Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5406 sonuç bulundu
- Böyle ölmek istemiyorum!
Ödüllü yazar Akın Çokuğurluel'in ilk öykü kitabı Böyle Ölmek İstemiyorum kitabı çıktı. “Soğuktu. “Özledin mi?” dedim. “Özlemedim!” dedin. Saçma. Niye baktın o zaman yeni açmış erik çiçeği gibi? “Böyle ölmek istemiyorum,” dedin. Demedin. Ben anladım. “Böyle ölmeni istemiyorum,” dedim. Demedim. Sen anladın...” *** “Bazen katil olmak gerekir ölmek için ve avuçlarda ezilmesi gerekir masumiyetin. Biliyorum bunu, uçmak gerekir bazen uzaklara. Yaklaşmak için. Serinlik. Rüzgâr. Esinti tenimde kayarken yüzümde bir ürperti. Boşluk içime girmeliydi ve ben o gün karar verdim: Beklemek yersiz. Her şey hazır. Ben, kendi avuçlarımda kanlar içinde ve cansız; Öfkeli. Kızgın. İsyankâr ve o sakat güvercin, alacalı. Gerdanı parlak...” Akın Çokuğurluel 1975 yılında Adana’da doğdu. 2010 yılında yazmaya başladı. Bir yayınevinin düzenlediği İlk Roman Yarışması’nda birincilik kazandı ve Ağlamışsan Gözlerini Gösterme. Saklan. Ayıp. isimli ilk romanı basıldı. Öyküleri; Sözcükler, Öykü Gazetesi, Lacivert, Heceöykü, Öykülem gibi önemli edebiyat dergilerinde yayımlandı. Ümit Kaftancıoğlu, Adnan Yücel, Altkitap, Ümraniye Belediyesi Hikâye Yarışması, Zeytinburnu Belediyesi Öykü Yarışması, TBD Bilimkurgu Öykü Yarışması, Avrasya Yazarlar Birliği Öykü Yarışması gibi çeşitli öykü yarışmalarında dereceler kazandı. 2017 yılında Kırık Şeyler Ansiklopedisi isimli ikinci romanı Everest Yayınları, 2018 yılında Çobanaldatan isimli üçüncü romanı ve 2019 yılında Şimdi Reklamlar isimli dördüncü romanı Notabene Yayınları tarafından yayımlandı. Elif ve Ozan’ın babası. Mimar, İstanbul’da yaşıyor. BÖYLE ÖLMEK İSTEMİYORUM Akın Çokuğurluel Metinlerarası Kitap, 2023 Tür: Öykü
- 2022 Everest İlk Roman Yarışması Kazananı
2022 Everest İlk Roman Yarışması kazananı Elif Demirel’in Geceden Beri isimli dosyası, çok yakında raflarda "Şifacı, falcı, büyücü, ermiş, cinli diye anılan Gece; kaybettiklerinin, uğradığı yahut yaşattığı haksızlıkların acısıyla çizgiden çıkmış; hırsını kendi bedeninden, ruhundan çıkaran insanların umududur. Ancak Gece, kendi hikâyesiyle dikilir karşılarına: Yoksa şifa yahut kurtuluş, insanlığın tüm dertlerine bulanmaktan, döngüye dahil olmak mı ibarettir?" Elif Demirel 1994 yılında İstanbul’da doğdu. Lisans eğitimini İstanbul Üniversitesi Gazetecilik Bölümü’nde, yüksek lisans eğitimini Dokuz Eylül Üniversitesi Kadın Çalışmaları Anabilim Dalı’nda tamamladı. 2021 yılında ilk öykü kitabı Hazin yayımlandı. İlk romanı Geceden Beri ile 2022’de Everest İlk Roman Yarışması’nı kazandı. GECEDEN BERİ Elif Demirel Everest Yayınları, 2023 Tür: Roman
- İyilik işleri
Oylum Yılmaz, geçtiğimiz hafta arka arkaya gelen sansür haberleri ve edebiyatın iyileştirici gücü üzerine yazdı: "Çok hızlı akan ve değişen bir felaketler gündemi içinde, alanı terk etmemek, yazmak söylemek bağırmak gerekiyor. Yazarı susturulan, kitapları toplattırılan bir edebiyatın ne iyileşmekten ne de var olmaktan yana bir gücü olabilir çünkü." Edebiyatın iyileştirici gücü… Ne kadar pırıltılı, umutlu, insanı okuduğu anda ikna eden, hayaller, ihtimaller, çıkış kapıları vadeden bir cümle, öyle değil mi? Amiyane tabirle, vallahi insanı alıp götürüyor… Zannediyorum iki binli yılların başından bugüne edebiyatla en çok yan yana düşen iki kelime olmuştu iyilik ve iyileşme. Di’li geçmiş zaman kullandım şimdi çünkü, bu yan yanalığın kısa bir süre önce geçmişin hanesine yazıldığını düşünüyorum, en azından bizler için, aniden, bıçakla kesilmiş gibi, bir dakikada... Oysa kılcal damarlarına kadar sömürgecilik, emperyalizm ve vahşi kapitalizm işlemiş bir dünyanın çocukları olarak, yeni çağcı bir din gibi hangimiz sarılmamıştık ki edebiyatın iyiliğine, yazanı ve okuyanı iyileştirdiği ümidine, kendimi de içine katarak söylüyorum, bu kapitalist yanılgının koynunda ne kadar zamandır oyalanmıştık hep birlikte… Ta ki… Ta ki hem ülkenin hem dünyanın en büyük felaketlerinden biri başımıza gelene dek. Gündelik hayatın zorluklarına olsa olsa bir instagram postu kadar pansuman olan iyilik umudu; yaralar gerçekten, oluk oluk kanamaya başlayınca, yerini şiddetli bir adalet ihtiyacına, hesaplaşma öfkesine, intikam değilse de ateşi soğutacak bir tür ilkesel karşılaşma gerekliliğine bırakmıştı işte. “İnsanlar sıkıştıklarında, ölümün acılarını yüreklerinde duyduklarında bir mit dünyası yaratıp ona sığınırlar. Mitler yaratmak, düş dünyaları kurmak, dünyadaki büyük acılara karşı koymak, sevgiye, dostluğa, güzelliğe belki de ölümsüzlüğe ulaşmaktır.” Diyordu Yaşar Kemal, bunu okumadan, bu söyleneni gerçekten kavramadan bu topraklarda yazar olmak mümkün mü, sanmıyorum. Bir acı ve felaket coğrafyasının yazarı olduğunu bilmeden yazmak, dünyanın kötülüğünün ve iyiliğinin koyun koyunalığını hissedemeyen bir yazar olmak, kurmaca ve gerçek arasında tutturmaya çalıştığımız o yazarlık dansını, o gösterişli oyunu iyilik reçetelerine sıkıştırma gafletinde bulunmak, edebiyatın iyileştirici gücünü aforizmalardan almaya çalışmak… Bütün bu iyilik sarmalının gelip durduğu, tıkandığı bir yer vardı oysa hepimizin inatla gözden kaçırdığı, gündelik hayatın zorluklarına olsa olsa bir instagram postu kadar pansuman olan iyilik umudu; yaralar gerçekten, oluk oluk kanamaya başlayınca, yerini şiddetli bir adalet ihtiyacına, hesaplaşma öfkesine, intikam değilse de ateşi soğutacak bir tür ilkesel karşılaşma gerekliliğine bırkamıştı işte. Ve aradığımız şey, eğer gerçekten arıyorsak tabii, edebiyatın iyileştirici gücünde falan değil, bizzat karanlığında, kötülüğünün gölgelerinde bekliyordu bizi… Yaşar Kemal’in “Kuşlar da Gitti”sindeki satamadıkları kuşları yiyen çocukları, sevdiği kadına ve hayatta ona “iyi” gelecek bir sürü şeylere rağmen hayatın gafili olmayı tercih eden Tanpınar’ın Mümtaz’ı, Nahit Sırrı’nın Kıskanmak’ındaki kendisinden ve herkesten nefret eden Seniha’sı, Gece Dersleri’nin karanlık öğrencisi Gülfidan’ı, Suat Derviş’in kendi kaderinin mahpusu Cevriye’si kalıyordu bize. Yani dünyanın ve kendi kalbinin kötülüğüne yenik, kimseye verecek bir iyilik reçetesi olmayan, karanlık kahramanları edebiyatın… İyilik ve iyileşme çerçevesinden bakarsak kısacası, edebiyatın, iyileştirici gücünden ziyade onun bize nasıl iyileşemediğimizi ve iyileşemeyeceğimizi anlattığını görebilirdik. Kısacası güç içinde iyiliği ve kötülüğü birlikte barındırıyordu, güç güçtü işte, tehlikeli, karanlık ve gölgeliydi… Tam buradan bir iyilik ve iyileşme de çıkar mıydı peki bize, eh zorlayalım bakalım hadi… Modern sonrası toplumların günü kurtarmak için uydurdukları iyileşme hapının peşine illa ki düşmek, gördük ki, bir yere kadardı. Çünkü Yaşar Kemal’in de pekala işaret ettiği gibi ölümsüzlüğün de, dünyanın acılarıyla baş etmenin de hepimizin göz artı etmeyi tercih ettiği bir sırrı vardı; elle tutulur bir kurmaca evreni yaratmak, ölüm acısını kendi içimizden alıp bir kahramanın yüreğine koymak. İyiyi ve kötüyü ayırmak mı, ayırmamak mı? Ancak bizi iyilik tuzağına düşüren şey sadece bir fotoğraf altına düşünce parçaları yazıp paylaştığımız, kıssadan hisselerin meftunu olduğumuz bir çağın çocukları olmaktan, kapitalizmin çaresizliğine tutulmamızdan kaynaklanmıyordu kanımca. Psikanaliz ve edebiyat ilişkisinin de bu iyilik yanılsamasında büyük rolü vardı. İnsan ruhunu aramak ve kavramak üzere eline kalemini alıp benlik yolculuğuna çıkan her yazar, doğası gereği neticede insanı, insan ruhunu iyileştirme amacıyla ivmelenen bu bilimsel yaklaşımın amacıyla birleşiyor, adeta kucaklaşıyordu. Edebiyatın alanından çıkıp bir çeşit travma terapisine dönüşen kitaplara imza atılıyordu. Satış rekorları, dizi-film uyarlamaları falan derken edebiyatın iyileştirici gücü, iyiliği kullanıp bir kenara attıktan sonra saf güce dönüşebiliyordu. Başımıza bu dertleri açan, psikanalizin kurucusu Jung olsa ne derdi peki: “Kötülüğe yanaşmanın en ciddi tehlikesi onun boyunduruğu altına girme olasılığıdır. Bu nedenle, hiçbir şeye artık boyun eğmemeliyiz. İyiye bile. İyi olarak nitelendirilen bir şeye boyun eğdiğimizde, ahlaksal bağlamda iyilik niteliğini yitirir. Bu, iyiliğin içinde kötülük olduğundan değil, boyun eğdiğimizde sorunlara yol açacağımız içindir. Uyuşturan ister alkol, ister morfin, isterse de idealizm olsun, her türlü bağımlılık kötüdür. İyi ve kötüyü birbirinin tam karşıtı olarak görmemeye özen göstermeliyiz.” Gelelim karanlığın diğer tarafına, edebiyatın gücünün ötesinde bir mücadele alanı olduğu o yere. Gücün her daim talibi ve takipçisi olan devlet iktidarına, yani baskıya, sansüre, otosansüre… Geçtiğimiz hafta arka arkaya edebiyatımıza ilişkin getirilmeye çalışılan sansürlerle sarsıldık. Ahmet Ümit’in Tapınak Fahişeleri’ne, Yavuz Ekinci’nin Rüyası Bölünenler'ine, Janette Winterson’nın Vişne’nin Cinsiyeti’ne arka arkaya toplatılma kararları geldi. Bu edebiyata açıkça bir saldırıdır, adını koymak lazım. Çünkü sansür kurullarının içindeki kişilerin ellerine kitapları alıp baştan sona okuduklarını ve ona göre bir değerlendirme yapmadıklarını öncelikle hepimiz biliyoruz. Hoş, öylesi de asla kabul edilemez ya, o da ayrı. Ancak bu ülkenin okurlarının severek okudukları yazarlara ve kitaplarına getirilen bu sansürlerin niyetinin göz dağı vermek olduğu da, içeriklerinden bağımsız, çok açık. Neyse ki edebiyatın gücünün, iyileşmenin ötesinde, bu türden baskı çabalarına karşı ne kadar dayanıklı, başeğmez olduğunu, insan yapısını yıkıp geçen taşkınlar misali giderek çoğalarak büyüyen doğasını çok iyi biliyoruz. Bu içimize biraz su serpebilir ama günün sonunda edebiyatın gücüne inanıyoruz diye işin içinden çıkamayacağımızı da biliyor olmalıyız diye düşünüyorum. Çok hızlı akan ve değişen bir felaketler gündemi içinde, alanı terk etmemek, yazmak söylemek bağırmak gerekiyor. Yazarı susturulan, kitapları toplattırılan bir edebiyatın ne iyileşmekten ne de var olmaktan yana bir gücü olamaz çünkü.
