top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • Dil Derneği Ömer Asım Aksoy Ödülü, Derya Sönmez'in...

    1995’ten bu yana her yıl başka bir yazınsal yapıta verilen Dil Derneği Ömer Asım Aksoy Ödülü'nün 2022 sahibi, Derya Sönmez’in, Sırça Kanatlar (Sel Yayınevi) adlı öykü kitabı oldu. 30 Ekim 1993’te yitirdiğimiz Ömer Asım Aksoy’u dilci ve devrimci kişiliğiyle yaşatmak, düşünce ve yapıtlarını gelecek kuşaklara aktarmak için Aksoy Ailesiyle Dil Derneği tarafından düzenlenen, 1995’ten bu yana her yıl başka bir yazınsal yapıta verilen Dil Derneği Ömer Asım Aksoy Ödülü’nün 2022’de bir öykü kitabına verileceği duyurulmuştu. Ödüle katılım yoğun oldu. İnci Aral, Sadık Aslankara, Hidayet Karakuş, Mehmet Zaman Saçlıoğlu ve (aile adına) Sevgi Özel’den oluşan seçici kurul ödülü, Derya Sönmez’in, Sırça Kanatlar (Sel Yayınevi) adlı yapıtına vermeyi oybirliğiyle kararlaştırdı. Kardeşler, sevgililer, arkadaşlar arasında kökleri derine giden ve asla dillendirilemeyen kırgınlıklardan, acılardan beslenen yalnızlık öyküleri bunlar. Kocasının beğeneceği bir yahni pişirmenin peşinde hayatını harcayan kadınlar, yıllarca beraber yaşadıkları halde birbirine yabancı çiftler, uçurumun kıyısında süren ilişkiler, cinayet ve intihar arzusuyla gölgelenmiş hayatlar, ölüme doğru koşulan bir ömrün anlamını sorguluyor. Derya Sönmez ilk öykü kitabı Sırça Kanatlar'da narin kanatlarıyla kendi yarattıkları cehennemlerden kaçmaya çalışan karakterlerin hikâyelerini anlatıyor. Derya Sönmez, 1980 Ayvalık doğumlu. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun oldu. 2012 yılı Adnan Yücel Öykü Yarışması'nda "Ölüler Gibi" adlı öyküsüyle birincilik; 2013 yılında "Matruşka" adlı öyküsüyle Rıdvan Şahin Öykü Yarışması'nda ikincilik ödülüne layık görüldü. "Unutulan" adlı öyküsü Direniş Öyküleri adlı seçkide yer aldı. Hikâyeleri Notos, Öykü Gazetesi, Dünyanın Öyküsü, Sarnıç, Özgür Edebiyat, Her Şeye Karşın, Kül Öykü Gazetesi gibi dergilerde yayımlandı.

  • Rovelli'den kuantuma dair olağanüstü bir keşif serüveni

    Fizik Üzerine Yedi Kısa Ders'in yazarından, Heisenberg'in düşüncesinin çekirdeğini tasarladığı Helgoland Adası'ndan yola çıkarak gerçekliğin kuantum nitelikli yapısının yarattığı, gitgide daha önemli konulara doğru adım adım genişleyen olağanüstü bir keşif serüveni. Genç fizikçi Werner Heisenberg 1925'te henüz yirmi üç yaşındayken Kuzey Denizi'ndeki Helgoland Adası'nda kuantum kuramının temellerini attığında, Carlo Rovelli'nin deyişiyle bizler ile gerçeklik arasındaki bir perdeyi kaldırarak ardındaki dipsiz bir uçurumu görünür kıldı. Heisenberg'den önce Einstein'ın üzerinde kafa yorduğu, 20. yüzyılın büyük kuramcılarından Richard Feynman'ın kimse tarafından anlaşılmadığını öne sürdüğü kuantum mekaniği çağımızın en büyük bilimsel keşifleri arasındaki yerini koruyor. Günümüzde de bilim dünyasında ve felsefeciler arasında son derece canlı bir tartışma konusu olan kuantum kuramı, gerçekliğin yapısından kişisel deneyimin doğasına, metafizikten bilincin doğasına dek önemli soruları yeniden ele almak için yeni yollar ortaya attı. Bugün kimyanın temellerine, Güneş'in, hatta beynimizin işleyişine ilişkin bilgilerimizi borçlu olduğumuz kuantum kuramı aynı zamanda lazerden bilgisayara modern yüksek teknolojinin ardındaki başaktördür. Buna karşın gizemini korumaya ve bilimcilerin karşısına yeni bulmacalar çıkarmayı sürdürüyor. Bilimin gücünün dünyayı yeniden düşünmekten korkmamakta yattığını, gerçekliğin sürekli olarak gitgide daha etkili biçimlerde yeniden tasarlandığını söyleyen Rovelli işte bu gizemin izlerini sürüyor: Helgoland, Heisenberg'in düşüncesinin çekirdeğini tasarladığı bu adadan yola çıkarak gerçekliğin kuantum nitelikli yapısının yarattığı, gitgide daha önemli konulara doğru adım adım genişleyen olağanüstü bir keşif serüveni. "Başlamadan önce bir uyarı… Bilinmeyenin dipsiz derinlikleri her zaman çekici ve baş döndürücüdür. Ama kuantum mekaniğini ciddiye almak, onun sonuçları üstüne düşünmek neredeyse sanrılar yaratan bir deneyimdir: Şu ya da bu biçimde, bizden dünya anlayışımızda somut ve tartışma götürmez gibi görünen bir şeyden vazgeçmeyi talep eder. Gerçekliğin hayal ettiğimizden çok farklı olduğunu kabul etmemizi ister. Akıl sır ermez derinliklere dalmaktan korkmadan o girdabın içine gözünüzü dikmenizi ister." Carlo Rovelli 1956'da Verona'da doğdu. Günümüzün öncü fizik kuramcıları arasında bulunan Rovelli, 1981'de Bologna Üniversitesi Fizik Bölümü'nden mezun oldu, 1986'da Padova Üniversitesi'nde doktora derecesini aldı. Doktora sonrası araştırma sürecinde Imperial College London (1986), Roma La Sapienza Üniversitesi (1987/88), Yale Üniversitesi (1987), Syracuse Üniversitesi (1989) ve Trieste SISSA'da çalışmalar yaptı. 1990-1999 yılları arasında Pittsburg Üniversitesi'nde öğretim üyesi, 1999-2000 yıllarında da profesör olarak görev yaptı. 2000'de Fransa'da Aix-Marseille Üniversitesi'ne geçti. Araştırma alanıyla ilgili seçkin kurumlardan çok sayıda ödüle layık görülen Rovelli, Lee Smolin'le birlikte loop (ilmek) kuantum kütle çekimi kuramını geliştirdi. Çok sayıda akademik yayınının yanı sıra 2011'de Miletli Anaksimandros ya da Bilimsel Düşüncenin Doğuşu'nu, 2014'te Gerçeklik Göründüğü Gibi Değildir'i yayımladı. Aynı yıl yayımlanan Fizik Üzerine Yedi Kısa Ders, 40'tan fazla dile çevrildi ve yaklaşık bir milyon okurla buluştu. Zamanın Düzeni'nin ardından son olarak Helgoland'ı yayımlayan Rovelli, Aix-Marseille Üniversitesi'ne bağlı Fizik Kuramı Merkezi'nde çalışmalarını sürdürmektedir. HELGOLAND Carlo Rovelli Tellekt Kitap, 2022 Çeviri: Tolga Esmer Tür: İnceleme/Araştırma 176 s.

