top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5404 sonuç bulundu

  • Yaratıcılık Ritüelleri 73 Hande Ortaç: "Yazı teknem ilhamla değil bilek gücüyle yürüyor."

    "Edebiyatı içinde yaşadığım dünyayı anlama, algılama ve karşısında durduğum her şey için bir direniş alanı olarak görüyorum." Yazarların yazma deneyimlerine odaklanan Yaratıcılık Ritüelleri'nde Semrin Şahin'in bu haftaki konuğu Hande Ortaç. Yaratıcı sanatlarda akışta kalmanın, kendimizi yaratma anının içinde tutarak, sürüklenmeden kalabilmenin ne kadar zor olduğu bilinen bir gerçek. Bizi “an” a döndürecek bazı küçük totemler, seremoniler, bazı ritüellerin olmasının yaptığımız çalışma üzerinde odağımızı canlı tuttuğuna dair çalışmalar mevcut. Bu anlamda birçok yazarın günlük yazma alışkanlıkları olduğunu da biliyoruz. Yazmaya başlamadan önce yaptığınız ritüeller var mı? Sürekli tekrar ettiğim, bağımlısı olduğum, totem gibi sahiplendiğim bir ritüelim yok şükür. Olmaması da özellikle benim tercihim. Anlıyorum, böyle oyunlar ve rutinler beden yoluyla akla ulaşıp zihnin hızla boyut değiştirmesini sağlıyor. Diğer yandan da insanı birtakım koşullara bağımlı kılıyor. Fiziksel bir tekrara bağlı olmak her yerde ve her zaman yazabilme kabiliyetini benden alır endişesiyle böyle anahtarlardan kaçındım. Yine de belli alışkanlıklarım var tabii. Kurmaca bir metne mutlaka defter üzerinde yazmaya başlarım. Kalemlerime defterime özenirim. Mürekkebimin rengi, defterimin boyutu yazacağım metnin duygusuyla uyum içindedir. İyi bir fikir ya da bağlantı bulduğumu düşünürsem mesela, heyecanlanırım. O heyecanla yazının başına oturmak istemem. O yüzden kendimi başka kurmaca metinlerle sakinleştirmeye çalışırım. Heyecanımı da severim. Heyecanlanmayı isterim ama onun da bağımlısı değilim. Fikirlerim, hayallerim ve metinlerim her gün benim gibi değişir, bir gün çok daha iyi bir versiyonuna/ma kavuşma umuduyla çalışmaya ve yazmaya devam ederim.  Dr. Seuss olarak bilinen yazar ve illüstratör Theodor Seuss Geisel, geniş bir şapka koleksiyonuna sahiptir. İlham gelmediğinde, dolabının başına gider, koleksiyonundan seçtiği bir şapkayı takar ve fikir bulmayı beklermiş. Ne hikmetse mutlaka parlak bir fikirle şapkayı başından çıkarırmış. Siz yaratım tıkanması yaşıyor musunuz ve bu tıkanmayı aşmak için neler yapıyorsunuz? Benim yazı teknem ilhamla değil bilek gücüyle yürüyor. Çalışmaya inanıyorum. Biraz önce bahsettiğim heyecanın peşindeyim daha çok. Beni yazmaya iten o keşfetme arzusunun belki de. O arzu da birden belirmiyor, etraflıca düşünmeyi ve daha çok yazmayı gerektiriyor. Bir metin dallanıp budaklandığında yazmaya devam ederek tüm potansiyelleri kâğıda dökebilmek ve sonra da baştan hayal bile edemediğim ama kurduğum düzen içinde gelişen yeni öğelerin arasındaki bağlantıyı bulmanın, ilhamın ta kendisi olduğunu düşünüyorum. Birden yanan bir alev değil de yavaş yavaş pişen lezzetli bir yemek gibi. Yaratıcı bir pratikte proaktif olmayı tercih ediyorum. Yazıya bir bulmaca çözer, bir oyun oynar gibi yaklaşıyorum. Daha gündelik, alışkanlıklarla belirlenen bir çalışma halinden bahsediyorum. İlahi bir yönlendirme, büyük bir ışık beklemekten ziyade korkmadan, heyecanı yitirmeden, çalışmayı severek hikâyeyi bulmak ve derine daha da derine bakmaya cesaret ederek yazıyorum. Konuya böyle yaklaşınca da tıkanmıyorum açıkçası. Yaratıcı çalışmalar yaparken hiç engellerle (iş ortamı, zamansal sorunlar, yazdıklarınızın görünür olmaması gibi engellerle) karşılaştınız mı? Bu engellerle nasıl mücadele ettiniz? Tam aksine sizi destekleyen ve yolunuzu açan kişiler oldu mu? Benim en büyük itici gücüm içimdeki hikâye anlatma arzusu ve onun da yakıtı genellikle öfke. Edebiyatı içinde yaşadığım dünyayı anlama, algılama ve karşısında durduğum her şey için bir direniş alanı olarak görüyorum. Yazmak için güçlü bir motivasyonum var yani. Bu motivasyonu olumsuz bir yorum, görmezden gelme, kaale alınmama gibi dışsal tepkilerle yıkmak pek mümkün değil. Geri kalanı hayat. Yazmak işin belki de en kolay kısmı çünkü tamamen benimle ilgili. O yüzden mesela zamansızlık hiçbir zaman önümde bir engel olmadı. Profesyonel çalışma hayatı içinde yorgunluk, bitmek bilmez meşguliyet, özel hayat ve iş dengesinin sürekli bozulup tartının hep iş tarafında daha ağır basması vs olsa da bazen uykudan bazen sosyalleşmekten ödün verip yazmaya devam ettim. İstediğim hızla olmasa da yıllar içinde yazdıklarım birikti, hayallerim ve kurgularım genişledi. Daha fazlasını hayal edebilmeye cesaret ettim. Bence en zor olanlardan biri yazdıklarımın okurla buluşması. Orada benim de fazla yapabileceğim bir şey yok. Okurla buluşmaya, yazdıklarımı anlatmaya çalışıyorum. Ne mutlu ki böyle durumlarda bana destek olan insanlar var. Sayıları az da olsa edebiyat dergileri ve platformları var. Okuma grupları arı gibi çalışıyor. Yazdıklarımı okuyup paylaşan, kitaplarımı sevdiklerine de hediye eden dostlarım/okurlar, yazdıklarım üzerine yazan konuşan yazarlar, edebiyat emekçileri hem aklımda hem de kalbimde. Bu yol benim için uzun bir yol. Önümdeki tek engel kendi yarattığım hayaletler olabilir ancak.   Yazmaya başladığınız dönemdeki duygularınızla şimdi hissettikleriniz aynı mı? Bu süreçte yazarlığınızda nasıl yol aldınız? Yazmak benim için ilk başlarda bir performans alanıydı sanırım. Her yazdığımın mükemmel olması için kendimi çok yıpratıyordum. Sonra asıl işin en mükemmeli yazmak olmadığını anladım. Yolda kalmanın, yazdığımı daha iyi yazmaya, aklımdakini daha iyi anlatmaya gayret etmenin kıymetli olduğunu fark ettim. Daha önceki yıllarda verdiğim röportajlara bakıyorum da yazmayı kıvranmak, hatta bazen acı çekmek olarak anlatmışım. Öyledi de gerçekten. Yazıyla olan ilişkim zamanla benimle ilgili olmaktan yazdığım şeyle ilgili olmaya doğru kaydı. Bu düşünceyle performatif bir konumdan çıkıp anlattığım hikâyeye odaklandığım böylece yazmanın reflekse dönüştüğü bir aşamaya geçtim. Bu da beni ve yazarlığımı çok rahatlattı.  Yazar Julia Cameron “Sanatçının Yolu” adlı kitabında yazarların güçlerini toplamaları için sabah sayfalarından söz eder. Sabah uyanır uyanmaz yazmayı tavsiye eder. Siz sabah mı yoksa gece mi yazıyorsunuz? Yazma rutininiz nedir? Yazarken elinizin altında tuttuğunuz kitaplar var mı? Profesyonel olarak kurumsal hayatta çalışırken zaman benim için en önemli kaynaktı. Günün erken saatleri de hayatın hay huyundan sıyrılmış sakinliğiyle yaratıcı çalışmaya fırsat veriyordu. Özellikle erken kalkar, uykumdan ödün verir ve bu değerli saatlerde yazı yazar ya da bir şeyler okurdum. Yaklaşık bir yıl önce kurumsal hayattan ayrılıp tam zamanlı yazar olarak yaşamaya başladığımda durum değişti. Artık günün ilk saatlerinde hayat koşuşturması daha ağır basıyor; yapılması gerekenleri, cevap verilmek üzere bekleyenleri, takip edilmesi gereken konuları öğle öncesi bitirmeye ve günün geri kalanını soyutlanıp yazmaya ve okumaya ayırmak bana daha iyi geliyor. Yapılacak işler listesine alışmış ve gereğinden fazla sorumluluk sahibi olduğum için bu şekilde bir düzen kurmak beni çok rahatlattı.  Yazarken elimin altında -başımın üzerinde demek daha doğru belki de- Necmiye Alpay’ın Türkçe Sorunları Kılavuzu ve Hulki Aktunç’un Büyük Argo sözlüğü bulunur. Ben yaratmış olsaydım dediğiniz bir yapıt (tablo , öykü, şiir, beste vs…)  var mı? Nedeniyle birlikte bu yapıtın sizin için anlamını açıklar mısınız? Bu soruyu uzun uzun düşündüm. En sonunda da çok beğendiğim sanatçılar ve yapıtları olmasına rağmen hiçbirini kalpten sahiplenemediğime karar verdim. Mary Shelly’nin Frankenstein ’ı, Arundhati Roy’un Küçük Şeylerin Tanrısı , Kiran Desai’nin Kaybın Türküsü ’nde olduğu gibi zamanın ruhunu çok iyi kavramış bir metin yazabilmek; Sevim Burak ve Leyla Erbil gibi kendi kulvarını yaratabilmiş yazar olabilecek cesarete ve özgünlüğe sahip olabilmek ve üzerine düşünmeye değecek bir yazı mirası bırakabilmek için uğraşıyorum/yazıyorum/çalışıyorum. 2025 yılında izlediğim Tiago Rodrigues’in By Heart ( Ezbere ya da  Kalpten Bilmek olarak çevirebiliriz ) isimli oyununda yapmayı başardığı gibi kişisel bir hikâyeyi evrensel bir dille anlatmanın yolunu bulabilmeyi amaçlıyorum. Sanırım çok şey istiyorum ama her şey hayal etmekle başlamıyor mu zaten?