- Süper arızalı ve aynı zamanda gayet normal bir aile
Bir, yalan detektörü, bir kahin, bir telekinetik ve bir dolandırıcı. Kaşık Bükenler, her bir ferdi özel biri olma potansiyeliyle lanetlenmiş, süper arızalı ve aynı zamanda gayet normal bir ailenin üç kuşaklık tuhaf ve efsanevi hikâyesi. Astral seyahatçi Maureen, yalan detektörü Irene, kahin Buddy, telekinetik becerileriyle Frankie ve onlara liderlik eden usta dolandırıcı Teddy… Muhteşem Telemachus Ailesi 1970’lerin ortalarında, sihirbazlık ve zihin okuma gösterileriyle ülke çapında üne kavuşmuşlardı. Ancak bir gece, televizyonda, hem de canlı yayında, sihir onları terk edince tüm aile utançlarıyla birlikte Şikago’ya çekilip görünmez olmayı seçti. Artık hiç kimsenin hatırlamadığı bu aileyle yirmi yıl sonra yeniden karşılaşıyoruz. Televizyondaki rezaletten çok sonra doğan torun Matty, kendi güçlerini keşfettikçe, bitkin, bitik –ve bu halde bile kapıya Gizli Servis’i getirmeyi becermiş– ailesinin hâlâ ve gerçek manada muhteşem olduğunu fark ediyor. Daryl Gregory, Amerikalı bilimkurgu, fantezi ve çizgi roman yazarıdır. Gregory, Michigan Eyalet Üniversitesi Clarion bilim kurgu atölyesinin 1988 mezunudur ve Pandemonium adlı romanıyla 2009 Crawford Ödülünü kazanmıştır. KAŞIK BÜKENLER Daryl Gregory Domingo Yayınevi, 2023 Çeviri: Emre Ülgen Dal Editör: Algan Sezgintüredi 488 s.
- "Hakikat edebiyatın öylesine üstünde bir yerde konumlanıyor ki…"
Aynur Kulak, Melike Koçak ile ilk öykü kitabı Hiçkuşu üzerine söyleşti: "Hemen her öyküde gözettiğim şuydu, anlattığım, gösterdiğim her ne olursa olsun o sorunu, acıyı, felaketi ve daha da ötesinde bana ait olmayan, ama kendimi parçası bildiğim, kıldığım yası sömürmemek, tüketmemek, onun adına konuşmamak, rol çalmamak ve onu yeniden üretmemek." Melike Koçak’ın ilk öykü kitabı Hiçkuşu’nda coğrafyaya, tene, bedene, toplumsal belleğe, toplumsal cinsiyete, okurun zihnini her an başka çağrışımlarla canlandıracak ögelere, kavramlara dair öyküler okuyoruz. Biz farkında olmasak da bir şeyler değişti yerkürede artık ve Hiçkuşu içindeki öyküler yerküredeki bu değişimi/yenilenmeyi insanla beraber canlı tüm mahlukatı kapsayacak şekilde özgün bir dille aktarıyor bizlere. Edebiyat öğretmenisin ve uzun süredir kültür sanat üzerine yayınlar yapan edebiyat dergilerinde, internet portallarında yazıların yayımlanmakta. Edebiyat ile olan bağını konuşmak istiyorum fakat öğretmen olmandan da mütevellit bir şekilde; edebiyat öğretilen bir kültür sanat türü müdür, sorusunu sormak istiyorum ilkin. Edebiyatı öğretmek ne demek, bununla başlayayım izninle. Zira mesele yalan yanlış, çarpıtılarak da yazılmış edebiyat tarihini, yazar şair biyografilerini, akımları, dönem özelliklerini... aktarmaksa -ki bugün bunun için birine ihtiyaç da yok- bu epeyce mümkün, kolay da. Okumayı, tat ve zevk alarak okumayı, metnin içinde onun şifrelerini çözerek, seslerini duyarak dolaşmayı, bulup çıkardıklarını, duyduklarını adlandırmayı, kavramsallaştırmayı ve ifade etmeyi “öğretmek”se -ki bence bu demek- eh, hiç kolay değil. Ama imkânsız da değil. Kurumlar, müfredatlar, ders kitapları, sınavlar vb. araçların çizdiği sınırları zorlayıp, aşındırdığımızda yürüyecek patikalar buluyor, yoksa da icat ediyoruz. Neredeyse lise hayatım boyunca edebiyat ders notum pek iyi değildi, dersleri o kadar sevmezdim. Şanslıymışım ki sonunda bir öğretmene denk geldim. Biz öğrenciler, diyelim soru çözerken o, masasında Salah Birsel’i kurşun kalemiyle çizerek okuyor, bir cümlede, pasajda heyecanlanıp bizi onun peşine takıp Zonguldak’tan kalkıp Beyoğlu’nda gezdiriyordu, Sait Faik’le Burgaz’a götürüyordu. Testlerdeki paragraf soruları hiçbir zaman sadece paragraf sorusu olmuyordu. Yaşar Kemal’in bir betimlemesini sözcük sözcük okumayı öğretiyor, kendimizi hiç bilmediğimiz Çukurova’da buluyor, oranın seslerini, kokularını duyuyorduk. İzlediği filmler, dinlediği müziklerle bizi sarıp sarmalıyordu. Bizim okuyup, dinleyip, izlediklerimizi sordukça ve biz cevapsız kaldıkça ona cevaplar verebilmek için neler neler okuyup izlemeye başlıyorduk. Tüm bunlar öğrenmeyi, öğretmeyi daha da önemlisi edebiyatla bağlar kurmayı sağlıyordu. Edebiyatı gönülden sevmen, çocukluğundan itibaren gelen bağın ve sonrasında öğretmen olarak edebiyatı tecrübe etmen, bu yolla edebiyatla kurduğun yeni bağ seni ne tür aşamalardan geçirdi, sana neler kazandırdı? Şimdiki Melike’nin oluşmasında büyük kırılmalar yaşamanın yanında, büyük kazanımlarının da olduğunu düşünüyorum, ne dersin? Kendimi kurma, kendi oluş sürecimde her ikisinin de vazgeçilmez olmadığını düşünmekle, her ikisini de kutsayıp yüceltmemekle beraber madem bendeler, benimleler, beraberiz o zaman ne yapabiliriz demiş olabilirim hayatımın bir döneminde. Bu soruyu iki açıdan düşünmeye çalışacağım. Öğretmenlik, başlangıçta değilse de zamanla kendini başkasına açmayı, sana açılan başkayı dinlemeyi, duymayı onun sesine, bakışına, tercihlerine açık olmayı öğretebiliyor. Sana ne kadar da uzak, yabancı birilerine kendini nasıl ifade edeceksin, anlatacaksın, duyuracaksın ve onu duyacaksın? Ortak bir zeminde nasıl buluşacaksın? Daha da önemlisi onun yolculuğuna nasıl eşlik edeceksin? Okurken yazanın zihnine açılmak, kurmacanın içindeki dünyada başkalarıyla buluşup onların yürümelerine, durmalarına eşlik etmek, tanık olmakla da yer yer benzer bir durum. Velhasıl okumak, öğretmenlik, edebiyat, eleştiri, inceleme ya da öykü yazmak... bu yan yanalık, aralarına sınırlar çizmeyip hele bir de farklılıklarına rağmen birbirleriyle konuşmaya başladıklarında, anlaşamadıkları zamanlar da dahil esnemeyi, toleransı öğretiyor. Uzun zaman ve emek istiyorlar, o ayrı. Başka bir açıdan da şöyle, başta da belirttiğim kendimizi kurma/oluş sürecimizde, salt edebiyatla/edebiyatta değil pek çok kırılma anı yaşıyoruz. Hele acının ana coğrafyalarından birisi olan Türkiye gibi ülkelerde. Bunların çoğu kolektif acılar, anlar. Kişisel olanlar da son derece politik. Çocukluğu, ilk gençliği Uğur Mumcu’nun öldürülmesine, Sivas Katliamı’na, 90’ların fail meçhullerine, Susurluk’a gazetelerden tanıklık ederek geçmiş kuşaktanım. Sonrası Hrant Dink’in öldürülmesinden Roboski’ye, kadın, çocuk, trans, hayvan, iş cinayetlerinden kentlerin, mahallelerin, ormanların, zeytinlerin, suyun yok edilmesine yakından tanıklıkla, bu sefer sorumluluk alma, bir şeyler yapma duygusu ve çabasıyla da geçti, geçiyor. Edebiyat çoğu zaman hayatın gerisine düşüyor ya da hakikat edebiyatın öylesine üstünde bir yerde konumlanıyor ki bu saydıklarım ve sayamadığım nicesinin yarattığı kırılma hem kendinle hem de yazıyla, edebiyatla bağı değiştirip dönüştürüyor. Hiçkuşu da böylesi bir sürecin parçası olarak doğuyor aslında. ...nedensizliğe, belirsizliğe akışlarına bırakıp öğretilen dil ve gramerin dışına yol almak. Hiçkuşu’nun oluşum aşamalarını konuşmak istiyorum seninle. Nasıl başladı bu macera, ilk kelime kağıda ne zaman düştü? Çünkü ilk gözüme çarpan unsur kelimelerin izleği, sonrasında kurulan cümleler ve bu duruma şiirlerin katkısı. Mesela kitabın başında alıntı yaptığın dört şiirin ortak unsur, -ortak sembol daha doğrusu- “balina” Tamamen tesadüf de olabilir bu fakat Hiçkuşu içerisinde yarattığın evreni balinanın karnında toplamak istemiş olabilir misin? Bu geniş, genel, bilemediğim bir zaman. Hiçkuşu’nun hangi öyküsü ilk yazdığımdı, onun o ilk kelimesi ağzıma ne zaman düştü? Hiç hatırlamıyorum. Bilinçdışımın tıkır tıkır işlediğini biliyorum. Ona müdahale etmediğimi. Her şey olup bittikten sonra, her bir öyküye uzun uzun çalıştığımı. Diyorsun ya kelimelerin izleği. Kelime kelime, hatta ses ses çalıştım. Bunlar, yakın zamanda yazdığım öyküler değil. 