top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • Aşkı bize sunulandan farklı bir biçimde tasavvur edebilir miyiz?

    Mona Chollet, Aşkı Yeniden İcat Etmek’te patriyarkanın heteroseksüel ilişkileri nasıl manipüle ettiğini, hem kadınları hem de erkekleri koşullandırdığını, aşkı ve arzuyu yaşamamıza engel olduğunu anlatıyor. Kadın-erkek ilişkisinin hakiki ve eşit bir ilişkiye dönüşebilmesi için öncelikle kadınların kendi seslerini bulması gerektiğini söylüyor. Televizyon dizileri, filmler, romanlar, gündelik hayatın görünmez kodları kadınların susmasını ve aşkta mutluluğu yakalamak için kendileri ile sevgilileri arasında bir seçim yapmaları gerektiğini öğütlüyor. Erkek her şeye hakkı olan, kadın ise fedakârca kendini adaması gereken taraf olarak kabul ediliyor. Sadakat ve tekeşliliğe değer yükleyen toplumsal kaideler bazen kadın kırımının yolunu açabiliyor; bu olmadığında bile kadın için yıkıcı, yıpratıcı ve tüketici oluyor. Tahakkümün görünür ve görünmez bin bir çeşidi hayatımızı esir almaya devam ediyor. Mona Chollet, Aşkı Yeniden İcat Etmek’te patriyarkanın heteroseksüel ilişkileri nasıl manipüle ettiğini, hem kadınları hem de erkekleri koşullandırdığını, aşkı ve arzuyu yaşamamıza engel olduğunu anlatıyor. Kadın-erkek ilişkisinin hakiki ve eşit bir ilişkiye dönüşebilmesi için öncelikle kadınların kendi seslerini bulması gerektiğini söylüyor. Aşkı Yeniden İcat Etmek, hem eleştirel üslubuyla hem de yüreklendirici bakış açısıyla aşkın gücüne duyulan inancın manifestosu âdeta. “Kadınların kimliklerine, kıymetlerine dair çok güçlü ve sağlam hisleri olması, her alandaki egemenliklerinden emin olmaları gerekir. İşte tüm bu ögeler kadınların sahip olmakta çok az şanslı oldukları noktalar; ama onları beslemeye kararlı olmak da bizim elimizde.” Mona Chollet 1973, Cenevre doğumlu, Le Monde Diplomatique gazetesi yazarıdır. Yayımlanmış çalışmaları arasında şunlar yer almaktadır: La Tyrannie de la réalité (CalmannLévy, 2004), Rêves de droite: Défaire l’imaginaire sarkozyste (La Découverte, 2008), Beauté fatale. Les nouveaux visages d’une aliénation féminine (La Découverte, 2012), Chez soi. Une odyssée de l’espace domestique (La Découverte), Sorcières. La puissance invaincue des femmes (La Découverte, 2018; Bugünün Cadıları. Kadınların Yenilmez Gücü, çev. Z. Hazal Louze, İletişim, 2020). AŞKI YENİDEN İCAT ETMEK Mona Chollet İletişim Yayınları, 2023 Çeviri: Z. Hazal Louze 256 s.

  • Türkiye’nin Sanat Hafızası

    Evrim Altuğ’un kaleme aldığı Türkiye’nin Sanat Hafızası, yarım asırdır Türkiye’nin ve dünyanın kültür sanat gündeminin nabzını tutan Milliyet Sanat’ın geride bıraktığı ilk 50 yılını ölümsüzleştiriyor. Cumhuriyet’in 100. yılına armağan olarak sunulan kitap, ilk sayısını çıkardığı 29 Eylül 1972’den bu yana yayın hayatını aralıksız sürdüren derginin Türkiye ve dünyayla birlikte geçirdiği biçimsel, içeriksel ve editoryal dönüşümü özetliyor. Türkiye’nin yarım asırlık sanat okulu Milliyet Sanat, 50 yılı aşkın bir süredir Türkiye’nin sanat hafızasını tutmaya ve sanat okur-yazarlığının eğitimini vermeye devam ediyor. Yeni nesillerle buluştukça yenilenen ve dönüşen Milliyet Sanat, dijital mahallenin baskısına aldırış etmeden, daha genç ve daha dinamik bir şekilde bir sonraki 50 yılına koşuyor. Türkiye’nin en köklü kültür-sanat dergisi Milliyet Sanat’ın, Abdi İpekçi’nin öncülüğünde başlayan ve birbirinden değerli isimlerin katkılarıyla zenginleşen 50 yıllık kesintisiz yolculuğu Evrim Altuğ’un kaleme aldığı Türkiye’nin Sanat Hafızası adlı kitapla ölümsüzleşti. Türkiye’nin Sanat Hafızası, 1954 yılında göreve gelen, Milliyet gazetesinin Genel Yayın Yönetmeni Abdi İpekçi’nin (1929-1979) kararıyla ilk sayısı 29 Eylül 1972’de yayımlanarak okurlara gazeteyle ücretsiz sunulan Milliyet Sanat dergisinin oluşturduğu hafızayla, Türkiye ve dünyayla geçirdiği biçimsel, içeriksel ve editoryal dönüşümü özetliyor. Kitap, önce gazete eki, ardından aylık ve bağımsız bir yayın olarak okuruyla buluşan Milliyet Sanat dergisinin tanıklık ettiği, ifade özgürlüğünden yana bir ısrarla saf tuttuğu sosyal, siyasal, kültürel ve sanatsal gelişmelerden, gelecek nesillerin çıkarına “ibretlik bir harman” sunmayı öneriyor. Derginin yerel ve küresel düzeyde ele aldığı kişi ve konuların günümüze ve geleceğe dönük eleştirel vizyonu, kitabın içerdiği nice yazılı ve görsel alıntıyla da belgeleniyor. Türkiye’nin Sanat Hafızası, Akal Atilla, Zeynep Oral, Ülkü Tamer, Tuğrul Eryılmaz ve Filiz Aygündüz’ün yazı işleri ve yayın yönetmenliği dönemlerinde deneyimledikleri değişken kültür, düşünce, politika ve eleştiri akımlarıyla bıraktığı etkileri geleceğe dönük bir hafıza yoklaması olarak Milliyet Sanat dergisinin arşivlerinden geleceğe yöneltiyor. 10’ar yıllık periyodik derlemeler hâlinde, Cumhuriyet’in 100. yılına armağan olarak sunulan kitap, “sanat gazeteciliği” ekolü olarak Milliyet Sanat’ın edebiyat, sahne sanatları, sinema, görsel sanatlar, arkeoloji, tasarım ve müzikle yeni binyılın farklı yaratıcılık alanlarının bütün emekçileri için ne tür bir ifade, öğrenim, eleştiri ve arşiv kaynağı olduğunu gözler önüne sermeyi deniyor. Milliyet Sanat dergisinin 50 yıllık tarihine çok sesli bir okuma yapan çalışma, aynı zamanda “Türkiye’nin Sanat Hafızası”nı, basın şehidi İpekçi’nin “çoğulcu demokrasi” idealine sadakatle, asıl katkı unsuru ve sahibi saydığı okurlarıyla paylaşıyor. TÜRKİYE'NİN SANAT HAFIZASI Evrim Altuğ Milliyet Sanat, 2023