  • 2022 Hugo Ödülleri sahiplerini buldu

    2022 Hugo Ödüllerinin sonuçları, 80. Dünya Bilim Kurgu Kongresi Chicon 8'de açıklandı. Törene canlı izleyicilerin önünde Toastmasters Charlie Jane Anders ve Annalee Newitz ev sahipliği yaptı. Chicon 8 üyelerinden 2235 geçerli oy pusulası (2230 elektronik ve 5 kağıt) alındı. Ödül alan eserlerin listesi şöyle: En İyi Roman – A Desolation Called Peace, Arkady Martine (Tor) En İyi Novella – A Psalm for the Wild-Built, Becky Chambers (Tordotcom) En İyi Novelette – “Bots of the Lost Ark”, Suzanne Palmer (Clarkesworld, Jun 2021) En İyi Kısa Hikaye – “Where Oaken Hearts Do Gather”, Sarah Pinsker (Uncanny Magazine, Mar/Apr 2021) En İyi Seri – Wayward Children, Seanan McGuire (Tordotcom) En İyi Grafik Hikayesi/Çizgi Roman – Far Sector, written by N.K. Jemisin, art by Jamal Campbell (DC) Best Related Work – Never Say You Can’t Survive, Charlie Jane Anders (Tordotcom) En İyi Dramatik Sunum (Uzun Metraj) – Dune, screenplay Jon Spaihts, Denis Villeneuve, and Eric Roth; directed by Denis Villeneuve; based on the novel Dune Frank Herbert (Warner Bros / Legendary Entertainment) En İyi Dramatik Sunum, (Kısa Metraj) – The Expanse: Nemesis Games, written by Daniel Abraham, Ty Franck, and Naren Shankar; directed by Breck Eisner (Amazon Studios) En İyi Editör (Kısa Eser) – Neil Clarke En İyi Editör (Uzun Eser) – Ruoxi Chen En İyi Profesyonel Sanatçı – Rovina Cai En İyi Semiprozine – Uncanny Magazine, publishers and editors-in-chief Lynne M. Thomas and Michael Damian Thomas; managing/poetry editor Chimedum Ohaegbu; nonfiction editor Elsa Sjunneson; podcast producers Erika Ensign & Steven Schapansky En İyi Fanzin – Small Gods, Lee Moyer (Icon) and Seanan McGuire (Story) En İyi Hayran Yayını – Our Opinions Are Correct, presented by Annalee Newitz and Charlie Jane Anders, produced Veronica Simonetti En İyi Hayran Kurgusu Yazarı – Cora Buhlert En İyi Hayran Kurgusu Sanatçısı – Lee Moyer Lodestar Award: En İyi Genç Yetişkin Kitabı (presented by the World Science Fiction Society) – The Last Graduate, by Naomi Novik (Del Rey Books) En İyi Yeni Yazar için Şaşırtıcı Ödülü (presented by Dell Magazines) – Shelley Parker-Chan (1st year of eligibility) Fantezi ve bilimkurgu edebiyatının en prestijli ödülü sayılan ve hem bu türlere katkıda bulunanları hem de türün hayranlarını onurlandıran Hugo Ödülleri, ilk olarak Philadelphia'daki 1953 Dünya Bilimkurgu Konvansiyonu'nda (Philcon II) takdim edildi. 60 yılı aşkın bir süredir bilimkurgu ve fantezi türlerinin öne çıkan eserlerini ödüllendirmeye devam ediyor.

  • Yirmi beş yıllık emeğin eseri: Söz

    Silvina Ocampo’nun üzerinde yaklaşık yirmi beş yıl boyunca çalıştığı fantasmagorik romanı Söz, yazarın deyişiyle “yazdıklarının en iyisi” ve kuşkusuz onun en yoğun kurmaca eseri. Seyahat etttiği gemiden okyanusa düşen bir kadın akıntıya kapılmış sürüklenirken “çaresizlerin koruyucusu” Azize Rita’ya bir söz verir: Okyanustan sağ kurtulmayı başarırsa hayat hikâyesini yazacaktır. Dışındaki deniz ona türlü tehlikeler sunarken zihninde de kişiler ve mekânlar fırtınalı bir şekilde dolaşmaya başlar. Hayatı boyunca tanıdığı insanlar hafızasının sahnesinde düzensiz biçimde boy gösterir. Pek çoğu kendi içinde bütünlüğe sahip kısa birer biyografiyle anılırken kimileri de dalları neredeyse romanın tamamına uzanan tek bir hikâyeye aittir. Böylece bir “kişiler sözlüğü” şekillenir ve hayal gücü yavaş yavaş anılarını ele geçirerek onu gerçekliğin zincirlerinden kurtarmaya başlar. Silvina Ocampo 1903’te Buenos Aires’te doğdu. Varlıklı ve burjuva bir ailenin altıncı ve son çocuğuydu. Ailesinin konumu sayesinde evde özel öğrenim gördü, genç yaşlardan itibaren sık sık Avrupa’ya seyahat etti, Paris’te resim eğitimi aldı ve önemli edebiyat çevrelerine dahil oldu. Yirminci yüzyılın ilk yarısında Arjantin’in öncü edebiyat dergisi Sur’un kurucuları arasında yer aldı. Yine bu çevrede tanıştığı Arjantin edebiyatının usta ismi Adolfo Bioy Casares’le evlendi. 1940’ta Borges ve Bioy Casares’le beraber ünlü Antologia de la literatura fantastica’yı (Fantastik Edebiyat Antolojisi) hazırladı. Ayrıca Dickinson, Poe, Melville ve Swedenborg’dan çeviriler yaptı. Öykü ve romanların yanı sıra şiir türünde de önemli eserler vererek Arjantin Ulusal Şiir Ödülü’ne değer görüldü. Aldığı resim eğitiminin de katkısıyla edebiyatta geleneksel dili ve yapıları bozarak döneminin sosyal geleneklerine eleştirel bir bakışla yazdığı anlatıları gerçeküstü ve fantastik edebiyattan özellikler taşır. Son yıllarını Alzheimer hastalığıyla mücadele ederek geçirdikten sonra 1993’te Buenos Aires’te öldü. SÖZ Silvina Ocampo Notos Kitap, 2022 Çeviri: Çiğdem Öztürk Editör İdil Dündar Tür: Roman 126 s.