2010’a kadar gidiyorlar hatta. Bir toplam. Başkaca toplamlar da vardı elimde, ama ben bu dosyada karar kıldım. Hemen yayımlamak gibi bir telaşım olmadı. Okuyarak, dinleyerek, izleyerek durup düşünüp yazıp bozup kurarak çalıştım. Demlenmesi, dinlenmesi, tamam demek için onların istediği kadar bekledim. “Yarattığım evreni balinanın karnında toplamak istemiş” olabilir miyim? Bilmem, belki de öyle ya da değil. Öyle olduğunu varsayalım beraber. O karında -ki o yaralı, insanın çizdiği, hırpaladığı karın; Moby Dick’i de anımsayalım- toplamak, parçalar halinde acıyla ve sancıyla sessiz bir çığlıkla döküvermek. Döktüklerimi şöyle bir karmak. Sonra iğneyi elime alıp tek tek işlemek. Böyle bir resim belki. Daha çok da nedensizliğe, belirsizliğe akışlarına bırakıp öğretilen dil ve gramerin dışına yol almak. İstediğim, hayal ettiğim biraz da buydu. Kuş, Çan, Ten, Masal. Düzenli kurulmuş bir yapı karşılıyor bizleri. Öykülerin başlıklarını bu şekilde belirleme sebeplerin nelerdi? İçten dışa doğru bir yapı var sanki fakat bölümler boyu ilerledikçe ve öyküler arası etkileşimi de düşündüğümde bir tür içler dışlar çarpımına doğru yol alınıyor sanki, ne dersin? Öyküler arasında kurmuş olduğun bu yapının temelini konuşmak isterim. Bu bölümleme öykülerin izlekleri, imgeleriyle beraber düşünüldüğünde farklı farklı okunabilir sanırım. Kendiliğinden öylece bir sıralama da denebilir. Bölüm, eşik, geçiş, durak... çeşitli adlar vererek Hiçkuşu’nun da dışına çıkarak düşünmeyi deneyeyim. Kendimle, hayatla, hakikatle ilişkim bütünlüklü değil. Geçişkenliği gözeterek, çeşit çeşit iplikle teyellediğim bir ilişki bu. Tam/bütün/olmuşluk hatasına düşmeme çabası. O hata ki kendisinden devşirdiğimiz güçle de beslediğimiz kibrimizde boğuyor bizi sonra. Kendi iç gözümüzü körleştirmese de bulanıklaştırıyor. Oysa o gevşekçe tutturulmuş parçalar kıpırtılı, her an değişmeye, dönüşmeye meyyal. Her an yeniden sökülüp yeniden teyellenmeye de. O yüzden dikmek değil de teyellemek. Öykülerimin kurgusu da burada tarif etmeye çalıştığımdan ayrı değil. Girişi, gelişmesi, sonucu; olay örgüsü, çatışmaları, gerilimleri, doruk noktası, oradan inişi, çözümü, merkezi bir olayı ya da kişileri olan bir öykü yazmayı değil de bunların olmadığı hatta inandırmaya, iknâya, dikkat çekmeye, etkilemeye, şaşırtmaya da çalışmadığım bir öykü yazmayı denedim ben. Düşündüğüm, işlediğim temalar da böyle bir yapı/kurgu istiyordu bence. Öykülerin sonunda, eee şimdi ne oldu, sorusuna cevabım yok. Hiçbir şey ama çok şey. Mesele de o çok’u duymak, duyurmak. Onun taşıdıklarını. İşte onun için de sesler, harfler, kelimelerle yazmak. Büyük dille, büyük cümlelerle konuşmak değil. Bunlar da senin sözünü ettiğin çarpımı doğurdu belki. Seslerle, sessizliklerle kurulan bir çarpım, belki imgeler, izleklerle de. Çöküşün tanıklarıysak olan biteni duymak, anlamak, idrak etmek ve onun karşısında sessiz, dilsiz kalmamak; onu dile getirecek, kaydedecek dili bulmak zorunda olduğumuzu düşünüyorum. İlk öykü ile birlikte toplumsal olanın yapısı konuyor önümüze. Değişime ihtiyacı olan bir yapı bu ve yeniliğe entegre olmaya çalışan bir dille kurulmak isteniyor. Fakat ne mümkün. Anlatım, dil yapısı, kentin gerçekleri ile bunu anlatmaya çalışıyorsun. İlk öykü Kıyamet’i kitaptaki diğer öykülerin kehaneti niteliğinde (haberci kör karga) olduğunu düşünerek biraz bu düşüncelerle okudum. Yaşamda, dilde, ifadede yeni bir yapı inşası söz konusu olabilecek mi, yoksa kıyamet yakın mı gerçekten? Bu söylediğin, bizim her birimizin önce kendimizde neyi, neleri yıkıp yıkamadığımızla, konforlu ya da konforlu olduğunu sandığımız alanları bırakmak isteyip istemediğimizle ilgili. Yeniye/başkaya duyduğumuz ihtiyacı, söylemin, sözün dışına çıkarıp çıkarmadığımızla. Radarlarımızın ayarlarının bozulmaya, bozuk addedilene açık olup olmamasıyla. Tüm bunları denerken dün bugün, eşsiz benzersiz, biricik olduğumuz yanılsamasına kapılmamamızla. Yalnız hissetmememizle ki değiliz de. Mesela Sevim Burak bir işaret fişeği olarak hep yanı başımızda. Latife Tekin keza, ki son romanı Zamansız’in işaret ettiği dil, başlı başına çalışmalık, düşünmelik değil mi? Sonra Ahraz’dan YerKuşağı’na Deniz Gezgin. Buralardan devam etmeyeyim, eksik bırakıp unutup kimseye haksızlık etmek istemem. Dünyaya açılayım; mesela Anna Carson, Jeanette Winterson, Clarice Lispector, Anna Kavan, Claire Kegan... Dilde, edebiyatta, sinemada... mümkünler bizim yaratma cesaretimize, olası riskleri göze alıp almadığımıza bağlı. Kıyamete gelince, kendi kıyametimizi yaşıyoruz belki de. Yaşadığımız bu eko-kıyım kıyamet değilse ne? Ondan azade bir yazı, bugün mümkün mü? Bunların dilde, yapıda, anlamda dönüştürücü, yıkıcı etkisinin olmaması ya da? Bunları yeniden üretecek, ajitasyona gömülü bir dil, kendine dönen, kendini yineleyen anlatılar da değil sözünü ettiğim. O yüzden bu olup bitenler karşısında anlatıyı ve dili yeni baştan düşünmek, kurmak, bunlar için aramak, çalışmak gerekiyor. Çöküşün tanıklarıysak olan biteni duymak, anlamak, idrak etmek ve onun karşısında sessiz, dilsiz kalmamak; onu dile getirecek, kaydedecek dili bulmak zorunda olduğumuzu düşünüyorum. Temsilin dışında, açık uçlu, katları olan; öteki addedilene açılıp sınırları muğlaklaştıran göçebe dil. Belki de kolektif yasın da dili. Sessizlikler, eksiklikler, boşluklarla konuşan. Esas olan, ırkçılıktan cinsiyetçiliğe etnik kimlikten inanca cinsel yönelimden sınıfa çeşit çeşit sebeple maruz kaldığımız şiddete dair düşünürken insan dışı canlıların yaşadığını, onlara yaşattığımızı diğerlerinden ayıramayacağımız gerçeği, bilgisiyle düşünmeye çalışmak. Kuşlar, böcekler, bitkiler, ağaçlar, ağaçlardaki meyveler… İnsandan ziyade yerküredeki diğer canlı mahlukatların –yerkürede sadece insan yaşamıyor dercesine- öyküleri birbirine bağlamasını istemişsin. Sonuçta yine insana dair olup biten her şey ama Hiçkuşu’ndaki öyküler ekosisteme dair öyküler ağırlıklı olarak, ne dersin? İnsan ile ekosistem adına bir farkındalığı, dengeyi, düzeni yakalamaya çalışmak Hiçkuşu’nun yörüngesini oluşturmuş denilebilir mi? “Yerkürede sadece insan yaşamıyor dercesine”, en sade ve temiz haliyle böyle. Ancak “ağırlıklı olarak ekosisteme dair öyküler” görüşünü pek sevsem de Hiçkuşu için iddialı olmasından korkarım. Benim de böyle bir iddiam yok tabii. Ama evet yeryüzü bu kitabın öznelerinden biri. Bunu rahatlıkla söyleyebilirim. Val Plumwood, insan kavramının kendisinin son derece normatif olduğunu söyler Feminizm ve Doğaya Hükmetmek’te (Metis, Çev. Başak Ertür). İnsan oluşa saplanıp kalmak, insanı -erkek/beyaz insanı- merkeze alarak yaşamak o normatif alana sıkışmak demek. Bunu bir kez fark ettiğinizde, üstüne gittiğinizde aynı insan/canlı olmanın mümkün olduğunu sanmıyorum. Ben de işte bu normları, insan merkezciliği yeniden üretmeden nasıl yazabileceğimi düşündüm, bunun yollarını aradım Hiçkuşu’ndaki öykülerde. Bir yandan da yaşamla kurduğumuz bağlar nasılsa okumak ya da yazmakla kurduklarımız da kendiliğinden yakınlaşıyor, benziyor. Hiçkuşu’ndaki öyküler, elbette başlı başına bu meselelerin öyküleri değil. Böyle bir iddiası da yok dediğim gibi. Esas olan, ırkçılıktan cinsiyetçiliğe etnik kimlikten inanca cinsel yönelimden sınıfa çeşit çeşit sebeple maruz kaldığımız şiddete dair düşünürken insan dışı canlıların yaşadığını, onlara yaşattığımızı diğerlerinden ayıramayacağımız gerçeği, bilgisiyle düşünmeye çalışmak. Bir şenlik, düğün, neşe söz konusuysa da böyle bu. Bir cevap değil de, faili de olduğumuz eko-kıyım/kırım karşısında bugün edebiyat ne, nasıl yapacak sorusu yazarken hep