  • Usta yazar Milan Kundera 94 yaşında hayatını kaybetti

    Çekya devlet kanalı, dünyanın önemli edebiyatçılarından Milan Kundera'nın 94 yaşında hayatını kaybettiğini duyurdu. "Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği", "Ölümsüzlük", "Bilmemek" gibi Türkçeye de çevrilen kitaplarıyla tanınan yazar Milan Kundera, 94 yaşında hayatını kaybetti. Çekoslavakya'da dünyaya gelen ve daha sonra Fransız vatandaşlığına geçerek Paris'te yaşayan yazar, "varoluşçu" olarak nitelendiriliyordu. Kundera, gündelik hayatın dünyevi gerçekliği ile fikirlerin gösterişli dünyası arasında gidip gelen temaları ve karakterleri betimleme tarzıyla övgüler kazandı. 1929 yılında Çekoslavakya'nın Brno şehrinde dünyaya gelen Milan Kundera, 1968'de Sovyetlerin Çekoslovakya'yı işgalini eleştirdiği için vatandaşlıktan çıkarılmasının ardından 1975'te Fransa'ya göç etti. Küçük yaşta piyano çalmayı öğrendi. Tüm eserlerinde müziği belirleyici bir unsur olarak kullandı. 1945 yılında henüz bir lise öğrencisiyken, Rus şair Vladimir Mayakovski'nin bir şiirini tercüme etti, şiir yazmaya başladı. Lise eğitimini 1948 yılında Brünn'de bitirdikten sonra, Charles Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi'nde, edebiyat ve estetik üzerine eğitim gördü. İki dönem sonra film akademisine geçti ve yönetmenlik konusunda ilk makalelerini yazdı. Çalışmalarını politik baskı yüzünden durdurmak zorunda kaldı. II. Dünya Savaşı'nın sonunda Komünist Parti'ye üye oldu. Ancak 1948'in şubat ayında partiden çıkarıldı. 1950 yılında da bir diğer Çek yazar Jan Trefulka Komünist Parti'ye karşı faaliyetlerde bulunmaktan, partiden uzaklaştırıldı. Kundera, o günlerde başına gelenleri bir şaka olarak görmüş olacak ki, partiden çıkarılma sürecinde başına gelenleri anlattığı kitabının ismini "Žert" (Şaka) koydu. 1956 yılında Komünist Parti'ye tekrar giren Milan Kundera, 1976 yılında Václav Havel gibi ünlü yazarlar ve sanatçılarla birlikte ikinci kez partiden ihraç edildi. 1968'deki Rus istilasından sonra, Prag Müzik ve Sanatlar Akademisi'ndeki görevinden uzaklaştırılan Kundera, politik baskılara dayanamayarak Fransa'ya göç etti ve 1981 yılında Fransa vatandaşı oldu. 1979 yılında yazdığı "Gülüşün ve Unutuşun" kitabının yayınlanmasının ardından Çekoslovak hükümeti Kundera'yı vatandaşlıktan çıkardı. Usta yazara vatandaşlığı 2019 yılında iade edildi. 1980 yılında Gabriel Garcia Marquez'in aldığı Commonwealth Ödülü'nü, 1981 yılında Tennessee Williams'la paylaştı. En bilinen romanı "Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği", 1988 yılında Philip Kaufman tarafından sinemaya uyarlandı. 1983 yılında Michigan Üniversitesi tarafından fahrî doktora unvanı verilen Kundera 1985 yılında da Kudüs Ödülü'ne layık görüldü. Çağımızın en başarılı düşünsel roman yazarı ve varoluşçuların sonuncusu olarak nitelendirilen Kundera'nın son kitabı "Bir Buluşma", 2009 yılında yayınlandı ve 2010 yılında Türkçeye çevrildi.

  • Sevgisiz bir dünyada ayakta kalmaya çalışan kahramanıyla akıllardan çıkmayacak bir büyüme hikâyesi

    İlk kez 1968 yılında yayımlanan, bundan bir yıl sonraysa yönetmenliğini Ken Loach’un yaptığı unutulmaz bir filme dönüşen Kerkenez’i, yazarı Barry Hines’ın romanın sinemaya uyarlanma sürecini ve İngiltere’de çok okunan bir modern klasik haline gelişini anlattığı sonsözüyle birlikte sunuluyor. İngiltere’nin kuzeyinde, küçük ve yoksul bir madenci kasabasında yaşayan on beş yaşındaki Billy Casper için hayat zorluklarla doludur. Babasının yıllar önce terk ettiği evleri, annesinin ilgisizliği ve ağabeyinin zorbalıklarıyla daha da mutsuz bir yer haline gelmiştir. Gittiği erkek okulunun sert ortamı ve yaşadığı kasabanın onun yaşındaki birine madende çalışmak dışında hiçbir gelecek sunmaması da eklenir buna. Ancak Billy zekâsı ve inadıyla hayatta kalmaya kararlıdır. Bulup sabırla eğittiği ve Kes adını verdiği doğanla kurduğu ilişki Billy’nin sevgiden yoksun dünyasında bir umut ışığı olacaktır. Barry Hines (1939-2016) Güney Yorkshire’da, Barnsley yakınlarındaki Hoy­land Common adlı madenci köyünde doğdu. Ecclesfield Gramer Okulu’nda okudu; buradayken en büyük başarısı İngiltere gramer okulları futbol takı­mında oynamak oldu. Okuldan ayrıldıktan sonra madenlerin teftişinde çalıştı ve Barnsley futbol takımında (genellikle A takımda) forma giydi. Daha sonra beden eğitimi öğretmenliği okumak için Loughborough Training College’a girdi. Londra ve Güney Yorkshire’da bir süre öğretmen olarak çalıştıktan sonra tam zamanlı yazarlığa geçti. Hines’ın yazdığı dokuz romandan en bilinenleri “A Kestrel For A Knave” (Kerke­nez, YKY, 2023), “The Blinder”, “The Gamekeeper”, “Looks and Smiles”, “The Heart of It” ve “Elvis Over England”dır. Bunlardan “A Kestrel for a Knave” (Kes adıyla), “The Gamekeeper” ve Looks and Smiles Ken Loach tarafından sinemaya uyarlanmıştır. Barry Hines ayrıca televizyon için (en ünlüsü “Threads” adlı drama olan) birçok senaryo yazmıştır. KERKENEZ Barry Hines Yapı Kredi Yayınları, 2023 Çeviri: Özlem Yüksel 160 s.

  • Dünyaların Çoğulluğu dergisinin 6. sayısı (Temmuz-Ağustos 2023) yayımlandı

    Dünyaların Çoğulluğu, kendisini “şu ana dek yaratılmış ve yaratılacak kurgu/gerçek dünyaların bulanık eskizi” olarak açıklayan edebiyat e-dergisinin yeni sayısı yayımlandı. Şevket Kadıoğlu, Hasret Yılancı, Nalan Kurunç, Bülent Tunga Yılmaz şiirleriyle, Oğuz Tarihmen birkaç “Gottfried Benn” çevirisiyle, Orçun Güzer ise “Langston Hughes” şiir çevirisiyle katkıda bulundu. “Yazarların Dünyaları” bölümüne Şevket Kadıoğlu bir “Maurice Blanchot” çevirisiyle katkıda bulundu. Zorbey Bozbey, Uğurcan Kaçmaz, Kıvanç Tanrıyar, Anıl Bayram ve Zeynep Öztekin Yıldırım öyküleriyle katkıda bulundular. Ayrıca Zeynep Öztekin Yıldırım bir “Fernando Iwasaki” çevirisiyle katkıda bulundu. Söyleşi bölümünde Onur Tuna Bozbey’in Mehmet Bağış’la Duprey çevirisi hakkında söyleşisi yer alıyor. Düzyazı bölümünde ise İlyaz Bingül ve Orçun Güzer yazılarıyla katkıda bulundular. Ayrıca Candan Dinç bir “Bülent Eken” çevirisiyle katkıda bulundu. Son olarak, “Tefrika” bölümünde Batuhan Çağlayan yer alıyor. Link: https://dunyalarincogullugu.files.wordpress.com/2023/07/dunyalarin-cogullugu-6.-sayi.pdf

