Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5404 sonuç bulundu
- Konuşamamaktan dile gelen mahcubiyetler
Aynur Kulak, Erdal Güney’in yeni öykü seçkisi Gecikmiş Bir Konuşmanın Mahcubiyetiyle odağında, aile, ilişkiler, mazi, özlem şimdiki zamanda tutunma mücadelesi, modern yaşamın sessiz duyguları, söylenmemiş sözlerin ağırlığıyla geleceği yapılandırma temalarının ön plana çıktığı bir çerçevede kapsamlı bir inceleme yazısı kaleme aldı. Erdal Güney’in yeni öykü kitabı Gecikmiş Bir Konuşmanın Mahcubiyetiyle Ayrıntı Yayınları'nın markası olan Düşbaz Kitaplar tarafından okurla buluştu. Müzisyen kimliğiyle tanınan, Hatırla Sevgili ve Elveda Rumeli gibi dizilerin yanı sıra birçok belgesel, kısa film, tiyatro ve reklam müziklerinde imzası bulunan Erdal Güney’in ikinci öykü seçkisi olan Gecikmiş Bir Konuşmanın Mahcubiyetiyle , samimiyetini ve gerçekçiliğini hep diri tutan insanların öyküleriyle buluşturuyor bizleri ve gündelik hayata dair çeşitli duyguları, politik, hümanist bir anlatı odağında gecikmiş bir konuşmanın mahcubiyetiyle sunuyor bizlere. Gecikmiş Bir Konuşmanın Mahcubiyetiyle, içeriğinde yirmi iki öykünün bulunduğu son derece özgün öykülerden oluşuyor. Özgünlüğü biraz açmak gerekirse, kitaptaki her bir öykü Erdal Güney’e ait ve ona dair öyküler. Bu minvalde öykülerin tamamında yaşanmışlık hissinin baskın olduğunu hemen söylemeliyim, zira öykü formunda yazarken bu hissi yaratabilmek zordur. Fakat Güney’in içtenliği son derece belirgin ve güçlü. Bu belirgin ve güçlü durum okuduğumuz yirmi iki öyküyü nitelikli kılıyor. Kitabın içeriğindeki öykülere geçmeden önce kitabın isminin güzelliğine değinmek istiyorum. “Mahcubiyet”in anlamı bu çağın kriterlerine zıt düşüyor hiç şüphesiz fakat bu kelime içine girdiği her cümleye anlam derinliği kazandırıyor. Üstelik, “Gecikmiş Bir Konuşma” söz konusu olunca öyküler boyunca sürecek, öykülerin arasına sızacak, içinde ve etrafında dolaşacak olan “Mahcubiyet” sadece kelime anlamıyla değil, kavramsal düzeyde bir üslup meselesiyle karşı karşıya bırakıyor bizleri. Gecikmiş her bir konuşma için mahcubiyetlerini her bir öyküde içtenlikle paylaşıyor Erdal Güney. “Sarı bant rüzgâra teslim olmuş, yaprak misali pırpır hareket ediyor. Ne kopabiliyor ne de martının sebep olduğu kırığı kapatabiliyor. Firuze banda bastırarak can çekişen tutkalın insafına bırakıyor kendini. Nafile. Oda sıcak olmasına rağmen cam kırığından sızan rüzgâr üşütüyor. Hayatı boyunca geç gelen onca şey gibi. Üşüyen ruhu mu yoksa bedeni mi, bunu anlayamayacak kadar içine başka dışına başka yaşıyor nicedir. Biliyor; pencereyi sonuna kadar da açsa camın kırığından sızan rüzgâr kadar üşütemez içeriye dolan soğuk.” Kitaba ismini veren Gecikmiş Bir Konuşmanın Mahcubiyetiyle öyküsünde Firuze’nin hikayesini okuyoruz. Gecikmiş, yalnız ve mahcup bir kadın olarak Firuze çok iyi anlatılmış bir karakter, çünkü her hissiyatı okuyana direkt geçiyor. Firuze’nin soğuk ve üşüyen ruhuna hastaneye giderken, kitabını okurken, gecikmiş bir konuşmayı yapmak üzereyken eşlik ediyoruz. Kişinin kendisine karşı hissettiği gecikmiş bir mahcubiyet mi bu, başkalarına karşı mı gecikmiş, söylenememiş sözler mi söz konusu gibi birçok anlam çağrışımlı soruyla öykünün içinde ilerlerken, öykü bittiğinde Firuze’nin kendisine dönüşüyoruz. Her birimizin içinde gecikmiş bir konuşmanın mahcubiyeti yok mudur, mutlaka vardır ve kitaba da ismini veren bu özel öyküde bu durumu tüm duygu durumlarımızla hissediyoruz. “Firuze, gecikmiş bir konuşmanın mahcubiyetiyle, kendisinin bile duymak istemediği sessiz fısıltılarında yüzleşiyordu. Duvardan, camdan, koridordan, odanın içindeki ateş böceklerinden utanıyordu.” Erdal Güney’in müzisyen kimliği kitabın ilk öyküsüyle birlikte –Zamanı Mühürleyen Türküler- karşımıza çıkıyor. Geçmişe gidiyoruz, çocukluğa, televizyonun değil de radyonun önemli olduğu, anne-baba evinin mahcubiyetinin içimize kazındığı günlere. Kitabın bu ilk öyküsü Gecikmiş Bir Konuşmanın Mahcubiyetiyle içindeki tüm öykülerin yazılma sebebi sanki. Diğer yandan şunu da gözlemliyoruz: Erdal Güney’in müzikle olan ilişkisinin edebiyatla olan ilişkisinde nasıl bir bağa dönüştüğünü. Güney’in müzikle, sonrasında edebiyatla kurduğu güçlü bağın sebeplerini bu öykü özelinde okuyoruz. Her öyküde farklı karakterler çıkıyor karşımıza ve buradan yola çıkarak şunu söyleyebiliriz: Erdal Güney karakter odaklı yazan bir yazar; durumlar ve olaylar yazdığı karakterler çevresinde şekilleniyor. Mesela, Asuman öyküsü, mesela Firuze’nin hikayesini okuduğumuz Gecikmiş Bir Konuşmanın Mahcubiyetiyle öyküsü, mesela Raşit’i, Fikret’i, Ersin’i okuduğumuz Tek’ten Geliyoruz öyküsü. Kitabın girişinde yer alan bu öykülerin ardından gelen tüm öyküler karakterler üzerinden yazılmaya devam ediyor ve bu yapının aile, ilişkiler, kurulan bağlar tematik yapısına önemli ölçüde katkı sağladığını gözlemleyebiliyoruz. “Asuman, ah Asuman... Ilık, kadife sesi, yarın ne yapacağımı soruyordu. Uygunsam yeni yıla birlikte girebilirmişiz. Yıkık dökük harabe köprünün ortasında haftalarca kalakalmış olan ben, kendi kıyıma mı dönecektim, yoksa gelmesi için Asuman’ı mı bekleyecektim? Aylarca konuşamayan biz, bir anda dili çözülmüş lâllere dönmüştük. Belki de göz göze gelmeyişimiz açmıştı dilimizi.” Öykülerin tamamında iki unsur dikkat çekici: Çocukluk anıları, hatıralar, geçmişe özlem ve şimdiki zamanda geçen gündelik sorunlarla mücadele ve bunun da özellikle nesneler üzerinden olması. Mesela bozulan bir kombi – Asuman öyküsü- veya elektrik sayacı –Tek’ten Geliyoruz- üzerinden yalnızlık temalarının işlenmesi, dikkat çekici unsurlar. Bu öykülerin elbette gözlemlerle yazıldığını düşünüyorum fakat birebir yaşanmışlıklar da söz konusu sanki. Mesela ilişki kurmadaki zorluklar ve hassasiyetler, yabancı bir şehirde öğrenci olmak, kendi ülkende göçebe olmak gibi meseleler anlatımlarıyla çok canlı öyküler. Bu yüzden yaşanmış birebirde deneyimlenmiş gibi hissettiriyor. Bu sebeplerden dolayı öykülerde yer alan eşyaların ve nesnelerin gündelik yaşantımıza etkisi daha da önemli kılınmış oluyor. Öykülerin sosyo-politik unsurları da son derece güçlü. Gözaltı isimli öykü bu kapsamda en belirgin olanı. Fakat, Tırnak İzi, Tez Ayağın Sarı Işığı isimli öyküleri de bu kapsamda değerlendirirsek, korku, kaygı, şüphe, belirsizlik, tedirginlik gibi temalar da ön plana çıkıyor Erdal Güney’in öykülerinde ve bu öyküler neden çok kaygılı bireyler olduğumuza dair de önemli nüveler barındırıyor kendi içerisinde. Gecikmiş Bir Konuşmanın Mahcubiyetiyle öykü seçkisi için unutulmadan değinilmesi gereken önemli bir detay, Mustafa Cüstan’ın resimleri. Her öykünün hikayesine uygun olarak her bir öykü için yapılan çizimler tek tek öykülere ve kitabın tamamına bir karakter kazandırmış. Bunun olmasını sağlayan Mustafa Cüstan’a ayrıca teşekkür etmek gerekiyor. Gecikmiş Bir Konuşmanın Mahcubiyetiyle , modern yaşamın sessiz duygularını, söylenmemiş sözlerin ağırlığını edebiyatla harmanlayan bir kitap. Öyküler gündelik yaşamdaki, “konuşulamayan” anları idrak etme çabası olarak okunabilir. Öykülerin bu özelliği de kitabı çağdaş öykü refleksleriyle yoğrulmuş bir eser haline getiriyor. Okurunun bol olması dileğiyle. GECİKMİŞ BİR KONUŞMANIN MAHCUBİYETİYLE Erdal Güney Düşbaz Kitap, 2025 Resimler: Mustafa Cüstan Tür: Öykü 160 s.