aklımdaydı, aklımda da. Öykülerin zihnimde çağrışımlara sebebiyet veren mitolojik özelliklerini konuşmak isterim. Cevizi ve İnciri yani. Neden böyle mitolojik, kadim hikâye çağrışımları yaptı bende her bir öyküde neredeyse yer alan ve öyküleri birbirine de bir şekilde bağlayan ceviz ve incirler bilemiyorum fakat bu çok değerli iki yemişin mitolojideki yerleri ayrıdır. İncir denince hemen tanrıça Demeter aklımıza gelir; bolluğu, bereketi ve kadın cinsel organını temsil eder. Ceviz ise kabukludur ve bir yerde bir ceviz ağacı varsa çevresinde başka hiçbir ağaç yetişmez. İncir ve ceviz, evet. Senelerdir metin çözümlesiyle uğraşıp yazan ve bunu öğretmeye de çalışan biri olarak incir ve ceviz, sadece incir ve ceviz ağacı desem hiç inandırıcı olmam sanırım değil mi? Ama vallahi öyle. Bir yandan da benim eşlikçilerim onlar. Yazarken, çalışırken, dururken kalkıp kalkıp baktığım avludaki yârenlerim. Ötesini berisi bilinçdışı ki bu kitapta bilinçdışının önüne neredeyse hiç set çekmedim, duvar örmedim. Ama anlamdırmaları öykülerin içindeki iplikleri söküp bağlayacak okura bırakmak isterim. Tıpkı senin kurduğun bu bağlar gibi. Teşekkür ederim. Bakalım daha neler çıkacak? Mukadder ve Leyal ve Leyal ile Hiçkuşu arasındaki bağı konuşmak istiyorum seninle fakat Şakkıdı da Şakkıdı öyküsü özelinde. Çünkü işin içinde Hafize de var, Yusuf da var. (Yusufyalnızdeğildir!) Hangi toplum olursa olsun bir toplumda kadın olmak ve Queer bir yerden hayata bakabilmek meselesini önümüze koyabildikleri için bu karakterler çok önemli. Bu yüzden Şakkıdı öyküsünü tüm bu karakterleri kapsayacak şekilde özellikle konuşmak istedim. Melike acaba ilk bu öyküyü mü yazdı diye de düşündüm. Başucu yazarlarımdan Sara Ahmed, “Temas bize şans tanır.” der, bunu değerlendirmek zorunda olmadığımızı, geri de çevirebileceğimizi, sırtımızı dönebileceğimizi, bedenlerimiz etrafına surlar çevirebileceğimizi, feminizmin de bir sura dönüştürülebileceğini söyler. Şöyle devam eder “İşte bu yüzden, yarenlik sözcüğünü kullandığımda sırtımı bir diğer duvara yaslıyorum. Bu sözcük, sıkça doğal bir çekim, doğal bir yatkınlık belirtmek için kullanılır. Çekiçlerin yakınlığı, edinilmiş bir yarenliktir; bedenlerimizi barındıran dünyaları lime lime edenlere çekim duyarız. Potansiyeli atomik bir şey olarak düşünüyorum: parçacıklar arasında onların bağdaşmasına sebep olan bir çekim ya da güç. Güçlerimizi bağdaştırmak için şansımızı denemeliyiz.”[1] Şakkıdı da Şakkıdı öyküsü biraz böyle bir yârenlik öyküsü diyebilirim. Katı, sınırlı, kurallarla çevrili olabilecek bir alanın/mekânın/ilişkilerin tam da bunun parçası olan kişilerce nasıl lime lime edildiğinin, edebileceğinin öyküsü. Hemen her öyküde gözettiğim şuydu, anlattığım, gösterdiğim her ne olursa olsun o sorunu, acıyı, felaketi ve daha da ötesinde bana ait olmayan, ama kendimi parçası bildiğim, kıldığım yası sömürmemek, tüketmemek, onun adına konuşmamak, rol çalmamak ve onu yeniden üretmemek. O yüzden öykülerin evden bir şekilde dışa, sokağa, şehre açılması gibi karanlığın, ağırlığın içinde bir ses de şakkıdı. Yazılma sırasına gelince. Dosya haline getirip üzerinde epeyce de çalışıp yol aldıktan sonra çıktı bu öykü. Bu kitaba alıp almamaya kararsız kaldığımda öykülere çalışma sürecimde önerisini, desteğini hiç esirgemeyen okur yazar arkadaşlarımla konuştum. Sonra girdi. O bölümün sonun tam da yeriydi. Oradaki yarenlik, değişme dönüşme esneme potansiyellerini göstermek, duyurmak istedim. Bu potansiyelleri bedenlerimizde taşıyoruz. Yeter ki üzerindeki, tahakkümü silkeleyip atabilecek gücü bulalım, vazgeçmeyelim. Queer, kesişimsel, insan merkezci olmayan bir bakışın, dilin az evvel de konuştuk ya dolayısıyla bunlarla kurulacak edebiyatın, siyasetin mümkünlerini düşünmek de tıkır tıkır işliyordu yazarken kıyıda kenarda köşede bir yerde. Ama tüm bunlar yazmanın, yazdığımın, öykünün önüne de geçmiyor. Etik ve estetik sorumluluğu kavgaya tutuşturmamak, birbirlerini bastırmalarına müsaade de etmemek gerekiyor. Dili kırıp parçalamaya katkısı ise tartışmasız. Pandemi zorlu bir süreçti. Nasıl geçti, okuyabildin mi bu süreçte? Yeni keşfettiğin yazarlar veya yeniden tekrar eline aldığın kitaplar oldu mu? Bahsettiğim çalışma süreci, teorik okumalar bunların hepsi geniş zamana yayılan aralıklarla da süren kapandığımız bu dönemde gerçekleşti ben de pek çoğumuz gibi. Bedenimiz, emeğimiz, aşımız, hayvanlarımız, barınma, buluşma alanlarımız vb. açıdan kendimizi zaten neredeyse hiç güvende hissetmeden yaşıyorduk. Ama bu sefer büyük bir kırılma yaşadık. Başta ben de afalladım. Neyi tutsam elimde kaldı. İş yapma biçimlerimiz değişti. Kimilerimiz için özellikle ekonomik açıdan çok zor bir dönemdi ki sonrası bu açıdan daha büyük yıkımları doğurdu. Benim 2015’ten bu yana başka türlü bir iş gelir gider tüketim dengesini öğrenmeye çalıştığım bir dönemin nispeten küçülmeyi becerdiğim bir zamanına denk geldi. İyice içime, kendime çekildim. Kendimi neredeyse hallaç pamuğu gibi attım. Bir yandan da nicedir bekleyen kimi kitapları okudum, filmleri izledim, uzun uzun yürüdüm. Bildiğim, okuduğum şairlere tekrar tekrar döndüm. Bu öykülere çalıştım. Şehrin az insanlı halinin seslerini dinleyip not ediyordum. Apartmanın, boşluğun, avlunun da. Hiç duymadığım seslerdi. İş makinalarının, hiltilerin sesleri azalmıştı. Şahane bir dönemmiş gibi anlattım ama değildi elbette. Yoksulluğun derinleşmesi, işsizlik, açlık, ölümler. Ne çok kayıp. Acılar, yaslar. Yetişip el veremediklerimiz oldu. Baş etmesi kolay olmayan tuhaf ve zor bir dönemdi. Sorunun sınırları içinde kalıp buralara girmiyorum. Bize yapıp ettiklerini hâlâ kavradık mı emin değilim. Ama işte endişe, korku, kaygımı okumaya, yazmaya ikâme etmesem ne olurdu, bilmiyorum. Son olarak dünya nezdinde bir yenilenmeden bahsediliyor fakat neyin yenilenmesi? Yenilenme adına umutlu olduğun bir konu var mı? Hem genel dünya hali, vaziyeti açısından hem de edebiyatta yenilenme, dönüşüm açısından soruyorum. Teşekkür ederim. Zor soru. Mülkiyetle, mülke; sahip olmaktan aldığımız güç, güven, konforla bağımız değişmedikçe umut kolay olmasa gerek. Bu çağı nasıl tanımlarım? Kibir çağı, hoyrat çağ, özgüven çağı, ego patlaması çağı... Bunlar iliklerimize kadar sirayet etmiş, yapıp ettiğimiz her şeye, tüm ilişkilerimize bulaşıyor. Elbette edebiyatla, yazmakla, yazdığımızla bağımıza da. Ama ben umut ve umutsuzluk ikiliğine sıkışmadan düşünmekten yanayım. O aralık ya felç ediyor ya da kör bir umuda sevk ediyor. Yaşadığımız her nefret suçuna, şiddete, kıyıma, katliama aralarındaki bağları da görerek yaklaşmayı öğrenmemiz gerekiyor artık. Bu, bakışı ve en önemlisi dili de değiştirecek. Dolayısıyla yazılanları da. Rollo May Yaratma Cesareti’nde (Metis, Çev. Alper Oysal) yeni biçimler, yeni semboller, yeni modeller bulunmasının altını çizer ve şöyle devam eder: “cesaret, daha çok, umutsuzluğa rağmen ilerleyebilme yetisidir. Gerekli olan cesaret salt inatçılık da değildir –mutlaka başkalarıyla birlikte yaratmak durumunda kalacağız. Fakat eğer kendi özgün fikirlerinizi ifade etmezseniz, kendi varlığınızı dinlemezseniz, kendinize ihanet etmiş olacaksınız. Bütüne katıda bulunmadığınız için ihanetiniz topluma karşı olacak.” Hayatta da edebiyatta da ihtiyacımız olan bu yaratma cesaretidir belki de. Ben de çok teşekkür ederim sevgili Aynur. [1] Sara Ahmed, Çekiçlerin Yarenliği, Çevirenler: Erdem Gürsu, Onur Çimen, Medusa Aslı Editörler: Pınar Büyüktaş, Gülkan Noir Redaksiyon: Gül İçel, http://www.pembehayat.org/uploads/editor/files/%C3%87eki%C3%A7lerin%20Yarenli%C4%9Fi_sonnn.pdf HİÇKUŞU Melike Koçak Can Yayınları, 2023 Tür: Öykü 96 s.