  • Öykü: Geleceğin Özlemcisi

    "'Hayvan Çiftliği,' şimdiye kadar hiç tatmadığı bir yolculuğa zorla sürüklemeye çalışıyordu onu. Artık kurtlanmamaya!" Nerede değilsem, orada iyi olacakmışım gibi gelir.* George, çılgın adamın tekiydi. Hem de oldu olası öyleydi. Bir yerde altı aydan fazla kalırsa çürüyüp kokuştuğunu düşünen cinsten! Kurtlanıp çıktığı yolculuklarını ya ortalık yemyeşilken yapardı ya da sarı kırmızıya döndüğü zaman yaprakların. “Gitmek mi? Kalmak mı?” diye atılmış yazı tura sonrası yazı da tura da gelse hiç arkasına bakmaksızın!   Çıkarıverse gözlüklerini, kör bakacak kadar bozuktu gözleri. Buna rağmen yolculuklarının tek aracı ayakkabılarına, olağanüstü özen gösterirdi. Şaşılacak derecede işi rast giderdi. Üzerine yapışık şeytan tüyleriyle dilbaz ayyaşın dik alasıydı.  Gittiği köy ve kasabalarda az paralı işler onu hemen bulurdu. Asla hayır da demezdi. Becerikliydi de hani! Ne iş olursa layıkıyla yapardı. İçkiye, yemeğe ve kalacak yerine yetecek kadar kazansa kabulüydü. Bir de altı ay sonraki kurtlanma için kenara ufak bir şey ayırmaya! Sırt çantasının kalıcı tek eşyası çerçeveli aile fotoğrafıydı. Kalmaya karar verdiği yerlerden, ayda bir karın ağrısı içinde New York’taki erkek kardeşini arardı. Yalnızca verdiği sözü tutmak için! Kardeşi Joseph, anne ve babasını haberdar ederdi böylece George’dan.    Bir süreliğine yaşayacağı yerleri tesadüfen seçerdi. Otobüsle bir kasabadan ya da köyden geçerken, otobüsü aniden durdurtup iniverirdi.   Bu sefer öyle olmadı. Eski bir gazetede köşeye sıkışmış küçücük ilanı gördü. Aranan kişi mutlaka bulunmuştur diye düşündü önce. Çünkü ilan tarihi üzerinden epey geçmişti. Hatta kurtlanma vakti için bile çok erkendi. İçindeki ses onu telefon numarasını çevirmeye zorladı. İlk arayan George’muş meğer. Telefondaki genç kız yalvara yakara bu huysuz ayyaşı çiftlikte çalışmaya ikna etti.   Sakinleri, birkaç sığır, üç beş koyun, iki tane aygır, tavuklar ve Snowball adlı köpekten oluşan küçük bir çiftlikmiş burası. Hiç domuz yokmuş ayrıca. “Oh harika ‘Domuzları’ hiç sevmem zaten” diye geçirdi telefondayken içinden. Orwell Çiftliği imiş adı da!  George’un, Orwell Çiftliği’ndeki ilk günü bugün. Bir yıl kalacak. Öyle anlaştı Jasmin’le.  George gelir gelmez kısaca çiftliği tanıtıp Jasmin yola çıkacak. O da yalnız. Hiç kimsesi yok Jasmin’in de. On altı yaşında kucağında bulmuş bu çiftliği. Babasına çiftliği çekip çevirmeye sözü var üstelik. Şimdi beton yığını kente gidip üniversite okuyacak. Domuzlarla kentte bir yıl aşık atacak! Kazanır mı, kaybeder mi belli değil? Yaşayıp görecek! Bir yıl konusunu da eksik söyledi George’a. Üniversite boyunca diyemedi. Babasına sözü var ama Jasmin de kurtlandı bir kere. Gitmeli. George domuzlardan ne kadar uzak durmaya çalışıyorsa, Jasmin de o kadar merak ediyor kent domuzlarını. Snowball’ı çok özleyecek yalnızca. O yüzden biraz buruk içi.   George, Jasmin’ i çiftliğin eski püskü kamyoneti ile otobüs durağına bırakıp geri döndü Orwell’a. Sırt çantasından aile fotoğrafını çıkardı. Asacak çivi bulamayınca yere koyup duvara dayadı. Çantasını fotoğrafın yanına fırlattı. Jasmin’ in kendisi için aldığı biralardan birini açtı. “Keşke viski olsaydı,” diye söylendi. Samanlıktaki kırık dökük kirli mi kirli koltuğa yerleşti. Tozun toprağın içinde pırıl pırıl parlayan ayakkabılarının güzelliğine bakmak için ayak ayaküstüne attı ve ayakkabılarıyla sohbete daldı.  -Orwell Çiftliği’nden sonra beni nereye götüreceksiniz bakalım?   Ayakkabıları suspustu. Biraz zaman geçtikten sonra birisi gönülsüzce yanıtladı. -Bir yıl bitsin bakarız. Öbürü itiraz etti. -Ben sevdim burayı. Gidesim yok benim.   George ikisine birden okkalı küfür savurdu. İkinci biranın sonunda, Orwell Çiftliği’ndeki hayvanları; haydutları kovalayan “Bremen Mızıkacılarına” benzetti. Bu kadar çabuk çakır keyif olduğu vaki değildi. “Domuzsuz ve haydutsuz bir hayvan çiftliği harika! Oh beee!” diye tekrar iç geçirdi. Tıpkı telefonda Jasmin ile yaptığı pazarlıkta olduğu gibi. Ardından bir kahkaha patlattı. Kahkahasına uzaktan ağlak bir havlamayla yalnızca Snowball yanıt verdi. Neden olduğunu anlamaya çalıştığı buruk, karmaşık bir huzur vardı içinde. Buz gibi bir bira daha açtı. Samanlığın koca tahta kapıları ardına kadar açıktı. Ufukta tek tük ağaçlar ve alabildiğine saman balyaları görünüyordu. Bozkır sonsuzmuş gibi gökyüzüyle birleşiyordu.  “Bir yıl buradasın ayyaş ihtiyar,” diye söylendi yine. Rüzgâr, hızını artırmaya başlamıştı. Uğultu hafiften ürpertti George’ u. Yere saçılmış samanlar rüzgârla hafifçe havalanıp yuvarlak saman topuna dönüyor, ardından bir köşeye sıkışıyor, dokunsan dağılıverecek sihirli kürelere benziyordu. İçi olduğu gibi görünen bu topların oluşma sürecini seyretmek, George’u savunmasız yakaladı. Efkârlı ama dingin bir huzur, çatlağını bulan su gibi tüm vücuduna usulca yayıldı. İçine içine çağlamaya başlayan şelaleye bir türlü karşı koyamıyordu. “Ne oluyor sana ayyaş pislik, nerenden çıktı bu çiftliği sevme fikri, üç bira yuvarladın diye burada çakılacağını mı sanıyorsun?” diye söylendi.  Diğer yandan zihni de “Orwell Çiftliği tam sana göre George,” diye fısıldayıp duruyordu. Bu fikri, bir yandan dudaklarını titreterek “Püürff!”  derken, öbür taraftan sinek kovalar gibi eliyle kovmaya çalıştı. Dolapta viski aradı. Bulamadı. Bunun üzerine bir süre de Jasmin’e sövdü saydı. Ardından köşede duran, rüzgâra rağmen hala bozulmamış saman kürelerinin üzerine işedi.  Sandı ki, onları bozarsa duyguları da değişecek. Ne saman küreleri bozuldu ne de duyguları değişti.  Çaresiz bir bira daha açtı. Yüzyıllık koltuğa tekrar kuruldu. Akşam kızıllığı, uzaklardaki pembe bulutlar, tek tük uçuşan yapraklar ve bu “Hayvan Çiftliği,” şimdiye kadar hiç tatmadığı bir yolculuğa zorla sürüklemeye çalışıyordu onu. Artık kurtlanmamaya! Tekrar ürperdi. Korktu da. Bir yanı şimdiye kadar hep olduğu gibi “Yapma dostum, bu sen olamazsın, hadi çerçeveni çantana koy çık git buralardan! Yoksa hiç gidemeyeceksin,” diye çığlık çığlığa bağırıyordu. Diğeri “Burası tam sana göre dostum,” diyerek göğsünü yumrukluyordu. Elindeki yarım bira şişesini samanlığın kapısına fırlattı. Şangırtıya Snowball kuyruğunu sallayarak koştu geldi. George’un yüzüne “Ne sorun var? Nasıl yardım edebilirim?” der gibi baka baka koltuğun yanına kıvrıldı.  Kendine küfürler patlatırken “Daha ilk günden ne oluyor be ayyaş tilki. Ne çabuk sevdin bu lanet yeri,” diye yine söylendi. Yavaş yavaş artık Orwell Çiftliği’ inden bir başka yere gidemeyeceğini sezmeye başladı. Daha doğrusu buranın müdavimi olacağını anladı. Jasmin’ in de asla geri dönmeyeceğini.  O an Jasmin için üzüldü.  Snowball’ a doğru eğildi. Okşadı, sevdi, okşadı.  “Tamam, dostum hiç meraklanma ben buradayım. Benimlesin artık! Ben de seninle! Bundan sonra…”    *   Charles Baudelaire C. Bukowski: İnsan; geçmişin hasretlisi, geleceğin özlemcisi, şimdinin şikâyetçisidir.