- Bir Çocuk Kitabının Yazım Hikayesi 1 / Tülin Kozikoğlu: "Çocuk kitabının olmazsa olmazı, umut"
" Unutmayalım, 'içimizdeki çocuk' hep mutlu, hep huzurlu, hep olumlu duygularla dolu değil!" Seda Aksoy Evren, Litera Edebiyat için hazırladığı, çocuk edebiyatının sevilen yazarları ile bir kitabın yazım hikayesi söyleşisi serisine, Tülin Kozikoğlu ile başlıyor. Bir eserin oluşum süreci her zaman ilgimi çekmiştir. Bazen çok severek okuduğum bir kitabı bitirdiğimde, veya bir sergiyi gezdiğimde, yaratıcısı burada olsa da onunla saatlerce sohbet etsem, tüm detayları dinlesem diye çok istediğim olmuştur. Bu isteğin benim gibi pek çok heyecanlı kişinin hayalini süslediğini biliyorum. Bu yüzden içinde olmaktan keyif aldığım çocuk edebiyatındaki bazı yazarlara ve çizerlere 3 soruluk bir seri yapmaya karar verdim. İşte karşınızda Tülin Kozikoğlu’nun yazdığı, Gökçe İrten’in resimlediği En Yakın Arkadaşım kitabının hikayesi. RedHouse Kids tarafından yayınlanan bu kitap kendini sevmek ve arkadaşlık üzerine sıcacık bir öykü. Sevgili Tülin Kozikoğlu’na içten cevapları için teşekkür ederim. Okuma yolculuğunuzu başlatan "o ilk özel çocuk kitabı" neydi? Bu büyülü yolculuğun başladığı yeri veya onu okuma anınız ile ilgili hatırladığınız bir detayı paylaşabilir misiniz? Pippi Uzunçorap… Şekerlerin havalandırma borusu gibi kocaman, dev borularla Pippi’nin okuluna patır patır döküldüğü bölüm beni okur yaptı. Son kitabınız En Yakın Arkadaşım 'ın yazım hikayesini merak ediyoruz. Bu kitabın tohumları ilk ne zaman atıldı? Bu kitabın illustratörü Gökçe İrten’in teyzesi Ayşin’i anlatıyor bu kitap. Gökçe’den önce Ayşin’i tanıdım. Gökçe’yle de o vesileyle tanıştık. Ayşin’i üç yıl önce kaybettik. Gökçe’ye teyzesinin vefatında yazdığım taziye mesajını kitaplaştırdık. Ayşin çok özel biriydi. Farklıydı. Özgür ruhluydu. Kendisi olmaktan çekinmeyen, kendisini gururla taşıyan biriydi. Çocuklara, hepimize rol model olacak bir neşesi, hayattan zevk alma becerisi, bitmeyen bir umudu vardı. Bizde kalmamalıydı. Ben yazdım, Gökçe çizdi… Ayşin’in “unutulmamak” dileği yerine geldi. İçindeki çocuğu korumak ve beslemek isteyenlere ne tavsiye edersiniz? Hayat enerjisini sizin gibi canlı tutmanın formülü nedir? Çocuk kitabı okumalarını öneririm. Çünkü çocuk kitabının olmazsa olmazı “umut”. Üstelik “kişisel gelişim” veya “spiritüel lider” seanslarındaki gibi veya bir takım ne idüğü belirsiz insanın çok önemli bir şeyler söylüyormuşçasına anlamsız cümleleri şekerli bir ses tonuyla yan yana dizdiği Instagram “bilirkişi” hesaplarındaki gibi temelsiz, bilime dayanmayan, soyut alemlerde gezen, afaki cümlelerle bezenmiş bir umut değil. Psikoloji bilimine sırtını yaslamış, sağlam temellere oturan, gerçekçi, insanı bir yandan sarsarken bir yandan iyileştiren, klinik psikoloji diplomasını kapı gibi eline almış bir “terapist” seansındaki gibi sağlam bir umut. Çünkü ancak böyle bir yaklaşımla beslenen zihin ve gönül kalıcı bir hayat enerjisiyle dolar. Gerisi gelir geçer, kalmaz, sürdürülebilir etki yaratmaz. Ve unutmayalım, “içimizdeki çocuk” hep mutlu, hep huzurlu, hep olumlu duygularla dolu değil! İçimizdeki mutsuz, huzursuz, olumsuz çocukla da yüzleşmeden “hayat enerjisi” falan beklememeliyiz. Çocuk kitapları tam da böyle bir umutla sizi önce sarsıp sonra sapasağlam ayağa kaldırıyor. Dolayısıyla tekrar ediyorum: Hayat enerjisini canlı tutmak isteyen herkese çocuk kitabı okumasını öneririm.
- 24. Tudem Edebiyat Ödülleri için başvurular açılıyor!
2003 yılından bu yana Türkçe edebiyata çağdaş ve özgün eserler kazandırmak amacıyla düzenlenen Tudem Edebiyat Ödülleri'nin 24.'sü, çocuk edebiyatı alanında ve bölümlü kısa roman dalında gerçekleştirilecek. 7-9 yaş grubu çocukların kendi kendine okuyabileceği; bölümlere ayrılmış, sade, edebî ve anlaşılır bir dille yazılmış dosyaların kabul edileceği yarışma; çocuklar için kalem oynatan yazar ve yazar adaylarının dosyalarını yayımlatabilmeleri için önemli bir fırsat sunuyor. 24. Tudem Edebiyat Ödülleri'nin seçici kurulu; çocuk ve gençlik edebiyatımızın gelişimine büyük katkı sunan akademisyen, yazar, editör gibi farklı disiplinlerden gelen değerli isimleri bir araya getiriyor: 2026 seçici kurulu Burcu Aktaş, Canan Aslan, Dilge Güney, Mavisel Yener ve Zeynep Alpaslan'dan oluşuyor. Son katılım tarihi 1 Kasım 2026 olan 24. Tudem Edebiyat Ödülleri'nde dereceye giren dosyaların 2027 yılının mart ayında duyurulması öngörülüyor. Yarışmada birinciye 35.000 TL, ikinciye 30.000 TL, üçüncüye 25.000 TL para ödülü verilecek. Şartnameyi incelemek için tıklayınız. Kuruluşunun 41. yılını geride bırakan Tudem Yayın Grubu'nun köklü yayıncılık birikiminin en değerli meyvelerinden biri olan Tudem Edebiyat Ödülleri, tarafsız duruşu ve nitelikli eserleri ön plana çıkaran yapısıyla edebiyat dünyamızda önemli bir misyon üstleniyor. 24 yıllık yarışma geleneğinde masaldan romana, gülmece öyküden tiyatro oyununa uzanarak, Türkçe edebiyatımızda eksikliği hissedilen türlere eğilmeyi kendine ilke edinen Tudem Edebiyat Ödülleri, gelecek yarışmalarda yeni keşifler sunmaya devam edecek.
