiyat Buluşması’nda yazarlar, şairler ve edebiyat kuramcıları, kendi yapıtlarından hareketle, "Edebiyatımızda Öteki" kavramını tartışacaklar. Sanatseverler konuyla ilgili sorularıyla, inter aktif paylaşımda bulunabilecekler. UKKSA, Edebiyat Buluşması’nın 2. gününde ise; “Öykü ve Roman'da Öteki” temasının yönlendiricisi Altay Öktem ile program açılacak. Program akışı; Aydın Şimşek, Figen Şakacı, Hatice Meryem ve Necla Akdeniz, konuya ait sunumlarıyla; kendi estetik- sanat- dil ve etik bağlamlarıyla ilişkilenmelerini paylaşacaklar. “Ötekinin Şiirleri” teması adı altında gerçekleşecek olan 2. oturumda; şair Akif Kurtuluş programı yönetecek. Altay Öktem, Aydın Şimşek, Deniz Durukan, Pelin Batu, Namık Kuyumcu ve Sezai Sarıoğlu kendi şiir serüvenlerinden hareketle; "Şiir ve Öteki" kavramını anlatacaklar. Kendi şiirlerinden örnekler sunacaklar. PROGRAM AKIŞI 11 Ağustos 2023 Edebiyat ve Öteki, Ötesi AÇILIŞ 18.00 Sunum Pelin Batu 1. OTURUM 18.00 – 19.15 Konu Nevzat Metin Aramızda Yönlendirici ve Konuşmacı Umur Türker Konuşmacılar Devrim Metin Evrim Başak Ercan Namık Kuyumcu 2. OTURUM 19.30 – 21.00 Konu Can Yücel Şiiri ve Öteki, Ötesi Yönlendirici ve Konuşmacı Namık Kuyumcu Şiir Performansı Sezai Sarıoğlu "Cankolik Kazı" Konuşmacılar Akif Kurtuluş Altay Öktem Deniz Durukan Pelin Batu 12 Ağustos 2023 Edebiyatımızın Ötekisi, Ötekinin Edebiyatı 1. OTURUM 18.00 – 19.15 Konu Öykü ve Roman'da Öteki Yönlendirici Altay Öktem Konuşmacılar Aydın Şimşek Figen Şakacı Hatice Meryem Necla Akdeniz 2. OTURUM 19.30 – 21.00 Konu Ötekinin Şiirleri Yönlendirici ve Konuşmacı Akif Kurtuluş Konuşmacılar Altay Öktem Aydın Şimşek Deniz Durukan Pelin Batu Namık Kuyumcu Sezai Sarıoğlu