  • Dünya çapında fenomene dönüşen Alchemised Türkçede!

    Fantastik edebiyat dünyasında küresel bir başarıya imza atarak milyonlara ulaşan ve yayınlandığı ülkelerde büyük satış başarısı yakalayan SenLinYu imzalı Alchemised , Türkçe baskısıyla okurlarla buluştu. Türkçe çevirisi Ece Çavuşlu tarafından gerçekleştirilen ve Nox Yayınları etiketiyle yayımlanan roman, karanlık bir büyü rejiminin hüküm sürdüğü distopik bir dünyada geçen çarpıcı hikâyesiyle dikkat çekiyor. Orijinal adı Alchemised  olan roman, 2025 yılında uluslararası arenada ses getirdikten sonra Türkçeye kazandırıldı. Alchemised , savaş sonrası yıkılmış bir düzende, hafızası ve kimliği üzerinde oynanmış bir kadının hayatta kalma mücadelesini merkezine alıyor. Simya, rezonans, yaşam ve ölüm büyüsü gibi kavramları güçlü bir politik arka planla birleştiren eser; yalnızca fantastik bir kurgu değil, aynı zamanda hafıza, direniş ve kimlik üzerine derinlikli bir anlatı sunuyor. Karanlık bir rejim, silinen hafızalar ve yasaklı bir geçmiş Romanın merkezindeki Helena Marino karakteri; baskıcı bir ölüm büyücüsünün yönetimindeki dünyada hem bedenine hem zihnine pranga vurulmuş bir tutsağı temsil ediyor. Hafızasının bilinçli biçimde dönüştürülmüş olabileceğini keşfeden Helena, yalnızca geçmişini değil, hakikatin kendisini de sorgulamak zorunda kalıyor. SenLinYu, güçlü atmosfer kurgusu, detaylı büyü sistemi ve psikolojik derinliğiyle dünya çapında geniş bir hayran kitlesine ulaşmış; özellikle karanlık fantezi ve epik distopya türünde yeni bir referans noktası hâline gelmiştir. Uluslararası başarıdan sonra gelen Türkçe baskı, özellikle genç yetişkin ve karanlık fantastik okurlar için yılın en çok konuşulacak kitapları arasında gösteriliyor. Arka Kapak Yazısı: Bir katil ve bir şifacı birinin başlattığı bu savaşı diğeri bitirecek. Bir zamanların gelecek vadeden simyacısı Helena Marino kendi zihnine hapsolmuştu. Direniş’teki dostları vahşice katledilmiş, rezonansı bastırılmış ve bildiği dünya tamamen yok edilmişti. Uzun süren bir savaşın ardından Paladya’nın yönetimi yozlaşmış lonca ailelerinin ve Yüce Ölüm Büyücüsü’nün eline geçmiş, Sonsuz Alev’in ateşi ebediyen sönmüştü. Direniş’in kayıtlarına göre Helena önemsiz bir şifacıdan ibaretti. Yakalanmasının ardından bir köşeye atılmış ve aylar sonra bulunduğunda da hafızasının büyük bir kısmının gizemli bir operasyonla silindiği keşfedilmişti. Acaba gerçekten önemsiz biri miydi yoksa kayıp anıları Direniş’in son umudunun anahtarını mı taşıyordu? Zihninin derinliklerinde gömülü anıları ortaya çıkarmak artık hayat memat meselesiydi ve bu görev yeni dünyanın en güçlü ve acımasız ölüm büyücülerinden biri olan Yüce İnfazcı’ya verilmişti. Helena geçmişini koruyup eski benliğinden geriye kalan son kırıntıları kurtarmak zorundaydı ve onun için asıl savaş daha yeni başlıyordu. Fakat gardiyanının da kendi sırları vardı ve Helena ne pahasına olursa olsun gerçekleri ortaya çıkarmaya kararlıydı. Savaş bitti. Holdfast öldü. Sonsuz alev söndü. Kurtaracak hiçbir şey kalmadı.   ALCHEMISED SenLinYu Nox Yayınları, 2026 Çeviri: Ece Çavuşlu 1088 s.

  • Belleğin ve aile iktidarının kıyısında

    Deniz Zeka, Meltem Sezen Kılıç, Ayfer Tunç'un kitabı, Annemin Uyurgezer Geceleri üzerine yazdı: "Ayfer Tunç’un anlatısı, yalnızca bir kadının “unutamama” hâlinin psikolojik portresi değil; aile kurumunun, kadınlık rolünün ve belleğin toplumsal baskı mekanizmalarıyla nasıl iç içe geçtiğini gösteren güçlü bir roman." Ayfer Tunç, Annemin Uyurgezer Geceleri ile okurunu yeniden bireysel hikâyelerin ardında saklanan toplumsal gerçekliklerle yüzleştiriyor. Tunç’un anlatısı, yalnızca bir kadının “unutamama” hâlinin psikolojik portresi değil; aile kurumunun, kadınlık rolünün ve belleğin toplumsal baskı mekanizmalarıyla nasıl iç içe geçtiğini gösteren güçlü bir roman. Romanın başlangıç sahnesi, anne–kız arasındaki kırılmanın hem simgesel hem politik bir ana dönüşmesini sağlar: Şehnaz, uyurgezer hâlde dolaşan annesinden duyduğu bir cümleyle bir daha hiçbir şeyi unutamadığını fark eder. Bu “unutamama”, yalnızca bireysel bir talihsizlik değil; kuşaklar boyunca kadınlara yüklenen rollerin, sessizliklerin, aktarılan acıların bedene ve zihne kazınmış hâlidir. Belleğin yara gibi taşıdığı bu geçmiş, Tunç’un sıkça dile getirdiği üzere, aslında toplumsalın kişisel formda geri dönüşüdür. Aile: En Küçük Toplumsal İktidar Mekânı Tunç’un romanı, aileyi “duygusal” bir kurumdan çok, iktidar ilişkilerinin en yoğun yaşandığı mikro-alan olarak kuruyor. Anneanne–anne–kız üçgeni, yalnızca bir soy bağı değil; her biri diğerinin hayatı üzerinde söz sahibi olmaya çalışan bir iktidar zinciri. Anneannenin sertliği, annenin içine sinmiş hınçları ve Şehnaz’ın bunlarla şekillenen kimliği, okuru şu soruyla baş başa bırakıyor: Aile, bireyi koruyan bir çatı mı, yoksa toplumsal tahakkümün ev içindeki ilk durağı mı? Roman, bu soruyu sürekli açık tutuyor. Şehnaz’ın annesine duyduğu bağımlılık—öfke, hayranlık, suçluluk ve bağlılıkla örülü dağınık bir duygu ağı—anne-kız ilişkisinin yalnızca duygusal değil, aynı zamanda politik bir alan olduğunu hatırlatıyor.  Tunç, çeşitli söyleşilerinde aileyi “iktidarın en çıplak biçimde görüldüğü yer” olarak tanımlar; romanda bunun izleri her satıra sinmiş durumda.  Romanın belirgin özelliklerinden biri, her bölümün başına yerleştirilen yoğun, vurucu cümleler. Bu kısa cümleler, Şehnaz’ın belleğinin en keskin yerlerini işaretleyen işaret taşları gibidir. Bunlardan biri romanın da ana damarını açar: “Annem yaşlanıncaya kadar bana kendinden emin ve hayatta her an kafa atacak kadar güçlü görünmüştü.” Bu cümlede saklı olan iki gerçek vardır: Birincisi, çocuklukta büyütülen anne figürünün otoriteyle örülü gücü. İkincisi ise yaşlanmanın bu gücü çözerek ilişkinin gizli asimetrisini görünür kılması. Bu cümlede, anne–kız ilişkisinin kırılgan gerilimiyle kadınların hayatta kalmak için yıllarca kuşanmak zorunda kaldıkları o “güç taklidi” yalın ama yoğun bir anlatımla iç içe geçiyor. “E.” ile Kurulan Hastalıklı Bağımlılık:  Toplumsal Kodların Kadın Üzerindeki Gölgesi Şehnaz’ın yalnızca annesine değil, hayatındaki erkek figürü olan “E.”ye bağlanma biçimi de bu iktidar zincirinin devamıdır. Aile içinde öğrenilen bağımlılık, duygusal ilişkilerde yeniden üretilir. Şehnaz’ın “E.’den kopamama” hâli kişisel bir zaaf değil, toplumsal kodların kadınlara öğrettiği, fedakârlığı kutsayan, ihtiyaçlarını bastırmayı öğütleyen kültürel bir zorunluluğun dışavurumudur. Tunç, bu bağımlılığı romantize etmez. Aksine, roman boyunca bunun bir tür duygusal tahakküm ilişkisi olduğunu görünür kılar. Şehnaz “kendi olma” çabasını her seferinde hem annesine hem “E.”ye çarparak yaşar; bireysel özgürlük sürekli olarak aile ve toplum arasında sıkışır. Yapısal tercih: Parçalı hafızanın politikliği Romanın yapısındaki dikkat çekici tercih—bölüm başlarında cümlelerin bir kısmının bold yazılması—sadece estetik değil, politik bir işlev taşır. Koyu yazılan kısımlar, belleğin seçtiği ve unutmamaya zorlandığı anları işaret ettiği kadar, toplumsalın bireyin zihnine nasıl kazındığını da gösterir. Şehnaz’ın eczacı dükkânındaki bir bakışı, bir oyuncak bebeği, bir çift gözlüğü neredeyse fotoğrafik keskinlikle hatırlaması; kadın deneyiminin ayrıntılarla örülü, görünmez baskıları sezme mecburiyetinden kaynaklanır. Kadınlar ayrıntıları hatırlamak zorundadır; çünkü ayrıntılar çoğu zaman güvende olup olmadıklarını belirleyen ilk işarettir. Tunç’un dili bu gerilimi titizlikle yansıtır. Bellek ve toplum: Unutamamanın asıl sahibi kim? Tunç’un romanı, bireyin belleğini toplumsal belleğin bir uzantısı olarak düşünmeye davet ediyor. Şehnaz’ın unutamadıkları aslında aile tarihinde yüzleşilmemiş kötülüklerin, ataerkil düzenin, kadınların kuşaktan kuşağa taşıdığı yüklerin yankısıdır. Bu açıdan “Annemin Uyurgezer Geceleri”, kişisel travmayı politik bağlamından koparmayan bir roman. Kadınların gündelik hayatta maruz kaldığı iktidar biçimlerinin en görünmez hâllerini ortaya çıkarmasıyla, yalnızca edebi bir anlatı değil; toplumsal bir yüzleşme çağrısıdır. Ayfer Tunç, bu romanıyla aile bağlarının duygusal sıcaklık kadar baskı ve şiddet içerdiğini, belleğin yalnızca geçmişi taşıyan değil aynı zamanda toplumun izlerini kaydeden politik bir alan olduğunu göstermeyi başarıyor. “Annemin Uyurgezer Geceleri;” kişisel acıların ardındaki toplumsal kodları, anne–kız ilişkisinin özündeki iktidarı ve kadınların taşıdığı görünmez yükleri ortaya çıkaran güçlü bir metin. Tunç okura şu soruyu bırakıyor: İktidar ilişkilerinin en derini evin içinde yaşanıyorsa, özgürlük nerede başlar.