- Tomris Uyar Öykü Armağanı 5 yaşında
Türk öykücülüğünün usta isimlerinden Tomris Uyar adına düzenlenen Tomris Uyar Öykü Armağanı, beşinci yılında edebiyat dünyasıyla buluşmayı sürdürüyor. Son başvuru tarihi 15 Ağustos 2026. Armağan, Yazı-Yorum Dergisi tarafından düzenlenirken, Alakarga Yayınları sponsorluğunda gerçekleştiriliyor. Üç gün sürecek 2. Tomris Uyar Öykü Günleri kapsamında; öykücülerin bir araya geldiği okuma buluşmaları, öykü sanatının dünü, bugünü ve geleceğine odaklanan paneller ile söyleşiler gerçekleştirilecek. Etkinlik, öykünün ortak belleğine odaklanan kapsamlı bir buluşma alanı sunmayı hedefliyor. Tomris Uyar Öykü Armağanı, öykü türünün genç okur kuşaklarına sevdirilmesini, genç öykü yazarlarının cesaretlendirilmesini ve öykü yayıncılığımızın nitelikli yapıtlarla beslenmesini amaçlıyor. Öyküleri, gündökümleri ve denemeleriyle edebiyatımızda özgün bir yer edinen Tomris Uyar’ın adını taşıyan bu armağan, yazarın edebiyatımıza kazandırdığı etik, dil ve anlatı mirasını yaşatmayı hedefliyor. 2026 Tomris Uyar Öykü Armağanı Şartnamesi kapsamında armağan, basıma hazır öykü dosyalarına veriliyor. Başvuracak yazarların 40–50 A4 Word sayfası uzunluğunda, Times New Roman 12 punto, 1,5 satır aralığıyla hazırlanmış öykü dosyalarını özgeçmişleriyle birlikte 15 Ağustos 2026 akşamına kadar belirtilen e-posta adresine göndermeleri gerekiyor. Bu tarihten sonra gönderilen dosyalar değerlendirmeye alınmayacak. Armağan sonuçları Kasım 2026 başında açıklanacak, ödül töreni ise Kasım 2026 ortasında gerçekleştirilecek. Yazı-Yorum Dergisi tarafından düzenlenen Tomris Uyar Öykü Armağanı’na değer görülen öykü dosyası, Alakarga Yayınları tarafından kitap olarak yayımlanacak . Yazar ile yayınevi arasında yazım sürecine ilişkin uyuşmazlık yaşanması durumunda yayınevi, söz konusu kitabı basmama hakkını saklı tutuyor. Başvuru Adresi tomrisuyaroykuyarismasi@gmail.com Seçici Kurul Faruk Duman Zeynep Eşin Derya Sönmez Kenan Şahbaz Düzenleyen Yazı-Yorum Dergisi Sponsor Alakarga Yayınları
- Öykü: Annemin Ayakkabıları
"Bir nehir, yatağını terk etmişti de suyun yerine boşluk uzanıyordu. Ev, üzerindeki kıyafeti soyunup annemle birlikte gitmişti." Sema Öztürk Annem o gün öldü. Bunu duyar duymaz değil, eve geldiğimde anladım. Bir nehir, yatağını terk etmişti de suyun yerine boşluk uzanıyordu. Ev, üzerindeki kıyafeti soyunup annemle birlikte gitmişti. Kapıdan içeri adım attığımda, doğup büyüdüğüm eve değil, bambaşka bir eve girmiş gibi hissettim. Her şey, olması gerekenden yüzlerce adım geri çekilmişti. Onun boşluğu, birinin evden çıkıp gitmesi gibi değildi. Ev, unuttuğu bir kelimeyi hatırlamaya çalışan bir insan gibi kıpırtısız ve şaşkındı. İçeride dolaşanlara, içine girenlere öylece bakıyordu. İçimde ucu bucağı, dibi görünmeyen, karanlık ve dipsiz, kupkuru bir kuyu açılmıştı. Ne ses düşüyordu içine, ne de ışık. İçimi yakan taptaze bir yaraydı henüz. O kuyunun kenarında oturmuş, evimizin bir zamanlar ne kadar sessiz, ne kadar huzurlu olduğunu düşünmüştüm. Çocukluk odamın penceresinin önündeki ayva ağacının dallarının rüzgârla çıkardığı sesler, sessizliğe karışıp huzur verirdi. O gün ise o sessizliğin yerini sanki yedi mahallenin gürültüsü almıştı. Yaşamım boyunca bir arada görmediğim kadar çok insan odalarda kol geziyordu. Tam o sırada Müşerref teyze yetişti imdadıma. Omzumdan tuttu, kalabalığın ortasından çekip aldı. “Gel,” dedi, “uzaklaş biraz burdan.” Elimden tutup çocukluk odama götürdü. “Sen otur bakayım şuraya. Dinlen. Uzat ayaklarını. Yorulmuşsundur. Hallederim ben. Hiçbir şey düşünme, olur mu Leyla’cığım.” Kulaklarımın içinde onlarca arı kovanı varmış gibiydi. Uğultudan başımı kaldıramıyor o sesle baş edemiyordum. “Sağ ol Müşerref teyze,” dedim. “Sen olmasan… Hakkını nasıl öderim?” “O nasıl laf?” diye, çekişti. “Ne hakkı? Annen benim çocukluk arkadaşımdı. Kardeşimdi. Hak mak yok. Ayıp, söylenmez öyle sözler. Küserim.” Elini saçlarımdan yanağıma doğru indirdi. Okşar gibi. İçimdeki arı kovanı bir anlığına da olsa sessizleşti. Kapıdan bir kadın başını uzatarak: “Başınız sağ olsun,” dedi. “Ne çok seveni varmış annenizin. Allah rahmet eylesin.” Yerimden kalkar gibi oldum. Ayaklarımı kanepeden yere doğru uzattım. “Kalkma çocuğum” dedi bu kez. “Yalnız şu camları açabilsek biraz. Ev çok boğucu olmuş kalabalıktan. Havalansın biraz. Dış kapı da açık ya, cereyan yapsın azıcık.” Perdeyi kenara çekip pencereyi açtım. Serin hava kalabalığın arasından yol bulup içeri süzüldü. Ayva ağacının dalları hafifçe kımıldadı. Hışırtısı odanın içine karıştı. Bir anlığına, içerideki uğultunun üstüne ince bir rüzgâr sesi serildi. Sonra yine insanlar konuşmaya devam etti. Pencereyi açmamı bekleyen kadın, başını biraz yana eğip, “Ne iyi insandı,” dedi. “Herkesle anlaşırdı. Çocukla çocuk olurdu, yaşlıyla yaşlı. Nur içinde yatsın.” Sözleri odanın içinde dolaşan mırıltılara karıştı. Bir köşede fısıltıyla edilen dualar, mutfaktan gelen tıkırtılar, tepsilerin birbirine değen ince sesi… Hepsi üst üste biniyor, ama hiçbirinin anlamı bana ulaşmıyordu. “Anne, nerdesin?” diye seslenmek istiyordum. Ben değil de başkası yaşamış gibi, rüya görürken bir rüyanın içinden ötekine geçiyor gibiydim. Odanın ortasında duruyordum ama kendimi uzaktan, kapının eşiğinden izliyordum sanki. Midem bulanıyordu. İçerideki uğultu içime dolup oradan dışarı çıkmak istiyor ama yol bulamıyordu. Dayanamadım, kapının önüne çıktım. Kapı önü karmakarışıktı. Rengârenk ayakkabılar üst üste, yan yana dizilmişti. Eşiğin dibinde bir tekir kedi kıvrılmış yatıyordu. Karnına gömdüğü başını ara ara kaldırıp etrafa bakıyor, sonra yeniden içine gömüyordu. Girip çıkanlarla pek ilgilenmiyor gibiydi. Müşerref teyze, ayakta kalanlar için bahçeye sandalyeler