  • Hermann Broch'un en önemli iki eseri

    Vergilius’un Ölümü’nün yazarı Hermann Broch hayattayken yayımlanan son eseri olan Suçsuzlar’da, Adolf Hitler’in yükselişine yol açan toplumsal çürüme ve apolitizmi anlatıyor. Büyülenme ise dünya edebiyatının en önemli antifaşist eserlerinden biri. İlk romanı kırk beş yaşındayken yayımlanan Hermann Broch, Nazilerin Avusturya’yı ilhakının ardından sosyalist bir dergi bulundurduğu şüphesiyle kısa süreliğine hapis yattı ancak aralarında James Joyce’un da olduğu dostları sayesinde önce İngiltere, sonra Amerika’ya göç etti. Yazarın 1950’de yayımlanan Suçsuzlar’ı ise on bir hikâyeden mürekkep bir roman. 1913-1923-1933. Cinayet, şehvet, utanç, antisemitizm, ikiyüzlülük ve intihar. Nazizm yolundaki Almanya’da burjuvalar, yaklaşan tehlikeyle değil, başka dertlerle uğraşmaktalar. Einstein’ın genel görelilik teorisine karşı protestolar düzenlemekle mesela. Ve tüm bunların ortasında bir barones, bir matematik öğretmeni, bir hizmetçi ve diğerleri konforlu bir tür umursamazlığın mahkûmları âdeta. Uyuklamayı, sevişmeyi, herhangi bir toplumsal direniş eylemine tercih ediyor hepsi. Çevirmen: Saliha Yeniyol 1930’lu yıllarda kaleme aldığı Büyülenme ise, ölümünden kısa süre öncesine kadar üzerinde değişiklik yapmaya devam ettiği ve aslında tamamlanmamış uzun soluklu bir çalışmanın temeli. Broch bu eserinde faşizmin egemen olmasına yol açan psişik, politik ve kitle psikolojisiyle ilgili nedenleri ve mekanizmaları ele alır. Roman, Alpler’de bir köyde geçer. Günün birinde bu köye Marius Ratti adlı bir yabancı gelir ve çok geçmeden her sosyal kesimden, her yaştan insanı gizli umut ve isteklerinin gerçekleşeceğine inandırır. Bunu, çıkar karşıtlıklarından yararlanarak, gençleri militarize ederek, azınlıkları baskı altına alarak gerçekleştirir ve kitlesel isteri yaratarak iktidarı ele geçirir. Çevirmen: Süheyla Kaya Hermann Broch, Kasım 1886'da Viyana'da doğdu. Babası bir tekstil toptancısıydı ve oğlunu ticarete atmaya çalıştı. Broch tekstil mühendisliği okudu, pamuk üretimi hakkında bilgi edinmek için Amerika Birleşik Devletleri'ne gitti ve babasının fabrikasında çalışmaya başladı. Katolikliğe geçtikten sonra şeker üreticisi Franziska von Rothermann'ın kızıyla evlendi. Bir oğulları oldu. Ancak evlilik başarılı olmadı ve birbirlerinden uzaklaştılar, ancak Katolik oldukları için boşanamadılar. Broch, özellikle erkek kardeşinin Birinci Dünya Savaşı'nın başında askere gitmesinden sonra, ailenin Teesdorf'taki tekstil işinin tüm sorumluluğunu kademeli olarak üstlendi. Ancak işinin sıkıcılığından kurtulmak için sık sık Viyana'daki edebiyat kafelerine gitmeye başladı ve burada Franz Blei, film yapımcısı Willy Haas, Robert Musil ve filozof Paul Schrecker gibi edebiyatçılarla tanıştı. 1918'de ilk öyküsünü Blei'nin dergisi Summa'da yayımladı. 1925'te Broch, Wiener Kreis (Viyana Çevresi) üyeleri tarafından verilen derslere katılarak beş yıl eğitim gördüğü Viyana Üniversitesi'ne gitti. İki yıl sonra tekstil fabrikasını sattı ve Freud'un öğrencisi Hedwig Schaxel ile psikanaliz kursuna başladı. Ancak profesörlerinden hayal kırıklığına uğradı ve edebiyata yöneldi. Edebiyata çok farklı yaklaşımlarına rağmen popüler romancı Frank Thiess ile arkadaş oldu. 1930'da Rhein Verlag firması Ulysses'in ilk Almanca çevirisini yayınlayan Daniel Brody ile tanıştı. Brody Uyurgezerler'i önce bir parça çalışma olarak, sonra tam olarak yayınladı.Kitap kritik ve ticari bir başarıydı ve kısa süre sonra İngilizce de dahil olmak üzere diğer dillere çevrildi. Bu romandan sonra eleştirel ve ticari bir başarısızlık olan The Unknown Quantity romanını yazmadan önce edebiyat eleştirisine ve dramaya yöneldi. Bu sırada şiir, kısa öykü ve film senaryosu da yazdı ama hiçbiri başarılı olamadı. Daha sonra The Spell olacak roman üzerinde çalışmaya başladı, ancak barış hareketine katılımı ve erkek kardeşiyle mirasıyla ilgili yasal anlaşmazlıklar nedeniyle dikkatini dağıttı. Naziler Avusturya'yı ele geçirdiğinde Der Tod des Virgil (Virgil'in Ölümü) üzerine çalışmaya başlamış ve Marksist olarak tutuklanmıştır. Joyce, Aldous Huxley ve diğer yazarların yardımıyla kaçmayı başardı, bir kez kefaletle serbest bırakıldı ve Londra'ya uçtu. Daha sonra, çeşitli hibelerin yardımıyla kitle psikolojisi üzerine çalışmaya başladığı Amerika Birleşik Devletleri'ne gitti. Çalışma sürekli kesintiye uğradı ve hiçbir zaman tamamlanmadı. Virgil'in Ölümü savaşın sonunda yayınlandı, ancak Amerika Birleşik Devletleri'nde büyük beğeni toplarken, Broch Avrupa'da unutulmuş görünüyordu. Broch bir Amerikan vatandaşı oldu ve hayatının geri kalanını 1951'de kalp krizi geçirerek Amerika Birleşik Devletleri'nde geçirdi. Uyurgezerler ve Virgil'in Ölümü, bu yüzyılın Avrupa edebiyatının seçkin eserlerinden ikisidir ve çok daha fazla tanınmayı hak etmektedir.