  • 23. Tudem Edebiyat Ödülleri Resimli Kitap Yarışması sonuçlandı!

    23. Tudem Edebiyat Ödülleri'nde dereceye girenler belli oldu. Birincilik ödülüne Mısırdan Hayaller isimli dosya ile Rüya Erkan Öcek ve Gülay Çelikel Çubukçu layık görüldü. Resimli kitap türünde yerli üretimi artırmak ve bu alanda emek verenleri teşvik etmek amacıyla düzenlenen Tudem Edebiyat Ödülleri'nin 23.'ncü yarışması, resimli kitap dalında gerçekleştirilmişti. Çocuk edebiyatımızda resimli kitap kültürünün yerleşmesine ve uluslararası alanda önem kazanmasına katkı sunan yazar, ressam, karikatürist, akademisyen gibi farklı disiplinlerden nitelikli isimleri bir araya getiren yarışma seçici kurulu, geçtiğimiz günlerde çevrimiçi toplanarak dereceye giren dosyaları belirledi. 70 dosyanın başvurduğu yarışmada birincilik ödülünü ''Mısırdan Hayaller'' adlı çalışmayla Rüya Erkan Öcek ve Gülay Çelikel Çubukçu kazandı. İkincilik ödülüne ''Tıpkı Biz Gibi'' ile Esat Zorkirişçi ve Eslem Yaşar, üçüncülüğe ise ''Kuş Olmanın Yolları'' ile Tuba Kumaş ve Zeynep Macit değer görüldü. Dereceye giren isimlere, İzmirli heykeltıraş Ozan Ünal'ın tasarladığı ödül heykellerinin yanı sıra, birinciye 35.000 TL, ikinciye 30.000 TL, üçüncüye 25.000 TL para ödülü verilecek. Kuruluşunun 41.'nci yılını geride bırakan Tudem Yayın Grubu'nun köklü yayıncılık birikiminin en değerli meyvelerinden biri olan Tudem Edebiyat Ödülleri, tarafsız duruşu ve nitelikli eserleri ön plana çıkaran yapısıyla edebiyat dünyamızda önemli bir misyon üstleniyor. ​23. Tudem Edebiyat Ödülleri Kazananları: Birincilik: ''Mısırdan Hayaller'' Rüya Erkan Öcek ve Gülay Çelikel Çubukçu İkincilik: ''Tıpkı Biz Gibi'' Esat Zorkirişçi ve Eslem Yaşar Üçüncülük: ''Kuş Olmanın Yolları'' Tuba Kumaş ve Zeynep Macit 23. Tudem Edebiyat Ödülleri Seçici Kurulu: Asuman Portakal, Cem Kızıltuğ, Elif Yonat Toğay, Ilgım Veryeri Alaca, Nuri Kurucu

  • İnadına Edebiyat Öykü Şenliği 15 Şubat'ta

    "İnadına Edebiyat Kitap Kulübü" farklı yayınevlerinden altı öykücünün katılımıyla bir ilke imza atarak “Öykü Şenliği” düzenliyor. Buluşma, 15 Şubat Pazar, saat 15.00’te Route Sahne-Kızılay'da gerçekleşecek. Bu yıl birincisi gerçekleştirilecek olan öykü şenliği her yıl farklı yazarların katılımıyla zenginleşecek ve geleneksel hâle getirilecek. 15 Şubat Pazar, saat 15.00’te Route Sahne-Kızılay’daki buluşmada, Dilek Karaaslan, Gamze Efe, İrem Üreten, Meral Çiçeklidal, Sonat Yurtçu ve Yelina Tayfur, İnadına Edebiyat kurucusu ve yazar Ali Bektaş moderatörlüğünde Ankaralı kitapseverlerle buluşacak. “Vasata İnat Yaşasın Edebiyat” parolasıyla Türkiye’nin dört bir yanından okurların üye olduğu İnadına Edebiyat Kitap Kulübü 5,5 ay gibi kısa bir sürede altı büyük söyleşiye, çevrim içi buluşmalara ve kitapseverlerle yüz yüze buluşmalara ev sahipliği yaptı. Her ay yeni bir yazarı Ankara’da geniş kitlelerle buluşturan İnadına Edebiyat Söyleşileri  bu kez “Dünya Öykü Günü”ne selam göndermek amacıyla Öykü Şenliği şeklinde gerçekleştirilecek. Altı yazarın sırayla sahneye çıkıp öykü tadında sorularla yazma yolculuklarından bahsedeceği Öykü Şenliği’nin ardından yazarlar kitaplarını imzalayacak ve günün sonunda etkinliğe katılanların da eşlik edebileceği bir oturma düzeninde çaylar, kahveler eşliğinde edebiyata, öykülere, yazmaya ve okumaya dair sohbet devam edecek.   15 Şubat İnadına Edebiyat Öykü Şenliği’ne özel olarak kulüp yöneticilerinin hazırladığı sürprizler de aynı gün içinde Ankaralı kitapseverlerin beğenisine sunulacak. Herkesin katılımına açık ve ücretsiz olarak gerçekleştirilecek etkinliğin sonunda kitap imzalatmak isteyen okurlar kitapları söyleşi alanından temin edebilecek. Detaylı bilgi ve iletişim için @inadinaedebiyat Instagram sayfasını ziyaret etmek mümkün.

  • Bir Çocuk Kitabının Yazım Hikayesi 2 / Mark Janssen "Sizi mutlu eden şeyi yapın. O zaman içinizdeki çocukla hep el ele yaşarsınız.”