sıralamıştı. Kadınlardan biri yanıma yaklaştı, “Annenin ayakkabıları nerede?” diye sordu fısıltıyla. Yüzüne şaşkınlıkla baktım. “Ne yapacaksınız annemin ayakkabılarını?”dedim. Ne yapabilirdi ki ayakkabıları bunca hengâmenin arasında. Sorumu yineledim: “Ne yapacaksınız annemin ayakkabılarını?” “Kapı önüne konulması gerekiyor.” “Kapı önüne mi? Nedenmiş o?” dedim. “ Öyle olması gerekiyor da onun için.” İnsan kalabalığını yararak mutfağa geçtim. Oradan da balkona çıktım. Annemin sandalyesi oradaydı. Geçen hafta kurduğu salatalık turşusu, karışık sebze turşusu da oradaydı. Kırdığı yeşil zeytin bidonu köşede öylece duruyordu. Her şey yerli yerindeydi. Kapı önündeki kedi, balkonun altına gelmiş aşağıdan bana bakıyordu. “Beni mi takip ediyorsun sen?” dedim.. Yüzünün ifadesi hiç değişmedi. Gözünü kırpmadan bakıyordu. Sandalyeye oturdum, ağladım. Müşerref teyze geldi, arkamdan eğilip sarıldı. “Yavrum,” dedi, “Seval seni böyle görmesin. Üzülür.” “Görsün. Ne olacak? O benim annemdi,” dedim. “Çok üzülür kızım.” “Üzülsün. Gitmeseydi o zaman.” “Ah, keşke elimizde olsa…” Sesi kırılıp döküldü. “Kim gitmek ister ki? Emir büyük yerden. Gel hadi, annenin ayakkabılarını bahçe kapısının önüne koyalım.” “Koymasak olmaz mı?” diye mırıldandım. Eli kolumda kaldı. “Olmaz kızım. Adettendir. Böylesi gerekir,” dedi. “Gidenin ayakkabısı kapı önüne konur. O evden birinin gittiği belli olsun diye. Benim için de çok zor, inan bana. Sen anneni yitirdin, ben kardeşimi, en iyi arkadaşımı.” Sanki annemi eviyle, eşyasıyla, yaşamıyla birlikte dışarıya bırakacaklardı. Bahçe kapısı, içeriyle dışarının, varla yoğun sınırıydı. O eşiği aşan her şey artık başka bir yere ait sayılıyordu. Bir tür vedaydı bu; ama ben veda edemiyordum. Annemin küçücük ayaklarını, o otuz beş numaralık çocuk ruhunu kapı dışarı etmek istemiyordum. O hâlâ içeride bir yerlerdeydi. Bulaşık yıkıyordu ya da lavabo ovuyordu, belki yemek hazırlıyordu. Ya da bahçede çamaşır asıyordu. Kalktım. Ayakkabılığa yürüdük. Eli omzumdaydı. Kendine doğru bastırmıştı bedenimi. Sarsılarak ağlıyordum. Ayakkabılığın kapağını açtım. İlk göz göze geldiğim, kırmızı rugan ayakkabıları oldu. Tekini elime aldım. Üzerini elimle sildim. Göğsüme bastırdım. Onlar, annemin yokluğunu en çok haykıran şeyler gibiydi. Ayakkabıcı Mesut amcanın dükkânından almıştık. Annem, alıp almamak arasında gidip gelmişti hattâ. Parlak ve gösterişli şeyleri sevmezdi çünkü. Boncuklu, taşlı kazaklar, penyeler de giymezdi. Ama o gün yüzünde bambaşka bir ifade vardı. Aşık olmuş gibiydi. Gözlerinin parlaklığı, ayakkabının ruganıyla yarışıyordu. “Sen bu ayakkabıyı çok sevdin Seval abla, al gitsin. Aklın kalmasın” demişti Mesut amca. Ayakkabıya bakışını babam da fark etmişti. Hafif bir tebessümle omzuna dokunmuş, “E madem, alalım o zaman,” demişti. Ayakkabılarla birlikte, bahçede oturan insanların arasından geçip gittik. Eğildim, annemin ayakkabılarını kendi ellerimle bahçe kapısının dışına koydum. Güneş, çınar ağacının soyunmuş dallarından süzülerek yere vuruyordu. Rüzgâr, toprağa düşen bir yaprağı çevirdi, çevirdi; gözüm onun peşinden gitti. Bizim buralarda “ölüyü gömdük” demezler, “s akladık” derler. Annemi o gün sakladık. Çok değerli bir hazineyi kimseler bilmesin diye derinlere, gözün erişemeyeceği bir yere koyar gibi sakladık. Toprağın altına değil yalnız, evin duvarlarının içine, eşyaların sessizliğine, bahçe kapısının önüne, ayakkabılarının yanına sakladık. Hayatımın en gizli yerine saklıyordum onu. Çocukluğumun bahçesine, hatıralarıma, gözbebeklerime. . . Gün yeni kırılıyordu. . . Annemin olmadığı bir sabaha uyanmıştım. , Onun olmadığı bir sabaha uyanmak, bir cümleyi yanlış okumak gibiydi. Sanki eksik bir sözcük vardı ama nereden eksildiğini bilmiyordum. Her şey yerli yerindeydi ama anlamları değişmiş, yumuşaklığını yitirmişti. Hayat, benim anlamadığım bir dilde yazılmıştı o sabah. Bahçeye çıktım. Sessizdi. Bugün, dünden daha gölgeliydi. Kış, “ geliyorum ” diye fısıldıyordu. Yazın bittiği, toprağın renginden, çınar ağacının dallarından, ayva ağacından belliydi. Tekir kedi, bahçede kalan sandalyelerden birinde kıvrılmış yatıyordu. Ayak sesimi işitince başını kaldırıp baktı. Sonra yeniden başını karnına gömdü. Gözlerini kapadı. O da biliyordu. Artık gelmeyecekti. Annemin ayakkabılarına baktım. Bahçe kapısının önünde, bir daha geri dönmeyecek birini bekliyor gibiydiler.
- Kazuo Ishiguro’nun Klara ile Güneş'i sinemaya uyarlanıyor
Jenna Ortega, Amy Adams, Natasha Lyonne ve Steve Buscemi’nin rol aldığı, Taika Waititi filmi Klara and the Sun , nihayet 2026'da seyirciyle buluşacak. Nobel ödüllü yazarın romanından uyarlanan yapım, insanlık, yalnızlık ve yapay zeka temalarını sinemada yeniden tartışmaya açacağa benziyor. Kazuo Ishiguro’nun 2021 yılında yayımlanan çok satan bilimkurgu romanı Klara ile Güneş ( Klara and the Sun ), 2026'da sinemaya uyarlanıyor. Oscar ödüllü yönetmen Taika Waititi tarafından filme alınan yapımın, dünya çapında gösterime girmesi planlanıyor. Başrolde Jenna Ortega’nın canlandırdığı Klara’ya, Amy Adams, Natasha Lyonne ve Steve Buscemi gibi güçlü isimler eşlik ediyor. Film, geleceğin dünyasında yalnızlığı önlemek üzere tasarlanmış yapay bir arkadaş robotu olan Klara’nın insan ilişkilerine ve sevgi arayışına odaklanıyor. Çekimleri 2024’te tamamlanan film, uzun post-prodüksiyon sürecinin ardından PG-13 sınıflandırması alarak gösterime hazır hâle geldi ve yıl içinde vizyona girmesi bekleniyor. Ülkemizde de kesin vizyon tarihi henüz açıklanmadı fakat 2026’da küresel dağıtımı yapılacağı belirtildi. Hem bilimkurgu hem de duygusal anlatım açısından dikkat çeken bu uyarlama, insan-makine ilişkisi, yalnızlık ve empati gibi temaları sinematik bir dille yeniden tartışmaya açacak gibi görünüyor.