  • Öykü: Çiçekleri Kökten Sulayınız

    "Bana kalsa sessiz kalmayı tercih edenler iç de çekmemeli, o da konuşmanın bir başka türlüsü." Ece Eken Çiçekleri sulamanın da bir yolu yordamı var. Öyle tepesinden suyu boca edersen sulamış değil boğmuş olursun, sen koca bir sürahi suyu tek seferde kafana dikip içebilir misin ki? Ama yapıyorlar işte, adı sulamak olsun, tabanı delikli bir saksı kullanıp, o güzelim çiçekleri köklerinden sulamak varken, sadece gözlerine ilişen kadar bir yeri ıslatmanın derdine düşüyorlar. Toprak da böyle hafif nemli nemli durunca iş bitti zannediyorlar. Yazık. Geçenlerde Hasibe Hanım da çıkmış balkona, çiçeklerini suluyor öyle tepeden tepeden. Tutamadım kendimi seslendim “Mahvettin o güzelim çiçekleri!” diye. Yüzüme bile bakmadı, giriverdi içeri. Halbuki iki kadın şöyle bir çift laf edelim değil mi? Biliyorsa demek suçunu. Bir yağmura akıl sır erdiremiyorum. Yağmur iyi geliyor ya dışarıdaki çiçeklere, o da tepeden tepeden akıtıyor suyunu, o nasıl tutturuyor ayarını bilmem. Onu da bir çözsem şu Hasibe Hanım'a izah edeceğim ama işte çözemiyorum. Hasibe Hanım'ın çiçekleri de inadına boyuna uzuyor. Bana kalırsa daha fazla bu işkenceye maruz kalmamak için sulanmaya ihtiyaç duymadıklarını bağırırcasına büyüyor o çiçekler. Zulümden kurtulmak için yetişiyorlar bu kadar. Ben de bir çiçek alıp baksam ne hoş olur diye geçiriyorum bazen aklımdan ama benim evin konumu pek müsait değil. Çiçek bakmak için güneş gören bir evde oturmak gerek, Hasibe Hanımın evi gibi mesela. Onun balkonu hep güneşli, çiçeklere de bir tek o iyi geliyor muhtemelen yoksa Hasibe Hanım'ın pek ilgilendiği yok. Bir orkidem vardı benim zamanında, böyle beş altı çiçekli, bembeyaz bir orkide. Hediye gelmişti bana öylece, bilmem kimden, kapımda belirivermişti. Bir gün baktım çiçekleri bir bir düşüyor. Mevsimine göre herhalde çiçeğin bu hareketi dedim, elleşmedim hiç. Haftalar, aylar geçti baktım bu hala çiçeksiz öylece duruyor. Anladım o vakit oyun oynadılar sanırım benimle, gerçek bir çiçek bile değildi belki de gönderdikleri. Beni çiçek bakamayan biri gibi göstermenin derdindeydiler. Kanmadım tabii, kanar mıyım hiç? Atıverdim çiçeği kimsecikler görmeden. Zaten evde çiçek bakmanın lüzumu yok. Ben balkonuma bir çıktım mı gözüm gönlüm açılıveriyor, neyse ki çiçek yetiştirilen diğer tüm evlerin balkonları pek güzel güneş alıyor. Balkonunu manzara bellediğimi fark etse Hasibe Hanım amma da övünür kendiyle, halbuki onun döktüğü suyla bile alakası yok bu meselenin, varsa yoksa güneş. Güneşi de tepemize Hasibe Hanım dikmedi ya. Hiç hoşlanmam her türlü faydadan kendine pay çıkarandan. Diğer balkonların hiçbirinde tek bir orkide yok nedense, demek ki bakmıyorlar, bakabilecek olsalar koyarlardı balkonlarına ele güne hava atarlardı. Kimse şu orkide işine yanaşmadığına göre bakımı zor bir bitki bu. Bana o orkideyi her kim gönderdiyse kesin benimle alay etti, ya yolladığı çiçek, çiçek bile değildi ya da hususi orkide yolladı bana ki bakamayayım, elime yüzüme bulaştırayım. Düşünmeyeyim diyorum ama içime dert oluyor. Aylar geçti üzerinden, çöpe attığımı bir gören olmuşsa diye hala ödüm kopuyor. Haklıyım da korkmakta, geçen sabah bir baktım, kapımda yine çiçekli bir orkide. Biri bir önceki orkideyi atarken muhakkak görmüş olacak ki beni, dalgasını geçiyor. Çaktırmadan yan dairenin kapısına itekleyiverdim. Ertesi sabah aynı orkide yine kapımda. Almadım içeri, kapattım kapımı da hiç çıkmadım evden birkaç gün. Gider diye bekledim. Kapımı çalanlar, arayanlar oldu ama hiç açmadım. Biliyorum kapıdaki orkideden haberdar etmeye çalışıyorlar beni ama yemezler. Perdeleri de kapadım ki kimse görmesin evde olduğumu. Kaç gün geçti bilmem. Evdeki tüm suları içtim, bugünkü yemek de bitince kuru ekmeğe talim devam edeceğim. Gücüm kuvvetim yerinde yine de. Dayanabilirim sanki biraz daha ama az bir gün yüzü görebilseydim keşke. Perdeleri de çekince hepten karanlığa boğuldu bu ev. Ya yaşımdan ya karanlıktan uykuya çekiliveriyorum vakitli vakitsiz. Rüyasız bir uyku çekebilsem yine iyi. Rüya dediysem de bildiğin kâbus. Her bir kapının ardında bu Hasibe Hanım dikiliveriyor tepemde. O tepemde büyüdükçe ben küçülüyorum, küçücük oluyorum, ezilecek kadar ufalıyorum, daha sonra Hasibe Hanım'ın terliğinin altında ufalanıyorum. Bir üflüyor, etrafa dağılıyorum. Hasibe Hanım'ın evinin içi bir dolu orkide. Uçuşan toz zerrecikleri halinde orkidelerin toprağına konuveriyorum. Konduğum topraklardan biten orkideler de çiçeksiz. Bir başka kâbusta ben gencim güzelim, kapının önünde duran orkideyi usulca almaya çalışıyorum yerden ancak sanırsın toprağı toprak değil de gülle. Kalkmıyor orkide bir türlü kapının önüne tünediği yerden. Doğrulup merdivenlerden aşağıya bakıyorum, kimsecikler yok. Evime alamadığım için oturuyorum orkidenin yanına, çiçekleri bir bir düşerken öylece bekliyorum, rüyamın saniyelerine aylar tekabül ediyor. Sonra yine geliyor bu Hasibe Hanım ve kalan son çiçekleri bir makasla kesiveriyor, bırakmıyor ki kendiliğinden düşsünler. O makas ki çiçeklere değdiği yerden saçlarıma dolanıveriyor, çiçeklerin beyazına saçlarımın karası karışıyor. Sıyırıyorum kendimi yataktan zor bela çıkıyorum odamdan. Odamdan ötesi aydınlık, o kapkara perdeler bir tek odamda çekili, ben kendimi sakınmamışım da birileri beni saklamış gibi o karanlık kuytuya. Adımlarım çekinik, sanki yıllardır uykudayım, bacaklarım yürümeye yabancı. Mutfaktan yemek kokusu geliyor. Kokunun çektiği yere yönelmeden önce salona bir bakış atıyorum, tül perdeyi güneşe filtre etmişler, orkideler perdenin ardında güneşin tadına varıyor. Mutfağa yürüyorum, kapının eşiğinde duruyorum, bir bakıyorum ocağın başında Hasibe Hanım. “Sen ne yapıyorsun burada Hasibe Hanım?” diye soruyorum, La havle çekercesine nefesini veriyor, varlığıma sessizliğiyle sitem ediyor, sessizliğini nefesiyle dolduruyor. Bana kalsa sessiz kalmayı tercih edenler iç de çekmemeli, o da konuşmanın bir başka türlüsü. “Hasibe Hanım!” diye sesleniyorum tekrar. Yüzüme bakmadan mırıldanıyor kendi kendine “Ana diyeceği yok bunun bana bu saatten sonra…” diye. Ne analık etmiş ki bu Hasibe Hanım bana diye düşünüyorum. Ben anamı Hasibe edeli yıllar geçmiş, çiçeksiz bir orkidenin mahvına saçlarım kökünden gitmiş, balkondaki çiçekleri yavrusu belleyen Hasibe, analığını onlara yapmış da benim başımdan aşağıya kaynar sular dökülmüş, temizliğime ancak öylece ikna olunmuş. Beslenip büyütülmemişim de saklanıp yerilmişim, varlığımın bulunan her boşluktan yuvarlanmasını uman gözler altında bir şekilde yetişmişim, gözlerimin ardında bir dünya yaratmışım, o dünyada bir çiçeksiz evi özgürlükten saymışım. Şimdi atsam elimi tülün ardında keyif çatan şu canım orkidelerden birine yine kıyameti koparır mı Hasibe Hanım diye düşünüyorum. Hasibe Hanımı tekrar ana etmedikçe bunu asla bilemeyeceğimi de biliyorum. “Ana!” diye sesleniyorum. Mutfakta musluk anında kapanıyor, su sesi kesiliyor, Hasibe’nin yıllardan beridir duymadığı bir çağrı bu. Koşar adım geliyor. Salon kapısına yaslanıp dikiliyor, ağırlığının bir kısmını o çok güvendiği kapıya dağıtıyor, eşyalara olan güveninden, sevgisinden bana kalanlar gözlerinde canlanır mı diye umuyorum ama o bana afallamış gözlerle bakıyor, bir yanı esip gürlemeye hazır. Analığına ortak etmiş öfkesini, onsuz bu yola çıkamıyor. Bilmiyor ki benim az önce uyandığım uyku yıllardır daldığıma hiç benzemiyor. Gözlerinin ta içine dikiyorum gözlerimi, elimde bir makas, dizlerimin üzerine çöküyorum, başlıyorum orkidelerin çiçeklerini bir bir kesmeye, o dakika basıyor çığlığı, ben kestikçe rahatlıyorum, kestikçe saçlarım uzuyor, kestikçe suya doyuyorum, doyduğum suların bir kısmı yaş olup akıyor gözlerimden, gerçeğime kavuşuyorum. Odama dönüyorum, perdeleri açıyorum, aynaya yaklaşıyorum ve kaldığım yerden hayata konuyorum, saçlarımla bir ilmek atıp tutunuyorum bir yerinden, evdeki tüm makasları çekmecemde saklıyorum.