- A’dan Z’ye 1000 mitolojik karakter
A’dan Z’ye 1000 mitolojik karakterin kısa açıklamalarıyla dolu bu kitap, mitoloji severlerin vazgeçemeyeceği bir kaynak… 1000 Mitolojik Karakter, pek çok medeniyetin efsanelerinde kendine yer bulan tanrılar, tanrıçalar, kahramanlar, devler, periler gibi önemli mitolojik karakterleri hem onları tanımamız gereken özellikleriyle hem de birbirleriyle olan ilişkileri bağlamında değerlendirerek okura sunuyor. Görsellerle desteklenen bu kitap, mitoloji okumalarınızda da faydalanabileceğiniz bir içeriğe sahip. Amerikalı bir yazar olan Edward Sylvester Ellis (1840 - 1916), Ohio'da doğdu. On dokuzuncu yüzyılın önemli bir yazarıydı ve kendi adı ve birkaç takma adla yüzlerce ucuz roman yazdı. Erkek hikayelerinde uzmandı ve en çok Deerhunter romanlarıyla tanınır. Kariyerinin ilerleyen dönemlerinde ciddi biyografi ve tarih eserleri de yazdı. Eserleri arasında The Huge Hunter (1868) ve Seth Jones veya the Captives of the Frontier sayılabilir. 1000 MİTOLOJİK KARAKTER Edward S. Ellis Maya Kitap, 2023 Çeviri: Macidegül Batmaz Tür: Mitoloji 176 s.
- Sembol ve Anlam: Batı Resminde Kutsalın Temsili
Sanat tarihçisi Serap Yüzgüller’in yazdığı Sembol ve Anlam: Batı Resminde Kutsalın Temsili, Batı resmini anlam bakımından daha iyi değerlendirebilmek, resimlerde kullanılan sembolik öğeler aracılığıyla anlam katmanlarını zenginleştirmek suretiyle eserin anlatısının nasıl güçlendirildiğini görebilmek için gerekli bilgileri veriyor. Sembol ve anlam ilişkisine dayanan sanat, üretildiği toplumların iç dinamiklerinin yanı sıra inançlarıyla, gelenekleriyle, kültürel birikimleriyle belirlenen bir görsel dil kullanıyor. Özellikle her coğrafyanın klasik sanatıyla ilgilenmek isteyenlerin, o coğrafyaların ilgili dönemlerinde sahip oldukları sembolik dili anlayabilmesi için kültür ve dinler tarihi hakkında bilgi sahibi olması gerekiyor. Yaklaşık on sekizinci yüzyıla kadar geçen süreçte Batı sanatında dini, mitolojik, tarihi konulara odaklanan eserler üretildiği de göz önüne alınırsa, Batı resmindeki anlama ulaşmanın kilidini açan anahtarın sembolleri ve motifleri bilmek olduğu açıkça görülüyor. Kitapta, ortak sembolik görsel dilini “kutsal” üzerinden kurup geliştiren Batı kültüründe Ortaçağ, Rönesans, Maniyerist ve Barok dönem resim sanatında sıklıkla kullanılan on temel motif inceleniyor. Sembol ve Anlam: Batı Resminde Kutsalın Temsili, kutsalı ifşa ve inşa ederken bu motiflerin nasıl kullanıldığına, nüanslarla onlara nasıl farklı anlamlar kazandırıldığına ve bir resme bu “gösterenler” doğrultusunda bakıldığında anlamın nasıl derinleştiğine dair bilgi sahibi olmak isteyen okuyucularla sanatsal, ikonografik, teolojik bir buluşma sağlıyor. Serap Yüzgüller 1977 yılında İstanbul’da doğdu. 1999 yılında İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü’nden mezun oldu. 2002 yılında İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı’ndan yüksek lisans derecesi aldı. 2008 yılında aynı bölümde Prof. Dr. Uşun Tükel danışmanlığında başladığı doktora çalışmasını, “Batı Sanatında İsa’nın Mucizelerinin İkonografisi: Başlangıcından Karşı-Reformasyon’a Kadar” başlıklı tezini vererek tamamladı. Doktora çalışması sırasında TÜBİTAK bursuyla gittiği Londra Warburg Institute’de araştırmacı olarak bulundu. İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü’nde Doçent olarak görev yapmakta olan Yüzgüller, aynı zamanda Okan Üniversitesi Tiyatro Bölümü’nde “Mitoloji ve İkonografi” derslerini vermektedir. Uşun Tükel ile birlikte “Sözden İmgeye: Batı Sanatında İkonografi” başlıklı kitabın yazarı olan Yüzgüller, Batı sanatı ve ikonografisi üzerine çalışmalarını editörlük ve çeviri alanlarında da sürdürmektedir. SEMBOL VE ANLAM Serap Yüzgüller Hayalperest Kitap, 2023 262 s.
- “Ölümün hemen ötesinde, ölümsüzlüğün bir adım gerisindeyim...”
Özlem Anar, kendine özgü ironik üslubuyla sıra dışı bir “kişisel düşüş” hikâyesine çağırıyor okuru: “Cesur yeni dünya”da dönüşümün peşine düşenlerin romanı, Gümüş Kordon... Başarısız bir evliliğin ve belirsiz kaderin avucunda her fani gibi kendini çaresiz hisseden emekli bankacı Perihan, her türlü kuşkudan arınmış hayatların kapılarını aralayan bir “Peri”ye dönüşüverir. Büyüyen egosunun gölgesinde, kalmakla gitmek arasındaki o zorlu geçitte sıkışınca, her şeyin aslında pamuk ipliğine bağlı olduğu, insan denen muammanın “genellenemeyeceği” gerçeğiyle yüzleşecektir... Yaşayanların gülüp ağladığı, günlük hayatın akışı içinde zamanı kovaladığı dünyanın dışındaydım. Diğer âlemin varlığından bile emin olamıyordum artık. Hani o beyaz ışık neredeydi? Gri alanın solgun renkleri içinde Platon’un mağarasına tıkılmış kalmıştım bir nevi. Kesinlikten kesinlikle emin olan ve başkalarını da buna inandıran biri olarak sıkıntımla baş başaydım. Mağaradakilere cenneti vaat etmiştim oysa. Fatma Özlem Anar, İzmir'de dünyaya geldi. Felsefe öğretmeni olarak görev yapmaktadır. Türk edebiyatında roman dalında eserler kaleme aldı. İlk romanı Kayıp Ruhlar Kitabı Antik Zaman Hikayeleri 2016 yılında Yitik Ülke Yayınlarından çıktı. Bu eseri Aşık Kedi (2017), Yeşil Mühürlü Masal (2018) ve Son Sözler (2019) gibi eserleri izledi. Yazın çalışmalarını devam ettiren Özlem Anar; yazar, İhsan Oktay Anar'ın eşidir. İhsan Oktay Anar tarafından kapak çizimi yapılan ve yayına hazırlanan Kayıp Ruhlar Kitabı Antik Zaman Hikâyeleri (2016) Özlem Anar'ın ilk romanıdır. Yazar bu eserde okuyucunun hayal gücünü zorlayarak Antik Yunan Tanrılarının yaşadığı dönemlere götürür. Yazar; ikinci romanı Âşık Kedi’de bir kedinin gözünden sahiplerini, eve gelenleri, entelektüel kişileri, çocukları, sokakta yaşamını, kedilerin içgüdülerini, onların misafire bakışını ele alır. GÜMÜŞ KORDON Özlem Anar Everest Yayınları, 2023 Tür: Roman 192 s.