    "Hepimizin birbirimize çok benzememiz (iki göz, ortada bir burun ve altta bir ağız), biraz sıkıcı değil mi?" Seda Aksoy Evren, Litera Edebiyat için hazırladığı, çocuk edebiyatının sevilen yazarları ile bir kitabın yazım hikayesi söyleşisi serisine, Mark Jannsen ile devam ediyor. Kendisini Can Yayınları’ndan çıkan Sıradan Bir Gün , Evimde , Dur! Canavar! , Hayalperest ve Ada kitaplarıyla gayet iyi tanıyorsunuz. Bugüne dek çocuklar ve yetişkinler için 450’nin üzerinde kitap çalışması yapan resimli kitap ustası Mark Janssen’e en son çıkan kitabı WONDER hakkında 3 soru sordum.  İçten yanıtları için teşekkür ederim, kitabın Türkçesini heyecanla bekliyoruz. Okuma yolculuğunuzu başlatan "o ilk özel çocuk kitabı" neydi? Bu büyülü yolculuğun başladığı yeri veya onu okuma anınız ile ilgili hatırladığınız bir detayı paylaşabilir misiniz? Dürüst olmak gerekirse, hiçbir zaman çok okuyan biri olmadım. Küçükken hep resim çizerdim ve kitaplara "bakardım": Onları "okumazdım"...  Bu, kitapların çocukluğumda önemli bir rol oynamadığı anlamına gelmesin. Aslında durum bunun tam tersi. Ansiklopediler, hayvanlar ve doğa hakkında fotoğraf albümleri ve hatta saatlerce göz gezdirebileceğim atlaslar vardı. Görseller beni başka bir dünyaya ışınlıyordu. Fotoğraflara veya illüstrasyonlara bakarak seyahat edebiliyor ve maceradan maceraya atılıyordum.  Daha sonra bu listeye süper kahramanlarla ilgili çizgi romanlar eklendi ve ardından, sanat okulunda, resimli kitapları keşfettim.  Resimlere yaratıcı bir gözle bakmaya başlayınca, görüntüyü de farklı bir şekilde görmeye başladım.  Suluboya ile resim yapmayı öğrenip, bu tekniğe aşık olunca, işin zorlayıcı olabileceğini de anladım. Bunu fark ettiğimde illüstratör Lisbeth Zwerger'in kitaplarına olan hayranlığım muazzam derecede arttı. Tüm kitaplarını aldım ve ustalığını keyifle inceledim. Onu olabildiğince taklit etmeye çalıştım ancak bu konuda pek başarılı olamadım. Ama bu, sanat eserlerimde kendi görsel dilimi ve tarzımı yavaş yavaş oluşturmama yardımcı oldu. Lisbeth Zwerger'in bir kitabını seçmem gerekirse, Oz Büyücüsü olurdu.  Daha önce hiç bu kadar güzel bir şey görmemiştim! Son kitabınız WONDER nasıl doğdu? Yazım hikayesini merak ediyoruz. Bu kitabın tohumları ilk ne zaman atıldı? Kitapla ilgili ilk fikirler yıllar önce ortaya çıktı. Bir yandan da portreler, büyük kafalar, kurgusal yaratıkların fantastik başlarını resmetmeyi ve hayal gücüme özgürce akması için fırsat tanımayı istiyordum. Ama tabii ki kendi içinde tutarlı bir hikâye olmalıydı. Öte yandan, yüzlerin bizim için ne kadar önemli olduğu düşüncesi ön plandaydı. Örneğin, doğduğumuzda ilk gördüğünüz şeyin annemizin yüzü olması gibi! Sonra babamız, küçük kardeşler ve böyle devam eder! Ve görünüş olarak ne kadar farklı olursak olalım, hepimizin insan olduğu gerçeğini unutmayalım. Ama tüm bunları birleştiremiyordum. Akılda kalıcı, iyi bir hikâye bulmalıydım. Pes etmedim. Sonra bir gün şu fikir geldi:  Hepimizin birbirimize çok benzememiz (iki göz, ortada bir burun ve altta bir ağız), biraz sıkıcı değil mi?  Tasarımımızda daha fazla çeşitlilik isteseydik ne olurdu? Bununla oynayabilirsek ne olurdu? Bir burun yerine üç burun? İki göz yerine dört göz? Peki ya sonra delirirsek ve sürekli daha fazlasını istersek? Bunun bir sınırı var mı? Ve sonra işler ters giderse?    Bu sayede, Küçük Sanatçı ve Büyük Sanatçı hakkında bir hikâye uydurdum. İkisi de yaratıcı! Büyük Sanatçı, boya ve fırçayla gerçek bir sanat eseri olarak "İnsan’ı” tasarlıyor! Küçük Sanatçı ise bunu çok sıkıcı buluyor ve beğenmiyor! Yeteneklerini yeni tasarımlar yaparak sergileyebileceğini söylüyor. Büyük Sanatçı ise onun bu keşfetme arzusunu teşvik ediyor. Ama sonra işler çığırından çıkıyor ve tasarımlar, sanat eserleri her şeyi ele geçiriyor. Şimdi ne olacak?  Bu metaforik hikâye şunu anlatıyor. İstediğimiz kadar değişebilir, gelişebilir ve deney yapabiliriz, ancak ne kadar ileri gitmemiz gerektiğini de kendimiz öğrenebiliriz. Çok ileri gitsek bile, tüm yaşamın kaynağı dengeyi yeniden sağlamak için oradadır. Ama bunları deneyimlerken korkutucu anlar yaşanabilir. :-)  Küçük Sanatçı, yanlışlıkla, planının parlak olduğunu ve varlığının bir hata değil, yaşamın kendisinin bir başyapıt olduğunu keşfeder.  Biz olduğumuz halimizle mükemmeliz. Saf, eksiksiz ve sınırsız potansiyellerle dolu.  En mükemmele ulaşma çabamızda ne kadar ileri gidebiliriz? Yapay zekâ belki bir tehdit olabilir, ancak aynı zamanda giderek artan yanlış bir düşünce biçimi de söz konusu; aklı kalbin önüne koymak…  WONDER , öğreticilikten ziyade, her insanın ne kadar güzel olduğunu vurguluyor.  İçsel ve dışsal.  Bu hikâyeyi yazmanın yanı sıra, sanki Küçük Sanatçı gibi, tüm bu çılgın yüzleri resmetme şansım oldu! Ve işte size WONDER kitabının hikayesi. İçindeki çocuğu korumak ve beslemek isteyenlere ne tavsiye edersiniz? Hayat enerjisini sizin gibi canlı tutmanın formülü nedir? Mümkün olduğunca odaktan uzaklaşmaya çalışın. Yaşlandıkça, tek gerçeğin, büyükken inşa ettiğimiz fazla gerçekçi olan dünya olduğunu anlamaya çalışın.  Ama çocukken farklı bir gerçeklikte yaşıyorduk. Daha hafif, daha eğlenceli ve daha az karmaşıktı. Gerçek doğamızla bütünleştiğimiz bir dönemdi.  Birçok insan bu bağlantıyı kaybediyor ve yetişkin dünyasının en iyi ve tek yer olduğuna inanmaya başlıyor. Oysa başka bir gerçeklik daha var: o da içimizdeki çocuk.  Yerinizi değiştirin, bir rokete binin ve dünyanızı uzaktan gözlemleyin. Hayatınızda bu kadar çok değer verdiğiniz şeyin gerçekten önemli olup olmadığını kendinize sorun. Değilse, oynamaya geri dönün. Çizmeye geri dönün, şarkı söylemeye geri dönün. Hayata tekrar güvenle bakın ve yüzleşin! Hayatın sizin için orada olduğuna ve size karşı olmadığına güvenin.  Bu acımasız, affetmeyen ve sorunlarla dolu dünyada buna inanmanın çok zor olduğunu biliyorum, ama içimizdeki çocuğun yüzeye çıkmasına izin verildiğinde birçok acının ortadan kalkacağına inanıyorum.  Peki bunu nasıl yapacaksınız?  Sizi mutlu eden her şeyi yaparak.  O zaman içinizdeki çocukla hep el ele yaşarsınız.