  • Binlerce yazar teknoloji şirketlerinden ödeme talep ediyor

    Amerika Birleşik Devletleri'ndeki önde gelen yazar profesyonel kuruluşu Authors Guild, OpenAI, Alphabet, Meta, Stability AI, IBM ve Microsoft dahil olmak üzere önde gelen AI şirketlerinin CEO'larına açık bir mektup gönderdi, konu: Yapay zeka. Mektup, telif hakkıyla korunan çalışmaları kullanarak kazançlı üretken yapay zeka teknolojileri oluşturmanın doğasında var olan adaletsizliğe dikkat çekiyor ve yapay zeka geliştiricilerinden yazarlardan izin almalarını, kredi almalarını ve adil bir şekilde tazminat ödemelerini istiyor. Aralarında Dan Brown, James Patterson, Jennifer Egan, David Baldacci, Michael Chabon, Nora Roberts, Jesmyn Ward, Jodi Picoult, Ron Chernow, Michael Pollan, Suzanne Collins, Margaret Atwood'un da bulunduğu 10.000'den fazla yazar ve destekçisi mektubu imzaladı. Jonathan Franzen, Roxane Gay, Celeste Ng, Louise Erdrich, Viet Thanh Nguyen, George Saunders, Min Jin Lee, Andrew Solomon, Rebecca Makkai, Tobias Wolff ve diğerleri. Açık mektup, üretici yapay zeka teknolojilerinin büyük ölçüde yazarların diline, hikayelerine, stiline ve fikirlerine dayandığını vurguluyor. Milyonlarca telif hakkıyla korunan kitap, makale, deneme ve şiir, yapay zeka sistemlerinin temelini oluşturur, ancak yazarlar katkıları için herhangi bir tazminat almamıştır. Bu çalışmalar, ChatGPT, Bard ve diğer üretken yapay zeka sistemlerini çalıştıran dil modellerinin yapısının bir parçasıdır. Yapay zeka şirketlerinin, makinelerinin eğitildikleri metinleri basitçe "okuduğunu" söylemekten hoşlandığı durumlarda, bu yanlış bir insanbiçimlendirmedir. Bunun yerine, metinleri yazılımın kendisine kopyalarlar ve ardından bunları tekrar tekrar üretirler. Yazarların orijinal çalışmalarına dayanan vasat, makineyle yazılmış kitapların, öykülerin ve gazeteciliğin piyasaya taşma potansiyeli, yazarlık mesleği için önemli bir tehdit oluşturuyor. Lonca'nın mektubu, "eğitim" veri setlerinde kullanılan kitapların çoğunun korsan kaynaklardan ve web sitelerinden kaynaklandığını belirtiyor ve AI şirketlerinin adil kullanım argümanlarını sorguluyor. Mektup, son Yüksek Mahkeme kararının Warhol v. Goldsmith ayrıca, kullanımın orijinal çalışmanın ticari bir ikamesiyle sonuçlandığı durumlarda bunu geçerli bir savunma olarak reddederek AI şirketlerinin adil kullanım argümanlarına şüphe uyandırıyor. Yazarlar Birliği'nin 5.700'den fazla katılımcıyla yaptığı en son gelir anketine göre, son on yıldan fazla bir süredir yazarların gelirinde %40'lık bir düşüş yaşandı ve 2022 için tam zamanlı yazarların yazmaya ilişkin medyan geliri yalnızca 23.330 dolardı. Yapay zeka teknolojisinin ortaya çıkışı, bu zorlukları daha da şiddetlendiriyor ve yazarların - özellikle yeterince temsil edilmeyen topluluklardan gelenlerin - hayatlarını mükemmelleştirmek için yıllarca olmasa da yıllarca harcadıkları zanaattan geçimini sağlamasını imkansız değilse de giderek zorlaştıracak. Yazarlar mesleklerinden vazgeçmek zorunda kaldıklarında, bu sadece yazarlar için değil, hepimiz için ciddi bir sorundur, çünkü çok daha az büyük kitap yazılır ve yayınlanır; ve özgür, demokratik bir kültür, tüm görüşlerin ve seslerin duyulduğu ve fikir alışverişinde bulunulduğu sağlıklı, çeşitlilik içeren bir ekosisteme bağlıdır. Yazarlar Birliği, AI endüstrisinin liderlerini bu endişeleri gidermeye ve aşağıdaki önlemleri almaya çağırıyor: * Üretken AI programlarında telif hakkıyla korunan materyalin kullanımı için izin alın. * Yazarlara, eserlerinin üretken yapay zeka programlarında hem geçmiş hem de devam eden kullanımları için adil bir şekilde ödeme yapın. * Çıktıların mevcut yasaları ihlal edip etmemesine bakılmaksızın, eserlerinin yapay zeka çıktısında kullanımı için yazarları adil bir şekilde tazmin edin. Authors Guild, AI endüstri liderleriyle işbirliğinin yazarlık mesleğini korumak için hayati önem taşıdığına inanıyor. Yazarlar Loncası, yazarların seslerini birleştirerek adalet ve takdirin temel ilkelerini destekleyen bir ortam geliştirmeyi amaçlıyor.