- Hayat boyu hep bir öteki olmak
Gönül Malat, 2009 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Herta Müller'in romanı, Keşke Bugün Kendimle Karşılaşmasaydım üzerine yazdı: "Yazar, romanında, bir baskı rejiminde yaşayan isimsiz bir kadının topu topu yirmi, yirmi beş dakika süren tren-tramvay yolculuğunda aklına düşenleri anlatır bizlere." İlk kez arkadaşlarımızın yavaş yavaş katledildiğini bildirdiğimizde Yüz kişiydi katledilen. Ama bin kişi katledildiğinde ve ölümlerin sonu gelmediğinde bir sessizlik kapladı ortalığı Zulümler yağmur gibi yağmaya başlayınca "dur!" diyen olmaz artık,* Keşke Bugün Kendimle Karşılaşmasaydım , Romen asıllı Alman yazar Herta Müller'in 1997 yılında yayımlanan romanı. 2009 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'nü " Şiirin yoğunluğu ve nesrin samimiyeti ile yoksulların dünyasını tasviri, " gerekçesiyle alan, edebiyat eleştirmeni, yazar ve şair Herta Müller, 1953 yılında Romanya'nın Almanca konuşulan Banat Nitzkydorf kasabasında dünyaya gelmiş. Üniversite eğitimini Temeşvar'da Alman ve Romen edebiyatı üzerine almış. Ailesi azınlıkta olan Romanya Almanlarının bir parçasıydı. Babası, Waffen SS' de -Nazi Almanyası'nda SS'in sonradan kurulma iki askeri kolundan biri- askerlik hizmetini yapmıştı. Annesi ise ikinci paylaşım savaşı sonrasında Sovyetler Birliği’nin Gulag kampında (Sovyetlerin köle-işçi kampı, bu kamplardaki zulmü anlattığı Gulag Takım Adaları adlı kitabını hatırlatarak, Nobel Edebiyat Ödüllü Soljenitsin’i analım burada) yıllarını yaşam mücadelesiyle geçirmişti. Nikolay Çavuşeksu’nun totaliter, baskıcı yönetimine denk gelen genç erişkinliği, Çavuşeksu'ya muhalif olan Almanca konuşan ve ifade özgürlüğü arayışındaki yazarların oluşturduğu topluluğa katılmasıyla sonuçlandı yazarın. Üniversite eğitimini tamamladıktan sonra bir fabrikada çevirmen olarak işe başlamış. Müller’in polis için muhbirlik yapmayı reddetmesi daha doğrusu gizli servisle çalışmaya “Hayır” demesi, işinden atılmasına neden olmuş. Herta Müller edebiyat alanında popülerliğini Romanya'da sansüre uğrayan Niederungen –Depresyonlar - isimli kitabı ile kazanır. Müller'in kendi ülkesinde kitaplarını yayımlatması yasaklanırken, Almanya'da ilgi ile karşılanır. 1987 yılında Almanya'ya göç eder. Yaşamı özellikle babasının bir SS subayı olması nedeniyle bir kâbusa dönmüş Çavuşesku yönetimi ve Sovyetler tarafından annesinin köle gibi çalıştırılması, yazarın hem antikomünist hem de antifaşist olmasına büyük katkı sunmuş. Hayatı boyunca hep bir öteki olmuş. Romanya'da Almanca konuştuğu için, Almanya'da Romen olduğu için, gizli servise çalışmadığı için, komünist rejimde komünizme inanmadığı için, Almanya’nın (geçmişteki) faşist rejiminde, faşizme karşı olduğu için. Öteki. Öteki ve yine öteki! Yazar hakkında geniş girizgâhımın nedeni, metinlerinin otobiyografik nitelikler taşıyor olması. Bu bağlamda metinlerini anlama ve anlamlandırmamızı kolaylaştırmak için katkı sunabilecek olması. Herta Müller’in yazın tarzına, kısa cümlelerin piri ya da ecesi demekten kendimi alamıyorum doğrusu. Cümleleri üç, dört en fazla beş sözcükten oluşan vurucu ve sarsıcı cümlelerden oluşur. Çağdaş edebiyatın en önemli seslerinden birisi olan yazar, Keşke Bugün Kendimle Karşılaşmasaydım romanında bir baskı rejiminde yaşayan isimsiz bir kadının topu topu yirmi, yirmi beş dakika süren tren-tramvay yolculuğunda aklına düşenleri anlatır bizlere. Metnin dili birinci tekil şahıs yani güvenilmez anlatıcı olmasına rağmen yazar, kendi yaşamının kesitlerinden özellikler taşıyan bu kurmacasında karakterlerinin eşsiz yapısı sayesinde, ustaca, anlatıcıya güvenmemizi sağlar. Hemen ardından artık isimsiz başkarakterimizin zihninin labirentlerinde ve düşüncelerinde dolanmaya başlarız. Satırlarda karşılaştığımız bilinç akışı tekniği ve kurmacaya yerleştirilmesi, kanımca edebiyat fakültelerinde bu teknik anlatılırken kullanılabilecek en iyi örneklerden birisi. Olay, bir tekstil fabrikasında çalışan yani bir proleter olan kadın karakterin, İtalya’ya ihraç edilen giysi ve pantolonların cebine koyduğu küçük notlarda İtalya'da yaşayan herhangi biriyle evlenmeye hazır olduğunu yazmasıyla başlar. Tabii her baskı rejiminde olduğu gibi bu notlar rejim görevlileri tarafından bulunur ve hemen ardından kadın sorguya çağrılır. Herta Müller, karakterinin sorguya giderken yaklaşık yarım saatlik zaman dilimini kapsayan yolculuğunda hem yolcuları gözlemleyerek ve hem de kendi geçmişini geri dönüş tekniği ile satırlara taşıyıp faşizmin-komünizmin dolayısıyla korku iktidarlarının insanları dönüştürdüğü halleri betimler. Hatta trende çocuğuyla seyahat eden adamın, aslında gizli bir polis olduğunu, çocuğun onun çocuğu olmadığını, panoptikon izlem için oluşturulmuş bir senaryo olduğunu bile düşünür. Trende bulunan herkese şüpheyle bakar. Böylece Fransız sosyolog ve filozof Michel Foucault‘u satırlarına konuk eder. Müller, trendeki yolcuların tavırları, konuşmaları, saç ve giyim biçimleri ile yaşadığı ülke hakkında bilgiler verirken onların mutsuz, bezgin ve huzursuz bakışlarını anlatıp diğer bir filozofa, kitabın satırlarına harç taşıyan düşünür Émile Durkheim’a da çıkarır yolumuzu: Durkheim’ın Anomi’sine! “Hayatın anlamsızlaşması, değersizlik duygusu, hedef belirleyememe, hiçbir şeyin hiçbir zaman düzelmeyeceğine olan inanç, umutsuzluk ve çaresizlik zehirli bir gaz gibi bilinci yavaş yavaş öldürür. Ortak değerlerin kaybı insanların birbirlerine olan duyarlılık ve saygısını azaltır. Bencilleşirler. Yönlerini yitirirler. Tuhaflıklar normalleşir. Böyle bir toplumda mekâna yabancılaşan insanın, ötekini(ötekileri) bir nesne olarak görüp ona şiddet uygulamasının önüne geçilmesi imkânsızlaşır,” diye tarifler Durkheim anomiyi. Bu bağlamda yazar Seks’i, gücü elinde bulunduranların, bu gücü kullananların, baskıcı iktidar yanlılarının, rejim taraftarlarının ve hatta ataerkil toplum yapısının cinsel şiddeti olarak kaleme alır. O nedenle kitap satırlarında anlatılanları yozlaşma olarak yorumlamak hem yazara ve hem de rejimin baskısıyla korku dolu bir ömür süren öznelere büyük haksızlık olur. Yazar, bu ustalıklı monoloğunda özenle seçtiği sözcükleriyle, gösterge ve gösterilen üzerinden okuyucusunun zihnini zorlayıp sınırlarını aşmasına, sözcüğün ondaki (okuyucu) anlamını mümkün olduğunca genişletmeye, sözcüğün bünyesindeki ötekileri keşfetmeye yöneltir. Böylece Müller, üç-beş sözcükle oluşmuş kitap cümleleriyle bizleri, cümlelerinin kastının dışındaki diğer anlamları bulmaya ve aramaya zorlar. Bu yazın tarzı yazar için hayli özgün, okur için de hayli haz verici. Yazarın Romanya'daki yaşamından izler taşıyan eser, baskı dolayısıyla korku rejiminin etkisiyle öznelerin ruhuna sinen acının, kederin ve en önemlisi huzursuzluğun anlatıldığı bir kitap. Satırları, karakterin zihninin bir anıdan veya düşünceden öbürüne sıçrayıp durduğu, yönünün nereye doğru döneceği belirsiz bir akış şeklinde oluşan metin, bizlere bir eksen çerçevesinde sunulmuş bilinç akışı tekniğini de kullanarak sorguya giden kadının -gitmemek ne mümkün- herkesten şüphe etmesini ve ona ait her şeyin parçalanmasını anlatır. İngiltere’de yaşayan Hintli yazar Arundhati Roy böyle anlatılar için şöyle der: “Parçalanmış bir hikâye nasıl anlatılır? Yavaş yavaş hikâyedeki herkese, hayır, hikâyedeki her şeye dönüşerek!” Herta Müller bu dönüşümü ustaca başarmış kitabında. *Zulümler Yağmur Gibi Yağmaya Başlayınca şiiri, Bertolt BRECHT KEŞKE BUGÜN KENDİMLE KARŞILAŞMASAYDIM Herta Müller Siren Kitap, 2024 Çeviri: Mustafa Tüzel Tür: Roman 200 s.