  • Hakikati tozlu yollarda aramak

    S. Serdar Yegül, John Fante’nin Toza Sor romanı üzerine yazdı: "Roman, hakikati pırıl pırıl yollarda değil, çölde kaybolma tehlikesi dahi olan tozlu yollarda aramak gerektiğini hatırlatır" Hayatın hakikatini en iyi kimler bilir? Güçlüler mi, güçsüzler mi? Toplumun merkezine yerleşmiş olanlar mı, kenarına süpürülmüş olanlar mı? Başarı hikâyeleri mi, başarısızlık hikâyeleri mi? İşte John Fante’nin Toza Sor romanı (1) bizi tam da bu sorularla yüzleştirir. Modern kentler modern vaatler ABD’de Büyük Buhran ’ın yaşandığı 1930’larda ABD’nin Doğu yakasında yaşayan pek çok Amerikalı, taşı toprağı altındır  diyerek Batı yakasına göç eder. Bu dönemde Batı’nın modern kentleri bir yandan insanlara “yeni bir başlangıç” ve “şöhret ve başarı” vaat ederken, diğer yandan da acımasız ve dışlayıcı davranır. John Fante’nin Toza Sor romanı, modern kentlerden biri olan Los Angeles’ta geçer ve kentin vaatleri ile acımasızlıkları arasına sıkışıp kalmış ve toz-duman olmuş insanların hayatlarını roman karakterleri üzerinden anlatır. Los Angeles’ın modern vaatleri elbette İtalyan asıllı Arturo Bandini ile Meksika asıllı Camilla Lopez’i de etkiler. Bu vaatler karşısında Bandini, yazılarıyla büyük bir yazar olmayı ve yoksulluktan kurtulmayı hayal ederken, Camilla, tutkulu ve sınırsız bir aşk yaşamayı ve gündelik hayatın boğuculuğundan kurtulmayı ister. Tüm bu istekler karşısında Bandini, otel odalarını, açlığı ve reddedilen metinlerini bulurken, Camilla ise istikrarsızlık, kendine zarar veren ilişkiler, yersiz-yurtsuzluk ve savrulmuşlukla karşılaşır. Başarılı bir yazar olmak isteyen Bandini, aslında yazar değil sosyal basamakları hızla çıkmak ve toplumun merkezinde değerli olarak gördüğü insanların arasına girmek istemektedir. Kırılgan bir yapıya sahip olan Bandini, bir yandan, özgüven patlaması yaşarken diğer yandan en ufak bir reddedilişte tüm özgüveni yerle bir olur. Bandini parasızlık, açlık ve iç çatışmalarıyla boğuşan genç bir adamdır ve hayatının merkezinde Camilla ile yaşadığı problemli ve tutkulu ilişki yer alır. Roman boyunca Bandini’yi, hem Camilla’yı hem de kendisini kurtarmaya çalışırken görürüz.  Camilla’ya gelecek olursak, Meksika kökenli, bağımsız, cinsel olarak özgür, psikolojik olarak yaralı ve tutunamayan bir kadındır. Erkekler tarafından arzulansa da hiçbir erkeğe ait olmak istemez. Alkol alır ve düzensiz bir hayat sürer. Camilla, Bandini’nin kurtarmak istediği ancak hiçbir zaman kurtaramayacağı bir kadındır. Bandini, Camilla’dan koşulsuz sevgi, hayranlık ve tam teslimiyet beklese de Camilla bunların hiçbirini veremez. Romanın sonunda Bandini, aradığı kurtuluşu ne Camilla’da ne de kendinde bulabilir. Ne Camilla’yı ne de kendini doğru düzgün sevebilir. Çünkü o, sevmek için gerekli olan şeffaf ve eşitlikçi davranışı sergileyemez. Toza sordum Bandini ve Camilla, modern vaatler uğruna Los Angeles’a göç eder ancak kentte toz-duman olurlar. Dolayısıyla romanın ismi   olan  Toza Sor ; hayatın hakikatini öğrenmek için hayatları toz-duman olan, hayatın kenarına süpürülen, değersizleştirilen ve toplumun ‘en zayıf halkası’ haline getirilen insanlara sor/bak şeklinde düşünülebilir.    Diğer yandan r oman, hayatın hakikatinin genellikle her ne kadar toz-duman olmuş insanların arasında ortaya çıktığını gösterse de, diğer yandan, o insanların acılarını inkâr edip etmediğine ve acılarıyla yüzleşme cesareti gösterip gösteremediğine de dikkat çeker. Dolayısıyla, yazının başında sorulan “hayatın hakikatini en iyi kimler bilir?” sorusuna, “hayatın hakikati nasıl ve hangi hallerde ortaya çıkar?” sorusunu ilave etmek faydalı olur.   Romanda Bandini’yi, ezilmiş olduğu halde kibirli, yoksul olduğu halde başkalarını aşağılayan ve dışlanmış olduğu halde başkalarını dışlayan bir karakter olarak görürüz. Bandini’nin böyle davranmasının nedeni; değersiz olarak gördüğü kişileri kabul ettiği takdirde kendisinin de değersizleşeceğine inanmasıdır (2). Bu düşüncelerinden dolayı Bandini acılarıyla yüzleşme cesaretini gösteremezken, romanın sonunda çölde kaybolmayı seçen Camilla acılarını inkâr etmez.  Toza Sor romanı bir yandan, günümüz insanına hayatın hakikatinin güçlü ya da başarılı görünen insanlarda değil; acısını inkâr etmeyen, hassas olduğunu kabul eden ve acılarıyla yüzleşebilen insanlarda aramak gerektiğini söylerken, diğer yandan da, hakikati pırıl pırıl yollarda değil, çölde kaybolma tehlikesi dahi olan tozlu yollarda aramak gerektiğini hatırlatır. Kaynaklar:  (1) John Fante, Toza Sor, Çeviri: Avi Pardo, Parantez Yayınları, 2009  (2) Engin Geçtan, İnsan Olmak , Metis Yayınları, 2024 [Metnin Sonu]