  • Üç düşünür, üç önemli kitap

    Doğu Batı Yayınları üç büyük düşünürün üç önemli kitabına okurlara sundu. Transandantal İdealizm Sistemi Felsefe tarihi anlatılarında uzunca bir dönem Fichte ve Hegel arasındaki bir geçiş filozofu olarak anılan, buna bağlı olarak felsefesi de çoğunlukla Fichte’ninkine benzerliği ya da Hegel’inkinden eksikliği üzerinden değerlendirilip yorumlanmış olan Schelling, son yıllarda özellikle tüm dünyada iklim krizi ve ekoloji politikaları tartışmalarının yoğunluk kazanmasının yanısıra yeni materyalizm ve yeni realizm akımlarının da kayda değer yankı uyandırmasıyla birlikte dikkatleri üzerine çekmiş, kıyaslamaya dayanan okumanın manipüle edici etkisinden arındırılıp kendi başına ele alındığında felsefesinin çağdaş dünya gündemi için yeni bir düşünsel imkânı saklı tuttuğu fark edilmiştir. İnsan ile doğa, düşünce ile madde, logos ile mitos, kavram ile sezgi arasındaki ilişkileri tekrar gözden geçirmek kaçınılmaz bir hal aldığında, düşünürler kendilerini ister istemez Schelling felsefesinde bulmuşlardır. Schelling’i bu anlamda çağının önüne taşıyan, Kant’la birlikte kemikleşmeye başlamış olan rasyonalizm, kendinin zemini olan akıl veya kavramsal düşünmede tamamlanabilecek akıl sistemi fikrinde en başından açtığı çatlaktır. İşte bilinçsizi, sezgiyi ve sanatı felsefenin çıkmazına anahtar olarak sunan Schelling’in, Doğa Felsefesi’nin ardından kronolojik anlamda ikinci büyük eseri olan 1800 tarihli Transandantal İdealizm Sistemi, ben’im diyebilmesiyle tam kendini bulmuşken, bu kez de doğasından ayrı düşmüş olan benin, sonu sanat deneyimine çıkan tamamlanma, kendiyle bir ve bütün olma sürecidir; özbilincin tarihidir. TRANSANDANTAL İDEALİZM SİSTEMİ F. W. J. Schelling Çeviri: Merve Ertene 330 s. İlkel İnsanın Zihni Sanayileşme ve kentleşme sonucunda 19. yüzyılda ortaya çıkan sosyoloji, toplumu anlama ve açıklama konusunda bugün de önemli bir bilim dalı olma özelliğini sürdürmektedir. Öte yandan insanı ve kültürünü, farklı ırk ve çevre koşullarında inceleyen antropoloji; günümüzde sosyal bilimlerin önemli çalışma alanlarından biri olma özelliğini kazanmıştır. Antropoloji alanında ilkel ile modern, köylü ile kentli, azgelişmiş ile gelişmiş ayırımı çok kapsamlı ve farklı açılardan ele alınmaktadır. Bu alandaki ilk çalışmalar; modern antropolojinin öncüsü, Alman kökenli Amerikalı antropolog Franz Boas (1858-1942) tarafından, İlkel İnsanın Zihni adlı eser ile ortaya konulmuştur. Irk ve çevre ilişkisinin ilk kez ele alındığı bu eser, sosyal bilimlerin en önemli klasiklerinden biri olarak kabul edilir. Franz Boas, ilkel insan ile modern insanın düşünme biçimini belirlemeye çalışır, bunların çok da farklı olmadığı anlayışına ulaşır. İlkel İnsanın Zihni; antropoloji, tarih, sosyoloji, insan hakları, psikoloji gibi alanlar başta olmak üzere hemen her alandaki araştırmacıya hitap eder. Bu niteliğiyle antropolojinin alanını, kapsamını ve yaklaşımını anlamak, insanı ve toplumu açıklamak, günümüzde de üstün ırk, üstün ulus, üstün insan ve benzeri söylemlerle varlığını farklı biçimlerde sürdüren ırkçılığa karşı, tarafsız ve ciddi bir itiraz geliştirilir. İLKEL İNSANIN ZİHNİ Franz Boas Çeviri: Dilek İşler Hayırlı, Onur Hayırlı 279 s. İyinin ve Kötünün Ötesinde Nietzsche’nin 1886 yılında yazdığı İyinin ve Kötünün Ötesinde adlı eseri, zamanın çok ötesine geçebilmiş, yeni bir bakış açısının ürünüdür. Çeşitli sembollerle ve edebî bir üslupla, bir dağın tepesinde, -Böyle Buyurdu Zerdüşt-, birbirleriyle örülen konular, bu sefer tamamlayıcı nitelikteki bu başyapıtta yeryüzüne iner; daha açık, ayrıntılı ve eleştirel bir üsluba kavuşur. Nietzsche daima gelecekte kendisini keşfedecek okurlar için yazdığını söyler. Bu yüzden “uyarıcı” çağrısıyla modernitenin ilk kapsamlı eleştirisi ona aittir. Nietzsche geleneksel Batı düşüncesindeki Tanrı, hakikat, iyi ve kötü gibi kavramları tersine çevirirken uygarlığın altında yatan karanlık tortuları, habis ruhları ve kendine güvenli limanlar bulmaya çalışan filozofları deyim yerindeyse yerden yere vurur. Nietzsche, kendisinden önceki ve çağdaşı olan filozofları ahlâk felsefesi çerçevesinde dogmatik ön kabullerle fikir yürüttüklerini ve dolayısıyla eleştirel bir bakış açısından yoksun olduklarını belirtir. Ahlâk düşüncesi diye benimsediğimiz şey esasen bir “köle ahlâkı”dır. O, iyi ve kötü kavramlarını metafiziksel bir yaklaşımla tanımlamaz, aksine ironi ve neşesiyle, içtenliği ve felsefi derinliğiyle içinde bulunduğumuz gerçeklere ve insan doğasına odaklanır. Nietzsche bu eserinde geleneksel kalıpların tümüyle karşısında konumunu alırken zamanı aşan yönüyle yeni bir tür filozof neslinin ortaya çıkması için vaktin artık tamam olduğunu haykırır. İYİNİN VE KÖTÜNÜN ÖTESİNDE Friedrich Nietzsche Çeviri: Gözde Türker 258 s.