  • 1946'da tefrika edilen ilk romanı

    Melih Cevdet Anday’ın Şevket Rado’ya yazdığı bir mektuptan alıntılanan bu satırların izi sürülerek ortaya çıkarılan Barem Kanunu, 77 yıl sonra ilk kez kitaplaştı! “Ben İstanbul’dan döndükten sonra şu mahud ‘Barem Kanunu’nu Ankara’da yeni çıkmaya başlayan Başkent adlı bir dergide tefrika ettim. Ama on beş yirmi tefrika sürdü, sonra şimdi burada anlatması çok uzun ihtilaflar yüzünden kesmeye mecbur oldum. Yalnız sana şunu söyleyeyim: Romanım çok istediğim gibi oldu. Zevkine, bilgisine güvendiğim bir iki dostumdan da çok teşvik gördüm.” 1946’da, henüz otuzlu yaşlarının başındayken giriştiği bu ilk tefrika roman denemesinde Anday’ın, atmosfer yaratma, karakter inşası ve kurmaca yeteneğinde daha başından ne denli usta olduğu görülüyor. Barem Kanunu, Melih Cevdet Anday’ın edebî biyografisini sıfırlayarak yeni bir tarih başlatacak… Ama bu memuriyet hayatı hiç de dışardan görüldüğü gibi değildi ki. Bir gün hiç tanımadığı asık suratlı bir adam odadan içeri giriyor, bütün memurlar asker gibi ayağa dikiliyorlar; sanki hayatları bu adamın dudakları arasındaymış gibi korkudan titreşiyorlardı. Tabii gün geçtikçe yavaş yavaş o da bu memurlara benziyordu. Memuriyetin beğenilecek nesi vardı yani? Melih Cevdet Anday, Türk şair, tiyatro oyunu, roman, deneme, makale yazarıdır. Lise arkadaşları Orhan Veli ve Oktay Rifat'la birlikte ortaya çıkardıkları Garip Akımı ile Türk şiirindeki yenilenmeyi başlatmıştır. Kolları Bağlı Odysseus ile kendine özgü felsefi şiir akımını başlatmış, Garip Akımı'ndan ayrılmıştır. BAREM KANUNU Melih Cevdet Anday Everest Yayınları, 2023 Tür: Roman 64 s.

  • Feridun Oral’ın kitaplarına yurt dışından büyük ilgi

    Çocuk edebiyatının önemli isimlerinden ressam, yazar ve illüstratör Feridun Oral’ın kitapları, ABD’den Çin’e, Almanya’dan Japonya’ya toplam 24 ülkede daha yayımlanıyor. Özellikle Çin’de ilgi gören yazarın şu ana kadar tam 12 kitabı Çince’ye çevrildi. 2017’de yurt dışında en çok eseri yayımlanan yazar olarak 2017 TET İhracat Başarı Ödülü’nü ve ardından 2019’da da Bologna İllüstratörler Sergisi’ne seçilen illüstrasyonlarıyla “Mükemmellik Ödülü” alan Feridun Oral’ın kitapları birçok dünya diline çevrildi. Ülkemizde kitapları Yapıkredi Yayınları tarafından yayımlanan Oral'a yurt dışında ağırlıklı olarak Almanya, ABD, Fransa, İngiltere, Japonya, Çin, Kore, İsveç, Norveç, Hollanda, Makedonya, Romanya, Tayvan gibi 24 ülkede en çok ilgi de Çinli okurlardan… Yazarın Çin’de şu ana kadar toplam 12 kitabı basıldı. Feridun Oral, ülkemizde de kısa bir süre önce Aydın Doğan Vakfı tarafından bu sene 35.’si düzenlenen Aydın Doğan Uluslararası Karikatür Yarışması’nda Çocuk Kitabı İllüstrasyonu Onur Ödülü’ne layık görüldü. Vakfın Cumhuriyetimizin 100. Yılına özel olarak illüstrasyon alanına yön veren sanatçılara bu yıl takdim ettiği ödül, düzenli aralıklarla eser üreten, kitapları günümüz çizerlerine ve illüstratörlerine ilham kaynağı olan ve aynı zamanda jüri üyeliği yaparak deneyim ve birikimini aktaran aralarında Feridun Oral’ın da olduğu sanatçılara verildi. Feridun Oral (1961) Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi’nden 1985’te mezun oldu. Yurtiçinde ve yurtdışında birçok sergi, bienal ve yarışmaya katıldı. İtalya’da her yıl düzenlenen Bologna Çocuk kitapları Fuarı’ndaki “İllüstratörler Sergisi”nde 86, 92, 93, 95 yıllarında çalışmaları sergilenen sanatçının bu çalışmaları aynı zamanda fuar kataloğuna da alındı. 1991 yılında İtalya, Padova’da “Dünya Pinokyo Resimlemeleri Sergisi”ne davet edilen sanatçının çalışmaları sergi kataloğuna alındı. Böğu¨rtlen Cini ve Sarı Gaga adlı kitabıyla, Japonya’da UNESCO Noma-Concours tarafından 1992 yılında düzenlenen bienalde “Runner Up” listesine alındı. Kitap Kagyusha Yayınevi tarafından Japonca basıldı ve Nagasaki’deki bir okulda yardımcı ders kitabı olarak okutuldu. 2001 yılında yine Japonya’da düzenlenen “Avrupalı İllüstratörler” bienalinde Düş Kedileri adlı çalışmasıyla Onur Ödülü’ne layık görüldü. İlk baskısı 2008 yılında yayımlanan Kırmızı Elma adlı kitabı aynı yıl IBBY Türkiye tarafından “Yılın En İyi Resimli Çocuk Kitabı” seçildi. İngilizce, Almanca, Fransızca, Felemenkçe, İspanyolca, Katalanca, Korece, Japonca, İsveççe, Estonca, Makedonca ve Bulgarca dillerinde basıldı. İngilizce basımı yapan WingedChariot Yayınevi tarafından ipad/ipod ortamına aktarılan kitap, böylelikle dünyada internet ortamında yayım­lanan ilk Türkçe çocuk kitabı oldu. Pirinç Lapası ve Küçük Ejderha adlı kitabı, IBBY Türkiye tarafından “Yılın En İyi Resimli Çocuk Kitabı” (2012); Kırmızı Kanatlı Baykuş kitabı Çocuk ve Gençlik Yayınları Derneği (ÇGYD) tarafından “Yılın En İyi Resimli Öykü Kitabı” (2012) seçildi. İtalya, Padova’da “Museo Diocesano” tarafından 2012 yılında düzenlenen “Aria” konulu sergiye davet edildi ve çalışmaları sergi kataloğuna alındı. 2012 yılında IBBY Türkiye tarafından Uluslararası Hans Christian Andersen Ödülü'ne aday gösterilen sanatçının Farklı Ama Aynı kitabı ÇGYD tarafından yılın en iyi resimli çocuk kitabı seçildi (2015), Feridun Oral, 2017 yılında yurtdışında en çok eseri yayımlanan yazar olarak 2017 TET İhracat Başarı Ödülü’nü aldı. Bologna Çocuk Kitapları Fuarı, 2019 Bologna İllüstratörler Sergisi’ne seçilmiş olmasından dolayı Feridun Oral’ı Mükemmellik Ödülü’ne layık görmüştür. Yurtdışında çocuk kitapları alanında önemli ve saygın yayınevlerinden biri olan Minedition Yayınevi ailesine katılan sanatçı, bu yayınevi tarafından da basılan Kırmızı Elma dışında, yine aynı yayınevi için yabancı yazarlara ait okul öncesine yönelik çocuk kitapları resimledi. Çocuk kitapları yazar ve çizerliğinin dışında, plastik sanatlar alanında çeşitli sergilere ve sanat fuarlarına katılmakta ve çalışmalarını İstanbul’daki atölyesinde sürdürmektedir.