- Hepimiz kırılacağımız anı bekliyoruz
Korku edebiyatının çağdaş ve sınır tanımaz kalemlerinden Nat Cassidy, eleştirmenlerce övgüyle karşılanan romanı Mola Yeri ile bir kez daha okurlarıyla buluşuyor. Amerikan taşrasının sıradan görünen bir benzin istasyonunda geçen bu çarpıcı anlatı, okuru tekinsiz bir gecenin içine çekerek korkunun yalnızca fiziksel değil, zihinsel ve varoluşsal boyutlarını da gözler önüne seriyor. Mola Yeri , klostrofobi, dini travma, bastırılmış öfke ve kolektif şiddet duygusu gibi temaları; kara mizah, grotesk sahneler ve yüksek gerilimle harmanlayan sarsıcı bir metin. Cassidy, sıradan bir “ara durak” fikrini, insan zihninin karanlık dehlizlerine açılan bir metafora dönüştürüyor. Hikâye ilerledikçe, okur yalnızca bir korku anlatısına değil, modern insanın kırılganlığına ve şiddetle kurduğu tuhaf ilişkiye de tanıklık ediyor. Türkçeye Alican Saygı Ortanca’nın titiz çevirisiyle kazandırılan Mola Yeri , korku edebiyatının sınırlarını zorlayan, okuru huzursuz etmeyi bilinçli olarak seçen bir roman. Türün meraklıları kadar, edebiyatta “rahatsız edici” olanın imkânlarını keşfetmek isteyen okurlar için de dikkat çekici bir okuma deneyimi sunuyor. Arka Kapak Yazısı: KARŞILIĞINDA İNSANLIĞINI KAYBEDECEKSEN HAYATTA KALMANIN NE ANLAMI VAR Abe için ıssız otoyoldaki eski benzin istasyonu, hastanedeki babaannesine yetişmek üzere çıktığı gece yolculuğunu bölen birkaç dakikalık sıradan bir tuvalet molası olmalıydı. Ancak kapı üzerine kilitlendiği anda, gecenin masum sessizliği yerini ölümcül bir tuzağa bıraktı. İçeride titreyen floresanlar, duvardaki anlam veremediği karalamalar ve dışarıdan gelen tekinsiz sesler arasında zamanın akışı tuhaflaşmaya başlamıştı. Abe kaçmak için uğraştıkça, bu daracık alanın sadece fiziksel bir engel değil aynı zamanda karanlık bir mahkeme olduğunu fark edecekti. Kilitli kapının ardındaki gerçek belki de doğaüstü değildi. Çünkü insanın gömdüğünü sandığı korkuları en sıradan durakları bile kâbusa çevirebilirdi. 2025 Bram Stoker Ödülü Finalisti. 2024’ün En İyi Korku Kitabı – Esquire, Capes and Tights, Paste Magazine MOLA YERİ Nat Cassidy Nox Yayınları, 2026 Çeviri: Alican Saygı Ortanca Tür: Korku Romanı 136 s.
- Camus’nün Yabancı’sı yeniden perdede: François Ozon’dan absürdün soğuk yüzüne yeni bir bakış
Albert Camus’nün edebiyat tarihine yön veren romanı Yabancı, geçtiğimiz günlerde ikinci kez sinema salonlarıyla buluştu. François Ozon’un yönettiği uyarlamada Meursault’ya Benjamin Voisin hayat verirken, film modern sinemanın en çok tartışılan edebiyat uyarlamalarından biri olmaya aday. Albert Camus’nün 1942’de yayımlanan ve modern edebiyatın temel metinleri arasında kabul edilen romanı Yabancı, geçtiğimiz günlerde yeniden beyazperdeye uyarlandı. Ünlü Fransız yönetmen François Ozon, Camus’nün “absürd” felsefesini merkeze alan bu yeni yorumunda, romanın zamansız sorularını çağdaş bir sinema diliyle yeniden ele alıyor. Filmde, annesinin ölümüne kayıtsız kalışı ve işlediği bir cinayet sonrası toplum tarafından yargılanışıyla hafızalara kazınan Meursault karakterini, Fransız sinemasının yükselen isimlerinden Benjamin Voisin canlandırıyor. Ozon’un siyah-beyaz estetiği tercih ettiği yapım, romanın duygusal mesafesini ve varoluşsal boşluğunu görsel olarak da pekiştiriyor. Ozon, uyarlama sürecinde Camus’nün metnine birebir sadakatten ziyade, Yabancı’nın bugün hâlâ neden bu kadar sarsıcı olduğunu sorgulayan bir yaklaşım benimsiyor. Özellikle sömürgecilik bağlamını daha görünür kılan film, romanda arka planda kalan Cezayirli karakterlere de bilinçli bir derinlik kazandırmayı amaçlıyor. Yönetmen, bu tercihiyle Camus’nün metnini günümüz seyircisi için yeniden düşünmeye açıyor . Film, dünya prömiyerini Venedik Film Festivali’nde yaptı ve festival gösterimlerinin ardından uluslararası eleştirmenlerin dikkatini çekti. İlk değerlendirmelerde, Ozon’un romanın felsefi ağırlığını sinemaya taşımadaki cesareti ve Benjamin Voisin’in “duygusuzlukla örülü” performansı özellikle öne çıkarıldı. Eleştirmenler, filmin Camus’nün metnine yeni bir yorum getirdiği konusunda hemfikir olurken, uyarlamanın bilinçli olarak “rahatsız edici” bir mesafe kurduğunu vurguladı. Yabancı, ilk haftalarında özellikle edebiyat uyarlamalarına ilgi duyan izleyiciler için güçlü bir tartışma alanı yaratmış durumda. Camus’nün “hayatın anlamsızlığı” üzerine kurduğu sert anlatı, Ozon’un kamerasında bir kez daha şu soruyu gündeme getiriyor: Toplum, gerçekten suçun kendisini mi yargılar, yoksa ona uymayanı mı?