  • Sakin Yurt Öykü ve Şiir Dergisi’nin beşinci sayısı yayımlandı

    Genel Yayın Yönetmenliğini Doğu Kaşka’nın, öykü editörlüğünü Öznur Unat ve Nazif Çiftçi’nin, şiir editörlüğünü Beyza Bala ve Asmin Ekin Kösedeniz’in, çeviri editörlüğünü ise Cuma Tanık’ın yaptığı Sakin Yurt Öykü ve Şiir Dergisi, beşinci sayısıyla okurlarla buluşmaya devam ediyor. Sakin Yurt Öykü ve Şiir Dergisi’nin 5. sayısında Mahmud Derviş (Cuma Tanık Çevirisiyle), Claude McKay (Ayşenur Başaran çevirisiyle), Anıl Fırat Tosun, Beyza Bala, Şêrko Bêkes (Doğu Kaşka çevirisiyle), Can Ülgen, Batur Ozan Togay, Ozan R. Kartal, Salih Akkaya şiirleriyle; Ayşe Demiröz Göral, Deniz Saatkaya Eldam, Halil Yörükoğlu, Asuman Gül Biçen, Olvido Ayşe Akan, Mustafa Çetin öyküleriyle yer alıyor.

  • Çocuklarımızı ne zaman anlarız?

    Nagihan Kahraman, Polat Özlüoğlu’nun dördüncü kitabı Annem, Kovboylar ve Sarhoş Atlar üzerine yazdı: "Odağına olamamış aileleri alan bir öykü kitabı." “Bütün mutlu aileler birbirine benzer; her mutsuz aileninse kendine özgü bir mutsuzluğu vardır.” Anna Karenina, Tolstoy Aile, toplum içinde şüphesiz en önemli kurumlardan biri. Aile kurmak, aileyi bir arada tutmak, aileyi kurtarmak… Bunlar hep hayatın merkezindeki söylemler. Tam da bu kavramlar etrafında şekillenen bir kitap çıktı geçtiğimiz günlerde. Polat Özlüoğlu’nun dördüncü kitabı Annem, Kovboylar ve Sarhoş Atlar. Yazarın 2015 ve 2017 yıllarında Notabene Yayınları’ndan çıkan Günlerden Kırmızı ve Hevesi Kirpiğinde; 2019’da Can Yayınları’ndan çıkan Peri Kızı Af Buyrun adlı kitaplarından sonra şimdi kendisini İthaki Yayınları’nda görüyoruz. Ben Özlüoğlu’yla en son çıkan kitabıyla tanışmış sonra önceki kitaplarına yönelmiştim. Yeni kitabını okumadan önce bu kitaplarla tanışmanızı yazarın üslûbunu tanımak adına öneririm. Annem, Kovboylar ve Sarhoş Atlar, odağına olamamış aileleri alan bir öykü kitabı. Toplamda on bir öyküden oluşuyor ve kitap adını içindeki öykülerin birinden almış. Her öykü bir mektup gibi akıyor. Ölen annenin ya da babanın ardından çocuklarının onlara yazdığı mektuplar bunlar adeta. Arada ebeveynlerin çocuklarına da yazdıkları var ama nadir. Çoğunlukla çocukların yakarışlarını görüyoruz bu öykülerde. Hayattayken nedenlerini anlayamadıkları, bir anlam veremedikleri şeyleri sorgulamalarını okuyoruz. Bu, son öykü dışında diğer on öyküde ortak bir durum. Yazar travmatik birçok olayı ve bunların aile bireyleri üzerindeki etkilerini ele alıyor öykülerde. Tahmin edileceği üzere aile içi şiddet, aldatma, intihar gibi pek çok uç noktaya kadar gidiyoruz öyküleri okurken. Biz de öykülerdeki karakterlerle birlikte annelerini ya da babalarına sorguluyoruz. Neden sevmedin? Neden bunu yaptın? Neden gittin? Öyle çok acı var ki bu öykülerde… Ancak tam da bu noktada değinmek istediğim şey şu ki yazar tüm bu aile felaketlerinin ruh hâllerini ustalıkla aktarmış. Acı anlatısına rahatlıkla dönebilecek konular çünkü anlatılanlar. Fakat öykülerde ajitasyon asla yok. Beni en çok etkileyen öykülerden biri “Kırıntı” oldu bu bağlamda. Babası evi terk ettikten sonra annesi ve teyzesi ile birlikte büyüyen bir çocuğun duygularını okuyoruz burada. Dikkat gerektiren, alttan bir öykü daha çıkabilecek incelikte bir öykü bu. Teyze önemli bir figür. Kız çocuğundan babasına yazılmış doğrudan, onun bakışından. Peki ya anne, teyze ne durumda? Bunları da satır aralarında sezdirmiş yazar. Ben okurken her öykünün kimden kime yazıldığını gruplandırdım; oğlundan babasına/annesine, kızından babasına/annesine şeklinde. Bu şekilde bir şablon çıkarmak öykülerin dolaştığı çeperi anlamayı kolaylaştırıyor, tavsiye ederim. Ters istikamette olan yani babadan kızına yazılmış bir öykü de “Gardiyan”. Çocuklarımızı ne zaman anlarız, onlar büyürken biz yanlarında ne kadar oluruz, tanıdığımızı saydığımız çocuklarımızı aslında ne kadar tanıyoruz? gibi psikolojik yoğunlukta sorulara cevap arayan bir öykü bu. Hayattayken aralarında kalmamış bağı öldükten sonra kızının cep telefonundaki bilgilerden, fotoğraflardan hatta sosyal medyada paylaştıklarından kurmaya, kızını o şekilde tanımaya çalışan bir babayı okuyoruz bu öyküde. Girişte bahsettiğim, ilk on öyküden farklı bir yerde duran son öykü “Dulkuşu” ise doğrudan ebeveyn-evlât arasında yazılmış sitemlerden ya da yakarışlardan oluşmuyor. Anlatıcı yine dağılmış bir ailenin en küçük ferdi, küçük bir kız çocuğu fakat o daha çok kendi derdini bizlere, okura anlatıyor gibi. Kitaptaki en ilginç ve en sürükleyici öykülerden biri kesinlikle. Yerinde bir kapanış öyküsü olmuş. Biraz dinlesek sesini duyar mıyız Dulkuşu’nun? Polat Özlüoğlu’nun akıcı üslûbuyla henüz tanışmadıysanız bu kitabı ve elbette öncekilerini de ısrarla tavsiye ediyorum. İyi okumalar. ANNEM, KOVBOYLAR VE SARHOŞ ATLAR Polat Özlüoğlu İthaki Yayınları, 2022 152 s.