  • Öykü: Masum

    "Elmas düşünceleri ile baş edemeyince sıcağa aldırmadan, başına mor yemenisini, yanına uykularını kaçıran kaygısını aldı. Attı kendini sokağa…" Nagehan Dermancı Elmas, midesini yakan acı safranın genzine doğru yükselmesi ile uyandı. Gece yaşadıklarından utansa da kasıklarının ısınmasına engel olamadı. Gözlerini tekrar kapattı. Kömürlüğün rutubet kokusunu hissederek, yaşadıklarını gözünde canlandırdı. Tekrar benzer hazzı yaşadı. Külotunun ıslandığını hissetti. Pırıl pırıl aydınlık gün evinin içine doğmuyordu. Yeni alışkanlığı sigarasına uzandı. Evin ter ve idrar kokusuna bir de sigara kokusu eklendi. İçerden küçük kızı Esin ile üvey oğlu Harun’un sesi geliyordu. Acıkmışlardır diye düşündü. O esnada bir bulantı dalgası daha yükseldi midesinden boğazına. Keyifsiz çıktı odasından. Bütün keyif, gece yarısından sonra kömürlükte Bekçi Hasan ile yaşadıklarındaydı. Gürültüyle çalışan buzdolabının kapısını açtı. Ne vardı ki, ne yiyeceklerdi. Kendine acımayı bırakalı çok olmuştu da şu el kadar kız çocuğu ile akıldan noksan oğlana acıyordu. Çıkardığı sütün içine bayat ekmekleri doğradı, toz şeker döktü yarım ağız çocuklara seslendi. Harun on dokuz yaşındaydı, zeka yaşı üç mü dedilerdi beş mi? Esin kadar düşünüyordu işte o da. Kör olası kocası, Harun’un anası ölünce nerden bulmuşsa bulmuş Elmas’ı istetmişti. Elmas çok mu meraklıydı pörsümüş Veli’ye ama Almanya’ya giderim umuduyla he, demişti. Harun’u Elmas’a emanet etmiş, karnına Esin’i koymuş gitmişti. Beş yıldır dönmedi. Ayda yılda bir arar, binde bir de Elmas’la çocukların geçimine yetmeyecek miktarlarda para gönderirdi Veli. Harun tertemiz bir çocuktu. Kötü bir şey değil iyi şeyler bile düşünemezdi. Güçlü kuvvetliydi. Evin yanından geçen tozlu yoldan; kışın soğuktan, yazın sıcaktan muaf gibi her gün ilçenin merkezine kadar on tur gider gelirdi. Maddi sıkıntıları artınca, Elmas’ın tek arkadaşı Mehtap, Harun’u evin yakınındaki oduncuya odun kırmaya ver elinizin harçlığı olur, dedi. Elmas’ın da aklına yatınca Harun odun kırmaya gider oldu. Getirdiği üç kuruşta, yoklukta ilaç etkisi yarattı. Mehtap bir an önce gelseydi, gelseydi de Elmas’ın korkularına teselli olsaydı. Mehtap için de mahallelinin ağzı hiç durmuyordu ya… Yok orospuymuş. Yok gittiği bahçe işlerinde usta başı ile yatarmış, yok oduncuyla da arası iyiymiş. Kimse demiyor ki Mehtap orospu olmasın da ne yapsın. Gıt gıt Nazmi diyorlar adama, çoktan unutulmuş onun bakkal Nazmi olduğu. Kim ister böyle bir adamın karısı olmak. Mehtap’ın düşüp kalktığı adamdan fazla Nazmi’nin yattığı adam sayısı. Elmas düşünceleri ile baş edemeyince sıcağa aldırmadan, başına mor yemenisini, yanına uykularını kaçıran kaygısını aldı. Attı kendini sokağa… Mehtap, bakkal dükkanının kapı ağzında pervaza dayanmış sigara içiyordu. Üzerinde sıkı kalçalarını saran tiril tiril siyah bir etek, taş gibi göğüslerini belirginleştiren yarım kollu beyaz bir bluz, zihninde bölük pörçük düşünceler vardı. Sıcağın etkisi öğlen olmadan fazlaca bunaltıyordu. Elmas'ı görünce elindeki sigarayı, kapının önünde duran eski boya kutusunun içine attı. Elmasla beraber bakkal dükkanının içine girdi. Elmas, gözüne her zamankinden daha çirkin, daha sıska, daha kirli göründü. ‘’Ne oldu kız Elmas, neyin var diye sordu?’’ “Yandım ben, Mehtap Abla!” ‘’Hamileyim’’ dedi. Mehtap’ın yüzünden kan çekildi. “Kız nereden biliyorsun, korkutma beni de.” “Abla, bilmem mi?” Mehtap bir tabure verdi Elmas’a. Bir tabure de kendine çekti. Derin bir sessizlik oldu. Mehtap, ben de bugün sana uğrayacaktım. Burgazan Nefise, her yerde Hasan ile seni konuşuyormuş, dedi. Burgazan Nefise, ilçenin kepçesiydi. Ortalığın karıştığı her olayda parmağı vardı. Beğendiği gençlerin çöpçatanlığını yapar, sevmediği herkesin kirli çamaşırlarını sokaklara saçardı. Koca gerdanlı, koca gözlü, Allah için açık sözlüydü. “Bu sıcakta üşenmiyor da bu koca götlü Nefise kapı kapı dedikodu yapmaya.” “Abla, ben bu işin içinden nasıl çıkacağım “ “Önce bir emin olalım, Elmas” “Eminim abla, daha nasıl belli olsun.” Mehtap, bir kez daha daldı, derin sessizlikle kendi düşünce deryasına. Kim inanırdı, Elmas’ın kocasının gelip onu hamile bıraktığına. Ne