- Mahal Edebiyat 2026 Öykü Yarışması'nın tarihleri açıklandı
Mahal Edebiyat’ın bu yıl üçüncüsü düzenlenecek öykü yarışmasında, adaylar tamamlanmış öykü dosyaları ile başvurabilecek. Daha önce 2022 ve 2024 yıllarında iki kez düzenlenen Mahal Edebiyat Öykü Yarışması, tek bir öykü üzerinden yapılmakta ve ilk ona giren öyküler antoloji mantığıyla yayımlanmaktaydı. Bu seneki yarışmada ise adaylar tamamlanmış öykü dosyaları ile başvuracak, kazanan dosya Mahal Edebiyat Yayınları etiketiyle okurla buluşacak. İşte Mahal Edebiyat 2026 Öykü Yarışmasının şartnamesi: Amaç Bu yıl üçüncüsü düzenlenecek olan yarışma vesilesiyle edebiyat dünyamıza soluk katabilecek yeni yazarlar ortaya çıkarmak. Konu Serbest Katılım Şartları Ödül, 18 yaş üzeri yazar ve yazar adaylarına açıktır. Ödüle, kitaplaşmaya hazır bir öykü dosyasıyla başvurulur. İletilen öykü dosyası ödül almamış olmalıdır. En az 30, en fazla 60 word sayfası uzunluğundaki öykü dosyası, en az 10 bin en çok 17 bin sözcük içermeli ve word dosyası içinde gönderilmelidir. Dosyadaki öyküler, Times New Roman karakterinde, 12 punto olacak şekilde ve 1,5 satır aralığında, iki yana yaslı yazılmalıdır. Başvuru, adayın kendisi tarafından yarisma@mahaledebiyat.com e-posta adresine, 1 Nisan 2026 tarihinde saat 23.59’a kadar gönderilmelidir. Başvuru için gönderilen e-posta, iki Word dosyasından oluşmalıdır. Birinci dosyada yazarın/adayın adı-soyadı öykü dosyasının adı, adresi, cep telefonu, e-posta adresi ve kısa özgeçmiş bilgisi bulunmalıdır. Ödüle gönderilen dosyaların hukukî sorumluluğu yazarına aittir. İntihal veya üçüncü kişilerin telif hakkı gibi durumlarda, sorumluluk yazara aittir. Yapay zekâ kullanımı tespit edilen dosyalar, yarışma dışında bırakılacaktır. Seçici Kurul: Ebru Özden, Melike Kara, Mete Karagöl, Ömer Kaya, Onur Özkoparan’dan oluşacaktır. Yarışmanın sekretaryasını Mahal Edebiyat editör ekibi yapacaktır. Kısa liste 15 Mayıs 2026’da açıklanacaktır. Seçici Kurul’un birincilik ödülüne değer bulduğu yazarın öykü dosyası ve jürinin özel ödüle layık gördüğü yazarın öykü dosyası Mahal Edebiyat Yayınları tarafından kitaplaştırılacaktır. Kazanan, 6 Haziran 2026 tarihinde, yapılacak lansmanla açıklanacaktır.
- “Bizdensin” denilen yerde başlayan hikâyeler nasıl biter?
Gülsel Ceren Güneş, Müge Murat’ın Böyle Olsun İstemedim adlı romanı üzerine yazdı: "Roman tarihsel bir dönem anlatısı olmanın ötesinde, aidiyet ihtiyacının insanı hangi eşiklere sürükleyebileceğini sorgulayan bir hikâye kuruyor." Ergenlik çağı romanlarından çok da hoşlanmadığımı itiraf etmeliyim. Bu sebeple Müge Murat’ın Böyle Olsun İstemedim adlı romanından beklentim kendi tür zevkim etrafında şekillenmişti. Sonra Müge Murat beni alıp yerden yere vurdu, önyargılarım ve ben kitap bitince bir süre boşluğa baktık. Yazar 1970’ler Türkiye’sinin politik şiddet atmosferini bir arka plan olarak kullanırken asıl odağını bireysel bir kırılma anına yerleştirmiş. Roman tarihsel bir dönem anlatısı olmanın ötesinde, aidiyet ihtiyacının insanı hangi eşiklere sürükleyebileceğini sorgulayan bir hikâye kuruyor. Bu yönüyle metin, yalnızca geçmişe dair bir anlatı değil; bugünün okuruna da tanıdık gelen bir ruh hâlini kayda geçiriyor. Romanın merkezinde yer alan Seyid, babasının ölümünün ardından hem aile içinde hem de dış dünyada yeni bir konum edinmek zorunda kalan bir genç. Ablası, kız kardeşi ve dul kalmış annesine destek olmaya çalışan eş dost bile Seyid’in yabancılık hissetmesi için bir sebep, “O gün anlıyorum ki biz kendi başımıza bir aile değiliz” diyor. Küçücük yaşında ablasından, kardeşinden, annesinden sorumlu hale gelip “evin erkeği” gibi sınırları ve sorumlulukları belirsiz bir ünvan kazanıyor. Onun hikâyesi, güç ve hareketle kazanılan bir erkeklik tahayyülünün, nasıl adım adım şiddetle ve ideolojiyle iç içe geçebildiğini gösteriyor. Seyid’in tercihlerinin arkasında büyük fikirlerden çok, görülme, ciddiye alınma ve bir yere ait olma arzusu bulunuyor. Roman, tam da bu noktada politik olanla kişisel olan arasındaki sınırı bulanıklaştırıyor. Ablasının eşi Selim, romanın en kritik karakterlerinden birisi. Seyid hem onun yanında çalışıyor hem de onun siyasi görüşünden çok etkileniyor. 1970’lerin Türkiye’si, romanda didaktik bir tarih anlatısına dönüşmemiş. Dönem daha çok atmosfer düzeyinde hissediliyor: sokaklar, örgütlenmeler, erkek dayanışması ve tehdit duygusu metnin arka planında sürekli dolaşıyor. Bu noktada “atmosfer” derken metindeki siyasi katmanın kartondan bir arkaplanmış gibi algılanmasını istemem. Seyid’in okulun reisi seçilmesi, ocakta geçirdiği vakitler, ocak vesilesiyle tanıştığı insanlar onun üzerinde çok etkili. Yazar ustalıkla şunu göstermiş: bu bir aidiyet meselesi. Eğer ablasının eşi Selim solcu olsaydı Seyid de solcu olacaktı; Selim ateist olsa ateist, hayvan hakları aktivisti olsa hayvan hakları aktivisti… Müge Murat, ülkücü gençlik yapılanmasını merkeze alarak edebiyatta daha az temsil edilen bir alana yönelmiş. Solculuk merkezde olsa literatürde benzer eserlere denk geliyoruz, ülkücü tercihi en azından benim daha önce okumadığım bir kültürel hafızaya ait. Ancak bu tercih, romanı ideolojik bir savunmaya ya da karşı çıkışa dönüştürmemiş. Ne sağcıları ne solcuları günah keçisi haline getirmiyor. Aksine, örgüt yapısı Seyid’in kişisel dönüşümünü mümkün kılan bir zemin olarak ele alınmış. Roman, “Neden böyle oldu?” sorusunu politik sloganlarla değil, karakterin içsel boşluklarıyla yanıtlamaya çalışan bir seyirde ilerliyor. Bunu çok net gördüğümüz yerlerden birisi Seyid’in okul reisi seçilmesi. Reislerin ne yaptığından habersiz, “görevini” birine sormaya bile çekiniyor, kendi kendine yolunu yordamını bulması gerekiyor. Yattığı yer, hatta elindeki tesbihi bile kendine ait olmayan bir çocuk Seyid. İlk girdiği kavgada saklanmış olmaktan muazzam bir utanç duyuyor: “Korkaklığın acısı bedenimin acısını bastırıyor.” Kampa git diyorlar kampa gidiyor, şunu yap diyorlar yapıyor ve zaman geçtikçe kendini göstermek ve taktir görmek için; yaşının da etkisiyle, olmadık şeyler yapmaya başlıyor. Seyid’in dönüşümü ani değil; küçük kırılmalar, suskunluklar ve gündelik hayal kırıklıklarıyla örülü bir karakter dönüşümü görüyoruz. Babasının yokluğu, annesiyle kurduğu mesafeli ilişki, evin sorumluluğunu erken yaşta üstlenme baskısı onun kendisini sürekli kanıtlama ihtiyacını besliyor. Bu ihtiyaç, romanda ne yüceltilmiş ne de romantize edilmiş. Tam tersine, karakterin içine düştüğü karanlık, sessiz ve kaçınılmaz bir süreç gibi