  • Ehlikeyif insanların yaşadığı Abre’nin şamatalı hikâyesi.

    Dünyanın Kustuğu Yer, renkli, çamurlu, bol vakalı, bir o kadar da ehlikeyif insanların yaşadığı Abre’nin şamatalı hikâyesini anlatıyor. “İsmini dönemin devlet politikalarına uygun bir biçimde ıslah edilmesine rağmen bataklık olarak kalmaya direnmesine borçlu olan bu mahalle sadece çamurunun bolluğuyla değil, evlerinin ekseriyetle tek duvarla birbirine yaslanmasıyla da ünlüydü.” Bataklıktan doğma, oyunlardan kovulanlardan olma bir mahalle Abre. Gizliyi saklıyı karnında tutamaz bu mahalle, şanına yakışır biçimde ortalara döker herkesi. İflah olmaz âşıkları, kazası belası, meczupları, sürgün yiyenleri boldur buranın. Süslü Neslihan, eğitim neferi Nadide, aykırı ikili Gül ve Sevda, nermo Kako, Doktor Reşat, Neriman Köksal’ın replikası Serap, cinli Veli ve daha nicesi dünyanın kustuğu bu yerde bir arada yaşamayı öğreniyor. A. Nevin Yıldız, bize hem çok yakın hem çok uzak bir diyara keskin rüzgârlarla savrulan hayatları mizahtan beslenerek anlatıyor. A. Nevin Yıldız Viranşehir’de doğdu. İlk, orta ve lise eğitimini Viranşehir’de tamamladı. Selçuk Üniversitesi İletişim Fakültesi’nden mezun oldu. Sırasıyla Ankara, Selçuk ve Hacettepe üniversitelerinde akademisyenlik yaptı. Uppsala Üniversitesi Hugo Valentin Göç ve Azınlık Araştırmaları Merkezi’nde altı aylığına misafir araştırmacı olarak görev aldı. “Kadın Cinselliğinin Söylemsel İnşası ve Namus Cinayetleri: Şanlıurfa Örneği” başlıklı doktora tezi Namusun Halleri adı ile yayımlandı. Yamuk Hakikat, Bir Ahir Zaman Babil’i: Urfa adlarıyla iki kitap derledi. Konusu medya, insan hakları, toplumsal cinsiyet olan çeşitli kitap bölümleri ve makaleler yazdı. Kaos GL’nin 14.’sünü düzenlediği Bir Dostluktan Neler Doğar temalı yarışmada “Sıcak” isimli öyküsüyle mansiyon ödülüne layık görüldü. Halen Hacettepe Üniversitesi İletişim Fakültesi’nde öğretim üyesi olarak çalışan Nevin Yıldız, Ulaş Doğu’nun annesidir. DÜNYANIN KUSTUĞU YER A. Nevin Yıldız İletişim Yayınları Editör: Duygu Çayırcıoğlu Tür: Öykü 108 s.

  • Booker Prize 2022 kısa listesi açıklandı!

    Dünyanın en prestijli edebiyat ödüllerinden biri olan Booker'ın üç ilk kitap, en kısa kitap ve şimdiye kadar aday gösterilen en yaşlı yazarı içeren kısa listesi açıklandı. 1969 senesinden beri verilen ve edebiyat dünyasının en köklü ödüllerinden biri olan Booker, her sene İngilizce olarak yazılmış ve Birleşik Krallık ve İrlanda'da yayımlanmış eserlere veriliyor. The Booker Prize kısa listesi: Glory (NoViolet Bulawayo) Small Things Like These (Claire Keegan) Treacle Walker (Alan Garner) The Trees (Percival Everett) The Seven Moons of Maali Almeida (Shehan Karunatilaka) Oh William! (Elizabeth Strout) Bu yılın kısa listesinden öne çıkanlar: * Jüri başkanı Neil MacGregor'a göre altı kitap, "farklı zamanlarda farklı yerlerde geçiyor [ve] her yerde bir ölçüde meydana gelen ve hepimizi ilgilendiren olaylarla ilgili". * Altı yazar, beş farklı milleti ve dört kıtayı temsil ediyor ve listede kadın ve erkeklerin eşit dağılımı var. * Kısa listenin çoğu, Sri Lanka iç savaşından ve Robert Mugabe'nin düşüşünden İrlanda'daki Magdalene çamaşırhane skandalına ve ABD'de Emmett Till cinayetine kadar gerçek olaylardan ilham alıyor. * Kısa listeye giren en yaşlı yazar: Alan Garner bu sene 88. doğumgününü kutlayacak. * Claire Keegan’ın 116 sayfalık Bunlar Gibi Küçük Şeyler’i, ödül tarihinde görülen en kısa kitap. Booker Prize'ın kazananı, 17 Ekim'de Londra'daki Roundhouse'da açıklanacak.