  • Bastırılmış duygular ve travma eşliğinde yarım kalan inisiyasyon 

    Selma Hangül, Başar Yılmaz'ın romanı, Yaşadığımız Evler  üzerine yazdı: "Yazar, genel olarak sağlıklı bireylerin sağlığını kaybetmesi üzerinden izlediğimiz anlatı akışını tersine çeviriyor ve engelli bir kardeşle aynı evde yaşayan "normal" bir çocuğun hayat istasyonlarının peşine düşmemizi sağlıyor." Emil Cioran, doğmuş olmanın sakıncası fikrinden yola çıkarak, bu dünyada olmak başlı başına bir arızadır,  der. Ona göre insanın acısı toplumsal değil, ontolojiktir. Dünya yanlış kurulmuştur ve insan, bu yanlışlığın farkında olmasına rağmen çarkın içinde çaresizce yer alır. Bu sessiz ezilme, metafizik bir hükme dönüştüğünden zorunlu bir uyum yaratır ve yaşamın sıradanlaşmasına yol açar bir bakıma. Hannah Arendt de bu hissi siyasal ve psikososyal zemine taşır. Ona göre toplumda boy veren modern kötülük, bir yanlışlığın üzerine inşa edilir ve bağırarak değil, "normalleştirerek" tamamlar gelişimini. Bu konuya yönelik edebiyatta farklı duruşlar olsa da en bilineni sessiz ezilme Franz Kafka’nın Gregor Samsa’sıdır. Onun dünyası bağırmaz, vurmaz belki ama kapıları kapatır, hayatı yavaş yavaş anlamsızlaştırır. Rainer Maria Rilke ise bu yanlışlığa farklı bir boyut ekler ve melekleri ele alır. Ona göre melekler, insanın taşıyamayacağı kadar yoğun bir varoluşu temsil ettikleri, insanın kırılganlığıyla mutlak olan arasındaki uçurumu hatırlattığı için dayanılmazdır. İnsan, Rilke’in şiirlerinde hep bu dünyada bir fazlalıkmış hissi yaşar. Dünyanın hızını yakalayamayan ve ona denk de düşemeyen bir fazlalık... İnsan varoluşunu neyle açıklamalıdır ve karakterini tamamen şekillendiren unsur hangisidir? Genetik bir devrim mi, teolojik bir kudret mi yoksa tamamen kişisel bir irade mi gibi sorulara edebî, sosyolojik, felsefik ya da teolojik cevaplar sıralamak mümkün elbette. Ancak genel olarak ağır basan bakış; kişinin doğduğunda yoğrulmayı, şekil almayı bekleyen bir hamur olduğu ve yaşadığı evin, bulunduğu ortamın kişinin karakterini büyük ölçüde şekillendirdiğidir. Edebiyatta, özellikle protagonistin ve ayrıksı birçok karakterin elini de güçlendiren bir alandır yanlış evde doğmak ya da büyümek. Gregor Samsa, ailesinin ekonomik yükünü sırtlanmak zorunda kalmasaydı ya da Selim Işık duyarlılığın bir kusur sayılmadığı bir çevrede büyüseydi bu karakterler yine de yabancılaşmayı bir varoluş biçimi olarak seçeceklerdi miydi? Bu soruları uzun zamandır düşünmemize rağmen tatmin edici bir cevap bulamayan biz okurlara Başar Yılmaz, Ocak ayında raflarda yerini alan Yaşadığımız Evler*  romanıyla farklı bir pencere açıyor. Yazar, genel olarak sağlıklı bireylerin sağlığını kaybetmesi üzerinden izlediğimiz anlatı akışını tersine çeviriyor ve engelli bir kardeşle aynı evde yaşayan "normal" bir çocuğun hayat istasyonlarının peşine düşmemizi sağlıyor. Cihan’ın anlatımıyla vücut bulan roman, çocukluk travmasını bireysel bir psikolojik mesele olmaktan çıkarıyor; aile, kasaba ve siyasal yapı tarafından örülen çok katmanlı bir zorunluluk rejimi olarak ele alıyor. Bu noktada Cihan’la Cioran paralel sokaklarda yürüyor ve bu dünyada var olmanın bir arıza olarak görülmesinin önündeki sebepleri tek tek sıralıyor. Romanın merkezindeki Cihan’ın, ne tam anlamıyla çocuk kalabilmiş ne de yetişkinliğe geçebilmiş bir özne olarak verilmesi; bastırılmış öfkenin suçlulukla birleştiği, bedenin bu çatışmayı taşımak zorunda kaldığı bir iç dünya hâline getiriliyor.   Bastırılmış Öfke ve Suçluluk Döngüsü Cihan’ın roman boyunca gördüğümüz köksüzlüğü, Sigmund Freud’un gözünden okunduğunda, bastırılmış arzunun ve çözümlenmemiş çocukluk çatışmalarının bedende geri dönüşü olarak anlam kazanıyor. Karakter, öfkesini ifade edemez çünkü bu öfke, sevgiyle, bakım sorumluluğuyla ve suçluluk duygusuyla iç içe geçmiştir. Freud’a göre çocuğun bakım verenlere yönelik aynı anda hem sevgi hem düşmanlık hissetmesi bastırıldığında, bu çatışma semptomlar yoluyla dışavurur. Cihan’ın mide bulantıları, bayılmaları ve kopuş anları bu bağlamda, bilinçdışına itilmiş arzunun ve burada olmamalıyım duygusunun bedensel tercümesi olarak okunabilir.  Adler’e göre ise Cihan’ın temel yaralanması bastırılmış arzu değil, erken yaşta üstlenmek zorunda kaldığı kendinden büyük sorumluluklardır. Evren’in bakımını kısmen devralması, onu çocukluktan koparır ve aile içindeki işlevsel boşluğu doldurmaya zorlar. Bu durum, Adler’in tanımladığı anlamda bir eksiklik duygusu üretir, ancak bu eksiklik, saldırganlıkla değil aşırı uyumla telafi edilir. Cihan’ın iyi çocuk rolüne sıkı sıkıya tutunması, bireysel bir erdemden çok, ailesel düzenin devamı için geliştirilmiş bir hayatta kalma stratejisidir bir bakıma. Bu iki yaklaşım birlikte düşünüldüğünde, Cihan ne sadece içsel çatışmalarının kurbanıdır ne de yalnızca çevresel koşulların ürünü. O, bastırılmış arzu ile dayatılmış sorumluluk arasındaki dar alanda şekillenmiş bir özne olarak belirir. Yaşadığımız Evler ’in gücü tam da buradan gelir. Cihan’ı tek bir kuramın içine hapsetmez, aksine bireysellik ile toplumsal zorunlulukların nasıl iç içe geçtiğini görmemizi sağlar. Böylece travma, ne yalnızca zihinsel bir kırılma ne de yalnızca sosyal bir sonuç olarak boy gösterir; o,  ilişkilerde ve suskunlukta eşzamanlı var olan bir süreklilik hâline gelir.  Cihan’ın Evren’le ilişkisi klasik anlamda bir ‘abi sorumluluğu’ olmaktan çıkarılıyor. Bu ilişki,  gönüllü bir bakım hâlinden çok, zorunlu bir rol devralma durumu olarak işleniyor. Cihan’ın ev içindeki durumu göz önünde bulundurulduğunda çocukluğunun istismar edildiğine yönelik değerlendirme yapmak pek de uzak düşmeyecektir. Buradaki istismar, fiziksel değildir, evin içinde rol değişimlerinden kaynaklanır. Çünkü çocuk olan  Cihan ebeveynleşirken anne ve baba tükenmişliğin içine çekilir.  Cihan’ın öfkesi açıkça ifade edilmez; bağırmaz, isyan etmez, kırıp dökmez. Bunun yerine içe yönelmiş, sessiz ve sürekli bir gerilim hâlinde yaşar. Gregor Samsa’da olduğu gibi…  Bu öfkenin bastırılması, onu suçlulukla iç içe geçirir. Evren’e karşı duyduğu sevgi ile ondan kaçma arzusu arasında sıkışır.  Cihan’da oluşan bu suçluluk yalnızca Evren’le sınırlı değildir. Anne ve babanın tükenmişliğine karşı duyulan öfke de bastırılır. Cihan, ailesinin yükünü taşırken bu yükün neden kendisine verildiğini sorgulayamaz. Sorgulayamamak, onu ‘ iyi çocuk’  olmaya zorlar ancak bu iyilik, içten içe büyüyen bir haksızlık hissiyle zehirlenir. Romanda travma, geçmişte kalmış bir olaydan çok, bedende sürekli aktif olan bir alarm sistemi olarak çıkar karşımıza. Özellikle Evren’in bakımına dair sahnelerde bedensel tepkilerin yoğunlaşması dikkat çekicidir. Alt değiştirme, besleme ve temas, Cihan’ın sınırlarının sürekli ihlal edildiği anlara dönüşür. Bu noktada beden, zihnin söyleyemediğini üstlenir. Bulantı yalnızca fiziksel bir rahatsızlık olmaktan çıkar, ‘burada olmamam gerek’  diyen bir alarm hâlini alır.  Kısaca Yılmaz, travmayı psikolojik bir kavram olmaktan çıkarıp bedensel bir süreklilik hâline getirerek güçlü bir anlatı kurar.  Ancak burada özellikle şunun da altını çizmek gerekir Cihan’ın anne ve babası kötücül fikirlerinden kaynaklanan bir tavır sergilemezler, aksine burada engelli bir çocuğa sahip olan neredeyse birçok anne babanın yaşadığı derin bir tükenmişlik yaşarlar. Baba Erdi; görevinden ihraç edilmesini yalnızca meslek kaybı olarak değerlendirmez, bu onun için itibar ve gelecek tahayyülünün çöküşüdür. Bu ihraç, bireysel bir adaletsizlik olmanın ötesinde, devletin birey üzerindeki yıkıcı etkisinin de simgesidir. Birey, fikrinin arkasında durduğunda toplum tarafından kabul göremeyeceği bir sosyal statüye indirgenir. Son yıllarda KHK olarak uzantılanan bu görevden azletme geleneğinin birey üzerinde etkisini Yılmaz, baba Erdi üzerinden düşündürür biz okurlarına. Bu tükenmişlikte Erdi, ‘sağlıklı, sağlam’  çocuğu olan Cihan’a ‘ en iyi olma’  sorumluluğu yükler. Kendisinin olmayı başaramadığı en iyi olma sorumluluğu… Anne Ferda ise bu yıkımın sessiz taşıyıcısıdır. Sürekli yorgun, sürekli eksik ve bir şeyleri yetiştirmeye çalışan bir figür... Onun tükenmişliği, evin atmosferine siner ve nefes alacak alan bırakmaz. Anne, tüm hayatını kendi bildiği yoldan zorunlu bir tercih olarak engelli çocuğuna yani Evren’e göre şekillendirince ‘ sağlıklı’ çocuğuna dair sorunları yeterince göremez. Cihan’ın, ailesinin yok olmasını dilemesi, yüzeysel değerlendirildiğinde ürkütücü bir düşünce gibi görünebilir ancak psikanalitik açıdan bakıldığında bu düşünce, ölümden çok, özgürlük arzusunun çarpıtılmış bir biçimi olarak okunmalıdır. Cihan için ‘onların yokluğu’ , suçluluk duymadan var olabilmenin tek ihtimali hâline gelir. Arzu, doğrudan ifade edilemediği için ölüm isteği olarak geri döner. Bu noktada Yaşadığımız Evler ’in en güçlü tarafı ortaya çıkar. Roman, bu karanlık düşünceleri ahlâkî bir yargıya bağlamaz, onları çocuğun ruhsal gerçekliğinin bir parçası olarak sunar. Bu çıplaklıkta verilmiş olan metin, okuru belki rahatsız eder ama manipüle etmez. Kasabada Bilinçli Sessizlik ve Körlük Yaşadığımız Evler ’de kasaba yalnızca bir mekân olarak yer almaz. O, ayrıca kolektif bir bilinç biçimidir. Herkes her şeyi bilir ama kimse sözcüklere dökmez. Bu ortak körlük, suçun ya da şiddetin gizlenmesinden çok, normalleştirilmesi yoluyla işler. Affan, Muhtar, avcılar ve suskun komşular bu sessiz mutabakatın birer parçasıdır. İçinde yaşadıkları bu kasaba bireyi korumaz aksine  onu suçun içine sürükleyerek sessizlikte kendine, kendi çıkarları doğrultusunda susmaya iter ve bireyi görünmez kılar. Bu da başta da değindiğimiz Hannah Arendt’in bilinçli sessizlik, yönlendirilmiş kötülük anlayışına dayanır. Bir yanlışlığın üzerine inşa edilen ve ‘normalleştirilerek’ kendine yer ve yön bulan kötücül fikirler…  Romanda kırılma noktasına gelindiğinde Cihan’ın travması yalnızca aile içi bir mesele olmaktan çıkar, toplumsal bir bağlama yerleşir. Kasaba,  olayların geçtiği bir mekândan çok; sessizliğin, görmezden gelmenin ve sorumluluğu dağıtarak yok etmenin örgütlendiği bir psikolojik-siyasal düzen olarak kendine yer bulur anlatıda. Suskunluk bir eksiklik olarak algılanmaz bilakis bir uyum biçimi olarak görülür. Cenazede göz göze gelmemek, ortak sorumluluk reddinin ifadesidir. Affan gibi figürler bu düzenin merkezinde yer alır; açık baskı uygulamazlar ama anahtar hep onlardadır. Usulü, sınırı, normalin ne olduğunu belirlerler. Ayrıca romanın kasabası, dünyanın küçük bir modeli hâline gelir, kimsenin kendini doğrudan suçlu hissetmediği ama suçun sürekli büyüdüğü bir düzen... Yaşadığımız Evler,  anlatı içinde bu düzene karşı çıkar ve sosyopolitik tarafı bağırma eyleminden beslemez, daha çok hatırlamakta ısrar eder. Çünkü hatırlamak, sessizliğin en büyük tehdididir. Orman, Yasaklar, Ritüel ve Sınır İhlâli Orman sahnesi, romanın mi/s/tik çekirdeğidir. ‘Yasak’  tabelası ya da telleri,  Cihan’ın hayatında bilinçli bir sınır ihlalini temsil eder. Bu ihlal, yetişkinliğe geçişin ilkel bir ritüeli gibidir. Ancak bu inisiyasyon tamamlanmaz. Çünkü Cihan ormandan yetişkin olarak dönmez, yarım kalmış bir özne olarak gelir. Cihan’ın rüyasında beliren Bambi, masumiyetin ve korunmasızlığın simgesidir. Annesinin öldürülmesiyle erken büyümek zorunda kalan Bambi, Cihan’ın kendisiyle örtüşür. Her ikisi de çocukluklarını tamamlayamadan hayatta kalmaya zorlanır. Anne figürü de güvenli bir sığınak olmaktan çıkmıştır. Böylece doğa da ev gibi hem çekici hem tehlikeli hem de zorunluluk taşıyan bir mekâna dönüşür. Bu arada Rilke’nin Duino Ağıtları , romanın alt metninde güçlü bir yankı oluşturur. Rilke, hayvanı yaşanacaklara açık olan,  insanı ise ölüm bilinciyle yaralanmış olarak değerlendirir. Cihan’ın hayvanlarla kurduğu temas, insan dünyasının yükünden kısa süreli kaçışlar sunar. Hayvanlar ne sorumluluk dayatır ne de ahlâkî borç ister. Bu nedenle Cihan için hayvan, dünyayla yaralanmamış bir varoluş biçimini temsil eder. Rilke’nin ‘hiçbir yerde evde değiliz’  duygusu, romanın başlığıyla yankılanır. Yaşadığımız Evler , aslında yaşanamayan, kişiyi kurallarla bilinmeze sürükleyen alanlar hâlini alır.  Bu açıdan ormanda yapılan pikniğe bakmak bu fikri kuvvetlendirecektir. Evren’in piknikte olmaması, bu ailenin merkezindeki en büyük gerçeği yok saymaktır.  Aile, toplumun gözünde eksiksiz görünmek için en büyük gerçeğinden sıyrılır  ve bir vitrin oluşturur bir bakıma. Bu sahte sahne, kasabanın ortak körlüğünün aile içindeki minyatür bir yansımasıdır.  Sonuç olarak Yaşadığımız Evler , yalnızca bireysel bir çocukluk anlatısı ya da kasaba hikâyesi değildir; bastırılmış öfkenin, suskunluğun ve uyum adı altında normalleştirilen şiddetin nasıl kuşaktan kuşağa aktarıldığını gösteren çok katmanlı bir metindir. Ev, aile ve kasaba ne zaman sığınak olmaktan çıkar,  hangi durumlarda sınırlandıran ve yaralayan yapılara dönüşür, bunu görmemizi sağlayan bir romandır. Ancak romanın asıl cesareti, bu tanıklığı bağırarak vermekten çok,  ısrarla hatırlayarak kurmasında yatar. Çünkü bu metnin de gösterdiği gibi, sessizliğin karşısındaki en büyük tehdit, hafızadır. Hatırlamak, düzenin en sevmediği eylemdir zira hatırlanan şey, inkâr edilemez ve başkaları tarafından sizden cebren alınamaz.  YAŞADIĞIMIZ EVLER Başar Yılmaz Vacilando Kitap, 2026 125 s.