- Öykü: Yuri Gagarin
“İyi ki geldiniz Nurten, insan sevdiğinin yüzünü görünce özlemini daha iyi anlıyor.” Hakan İşcen “Annenle ara ara görüştük; ama seni görmeyeli uzun zaman oldu.” “En az on beş yıl; Ankara’ya, üniversiteye giderken ayrılmıştım. Zaman ne çabuk geçiyor değil mi?” Şükran Teyze sevgiyle elini annemin dizine hafifçe vurdu: “İyi ki geldiniz Nurten, insan sevdiğinin yüzünü görünce özlemini daha iyi anlıyor.” “İstanbul’a gelir de seni çiğner miyim Şükran; Elif seminerim var dediği günden beri peşindeyim onun. Seni ve mahalleyi yeniden göreceğim diye öyle heyecanlandım ki… Hem bu kez özellikle görmek istedin diye, Elif’i de elinden tuttum getirdim. Evlense de tam bir iş kadını oldu demiştim ya; al kendin gör!” Şimdi hesapladım, tam tamına on yedi yıl olmuş… Şükran Teyzelerle kapı komşusuyduk. Aşağısı, Sarıyer sahili bayağı değişmiş; ama bizim mahalle aynı kalmış sanki. Zaten burası Büyükdere sayılır. Aynı eski yüzlü evler, Arnavut kaldırımı sokaklar, hatta balkonlardan sarkan çamaşırlar da aynı. Yoksa sokağın başında koşturan o çocuklar da biz miyiz?.. Salonun sineklik kaplanmış penceresinden akan boğaz, canlı bir tablo gibi boyası yer yer dökülmüş ahşap pervaz tarafından çerçevelenmişti. Sırtını tepeye yaslayan bu evin, biricik göz alıcı eşyası da bu eşsiz tablo olmalıydı. Rengi kaçmış kadife koltuklar, meşe yemek masası, köşede aynalı ceviz büfe. Yerdeki eprimiş halıyla kapı dibindeki odun sobası ise, bunlarla uyum sağlamak şöyle dursun, ikinci el mobilya satışı yapan mağaza görüntüsü oluşturuyordu. Duvarda bir vergi levhası eksikti. Bu birbiriyle geçimsiz eşyalar, görünen o ki, ömrünü denize bakarak tüketmiş acılı bir ruhun hatıralarından kalan son kanıtlardı. “Suphi Bey ne zaman vefat etti Nurten?” “Elif?.. Beş yıl oldu değil mi?” “Beş yılı geçti anne; doksan dörtte.” Boğazdan geçen gemiye bakarak, sözüm ona hüznünü bizden kaçırdı annem. “Ne de olsa erkek evin direği Şükran. Çocuklara hissettirmesem de yarım yok gibi…” “Bilmez miyim… Osman da öleli on yıl oldu; hâlâ boşluğu göğsümde. ‘Kaptanla evlenme.’ demişlerdi; ‘Evliyken dul kalırsın.’ Haklıydılar; bazen iki-üç ay eve hiç uğramazdı. Ama yine de kol kanat gererdi hepimize. Bazen uzun bir seyre çıktı diye düşünüyorum…” Şükran Teyze’nin çocukluğumdan beri hatırladığım bu hüznü, boğazın akıntısına kapılıp gidecek gibi değildi. “Üç çocuğumla kalakaldık kuru başımıza… Lale ile Gülşen evlenip kendilerini kurtardılar. Ama Ergün’ün durumunu biliyorsunuz. Zor günler geçirdik. Geç de olsa babasından maaş bağlatınca, biraz olsun rahatladık. Hem sigortası da var artık; bazı ilaçlar epey para tutuyor. Bütün iş heyetin önüne çıkıncaya kadar. Üç soru sordular yavruma; beş dakikada aldık raporu. Tabii, adamlar hemen anladılar durumu…” “Sahi Ergün nerede Şükran Teyze, şimdi nasıl?” “Bana göre fazla değişen bir şey yok kızım, bilmez misin benim şanssız yavrumu… Doktor, bu gelişmeyi bile mucize addediyor. Kuru bir ana sevgisinden başka, benim verdiğim bir şey yok. Koca adam oldu; hâlâ gemilerle avunuyor. Armut dibine düşermiş; ne yapsın, herhangi bir işte çalışacak durumu yok. Ne neşesi ne kederi, adam gibi değil. Babasının ölümüne bile doğru dürüst üzülemedi yavrum… Üst katta ona bir yer yaptık; bana kader yoldaşı, ana-oğul birlikte yaşayıp gidiyoruz. Tek derdim, ben öldükten sonra ne olacağı… Birazdan çağırırım, görürsünüz.” “Mahalledeki en güçlü çocuktu; onun cüssesinden korkar, yanımıza yaklaşamazlardı… Belki şimdi unutmuştur bizi.” “O mu... Ben unuturum, o unutmaz! Gerçi kafası bir sürü gereksiz bilgiyle dolu ama sizleri asla unutmaz kızım. Özellikle seni!..” *** “Ergün nasılsın? Bizi hatırladın mı?” “Tabii! Elif!” Şükran Teyze, başıyla annemi işaret etti: “Ya bu kim oğlum?” “Elif’in annesi Nurten.” “Maşallah, nasıl da hatırlıyorsun Ergün oğlum.” “İki oğlun var. Biri Ayhan, biri Okan; Ayhan yirmi bir, Okan on sekiz… Babaları Suphi, kırk yedi yaşında. Elif, on altı; Nurten, kırk beş yaşında!” Sanki biz orada yokmuşçasına kendi başına mırıldandı Şükran Teyze: “Fotoğraflardan… Herkes kare kare beyninin içinde. Keşke onun ezberlediği gibi, ait olduğumuz fotoğrafta kalıp hep orada yaşayabilsek…” Annem, kırk beş yaşında olduğuna çok sevinmişti. “Oh, ağzından bal damlıyor Ergün. Sakın yeni fotoğraflarımıza bakma!” Şükran Teyze ile annem iki liseli kız gibi birbirlerine bakışarak kıkırdadılar. Ergün bana dönerek, biraz önceki mekanik ses tonundan sonra, hiç beklenmeyecek bir sıcaklıkla sordu: “Fotoğraflarımı görmek ister misin?” Ben elimde olmadan Şükran Teyze’ye baktım. Başını olur anlamında hafifçe eğerken gözlerini sevgiyle kıstı. Ergün’ün şakakları grileşmiş olsa da bakışları hiç değişmemişti. Hâlâ ifadesizdi. Elbisemdeki hayali bir böceği izler gibi gözlerini kaçırarak konuşuyordu. Geniş bir alın, üstünkörü ıslatılarak yatırılmaya çalışılmış siyah, inatçı saçlar. Burun, bu portrenin tartışmasız kötü adamıydı. Gözlerin elde olmayarak terk ettiği meydan, bembeyaz dişlere kalmıştı. Tıraşlı olmasına rağmen sakalının seyrekliği fark ediliyordu. Üstü tüylenmiş, mavi renkli dik yaka bir kazak. Dizleri aşınarak yer etmiş kot pantolon. Lacivert çorap üstüne giydiği rengi atmış deri sandaletler. Evin dış cephesindeki merdivenden üst kata çıktık. Burası ayrı bir çatı dairesi idi. Küçük salondan geçip dipteki odaya girdik. “Burada yatıyorum işte.” Girer girmez öylece kalakaldım… Oda, her şeyi görmüş geçirmiş bir gözü dahi irkiltecek farklı bir görünüme sahipti. Dört duvar da gazetelerden, dergilerden kesilmiş irili ufaklı tanker fotoğrafları, gemi kartpostallarıyla kaplıydı. Duvara çivilenmiş mukavva yüzeyler üzerine raptiyelerle tutturulmuş eski tip yelkenliler, kosterler, yolcu gemileri. Sadece yatağın başucunda hemen fark edilen bir boşluk vardı. Elimde olmadan sözcükler dudaklarımdan döküldü. “Ergün? Bunlar? Bunlar nedir?..” Başka sorulara gebe kısa bir yanıt geldi. “Gemiler… Gemilerim!” Belli ki bu evde bu tür gereksiz sorular, uzun zamandır sorulmuyordu. Köşede bir yatak, yanında küçük ahşap komodin, karşı duvar dibinde bir şifoniyer. Üstünde bir pikap. “İşte fotoğraflar!” Önüme kocaman hasır bir sepet koydu. Yüzlerce siyah-beyaz fotoğraf. Çoğu sararmıştı. Asetonu andıran tuhaf bir kokuları vardı. Sanki o koku da onlarla birlikte eskiye aitti. Ben eskilerden tanıdık bir yüz bulmak umuduyla sepeti eşelerken, o, kız kardeşi Lale’nin ilkokuldaki sınıf resmini bulmuş, bana teker teker tanıtıyordu. “Can… Mustafa… Oya… Mehmet… Serpil… Kasabın oğlu Mehmet… Lale… Halit…” “Kilyos Plajı!... Tüm mahalle burada! Ayhan’la Okan’a bak, ne kadar tıfıllar… Yetmiş yedi, yetmiş sekiz olmalı…” “11 Temmuz 1979!” “Doğru, arkasında yazıyor. Ben daha ortaokuldayım.” “Mavi çiçekli elbisen duruyor mu?” “Hangisi?” “Bak, bu işte!” Şifoniyerin çekmecesinden ayrı bir fotoğraf