  • Doğu Yücel'in distopik novellası

    Doğu Yücel, on iki öyküden oluşan Güneş Hırsızları'nda büyülü gerçekçilikten masal edebiyatına, korkudan bilimkurguya ustaca uzanıyor. Sabah uyanıyorsunuz, bir bakıyorsunuz her yer karanlık, Güneş yok! Işığa duyarlı bir uzaylı ırkı Dünya'da yaşayabilmek için Güneş'e perde çekmiş, insanlığı karanlığa, umutsuzluğa hapsetmiş. Doğu Yücel, insanlığın direnişini anlattığı distopik novellası "Güneş Hırsızları"na ek olarak büyülü gerçekçilikten masal edebiyatına, korkudan bilimkurguya uzanan on bir öyküyle okurların karşısına çıkıyor. Bu öykülerde her an her şey olabilir: Sinemaya tek başına gittiğinizde kendinizi izlediğiniz filmin içinde bulabilir ya da Beşiktaş-Kadıköy vapurunda galaksiler ötesinden gelen bir uzaylıya âşık olabilirsiniz. Yazar, sıradan insanların başına gelen sıra dışı hikâyeleri anlatırken okurlara sorular da yöneltiyor: Rüyaları biçimlendirebilir miyiz, ilham perileri gerçek olabilir mi, Dünya'nın asıl sahipleri kim, öpüşürken neden gözlerimizi kapatırız? gibi... Ve bu sorular, gülümseten metaforlar ve zengin bir hayal gücüyle beklenmedik yanıtlara kavuşuyor. Ayaklarınızı yerden kesen ama ayakları her daim yere basan hikâyeler bunlar. Ne de olsa gerçek biraz da düşlerde saklıdır. Doğu Yücel, İstanbul'da doğdu. Çocukluk ve gençlik yılları İzmir'de geçti. 1995'te İzmir Amerikan Koleji'nden mezun oldu. 1997'de Gençlik Kitabevi Öykü Yarışması'nda, 1999'da Nostromo Bilimkurgu Kısa Öykü Yarışması'nda başarı ödülleri kazandı. Düşler, Kâbuslar ve Gelecek Masalları isimli ilk öykü kitabı 2000'de yayımlandı. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisat Bölümü'nden lisans, İstanbul Üniversitesi Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümü'nden yüksek lisans derecesi aldı. 2002'de ilk romanı Hayalet Kitap yayımlandı. Bu romandan uyarlanan Okul (2004) filmi ile Küçük Kıyamet'in (2006) senaryolarına imza attı. Varolmayanlar (2011), Kimdir Bu Mitat Karaman? (2017) ve Beter Ol Mitat Karaman! (2022) isimli romanları ve Güneş Hırsızları (2014), Öldüğünü Google'dan Öğrenen Adam ve Diğer Tuhaf Hikâyeler (2019) isimli öykü kitaplarıyla yazın yolculuğuna devam etti. Son olarak Murathan Mungan'ın Seçtikleriyle - Erkekler Yalnızlıklar isimli öykü derlemesine katılan yazar Sanatçı Öyküler (2011), Kar İzleri Örttü (2012), Güçoburlar (2015) ve İstanbul 2099 (2019) gibi seçkilerde yer aldı. Çeşitli yayınlarda sinema, müzik ve edebiyat yazıları yayımlanan Yücel'in Kimdir Bu Mitat Karaman? romanı geçtiğimiz yıl sinemaya uyarlandı. GÜNEŞ HIRSIZLARI Doğu Yücel Can Yayınları, 2022 Dizi: Can Çağdaş Tür: Öykü 312 s.