  • Herkesin Bir İZMİR’i Var

    Herkesin Bir İZMİR’i Var Okuruyla Buluştu. Herkesin Bir İZMİR’i Var kitabında İzmir, her kalpte başka bir ritimde atıyor. Kayıplarının izini sürenler, yeni bir yaşamda kendini bulanlar, bilmediği kültürlerle tanışanlar, şehrin sokaklarında hâlâ kendini, geçmişini arayanlar... Kimi bir vapur sesinde gider çocukluğuna, kimi Kordon'da ilk gençliğine, kimi de bir akşamüstü rüzgârında ayrılığın ardında bıraktığı acının hatırasına. Oluşum sürecinde yazar Irmak Zileli’nin destek verdiği kitapta, öykülerin satır aralarına saklanmış benzer özlemlerin, sevdaların, arayışların, bekleyişlerin buruk tadını bulacaksınız. İzmir; geçmişten bugüne açtığı o kadim kucağında birçok kültürün sarıp sarmalandığı özel bir yer çünkü. Bir şehirden fazlası. Bir anı, bir his, bir ses… Özlemle çekilen bir iç geçirme… Kitaba öyküleriyle renk katan isimler şunlar: Altuğ Hasözbek, Aysun Tanyeri, Ayşegül Gümrah Tuncel, Belma Sakalar Bahçekapılı, Burçak Sınmaz, Ceren Ünal, Derya Canıtez Akbalçık, Elif Sertuç, Fethiye Demirsöz, Filiz Mert, Hatice Özgiden, Melda Vardarlı, Melis Uluğtekin, Murat Karabulut, Müzeyyen Özden Atasağun, Nurcan Kaya, Pınar Kılıç, Zeynep Bıyıklı. Herkesin Bir İZMİR’i Var farklı kalemlerden çıkmış olsa da hepsi bir şekilde tanıdık. Hep beraber yürünmüş, izler bırakılmış bir yola bağlanan sokaklar gibi… Kim bilir, sayfaların arasında, satır aralarında belki senin de İzmir’in saklıdır. Çünkü herkesin bir İzmir’i var… HERKESİN BİR İZMİR'İ VAR Kolektif Derleyen: Fethiye Demirsöz Yakın Yayınevi, 2026 Tür: Öykü 200 s.

  • Litera Edebiyat’ın Ocak 2026'da en çok okunanları

    2026'nın ilk ayında Litera Edebiyat’ta en çok neler okundu? Okurların favorisi olan içerikleri listeledik! Ocak 2026'da en çok okunan yazı Ortak alışkanlığa uymayan metinler fazlalık gibi görülürse ne olur? Zeliha Yeşim Günay, Montaigne’nin Denemeler'i odağında yazdı: "Bir fikri, onu söyleyenden ayıramıyorsak, fikri hiç anlamamışızdır. Metin kendini savunabilir. Asıl tehlikeli olan, düşüncesini savunmak için başkasını küçülten eleştiridir." Yazının tamamı burada . Ocak 2026'da en çok okunan öykü Öykü: Lotus Siyah Açar "Bilmek ve yapmak arasındaki uçurum, tıpkı göl yatağının şu anki derinliği gibi: Neredeyse ölçülemeyecek kadar sığ, ama yine de içine düşünce boğulabilirsiniz." Işın Güner Tuzcular'ın öyküsünün tamamı burada . Ocak 2026'da en çok okunan söyleşi "Neyi nasıl hatırlıyoruz, nasıl oluyor da bazı yaşanmışlıkları yanlış anımsıyoruz?" Aynur Kulak, N. Ahmet Erözenci ile yeni romanı İçimde Kırık Zaman odağında, hafıza, bellek, geçmiş, şimdiki zaman sarkacında yaşlılık ile Alzheimer hastalığının ağır gölgesinin benliğimize neler yaptığına dair kapsamlı bir söyleşi gerçekleştirdi. Söyleşinin tamamı burada . Ocak 2026'da en çok okunan etkinlik haberi Edebiyatın iki dev ismi Londra’da buluşuyor İngiliz edebiyatının yaşayan iki büyük ismi Barnes ve McEwan 20 Ocak’ta bir araya gelip felsefe, sanat, hafızanın kayganlığı, zamanın geçişi, ölümlülük ve keder üzerine konuşacaklar. Haberin tamamı burada . Ocak 2026'da en çok okunan yeni kitap haberi Mahir Ünsal Eriş'ten tarihi eğlenceli hale getiren yeni bir kitap: Kim Bunlar Usta yazar Mahir Ünsal Eriş’in neşeli, sohbetvari anlatımı ve Töre Sivrioğlu’nun geçmişi günümüze taşıyan harika çizimleriyle dünya tarihinin en ilginç, en önemli ve en şaşırtıcı 23 ismi Kim Bunlar adlı kitapta canlanıyor. Kitabın detayları burada . Ocak 2026'da en çok okunan liste Teşekkürler 2025, Hoşgeldin 2026 Literaedebiyat.com ’da 2025’in en çok okunanlarını derledik. 2025'de 2,5 milyon okura ulaştığımız için mutluyuz. Bizi okuyan, paylaşan herkese teşekkürler. 2026’da da sağlıkla, keyifle, kitaplar ve edebiyatla buluşmak dileğiyle. Listenin tamamı burada . Ocak 2026'da en çok okunan ödül haberi Seyhan Livaneli Öykü Yarışması’nın 2026 kazananı Cansu Topal oldu Yedincisi düzenlenen Seyhan Livaneli Öykü Yarışması’nda, “Vicdan” temasıyla yapılan değerlendirme sonucunda ödül, genç yazar Cansu Topal’a verildi. Ödül töreni 14 Nisan 2026’da Kadıköy’de gerçekleştirilecek. Haberin detayları burada .

  • Doğru yerde duran her son, kendi içinde muhteşemdir

    Bener Karaçor’un Yarım Sonlar Atlas’ı serisinin ilk kitabı Karbon Başlangıçlar ve Muhteşem Sonlar, çıktı. Kaz Dağları efsanelerinden ilham alan anlatı, ana hikâyesini ‘90’larda kurarken fantastik öğeleri insan hikâyeleriyle ustalıkla harmanlıyor. Yaşamın temeli karbon. Hepimiz aynı maddeden başlıyoruz ama bambaşka hikâyelere dönüşüyoruz. Başlangıçlarımız sandığımızdan çok daha benzer. Bizi birbirimizden ayıran, sonlarımız ve o sonlara giderken yaptığımız seçimler. Bu kitapta kimseye mutlu sonlar vadedilmiyor. Çünkü muhteşem sonlar, büyük ya da mutlu olmak zorunda değildir. Doğru yerde duran her son, kendi içinde muhteşemdir. Kaz Dağları efsanelerinden ilham alan bu ilk anlatı, ana hikâyesini ‘90’larda kurarken fantastik öğeleri insan hikâyeleriyle iç içe geçirir. İyiyle kötünün kadim mücadelesi, bu kez destan kahramanları arasında değil; bir grup yetim çocukla bir grup huzurevi sakininin absürt, sihirli ve tedirgin edici direnişi olarak karşımıza çıkar. Atlas, pek de parlak olmayan bir yazardır. Başarısız bir intihar girişiminin ardından komaya girer ve gözlerini, babaannesinin evinde, çocukluğunu geçirdiği odada açar. Ama yalnız değildir. Yıllardır yazıp yarım bıraktığı hikâyelerin kahramanları karşısındadır. Hepsinin tek bir talebi vardır: İyi ya da kötü, kendi hikâyelerinin bir sona bağlanması. Ne kadar zamanı olduğunu bilmeyen Atlas, başka çaresi kalmadığını anlayıp yazmaya koyulur. Üç gözlü, kırmızı şapkalı siyah bir kedi ise hem daimi yardımcısı hem de eleştirel yorumlarıyla bir nevi editörüdür. KARBON BAŞLANGIÇLAR VE MUHTEŞEM SONLAR Bener Karaçor Düşbaz Kitap, 2026 Tür: Roman 352 s.

bottom of page