  • Kimlik, hafıza, zaman kavramı ve ötekiyle ilişki

    Büyük başarı elde eden Kaybolan O Günler çizgi romanının ardından Timothé Le Boucher, yine kimlik, hafıza, zaman kavramı ve ötekiyle ilişki gibi favori konuları etrafında kurguladığı sürükleyici ve çarpıcı bir psikolojik gerilimle dönüyor. Polisler, gece sokakta elinde bıçak, üzeri kanla kaplı dolanan bir genç kızı yakalar. Kızın evine gidildiğinde ise bir dehşet manzarası onları bekliyordur: Tüm ailesi katledilmiştir... 6 yıl sonra, bu katliamdan sağ kurtulan tek kişi Pierre Grimaud komadan uyanır. Yatağa bağlı, hafıza kaybına uğramış ve kafası oldukça karışık bu genç adam, kriminoloji uzmanı psikolog Anna Kieffer ile terapiye başlar. Anna, seansları sırasında, hastasının olay gecesine dair anılarını tekrar canlandırmaya çalışır. Pierre, ona kâbuslarına giren "siyahlı bir adam"dan bahseder ancak doktor bunun travma sonrası beyninin geliştirdiği bir savunma mekanizması olduğunu düşünmektedir. Seanslar ilerledikçe Anna, Pierre'in duyarlı ve zeki biri olduğunu fark ederken adım adım aralarında özel bir ilişki gelişir. Anna Kiefer, bu hastanın hayatını ne derece değiştireceğinin henüz farkında değildir... 1988 doğumlu Fransız çizgi romancı Timothé Le Boucher, ilk kitabını henüz Angoulême Görsel Sanatlar Okulunda üçüncü sınıftayken yayınlamıştır. İnternette sergilediği çalışmalarının bir yayınevinin dikkatini çekmesi üzerine kendisine teklifte bulunulur, önerdiği üç ayrı senaryo içinden seçilen Skins Party, 22 yaşında yayınlanan ilk kitabı olur. Renklendirme dahil her aşamasını kendi yaptığı bu kitabı üç ayda tamamlar. Çıkış yapmasını ve hatırı sayılır bir üne kavuşmasını sağlayan Kaybolan o günler ise üçüncü kitabı olup 2017'de okuyucuyla buluşur. Le Boucher'ye göre, bu kitabın senaryosu kendi tecrübelerine dayanmaktadır. Üniversiteden mezun olduktan sonra “çizgi romana devam etmek mi, yoksa daha çok para getirecek bir iş aramak mı” meselesinde kararsızdır. Her ne kadar çizgi roman yazmak istese de işin para boyutu kafasını kurcalar. Yaşadığı bu sürecin Kaybolan o günler'in çıkış noktası olduğuna bir röportajında şöyle değinmiştir: “Bu konulara o kadar çok kafa yoruyordum ki, adeta ikiye bölünmüştüm. Böylece tüm hikâye birkaç günde kendiliğinden şekilleniverdi.” Çıktığı gibi büyük ilgi gören ve çok satanlar listelerine giren Kaybolan o günler'in başarısı genç yazarın önünü açar. Timothé Le Boucher'nin psikolojik bir gerilim olan Le Patient isimli son kitabı 2019'da Fransa'da yayınlanmıştır. HASTA Timothé Le Boucher Baobab Yayınları, 2023 Çeviri: Doğan Şima Grafik: Mehmet Büyükturna Editör: Doğan Şima 296 s.

bottom of page