getirdi. Mahalledeki perili köşkün önünde poz vermişim. Çocukluk anılarımıza yataklık eden o terk edilmiş köşk… “Hatırlamadım bu elbiseyi. Hem bu fotoğraf siyah-beyaz; elbisenin rengini…” “Elbisen sarı! Üzerindeki çiçekler de mavi.” Odadaki çalar saatin canhıraş sesiyle irkildim. Ergün telaşla yanımdan fırladı. “Saat iki! Dişlerimi fırçalamalıyım; sabah sekizde, öğlen ikide, akşam dokuzda!” Kapının arkasında asılı duran bir el havlusunu alıp odadan çıktı. Şifoniyerin üstünde Dual marka bir pikap. Ortada plak görünmüyordu. İlk çekmeceyi açtım. Küçük defterlerle doluydu. Sayfalarda bozuk bir yazıyla sanırım gemiler hakkında alınmış notlar vardı. İkinci çekmecede birkaç tane fotoğraf albümü. Ve bir zarf. Açtım baktım. Yine eski mahalle fotoğrafları. Ne tesadüf; hepsinde de ben varım?.. Belki de ben geliyorum diye hazırladı?.. Ayak sesini duyunca hızla o çekmeceyi kapatıp bir altındakini açtım. Rayından kurtulan çekmeceyle birlikte, bir sürü renkli, küçük artist resmi yere döküldü. “Üç yüz kırk iki tane artist var! Otuz iki tane Cüneyt Arkın, Yirmi altı tane Ayhan Işık.” Eski sakızlardan çıkma resimleri telaşla toparlarken, bir yandan da elleri kurabiye kavanozunda yakalanmış bir ruh haliyle açıklamaya çabaladım. “Plakları arıyordum. Belki çalarız diye. Özür dilerim.” Şifoniyerin yanındaki dolap bölümünü açtı. Kilitli küçük çantaların içinde, özenle numaralandırılarak, naylon kılıflara yerleştirilmiş yığınla eski kırk beşlik plak vardı. Fişi prize sokup pikabın üzerindeki koyu renkli mika kapağı büyük bir dikkatle kaldırdı. En sağdaki silindir düğmeyi çevirince hemen üstünde küçük kırmızı bir ışık yandı. Eski bir tıraş fırçasıyla iğneyi temizledi; kulakları tırmalayan o hışırtıyla hoparlörün komodinin altında olduğunu o zaman fark ettim. Kucağımdaki çantadan bir tane rastgele plak seçip uzattım. Kadife bir bezle özenle sildi, pikaba yerleştirdi. ‘Aşk eski bir yalan; Adem’le Havva’dan kalan…’ Plak çalarken Ergün belli belirsiz mırıldanıyordu: “No; iki yüz seksen sekiz. Kâmuran Akkor; Aşk eski bir yalan. Arkası; Kokladığım ilk ve son çiçeksin. Vasfi Uçaroğlu Orkestrası. Söz; Sezen Cumhur Önal. Sahibinin sesi; Gramofon Limited Şirketi. Perakende fiyatı; on lira.” Bir an durdu; gözleri görmüyor da benim hâlâ odada olduğumu anlamaya çalışıyormuş gibi: “Elif?” “Evet?” “Ben plakların asıl yüzünü değil, hep arka yüzünü dinlerim.” Ne diyeceğimi bilemedim. Neredeyse kırk yaşında bir adama çocuk sevecenliğiyle yaklaşmayı garipsiyordum. Ama bu, sanırım odadaki bütün özürleri örten en kolay yoldu. Onun neyi, ne kadar algılayabildiğini kestiremediğim için hayatımın en kısa, en basit tümcelerini kurmaya çabalıyordum. Onu incitmek yerine, kendi zekâmı törpülemek sanki beynimin doğal bir refleksiydi. “Biliyor musun, artık anneme ben bakıyorum, para kazandım.” “Sahi mi?” “Tabii! Bize babamın maaşını bağlamıyorlardı. Doktorların önüne çıktım; üç soru sordular bana. Hadi oğlum Ergün dedim; bunu başarmalısın. İyi düşün!” “Sonra?” “Soruların hepsini bildim. Maaşı hakkettim! Yoksa vermiyorlardı. Annem koştu; sarıldı. Bir daha bana soru sormalarını istemiyorum Elif. Bazı sorular çok zor!” “Sormayacaklar Ergün; inan bana, sormayacaklar…” Ne yapmam gerektiğini bilmiyordum. Oysa ne yapmamam gerektiğini çok iyi biliyordum. Ama beceremedim. “Ağlıyor musun?” “Plaklar… Eski şarkılar beni her zaman biraz hüzünlendirir.” “Kaldıracağım onları! Üzdüler seni. Anneme yaptıkları gibi.” Pikabı bu kez üstünkörü kapattı, plakları alelacele topladı. Sesimi çıkarmadım. “Neden plakların arka yüzünü dinliyorsun, numaralandırmak için mi?” “Kimse dinlemez ki o yüzü…” Ruhumdaki gelgitler beni hoyratça itip kakmaya başlamıştı. “Müzik odamı görmek ister misin?” “Tabii.” Bitişik odaya geçtik. Kapkaranlıktı. Işığı açtı. Bütün pencereler, duvarlar siyah naylonumsu bir malzemeyle baştan savma izole edilmişti. Köşede eski bir davul takımı duruyordu. Divanın üzerinde de bir akordeon. Ergün girer girmez telaşla açıklamaya çabaladı. “Babam gürültü yüzünden gitmedi! Ben davulumla hiç rahatsız etmezdim onu.” “Biliyorum Ergün, yani… öyle olmalı.” Divana gidip akordeonun yanına oturdu. Bir eliyle tuşları okşuyordu. Bana baktı. Böcek, önce sol omzuma, sonra dizimden halıya indi. Daha sonra birden kanatlanarak heyecanla saçıma kondu. “Çalayım mı?” “Çok isterim.” Akordeonun kösele kayışını iki omzundan geçirdi. “Hangi şarkıyı?” Beklemediğim bu soru karşısında bocaladığımı görünce, portatif masanın üstündeki nota kitabını işaret etti. “Bir sayfa numarası söyle.” “Otuz dört!” Solgun floresan ışığı, duvarlardaki siyah renkle birlikte hem içimi hem odayı daha beter karartmıştı. Ama bilinçsizce de olsa bütün kötülüklerden arındırılmış bu odayı, sıcacık bir tını bir anda aydınlattı. ‘Dağlara çem düşende Bülbüle gam düşende Ruhum bedenden oynar Yadıma sen düşende.’ Bu kez yanaklarımdan süzülenleri gizlemek için odanın önündeki küçük balkona çıktım. Güneş boğazın bu yakasına geçmiş, karşı kıyının pencerelerinde ateşler yanmaya başlamıştı. O yaşıma dek elde ettiğim her şey, anlamını oracıkta yitirdi sanki. Yıllardır uğramadığım ve eksikliğini hiç hissetmediğim bu mekânda neden ağlıyordum ki?.. İçerideki adama mı acıyordum? Yoksa onun gibi, küçük mutluluklarla yetineceğim bir mekâna ve zamana ruhumu sığdıramadığımı bildiğim için, kendime mi?.. ‘Kızıl gül olmayaydı Sararıp solmayaydı Bir ayrılık, bir ölüm Heç biri olmayaydı.’ Ürperdim. İçeri girdim. “Çok güzel Ergün; gerçekten çok güzel çalıyorsun.” “Elif! Ben seni hiç unutmadım. Fotoğraftaki herkesi biliyorum. Ama onları hiç düşünmedim. Senin fotoğrafların farklı. Canlıymışsın gibi, işim olmadığında konuşuyorsun bazen benimle.” O an, Ergün ilk kez gözlerimin içine baktı. Belki de o böcek, artık renkli bir kelebeğe dönüşüp karşıdaki gelincik tarlasına doğru, sonsuza dek uçup gitmişti. “Yeniden fotoğraflarını odamdaki duvara yapıştırabilir miyim?” “Ne?” “Annem bu sabah çekmeceye kaldırdı onları. Tekrar yerine koyabilir miyim?” O an Ergün, bambaşka göründü bana. Eski filmlerdeki gibi… Sanki ince ruhlu bir jön. Yaşadığımız duyarsızlıkların, sığ belleklerin dünyasında sevgilisinin küçük bir kızken giydiği elbiseyi bile unutmayan, yıllar geçse dahi onun fotoğraflarını başucunda saklayan bir erkek?.. Bir gemi sireni sessizliği yırttı. “Bu Yuri Gagarin olmalı!” Ergün panik içinde yatağının başucundaki dürbünü alıp balkona fırladı. Oysa orada kalıp onun benimle ilgili daha çok şey hatırlamasını, gözlerimin içine bakmasını istiyordum. Boğazdan kayarak ilerleyen büyük gemiyi, bir süre takip etti. “Ne oldu, ne var Ergün?” Dürbünü indirmeden heyecanla fısıldadı. “Yuri Gagarin! İki yüz kırk metre. Altmış beş bin groston. Kuru yük. Odessa Limanına kayıtlı. Hemen defterime not etmeliyim; bu sene üçüncü geçişi.” Böcek geri gelmişti.