denirdi, ellerinde çekirdekle iki kadını, izleyen mahalleliye. Elmas saftı da geceleri, koynuna aldığı heriften hamile kalacak kadar saf mıydı? “Dur bakalım karalar bağlama hemen” “Bakarız bir çaresine” Elmas ile Mehtap’ın konuşmasını bakkal dükkanına üst üste gelen müşteriler bölünce Elmas, üzerindeki kasvetle Mehtap’ın duyup duymadığından emin olmadığı bir veda ile çıktı dükkandan. Sağlık ocağına vardığında, dışarının sıcağını izole etmiş binada biraz soluklandı. Hemşireye, kendisini tanımasından korkarak, gebelik testi yaptırmak istediğini söyledi. Damarından alınan kanla birlikte yok olup gitmek istedi. Test sonucu, mutlu evliliği olanlar için müjdeli haber, Elmas gibiler için ölümün habercisi idi. Gebeydi. Göz yaşları sel oldu. Kendine söylendi. Bir çift tatlı söze, güler yüze kandın Elmas. Daha ilk buluşmada, ayırdın bacağını, şimdi ayıkla pirincin taşını. Akşama Hasan’a anlatmalıydı. O akşam gelmedi Hasan. Ve bir daha hiç gelmedi. Elmas, önce telefonda derdini anlatmaya çalışsa da sonra aradığı numaralardan ulaşamadı. Karakola gidip onu görmeye cesaret edemedi. Zorla mı yattım seninle demişti en son telefon görüşmelerinde. Ben evli barklı adamım düş yakamdan. Düş yakamdan… Düş yakamdan….. Mehtap, teselli etmeye çalışsa da Elmas, çocukla ne yapacağını düşüne düşüne zayıflamış, adeta kuru bir kabuğa dönüşmüştü. Karnı büyüdükçe sokağa hiç çıkamaz olmuştu. Yağmurun, çayırları, çimenleri, ağaçları yıkadığı bir gün, Mehtap kapıyı çaldı. Kuru tek bir yeri kalmamıştı. İçeri zor attı kendini. Elmas, bir çözüm buldum, dedi. Sesinde ne heyecan vardı ne sevinç. Bulduğu çözüm sanki onu da huzursuz etmiş gibiydi. “Aç kulağını dinle!” Elmas, heyecanlandı. “Mahalleli, Burgazan Nefisenin de yaygarası ile hamile olduğunu anladı. Herkesin dilindesin.” “Çatlatma beni, abla kurban olayım” “Harun’dan bu çocuk diyeceğiz.” “Abla, delirdin mi?’’ ‘’Ne var gerizekalı değil mi? Erkek değil mi?’’ “Deme öyle abla günah, nasıl atayım böyle bir iftirayı? Masumdur Harun” “Tertemiz çocuk bilirim, Elmas var mı başka çare?’’ O esnada Harun gövdesinden büyük başını yana eğerek odaya girdi. Coşkulu bir neşe, hülyalı gözlerle Mehtap’a hoşgeldin dedi. İki kadın işlediklerini bildikleri hiç bir günahtan utanmadılar Harun'dan o anda utandıkları kadar. Bu utancı bastırmak için Elmas, hem bu sana yanık, abla dedi. İki kadın keyifsiz gülüştüler. Bu günahın elbet bir bedeli olacaktı. O kış, çok çetin geçti. Kar ve soğuk hayatı daha da zorlaştırdı Elmasın evinde. Elmas, Hasan’a bol bol ah etti. Hasan hiç duymasa da ağız dolusu küfür etti. Esin, sık sık hastalandı. Harun odun kırmadığı günler, ilçenin merkezine sol kolunu sağa göre daha fazla sallayarak, başı sol tarafına yatmış vaziyette hızlı hızlı gitti gitti geldi. Doğum vakti yaklaşırken, Elmas’ın normali de kayboldu. Büyüyen karnı, konuşan bir yaraya dönüştü. Bazen karnından sessiz çığlıklar işitti. Neredeyse her gün aynı şeyi sayıkladı. Harun, masum. Mevsim bahara dönerken, Elmas, Harun için Esin için, şiştikçe hiç susmadan konuşan yarası için bir karara vardı. Kafasında ulaştığı karar, dokuz ay boyunca demlendi. Elmas'ın bakışları değişti. Derin, kabuslu rüyalara daldı. Uyudu. Hem de çok uyudu. Yağmurlu bir akşam üzeri, karanlık bulutlar, herkesin ruhunu karartmışken, bacaklarından akan suya bakarak Mehtap’ı aradı. Sesi dingin, korkusuz ve donuktu. “Vakit tamam abla ” Mehtap, şahit olacaklarından tedirgin olsa da, Elmas'ı alarak evden çıktı. Çocuklar o gece boşuna beklediler Elmas’ı. Ertesi gün Elmas, yanında Mehtapla yorgun ve solgun döndü. Karnı sırtına yapışmıştı. Pırıl pırıl bir bahar sabahı Burgazan Nefise, elindeki Pervasız gazetesi ile kapı kapı dolaşmaya çıktı. Haberi okuyanlar var mı acaba Nefise? Öyle mi ki? Almayalım garibin günahını. Günahı vebali boynuna artık diyerek okudukları, duydukları, tahmin ettikleri günaha ortak olmak istemediler. Oysa ki bilirlerdi ki Burgazan Nefise’nin de nevi şahsına münhasır bir ahlak anlayışı vardır. Dedikodu yapsa da yalan söylemezdi. Ve tahminleri de şaşmaz bir iç güdüyle hep doğru çıkardı. Fakat Pervasız gazetesinin o günkü haberi, ilçedeki hiç kimsenin gerçeği ile yüzleşmek istemeyeceği türdendi.