ilerliyor. Okur, Seyid’in yaptığı seçimleri hiç onaylamasa bile, o seçimlerin hangi duygusal zeminden doğduğunu görebiliyor. Hangi delikanlı kendini koca adam sanarken annesi “Karda mı oynadın?” dese kırılıp öfkelenmez ki? Hele ki ocağa gelip oğlunun kimlerle ne yaptığının hesabını soran, meraklı bir annesi varsa… Sırf ona ait bir şey olsun diye kedi sahiplenmek isteyip onu bile başaramayan Seyid savrulmayıp da ne yapacaktı? “Bizdensin” diyen hangi ideoloji olsa ona kapılacaktı. Anne, sessizliği ve kabullenişiyle; örgüt içindeki figürler ise güç ve aidiyet vaatleriyle karakterin yönünü belirliyor. Bu karakterler, bireysel psikolojinin toplumsal yapılar tarafından nasıl şekillendirildiğini görünür kılmış. Yan karakterlerin hiçbiri tek boyutlu değil; hepsi sistemin bir parçası olarak kendi sınırları içinde hareket edip Seyid’in dünyasını derinleştiren işlevsel figürler olarak konumlanıyor. Romanın dili sade ve kontrollü. Yazar dramatik anları abartılı bir söylemle değil, ölçülü bir anlatımla kurmuş tüm yapıyı. Bence bu tercih, hikâyenin etkisini artırmış. Özellikle şiddetin gündelikleştiği anlarda kullanılan sakin ton, okurda rahatsız edici bir yakınlık hissi yaratıyor. Bu üslup sayesinde şiddet olağanüstü bir olay olarak değil, hayatın içine sızmış bir pratik olarak gösterilmiş. Bu da romanın en güçlü yanlarından biri. Fakat aynı üslup “Bunu kim diyor?” gibi ikilemlerde kalmamıza sebep oluyor. Tırnak işareti kullanımı da olmayınca cümleler bir iç ses mi, birisi mi diyor, eğer öyleyse kimin cümlesi gibi karmaşalar yaşanması zaman zaman kaçınılmaz olmuş. Metnin net bölümlere ayrılmamış olması da bazı okurları rahatsız edebilir. Okul dönemlerinden ve mevsimlerin geçişinden anlaşılsa da zaman atlamalarının keskin şekilde bölünmesini tercih edecekler olacaktır. Roman Seyid’in ölmeden önceki son anlarıyla başladığı için ben tüm o zaman atlamalarını Seyid’in ölürken hatırladığı, hayatının dönüm noktaları gibi değerlendirdim. Eğer benim algıladığım gibiyse, bazı okurları zorlayacak olsa da, metnin bölünmemiş olması başarılı bir yapısal tercih olarak ele alınabilir çünkü içerikle yapı birbirini desteklemiş ve güçlendirmiş. Böyle Olsun İstemedim , başlığının ima ettiği gibi bir pişmanlık anlatısı değil. Daha çok, niyet ile sonuç arasındaki mesafenin romanı. Seyid’in “böyle olsun istememesi”, onu sonuçlardan muaf kılmamış. Roman, bireysel sorumluluk meselesini askıya almıyor; ancak onu basit bir ahlaki yargıya da indirgemiyor. Hele benim sandığım gibi sıradan bir ergenlik çağı romanı hiç değil. Müge Murat’ın romanı, belirli bir tarihsel dönemi anlatırken bugüne de seslenen bir soru bırakıyor: İnsanlar ne zaman ve hangi koşullarda kendinden vazgeçip bir yapının parçası hâline gelir? Böyle Olsun İstemedim , bu soruya net cevaplar vermek yerine, okuru rahatsız eden bir düşünce alanı açıyor. Şu an, 2026 yılında da binlerce Seyid sırf bir yere ait olmak için tam anlamdıramadığı ideolojilerin kurbanı olmaya devam ediyor. Romanın kalıcılığı da tam olarak burada; dönemini anlatırken zamana sıkışmayan, karakterini anlatırken toplumu görünür kılan bir metin. BÖYLE OLSUN İSTEMEDİM Müge Murat Alakarga Yayınları, 2025 Tür: Roman 420 s.
- Yaratıcılık Ritüelleri 71 Onur Çalı: "Yazmanın kendisi her şeyden daha fazla heyecan veriyor"
"Mesaili işlerde çalışan yazarlar kendilerine ait bir zaman yaratmak için çırpınırlar." Yazarların yazma deneyimlerine odaklanan Yaratıcılık Ritüelleri'nde Semrin Şahin'in bu haftaki konuğu Onur Çalı Yaratıcı sanatlarda akışta kalmanın, kendimizi yaratma anının içinde tutarak, sürüklenmeden kalabilmenin ne kadar zor olduğu bilinen bir gerçek. Bizi “an”a döndürecek bazı küçük totemler, seremoniler, bazı ritüellerin olmasının yaptığımız çalışma üzerinde odağımızı canlı tuttuğuna dair çalışmalar mevcut. Bu anlamda birçok yazarın günlük yazma alışkanlıkları olduğunu da biliyoruz. Yazmaya başlamadan önce yaptığınız ritüeller var mı? Herhangi bir ritüelim yok. Sessizlik ve yalnızlık iyi olur, ama şart değil. Dr. Seuss olarak bilinen yazar ve illüstratör Theodor Seuss Geisel, geniş bir şapka koleksiyonuna sahiptir. İlham gelmediğinde, dolabının başına gider, koleksiyonundan seçtiği bir şapkayı takar ve fikir bulmayı beklermiş. Ne hikmetse mutlaka parlak bir fikirle şapkayı başından çıkarırmış. Siz yaratım tıkanması yaşıyor musunuz ve bu tıkanmayı aşmak için neler yapıyorsunuz? Hayatımı yazarak kazanmıyorum. Sürekli yazmak zorunda değilim. Dolayısıyla tıkanma dediğiniz şeyi yaşadığımda metni nadasa bırakabilirim. Başka şeylerle ilgilenirim. Film izlerim, bulutlara bakarım, şiir okurum... Yaratıcı çalışmalar yaparken hiç engellerle (iş ortamı, zamansal sorunlar, yazdıklarınızın görünür olmaması gibi engellerle) karşılaştınız mı? Bu engellerle nasıl mücadele ettiniz? Tam aksine sizi destekleyen ve yolunuzu açan kişiler oldu mu? Benim gibi mesaili işlerde çalışan yazarlar kendilerine ait bir zaman yaratmak için çırpınırlar. En büyük zorluk bu bence. Yazmaya başladığınız dönemdeki duygularınızla şimdi hissettikleriniz aynı mı? Bu süreçte yazarlığınızda nasıl yol aldınız? Orijinal bir hikâyem yok. Herkes gibi önce dergilerde yazılarım, öykülerim yayımlandı, sonra kitaplar geldi. İlk yazım 2008 yılında Sincan İstasyonu ’nda müstear adla yayımlandı. İlhan Berk’i anlamsız şiir yazmakla itham eden bir yazı çıkmıştı dergide. Ben de kendimce İlhan Berk’i savunduğum bir yazı yazıp göndermiştim Sincan İstasyonu ’na. Yayımlanacağını öğrendiğimde çok sevinmiştim. Turhan Kitabevi’ne her gün gidip bakıyordum dergi gelmiş mi diye. Sincan İstasyonu birkaç ay önce yayın hayatına son verdi. Turhan Kitabevi geçenlerde kapandı. Demem o ki başlarda bir kitabım çıktığında, yazım yayımlandığında çok heyecanlanırdım, şimdiyse yazmanın kendisi her şeyden daha fazla heyecan veriyor bana. Yazar Julia Cameron “Sanatçının Yolu” adlı kitabında yazarların güçlerini toplamaları için sabah sayfalarından söz eder. Sabah uyanır uyanmaz yazmayı tavsiye eder. Siz sabah mı yoksa gece mi yazıyorsunuz? Yazma rutininiz nedir? Yazarken elinizin altında tuttuğunuz kitaplar var mı? Daha çok gündüzleri yazıyorum sanırım. Yazarken çevremde sözlük olsun isterim. Ben yaratmış olsaydım dediğiniz bir yapıt (tablo, öykü, şiir, beste vs.) var mı? Nedeniyle birlikte bu yapıtın sizin için anlamını açıklar mısınız? Hayranlık duyduğum nice kitap, şiir, öykü, şarkı, resim var elbette. Bu güzelim eserlerden oluşan büyük sofraya tabağı boş göndermemek için elimden geleni yapıyorum.