  • Öykü: Düğmeler

    “Ölünün kıyafetlerini evde tutmak uğursuzluk getirir kızım, ondan kurtulmak lazım” Zeynep Çavdar Öznur Madam Eleni sabah kalktığında ilk iş ölen kocasının kıyafetlerini atmaya karar vermişti. Buna ilk karar verişi değildi şüphesiz ama artık uygulamaya koyma vaktinin geldiğini hissediyordu. Dolabın kocasına ait tarafın kapağını açtı. Rutubetle karışık kesif bir koku geldi burnuna, yüzünü buruşturdu. Titreyen ellerini gömleklerin üzerinde gezdirirken bunu yapmaya henüz hazır olmadığını hissetti, ellerini çekti ve dolabın kapağını kapattı. Tam vazgeçmiş salona gidip günlük işlerini yapmaya hazırlanırken annesinin sözleri kulaklarında çınladı. “Ölünün kıyafetlerini evde tutmak uğursuzluk getirir kızım, ondan kurtulmak lazım” demişti babasının ardından. İkisi birden ağlayarak kıyafetleri çıkarmışlardı dolaptan. Annesi düğmeleri tek tek sökmüştü gömleklerden, ceketlerden, paltolardan. Anlam vermemişti o gün yaptığına. Çeşit çeşit düğme cam bir kavanoza girip salonun ortasındaki şöminenin yanındaki rafa konmuştu. Gelip geçtikçe bir zamanlar babasına ait kıyafetlere ait düğmeleri görüyordu. O düğmelere dokunmaları yasaktı. Ne azaldı ne arttı düğme sayısı, annesi ölene kadar sakladı onu babasından kalan tek değerli emanet oymuşçasına. O günler aklına gelince gözyaşlarını tutamadı, bir zamanlar annesinin yaptığı gibi yapacaktı o da. Yatak odasına geri döndü. Kocasının kıyafetleri dolaptan çıkararak yatağın üstüne yığdı. Elindeki makasla bütün düğmeleri söktü itinayla. Bolca gözyaşı eşlik etti, anılar çıktı saklandığı çekmecelerden. “Bok vardı Arthur gitmek için bu kadar acele edecek. Doğru ama senin hep acelen vardı. Evlenmemiz için bekleyememiştin senin yüzünden kışın ortasında evlenmiştik, yağan kardan konukların çoğu düğüne gelememişti. Sense çocuk gibi şendin, yağan karın ortasında bana kartopu atmakla meşguldün.” Gözlerindeki yaşları sildi. O gün giydiği paltoyu saklamıştı kocası, eskimiş, kaşe kumaşın bazı yerleri zamana yenik düşüp eprimişti ama o atılmasını istememişti. Düğmelerinin biri kopuk diğeri ise kopmak üzereydi. Ceplerini yokladı. Bir tanesinde ikiye katlanmış eski bir fotoğraf çıktı. Açtı, düğün günlerinden kalan bir fotoğraf, arkasında ise "seni ömürüm sonuna kadar seveceğim, kocan" yazan bir not. Kırk yıl öncesinde zaman durmuş, elleri kenetlenmiş, Arthur’un takım elbisesinin üzerine giydiği palto, yüzünde hiç değişmeyen aynı hınzır gülüş. Ne kadar da güzellerdi. Bir elinde fotoğraf, bir elinde paltonun düğmesi gözyaşları içinde kocasını ne kadar özlediğini sayıkladı. Düğmeleri topladı tıpkı bir zamanlar annesinin yaptığı gibi hepsini cam bir kavanoza koydu, bir tanesi hariç. O güne ait paltonun düğmesi elindeydi. Kıyafetleri poşete koydu. Çok yorulmuştu, biraz dinlenmek için yatağa uzandığında baş ucunda düğme kavanozu, avucunun içinde ise paltonun düğmesi vardı. Sabah uyandığında avucunun içinde hala Arthur’un düğmesi vardı. Onun sıcaklığını hissetmek sanki yanındaymışçasına huzurlu uyumak iyi gelmişti. Ama yataktan kalkmak istemiyordu onu bekleyen o günü ve diğerlerini nasıl dolduracağını hiç bilmiyordu. Önünde uzun, kocaman boş günler vardı tıpkı içindeki hiç kapanmayacak o boşluk gibi. “Hadi kalk tembel yatıp durma.” Kocasının neşeli sesini duydu kulaklarında. Boş durmayı hiç sevmeyen bu adam mutlaka gün içinde yapacak bir iş bulurdu. Emekli olunca da gönüllü olarak çeşitli derneklerin mağazalarında çalışmaya başlamıştı. Oraya gönderilen kıyafetleri, ayakkabıları, eşyaları düzenliyor, gelen müşterilerle sohbet edip mutlaka eve ellerinin boş dönmemesini sağlıyordu. En iyi bildiği işti sonuçta insanları güldürmek, neşelendirmek. Bunları düşünürken bir yandan da acaba ben de mi onun gibi gönüllü çalışsam düşünceleri geçmeye başlamıştı bile. “Hadi ne duruyorsun? Hep böyle yatamazsın küçük hanım.” Kocasının muzip gülüşü kulaklarındaydı yine. Arthur’un eşyalarını aldı, onları verip vermek istemediğinden emin değildi. “Eşyaları verdin diye beni unutmayacaksın. Anılarımız sende saklı.” Evden çıkmadan evlilik fotoğraflarına son kez baktı ve gözyaşlarını silerek sokağa çıktı ve kocasının gönüllü olarak çalıştığı mağazaya yöneldi. İpek yeni taşınmıştı bu ülkeye, bu güneş görmeyen şehre. Alışmaya çalışıyordu henüz. Emeklemeyi yeni öğrenen bebek gibi her bilgiyi baştan öğrenmesi gerekiyordu. Yorgundu, üzerine karabasan gibi çöken bir evliliği bitirmiş yaraları sarmak için tüm hayatını geride bırakıp kaçmıştı. Küçük bir ev tutmuş, evin bir odasını yapacağı resimler için atölyeye çevirmişti. Birkaç parça haricinde eşya almamıştı ilk günlerde. İkinci el güzel bir koltuk almak istiyordu, istediği parçayı hiçbir yerde bulamayınca bir de ikinci el satan dükkanları gezmeye karar vermişti. Dükkânın içine girdiğinde eski eşyalara ait o kekremsi koku çarptı burnuna. Eski kokuyordu tarif etmesi zordu. Sanki onca anı eşyaların üstüne sinmiş ve her bir anı silinse de çıkmayacak bir koku bırakmıştı üstlerinde. Tereddütle ilk adımını attı dükkâna. Eski kıyafetler, bardaklar, kitaplar, mobilyalar, resimler ne ararsan vardı burda. Kıyafetlerin arasında ellerini gezdirdi. Bu eşyaların bir zamanlar kime ait olduğunu, onların nasıl insanlar olabileceğini düşündü. Fincanlar, çay takımları, kupalar sıralanmıştı. Biblolara baktı. Küçük bir melek kanatlarını açmış yüzünde hüzünlü bir gülümsemeyle ona bakıyordu. Bibloyu eve götürecekti. Çalışma masası buldu, rengi hoşuna gitmemişti ama boyanırsa çok güzel olabilirdi. Birkaç değişik desenlerde tabak ve çalışma odasında yorulduğunda oturabilmesi için berjer aldı. Koltuğa oturmuş etrafına bakarken yanındaki sehpada duran cam kavanozun içindeki düğmeleri gördü. Kilometrelerce ötedeki annesini hatırlattı bu düğmeler ona. Yüzüne yavaşça gülümseme yayılırken eski anılara dalarken buldu kendini. Annesinin de tıpkı buna benzer bir düğme kavanozu vardı, eskiyen kıyafetleri atmadan önce düğmelerini ayırır, toplardı. Küçük bir kızken o kavanozu dağıtmak, içinden renkli düğmeleri ayıklamayı çok severdi. Düğmelere şekerci dükkanının vitrinine bakan çocuk edasıyla bakarken yanına yaklaşan beyaz saçlı, gözlerindeki hüznü saklamayan, oldukça güzel ve zarif bir kadın yaklaştı. “Merhaba” dedi gülerek. “Ben Eleni, yardıma ihtiyacınız var mı?” Gülümsemesi bu kadar güzel ve içten olan başka hiç kimseyi görmemişti İpek bugüne kadar. “Merhaba” diye karşılık verdi. Annesinin de aynı böyle bir düğme kavanozu olduğundan bahsetti, çocukken onu ne kadar sevdiğinden, arada bir annesinden izin aldığında kavanozu dağıttığından ve zemine dağılan renkli düğmelerle nasıl hayranlıkla oynadığından. Sonra nedense birden evliliğini anlatmaya başlarken buldu kendini. Annesinin evliliklerine nasıl karşı çıktığını, o günden sonra hiç görüşmediklerini ama ne yaparsa yapsın mutlu olmadığını bahsetti, sonunda boşanmışlardı, o da buraya gelmişti. Kilometrelerce uzakta yapayalnızdı. Birden ağlamaya başladı. Gözyaşlarını saklamaya, durdurmaya çalışsa da kadının ona uzana elinin sıcaklığı vazgeçirdi onu. Hıçkırıklara boğulmuştu. Eleni onun yanında, elini tutarak sakinleşene kadar bekledi. Kendisinin aynı buna benzer bir kavanozu olduğunu ve içinde çok sevdiği ama yakın zamanda kaybettiği kocasına ait eski düğmeleri koyduğunu anlattı. “Ona bakmak bana güç veriyor, koltukta oturmuş bir işle meşgulken sanki Arthur’da benimle birlikteymiş gibi hissediyorum.” Düğme kavanozunu uzattı. “Al bunu, özlediğin ama kaybettiğin tüm insanların bu kavanozun içinde olduklarını ve sana güç verdiklerini düşün. Dağıtmak istediğin zaman da istediğin gibi dağıt, oyna, neşelen. Hayat çok kısa.” İpek Eleni’ye teşekkür ederek elinde kavanozla çıkarken kendini şimdiden daha iyi hissetmeye başlamıştı bile. Arthur ise genç kadının gidişini buğulu gözlerle izleyen Eleni’nin kulağına “iyi iş çıkardın aşkım” diye fısıldıyordu.

bottom of page