  • Dünya Edebiyatından Yaz Seçkisi

    Ayrıntı Yayınları’nın yaz ayları için farklı kıtalardan gelen yapıtlarla hazırladığı sürükleyici seçkide Suriye'den çıkan yazarlardan Rafik Schami’nin Kardinalin Gizli Misyonu; Hırvat asıllı yazar Sara Nović’in ilk romanı Savaştaki Kız; Ali Muhammed- i Efgani imzalı İran edebiyat klasiği Ahu Hanım’ın Kocası ve Japonya’nın ünlü kalemi Natsuki Ikezawa’nın Ağabeyine Çiçek Taşıyan Kız adlı romanları yer alıyor. Kardinalin Gizli Misyonu Rafik Schami Suriye’de henüz barış hâkim. İtalya’nın Şam Büyükelçiliği’ne zeytinyağıyla dolu bir fıçı getiriliyor, fıçının içinde bir kardinalin cesedi var. Vaka komiser Barudi’ye veriliyor; Roma’dan ona yardım etmesi için gönderilen meslektaşı Mancini arkadaşı oluyor. Kardinal hangi gizli misyondaydı? Kardinal, kendisini İsa’ya dayandıran Müslüman Dağ Azizi ile nasıl bir ilişki içerisindeydi? İki komiser soruşturmalar sırasında silahlı İslamcıların eline düşüyor. Rafik Schami’nin yeni romanı inanış, aşk, batıl inanç ve cinayeti anlatırken bizi Suriye toplumunun derin çatışmalarına ve dürüst bir komiserin mesleki akıbetinin ve aşkının içine sürüklüyor. Savaştaki Kız Sara Nović Zagreb’deki savaş bir paket sigara yüzünden başladı. Önceden de gerginlikler yaşanmış, başka kasabalarda huzursuzluklar olduğuna dair söylentiler üstü kapalı şekilde fısıldanmıştı ama patlama gibi açık bir şey olmamıştı. İki dağın arasına sıkışmış Zagreb, yazın cehenneme dönerdi; insanların çoğu da en sıcak ayları kıyıda geçirmek üzere şehri terk ederdi. Ailem, kendimi bildim bileli tatillerini vaftiz ebeveynimle güneydeki bir balıkçı köyünde geçirirdi ama Sırplar denize giden yolları kesmişti; en azından herkes öyle söylüyordu, böylece hayatımda ilk kez yazı kıyıdan uzakta geçirdik. 1991 yılının yazında Zagreb’de büyümekte olan Ana, kaygısız bir kızdır. En iyi arkadaşıyla sokaklarda koşar, küçük kız kardeşinin bakımına yardım eder ve babasına tapar. Ama İç Savaş patlak verdiğinde, futbol maçları ve okul derslerinin yerine, keskin nişancıların açtığı ateşler ve hava saldırısı tatbikatları geçer... Boşnak-Hırvat çatışmalarının tüm o barbarlığı içinde Ana, soykırım ve çocuk askerler dünyasında kaybolur. Hayatta kalmak için tek şansı, cesaret isteyen Amerika’ya kaçma planıdır. On yıl sonra, iki ülkeye de ait olmakta zorlanan genç bir kadın olarak Hırvatistan’a döner, geçmişinin travmalarıyla yüzleşmek ve bir zamanlar evi olan bu yeri yeniden keşfetmek zorundadır... Ahu Hanım’ın Kocası Ali Muhammed-i Efgânî İran edebiyatının klasiklerindendir. Ali Muhammed-i Efgânî’nin cezaevinde yazdığı Ahu Hanım’ın Kocası kısa sürede geniş okur kitlelerinde ilgi gördü ve eleştirmenler tarafından, İran edebiyatının en iyi eserleri arasında sayıldı. “Saadet bizim için yaşanılan andadır; gerisi bir hiçten ibaret. Kocam yaşadıkça, ben onunla birlikte oldukça ve nefesimiz sıcak bir yerden geldikçe, kendisinin icat ettiği, benim de taraftarı olduğum bu felsefe veya arifane meslek, gücü kadar baki kalacaktır. Bundan ilerisini de öngöremeyiz. Bizim bir başka sırrımız da kesinlikle birbirimize olan aşkımızı istememiz. Aşkımızı karartmamak için hayatın sıradan ayrıntılarından, hatta onunla ilgili dedikodulardan yüz çevirdik. Bu arada uymakta zorunlu olduğumuz bazı kurallar koyduk, kararlar aldık. Örnek veriyorum; ikimizden biri veya ikimiz birden hayatın gelip geçici tatsızlıkları karşısında kaldığımızda kendimizi diğer anlardan daha gamsız, daha mutlu göstereceğiz. Tarihimizin on asırlık geçmişinde ariflerin meyhane köşelerinde arayıp da bulamadığı unutma ilacını biz karşılıklı aşkımızda bulduk. Gerçekten de adına yaşam denilen, doğumla ölüm arasındaki bu fasılada insan kuğu olmak varken, neden butimar olsun ki? Kocamla yaşantım karşısındaki görev sorumluluğum bundan başka bir şey değil.” Ağabeyine Çiçek Taşıyan Kız Natsuki Ikezawa Ağabeyine Çiçek Taşıyan Kız, 1980’lerin başında, Paris’te çevirmen ve koordinatör olarak çalışan Kaoru adlı genç kızın, Endonezya’daki Bali Adası’nda, uydurma suçlamalarla uyuşturucu kaçakçılığından tutuklanan ve idamla yargılanan ressam ağabeyi Tetsuro’yu kurtarma çabalarını anlatır. Roman, Dostoyevski’nin Suç ve Ceza (1866), Franz Kafka’nın Dava (1925) ve Albert Camus’nün Yabancı (1942) eserlerinde olduğu gibi içsel ve dışsal mahkemelerin iç içe geçtiği çok katmanlı bir kurguya dayanır. Tetsuro’nun yargılandığı mahkeme sürecine koşut olarak ilerleyen diğer iki “içsel mahkeme”de Tetsuro ve Kaoru kendi geçmişleri, sanat anlayışları ve dünya görüşleriyle keskin bir hesaplaşmaya girişirler. Birçok Batı dilini bilen, ağabeyinin aksine “Üçüncü Dünya”yı sevmeyen, ne var ki, özellikle mesleğinden ötürü, Filistin gibi dünya siyasetinin odağındaki “Doğu” ülkelerine sık sık gitmek zorunda kalan Kaoru “Batıcı” bir karakter olarak karşımıza çıkar. Diğer yandan, Batı ülkelerini sevmeyen, her yılın altı ayını resim yapmak için gittiği, çoğu eski Japon sömürgesi Güneydoğu Asya ülkelerinde geçiren Tetsuro ise “Şarkiyatçı” bir karakterdir. İkezawa bu iki anlatıcının içsel ve birbirleriyle olan diyalogları aracılığıyla “emperyal siyaset”, “medeniyet”, “modernite” ve “ulusal kimlik” gibi kategorileri sorgular. Gerek yaşam tarzı gerekse eserleriyle son yılların en özgün ve üretken yazarlarından olan İkezawa Ağabeyine Çiçek Taşıyan Kız’da felsefi dinamizmle sürükleyiciliği başarıyla kaynaştırmakta. Yazar her karaktere kendi mizaçlarına özgü “ses”ler atfederek metne zenginlik ve derinlik katıyor. Bu “ses”ler aracılığıyla Doğu’yla Batı’nın bakış açılarındaki farklılıkları, uyuşmazlıkları, çatışmaları ve örtüşmeleri fevkalade kozmopolit bir atmosfer içinde betimliyor. İkezawa’nın romanı okurunu 21. yüzyıl Japon edebiyatının cazibelerini deneyimlemeye çağırıyor...