- Boşlukta salınmak
Nagihan Kahraman, yazar ve şair Ali Özgür Özkarcı'nın yeni kitabı Kopukluklar üzerine yazdı: "Tek bir öykü var ama Sinan'ın hayatının farklı zamanlarına ve yaşadıklarına dair bambaşka öyküler çıkabilecekmiş gibi her an." Yazar ve şair Ali Özgür Özkarcı'yı hem kitapları hem de yayıncılık dünyasından tanıyoruz; katkıda bulunduğu işler arasında çok sayıda dergi ve yayınevi var. Yom Sanat, 160. Kilometre, Raskol'un Baltası, Duvar Dergisi ve Edebi Şeyler bunlardan bazıları. Ayrıca kendisinin şiir ve eleştiri türlerinde kaleme aldığı eserleri ile kazandığı ödüller de mevcut. Bunlar, 2002 yılındaki Yaşar Nabi Nayır Gençlik Şiir Ödülü ve 2019'daki Mehmet H. Doğan Eleştiri Ödülü. 1979 doğumlu yazarın 2019 yılına gelene kadar öykü kitabına rastlamıyoruz. İlk öykü kitabı, Dört Köşeli Kambur. Bu kitap aynı zamanda Türkiye Üçlemesi II olarak biliniyor. -İlki Bitik Ülke Son Atı adlı şiir kitabıydı.- Bu kitapta okuması duygusal açıdan oldukça zor dört öykü bulunuyor. Bu yazıya konu olan ikinci öykü kitabı ise öncekinden farklı olarak tek bir uzun öyküden ibaret. Kopukluklar, Sinan'ın öyküsü. Sinan İçten'in. İşinden atılmış, evliliği bitmiş, daha sonra hayatına giren sevgilisinden de ayrılmış ve en sonunda da yazdığı roman taslağı kaybolmuş biri. Ne yapacağını bilmez hâlde şimdisi ve geçmişi etrafında dolanıyor öylece. Sinan İçten, öykünün başından sonuna kadar boşlukta salınıyor gibi adeta. Bu ad-soyadın seçiminde isim sembolizasyonuna gidildiğini çok geçmeden anlıyoruz. Öyküyü baştan sona kendisinin ağzından dinliyoruz ancak kronolojik bir sırayla okumuyoruz olanları. Evliliğini, sonrasını, işten ayrılışını, ailesini, çocukluğunu ve yazdığı romanı zihnimizde biz kendimiz tamamlıyoruz. Öykünün de adına yaraşır şekilde çoğu şey kopuk hâlde, tıpkı gerçek hayatta yaşananlar ve bunların zihnimizdeki akışı gibi. Kitap aslında temelde tek bir olay -roman taslağının kayboluşu- ve Sinan'ın geçmişte yaşadıkları üzerinden ilerliyor. Bunları aktarırken de kısa kısa bölümlere ayırmayı tercih etmiş yazar. Otuz iki bölümün bazıları olay odaklıyken bazıları iç konuşma şeklinde ve şiirsel cümlelerden ibaret. Yazar burada şair kimliğini de ustaca kullanmış, bazı cümleler tekrar tekrar okunası. Ayrıca yer yer esprili hatta iğneleyici de bir dili var. Sosyolojik tespitlerde bulunuyor bol bol, elbette Sinan'ın gözünden. "Kestanecinin kalçasıyla bacakları arasındaki mesafe kısa, gövde uzun, kafa büyük, alın geniş, ayrıca bacaklar parantez. Tarım toplumundan gelen insanlarda sık görülen özelliklerden, kısa ve parantez bacaklar. Yüzyıllardır tarlada çalışmanın, eğilip iş yapmanın genetik mirası."(s.28) Ya da "Esenyurt insanlar eceli gelmeden ölsün diye kurulmuş bir semt âdeta," diyor örneğin. "Ölen kadının annesi yalvar yakar 'Kızımın Azrail gibi başındaydı,' diye demeç vermiş. Balkondan atladığı iddia edilen kadın, dolayısıyla kaza süsü verilen bir cinayet. Hep aynı kepazelik."(s.61) Bunların dışında Sinan'ın hayatı da öykü gibi başlı başına kopuk. İşinden kopmuş, hayatına giren kadınlardan kopmuş ve hatta ailesinden bile... Yazdığı roman da kayboldu mu yoksa çalındı mı, ondan bile tam olarak emin değil. Bu da kitabın sonunda karşımıza çıkacak başka zihinsel bir kopma noktası oluşturuyor. Değinmem gereken başka bir nokta da yazarın içerikle paralel giden üslûbu. Metni anlatış şekli ve karakterin zihnindeki sıçrayışlar birbiriyle uyum içinde. Tek bir öykü var ama Sinan'ın hayatının farklı zamanlarına ve yaşadıklarına dair bambaşka öyküler çıkabilecekmiş gibi her an. Bir de elbette Sinan ile yazarın bir yerde birleşiyor olması hayli dikkat çekici. Bir andan sonra Sinan'ın yeniden yazamayacağı fakat giriş cümlesi ve genel hatlarıyla içeriğini hatırladığı romanını anlatmasından aslında bahsettiği kitabın okuduğumuz kitap olduğunu anlıyoruz. Bunun gibi başka oyunlar da bekliyor okuru eserde. Romanına dair anlattığı oyunları yazarın da bizimle oynadığını görüyoruz böylece. Bu da öyküye derinlik ve hareketlilik katıyor. Ve elbette Yusuf Atılgan severleri memnun edecek detaylar var romanda. Anayurt Oteli ile Aylak Adam ve bunlardan başka eserlere de gönderme yapıldığını fark ediyoruz öyküde ilerledikçe. Bu eserlerin seçilmesi tesadüf değil elbette. Varoluşsal açıdan Zebercet ve C. ile Sinan arasında bağ kuruluyor. Yusuf abi diye seslenilen mektupvarî bölümler de Atılgan'a doğrudan iç dökme şeklinde ve bu sefer de onunla bir özdeşlik kurulduğu görülüyor. Özkarcı'nın bu üslûbu ve katmanlı öyküsünü sadece 69 sayfada gerçekleştirmesi ise dilsel açıdan şüphesiz büyük yetenek. Eğer Ali Özgür Özkarcı ile henüz tanışmadıysanız bir yerden başlamalısınız hemen ve Kopukluklar bunun için güzel bir fırsat. İyi okumalar. KOPUKLUKLAR Ali Özgür Özkarcı İthaki Yayınları, 2022 72 s.
- Depremzede Çocuklar İçin “Yeni Bir Yuva”
Barınma ve ısınma sorunu henüz çözülmeyen şehirlerde yaşayan depremzede çocukların karşılaştığı kaygıları anlamak ve destek olmak için hazırlanan bu kitabı Işıl Şenol kaleme aldı, Başak Taşkıran resimledi. Dinozor Çocuk'tan Yeni Bir Yuva, Nisan ayında basılıp depremzede çocuklara ulaştırılacak. Şimdi ise bu kitaba ayrintiyayinlari.com.tr üzerinden ücretsiz ulaşıp okuyabilirsiniz! Şu linke tıklayıp indirebilirsiniz: https://www.ayrintiyayinlari.com.tr/u/ayrintiyayinlari/docs/y/e/yeni-bir-yuva-1678458166.pdf Boni ve Nona, Bilge Köstebek ve Fırfır. Yeni Bir Yuva kitabı zor zamanlarda bir yuvaya ihtiyaç duyan her çocuğu sevgiyle kucaklamak için yazılmış bir kitaptır. Işıl Şenol 1985 yılında Balıkesir’de doğdu. Lise eğitimini Balıkesir Fen Lisesi’nde tamamladıktan sonra İTÜ’den mezun oldu. İlk romanı Asma Pansiyon 2012 yılında, Kırık Nota 2015 yılında, O Yaz ise 2022 yılında yayımlandı. Ayrıca Bahçeşehir Üniversitesi’nde Senaryo Yazarlığı eğitimi aldı. Işıl Şenol Kaya, 2018 yılında vizyona giren Bebek Geliyorum Demez isimli sinema filminin de hikâye yazarıdır ve senaryo ekibinde yer almıştır. YENİ BİR YUVA Işıl Şenol Dinozor Çocuk, 2023 10 s.
- Geleceğe bakmanın ve umudun heyecan verici bir hikâyesi
Manchester Üniversitesi Biyokimya Profesörü Andrew Doig, İnsan Nasıl Hayatta Kaldı? adlı kitabında, bulaşıcı hastalıklardan genetik hastalıklara, şiddetten kazalara kadar ölümün belirli nedenlerine, bunların kimleri nasıl etkilediğine ve ölümün üstesinden gelmeyi mümkün kılan insanlara bakarak ölüm kavramının tarihi perspektifte ufuk açıcı bir tasvirini yapıyor. Ölümün bizi ve bizim de onu nasıl şekillendirdiğimizi anlatan bu titiz vakayinamede tarih, biyolojiyle buluşuyor. İnsan iki ayağı üzerinde doğrulduğu günden itibaren hayatta kalmanın yolları üzerine düşünmeye başladı. Bu yollar asırlar önce bir vahşi hayvan saldırısından kurtulmanın yöntemleri üzerine çeşitlenirken Ortaçağ’da vebadan, kıtlıktan ya da savaştan kaçmak üzerineydi. Günümüzde ise ölüm nedenlerimiz kalp yetmezliği, kanser, felç ve demans gibi farklı hastalıklar yüzünden… “Hastalıktan veya şiddetten ölümün herhangi bir yaşta herkesi vurabileceği ve kıtlığın sadece bir veya iki başarısız hasat uzakta olduğu bir dünyadan, birçok ülkede gıda eksikliğinden ziyade ifratının daha büyük sorun olduğu ve altmış yaşından önce gerçekleşen ölümlerin şok edici derecede genç olarak görüldüğü bir dünyaya ulaştık. Yaşam şeklimiz çok değişti ve bu, nasıl öldüğümüze de yansıdı. Bu kitabın amacı, bunun nasıl olduğunu göstermektir.” Ortalama yaşam süresi arttıkça kalp hastalığı, felç, akciğer hastalığı, diyabet ve kanser daha önemli hale gelirken, değişen yaşam tarzlarımız da onları teşvik etmede önemli bir rol oynadı. Artık çok fazla yemek, özellikle de abur cubur yiyoruz; zararlı maddeler kullanıyoruz, sigara içiyoruz, aşırı alkol tüketiyoruz ve egzersiz yapmaktan kaçınıyoruz. Yine de daha uzun yaşamaya devam ediyoruz ve bu da Parkinson, Alzheimer ve diğer demans türleri gibi yaşlılarda sıklıkla görülen nörodejeneratif hastalıkların yaygınlaşmasına yol açıyor. “Günümüzdeki yaşama ve ölme biçimlerimizi incelemenin yanı sıra geleceğe de bakacağız ve kök hücre, organ nakli ve genetik modifikasyon gibi yeni teknolojileri kullanarak mevcut ölüm nedenlerinin çoğunun ortadan kaldırılacağı bir sonraki sağlık devrimine nasıl girmekte olduğumuzu göreceğiz. Bu nedenle, insanların ölüm nedenlerinin ve bunların birçoğunun üstesinden nasıl geldiğimizin hikâyesi, aynı zamanda artan tıbbi bilginin ve daha iyi hale gelen sosyal organizasyonun, başarının ve geleceğe bakmanın, vaatlerin hikâyesidir.” Doig, bitkileri ve salgın hastalıkları takas ettiğimiz, yeni kıtalar ve hayat kurtaran ilaçlar keşfettiğimiz kolektif geçmişimizin bireysel geleceğimizi nasıl belirlediğini açıklayarak en evrensel deneyimimizin ardındaki tarihi ve bilimsel tuhaflıkları büyüleyici bir tatta aydınlatıyor. Ölüm nedenlerinin gelecekte nasıl değişebileceğini tartışarak, şu anki durumumuza dair muhteşem, uzun soluklu bir bakış açısı sunuyor. İnsan Nasıl Hayatta Kaldı, geleceğe bakmanın ve umudun heyecan verici bir hikâyesidir. Andrew Doig, Manchester Üniversitesi'nde Biyokimya Profesörüdür. Cambridge Üniversitesi'nde Doğa Bilimleri ve Kimya ve Stanford Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde Biyokimya okudu. 1994 yılında Manchester'da öğretim görevlisi oldu ve o zamandan beri burada. Araştırmaları hesaplamalı biyoloji, nörobilim, demans, gelişim biyolojisi ve proteinler üzerinedir. Eğlenmek için koşar, tırmanır, satranç oynar ve testler yapar. İNSAN NASIL HAYATTA KALDI? Andrew Doig Beyaz Baykuş Yayınları, 2023 Çeviri: Oylum Tanrıöver Türü: Araştırma 448 s.