  • Oylum Yılmaz ile basından edebiyata yazma yolculuğu üzerine

    Deniz Yüce Başarır'ın yürüttüğü podcast serisi, Elim Kalem de Tutar Kadeh de son düzlüğe girdi. 8. bölümün konuğu Cadı ve Gerçek Hayat romanlarının yazarı Oylum Yılmaz oldu. Deniz Yüce Başarır, "Elim Kalem de Tutar Kadeh de"nin sekizinci bölümünde edebiyatla yakın ilişkisi önce gazeteci olarak başlayan, daha sonra 2012 yılında "Cadı" ve 2017’de ona Duygu Asena Roman Ödülü’nü de kazandıran "Gerçek Hayat" adlı romanları yayımlanan Oylum Yılmaz’ı ağırlıyor. Eserlerinde gerçek ile hayal arasında gidip gelen, doğayı merkeze almayı hedefleyen ve "helezonik" olarak tanımladığı kadın dilini araştıran Oylum’u tanımak, Türkiye’de kadın ve yazar olmak konusunda bolca düşünmenize vesile olacak gibi görünüyor. Başarır’ın Gerçek Hayat’tan seçip, seslendirdiği bölümde geçmişten bugüne uzanan kadın yazarların isimlerine rastlamak da bu düşüncelerinizi derinleştirecek. “Yanaklarım heyecandan ve soğuktan neredeyse morarmış, elimde davamızın bildirisini hala havada salladığım halde dalıyorum hayaletli bodruma. Daha doğrusu kapıyı açtığım yerde, beton duvara çarpan bir çizgi film kahramanı gibi, olduğum yerde bir adım bile atamadan öylece kalıyorum. İçerisi tıklım tıklım kadın dolu. Ortada nereden buldularsa bir karatahta, başında Suat Derviş, bir yandan yazıyor bir yandan anlatıyor. “Hayallerimiz içimizde, hayatımızın kendisindedir, hayat gerçektir. Hemşirelerim, biz bu gerçeğin içinde varlığımızı göstereceğiz. Kendimiz gibi, kendiliğinden, hissi ve düzen bozucu davamızın izini süreceğiz.” Ama ayakta, ama oturan kadınların içinden yavaş yavaş, sağı solu ite kaka geçerek bodrumun arka bahçeye açılan kapısına doğru ilerliyorum. Açık bahçe kapısından gördüğüm manzara ağzımı açık bırakıyor. Kadın dinleyiciler odadan bahçeye taşmış, üzüm salkımları gibi küçük topluluklar halinde bahçe duvarlarına kadar tırmanmış, oradan da Çukurcuma’nın yokuşundan aşağı İstanbul’a doğru sel gibi akıyor. Sanki siyah, gölgesiz devasa bir yılan şehrin içinden geçiyor. Suat Derviş’in konuşmasına arka plan müziği gibi karışan mırıltıyı duyuyorum tekrar tekrar; davamız, ilmi, siyasi, edebidir… O mırıltıyla büyülenmiş gibi ben de katılıyorum farkında olmadan terennüme. Derken biri elimden tutup beni bahçenin kenarına doğru çekiyor. Yüz yüze gelince Cahit Uçuk olduğunu anlıyorum. Bir şey demesini beklemeden bir nefeste, Cahit Hanım, diyorum. “Ah, Cahit hanım. Heyecandan kalbim durmak üzere, ben, ben kendimi yalnız, yapayalnız, ben kendimi tek zannediyordum. Tek başıma, bir başıma delirdim zannediyordum. Ama bu, bu kalabalık, bu çılgınlık, bu, bu…” Cahit Uçuk beni biraz daha köşeye çekip neredeyse duvara yapıştırarak, “ Şşt sakin olunuz cici, alçaltınız sesinizi.” Başını öne eğip hafif hafif kıkırdıyor sonra. “İlahi çocuğum, siz sahiden kendinizi tek mi sanmıştınız?!... Öyle tabii ya…Buna sizin zamanınızın diliyle söyleyecek olursam, birlik için birebir bilinçlendirme çalışması, diyoruz.” “Peki buradaki her kadın için,” başımı kaldırıp şehre yayılan sonsuz uzunluktaki yılana doğru baktım, “yani ayrı ayrı, hep böyle birebir mi çalışmıştınız?” Elimde hala sımsıkı tuttuğum bildiriyi çekip aldı, sonra altındaki imzaları okudu tek tek. “Emine Semiye, Belkıs Şevket, İsmet Hakkı. Bak bunlar bizim isimlerimiz değil, görüyorsun ya Leyla. Biz sadece Unutulmuş ve Unutturulmuş Devrimci Kadın Yazarlar Cemiyeti’nin asil üyeleri olduğumuzu söyledik. Başka asil üyeler de var elbette ve başka daha bir sürü unutulmuş/unutturulmuş yazar hanımlarımız, davamızı yaratanlar, devam ettirenler, onu şimdiye ve geleceğe taşıyanlar…” Bir an susup o da uzayıp giden yılana baktı. “Üstelik her insanın tekamülü, yani bilinç seviyesi de farklıdır. Herkes yazacak, yazmalı diye de bir şey yoktur. Topluluk halinde ya da birebir… Bir butikte, bir sinema salonunda, ne bileyim bir bakkaliyenin önünde, bir kitabi cümlede davamız her an parlayabilir, insanın içine düşebilir, kendini gösterebilir.” O sırada Suat Derviş’in içeriden sesi yükseldi yeniden: “İnsan çocukluğundan başlar, bir güzel çiçeği, bir mehtaplı geceyi, bir sümbül yaprağını, bir dalgayı, bir kokuyu beğenir. Bunlar geçici şeylerdir. İnsan, hayatta daha müheyyiç birçok vakayı unutur da, o ufak, o ehemmiyetsiz şeylerden aldığını unutamaz. Ve bir gün bütün sevdiği, beğendiği o şeyleri bir arada, bir insan şeklinde görür.” Cahit Uçuk yeniden bana dönerek mırıldandı: “Ya da bir aşkta, bir karasevdada davamız kendini gösterebilir Leyla.” (Gerçek Hayat romanından) Oylum Yılmaz 1978 yılında Büyükada’da doğdu. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik bölümünden mezun oldu. RaDikal 2, Radikal Cumartesi ve Radikal Kitap Ekleri’nde yazılar yazdı, editörlük yaptı. Sonra serbest gazeteciliğe geçti. İlk romanı Cadı 2012 yılında yayımlandı. Onu 2017’de Gerçek Hayat takip etti. Üçüncü romanı Ağaçların Rüyası da belki siz bu bölümü dinlerken raflarda yerini almış olur, kim bilir😊 Yazarımızın, Kulturalitera adlı bir kültür sanat sitesini yönettiğini, bu kanal üzerinden yaratıcı yazma atölyeleri hazırladığını da söylemeden geçmeyelim. Ve ona tam da onun istediği gibi hayatın daha az araya girdiği, daha hızlı üretebildiği günler dileyelim mi? Kadehlerimiz ve şarkılarımız isyanımızsa ürettiklerimiz de direnişimiz ne de olsa. Programı; https://www.youtube.com/watch?v=pFLzc4w1QLw&list=PLKzga1vk0-YA_YA-qUci6fd1ADGUfO-6G&index=10 https://open.spotify.com/episode/1r2IhEUTSAnB96BxhVGbN1?si=FG0X4wP3SsqCxLkh__yByw&nd=1 linklerinden dinleyebilirsiniz. Podcast serisinin diğer yazarları: Nermin Yıldırım Arlin Çiçekçi Mevsim Yenice Irmak Zileli Pelin Buzluk Sezen Ünlüönen Sinem Şal Oylum Yılmaz Melisa Kesmez

  • Şamanlar, Şamanizm, Cadılık ve Büyücülük

    Pinhan Yayınları tarafından hazırlanan Sibirya’dan Balkanlara uzanan çok geniş bir hat üzerinde yaşayan çeşitli toplulukların Şamanizm, cadılık ve büyücülük hakkındaki inanışlarından derlenen bu seri kültür tarihine, antropolojiye ve folklora ilgi duyanlar için kapsamlı bir kaynak sunuyor. Şamanizm, Cadılık ve Şifa Şamanlar ve cadılar… Batılı düşünce onları önce şarlatan, sonra Şeytan’ın hizmetkârı olarak damgaladı. Sonunda itibarlarını iade ederek şamanları insanlığın ilk hekimleri ve ilk psikoterapistleri olarak tanıdı. Cadılar ise muhtemelen tarihin ilk eğitimli ebeleri ve otacılarıydı. Şamanik şifa gerçek mi? 21. yüzyılda Şamanizm insan sağlığına hizmet edebilir mi? Gerçekte şamanların asıl becerileri nelerdi? Davulun, bir şamanın en kutsal eşyası olmasının bilimsel açıklaması nedir? Avrupa cadı mahkemelerinde en çok ebe-cadılar mı yakıldı? Ebe-cadılar, üreme üzerindeki kadın hakimiyetine indirilen ataerkil bir darbenin kurbanı mı oldu? Tüm bu inançların ve uygulamaların arkasındaki bilimsel açıklamalar neler? Bu ciltte toplanmış makaleler, Şamanizm’in bir şifalandırma tekniği olarak işleyişinin ardındaki sosyo-psikolojik etkenleri, kullandığı teknik ve mekanizmaları, güncel bilimsel araştırmaların ışığında açıklıyor. 21. yüzyılda Şamanizm nasıl işimize yarayabilir, sorusuna birbirinden farklı ve kıymetli araştırmacıların elinden çıkmış bilimsel sonuçlarla yanıt veriyor. Bugünkü sağlık sisteminin psikolojik iyileşmeyi öncelemesi gerektiğini, daha bütüncül bir tıp anlayışının insan sağlığı açısından çok daha olumlu sonuçlar doğuracağını, sağlık emekçisi ile hasta arasındaki güvene dayalı ilişkinin iyileşmede büyük ilerleme sağladığını, psikiyatrist ve psikologların mesleklerinin Şamanik geçmişiyle ilgili araştırmaları vasıtasıyla anlatıyor. Şamanizm ve İslam “İslamlaşmış Şamanizm” nedir? Rüyada kut nasıl alınır? Halk ozanları, âşıklar, geçmişin şamanlarının mirasçısı mı? Alevi-Bektaşi turnalar semahı eski bir Şamanik gelenek mi? Bugünkü Türklerin cin inanışları, eski Türklerin ruh inanışları mıdır? Cinci hocalar ve ocaklıların Şamanizm’le ilgisi ne? Türkçenin bilinen ilk sözlüğü Dîvânu Lugâti’t Türk eski Türk inançları hakkında nasıl bilgiler içeriyor? Ortaçağ Türk ve Moğol toplumlarının Şamanik inanç ve gelenekleri neler? Bugünkü Kazak ve Kırgızların İslam’ı yaşama biçimi köktenci gruplar tarafından nasıl tehdit ediliyor? Bu makaleler derlemesi, önde gelen Türkolog, Moğolog ve tarihçilerin, dilimize ilk kez çevrilen araştırmaları ışığında, Türk ve Moğol halkları arasında İslam sonrasında Şamanizm’in varlığını nasıl sürdürdüğüne odaklanıyor. Sibirya'dan Balkanlara Şamanlar ve Cadılar: Cilt I “Şaman, insanlık tarihinin alelade bir figürü değildir. O, kültürel normlarının dikte ettiği vazifeleri üstlenmiş bir kişidir.” İki cilt halinde yayınladığımız ve devamını getirmeyi umduğumuz bu derlemeye ilham veren iki isim var: Yüzyılımızın en özgün tarihçilerinden Carlo Ginzburg ve tarihimizin en sıra dışı isimlerinden seyyah Evliya Çelebi. Ginzburg, 1966’da yayınlanan Gece Savaşları adlı muhteşem çalışmasıyla cadılığın ve Cadıların Şabatı inançlarının “bütün Avrasya’ya yayılmış kökenleri” olabileceğini söyleyerek bahsi geçen tartışmayı başlatan kişidir. Evliya Çelebi ise 17. yüzyılda yaptığı geziler ve yazdığı -tamamlanmamış- 10 ciltlik seyahatnamesine, türlü “acaib ve garaib” arasına cadılar ve büyücüleri de dâhil etmiştir. Umulur ki, merakları, araştırmacılıkları ve özgünlükleriyle bu iki isim, ilham oldukları bu derlemenin ulaştığı herkeste yeni ilhamlara, fikirlere ve yepyeni akademik araştırmalara ve çalışmalara vesile olsun. Sibirya'dan Balkanlara Şamanlar ve Cadılar: Cilt II “Şamanizmde tehdit dış dünyadan, şamanın, yani doğaüstü bir konuma sahip koruyucunun koruduğu bir topluluğa dışarıdan gelirken; cadı, ‘içerideki düşman’dır.” Sibirya, “klasik Şamanizmin beşiği”, doğduğu yerdir. Binlerce yıl önce Sibirya-Asya taraflarından boy birlikleri, Karadeniz’in kuzeyine, oradan Balkanlara, Avrupa’nın kuzeyine ve iç kısımlarına kadar göç edip yerleşmiş. Aynı coğrafyadan çıkan Türkler, Altay Dağları çevresinden güneye, buradan İran’a, Anadolu’ya ve Ortadoğu’ya kadar uzanmış. Uzun zaman önce aynı coğrafya ve inanç kaynağından beslendiğimiz kültürlerdense maalesef neredeyse hiç haberimiz yok. Bunların başında Fin, Eston, Saami ve Macarlar olmak üzere Fin-Ugor dilleri konuşan çeşitli halklar geliyor. Sibirya’dan Balkanlara uzanan çok geniş bir hat üzerinde yaşayan çeşitli toplulukların Şamanizm, cadılık ve büyücülük hakkındaki inanışlarını derlediğimiz bu serinin okurlarımızın meraklarını tatmin etmesini, onlarda yeni meraklar uyandırmasını, kültür tarihine, antropolojiye ve folklora ilgiyi artırmasını temenni ediyoruz. Yazarlar: Carlo Ginzburg, William Monter, Uno Harva, Yu. B. Simçenko, Z.P. Sokolova, Peter Zieme, Roberte N. Hamayon, Dávid Somfai Kara ve László Kunkovács, John Abercromby, L. G. Czigany, Marko Nenonen, Éva Pócs, Rune Blix Hagen, Mirjam Mencej, Adelina Angusheva, Vesna Petreska, Hans Sebald, Emma Wilby Pinhan Yayıncılık, 2022 Türkçesi: Emek Akman, İlker Artıran, Hayrettin İhsan Erkoç, Gülşah Göktaş, Ceren Deniz, Dila Elmas, Gökçen İleri, Erhan Şen, Songül Köse, Hakan Mutlu, Emre Hepdeniz, Rana Soydan, Tuğçe Belkıs Carfi, Berna Ece Gündüz, Ahmet Güzel, Oğuzcan Acar

  • İki yazar, yıkım ve şiddet: Kiracı

    Bernard Malamud’un 1971 yılında yayımlanan Kiracı’sı biri siyah, biri beyaz iki yazarın sanat anlayışları ve etnik kökenleri üzerinden insanın güvenilmezliğini, yıkım ve şiddet potansiyelini gözler önüne seriyor. Harry Lesser, New York’ta yıkılmak üzere olan bir apartmanın tek kiracısıdır. Evini terk etmemek için evsahibi Levenspiel ile mücadele etmesinin tek sebebi on yıldır emek verdiği kitabını tamamlamaktır. Ancak bu sefil apartmanda kendisiyle aynı edebi amacı taşıyan biri daha vardır: Afro-Amerikalı yazar Willie Spearmint. Yahudi Lesser ve siyahi Willie’nin dostluğu Yahudi-Siyahi gerilimine rağmen filizlenir, ta ki Willie yazdığı taslaklar için Lesser’dan yorum almak isteyinceye kadar. İkilinin zoraki komşulukla başlayan ilişkisi edebi rekabete dönerken yükselen gerilimde Willie’nin kız arkadaşı Irene ve apartmanın son mensuplarını evden çıkarmaya çalışan Levenspiel de büyük rol oynar. Bernard Malamud 1914 yılında Brooklyn, New York’ta Rus Yahudi göçmeni bir ailede dünyaya gelen Bernard Malamud, ilk gençlik yıllarını Büyük Buhran koşullarında geçirdi. New York Şehir Üniversitesi’nde lisans, Columbia Üniversitesi’nde yüksek lisansını tamamladıktan sonra çeşitli pozisyonlarda memurluk ve edebiyat öğretmenliği; 1949 yılından itibaren de uzun yıllar boyunca çeşitli üniversitelerde okutmanlık yaptı ve yaratıcı yazarlık dersleri verdi. 1967’de ABD Bilim ve Sanat Akademisi’ne kabul edildi. İnançlı bir Yahudi olarak yetiştirilmesine karşın, kendini agnostik hümanist olarak gören Malamud, yazdığı sekiz roman ve dört öykü kitabında Amerika’daki göçmenlerin yaşadıkları umutsuzluk ve zorlukların yanında, tüm yoksulluklarına rağmen hayallerine erişme çabalarını tasvir etti. Rus İmparatorluğu’nun son yıllarında hüküm süren Yahudi düşmanlığını konu alan Tamirci (Kafka Kitap, 2013) romanıyla Pulitzer ve Amerikan Ulusal Kitap Ödülü’nü; Sihirli Fıçı (Kafka Kitap, 2019) öykü kitabıyla da yine Amerikan Ulusal Kitap Ödülü’nü kazandı ve diğer eserleriyle PEN/Faulkner, O. Henry ile Ulusal Yahudi Kitap Ödülleri’ne layık görüldü. 1986 yılında Manhattan’da hayata veda eden Malamud, Joseph Heller ve Philip Roth’la birlikte yirminci yüzyılın en etkili Yahudi Amerikalı yazarlarından biridir. 1988 yılından bu yana Uluslararası PEN bünyesinde öykü türünde üstün başarı sergileyen yazarlara PEN/Malamud Ödülü verilmektedir. KİRACI Bernard Malamud Kafka Kitap, 2023 Çeviri: Seda Çıngay Mellor Tür: Roman 192 s.

bottom of page