Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5406 sonuç bulundu
- Edebiyatist Öykü Yarışması
Nitelikli edebiyata gönül veren yazar adaylarına destek olmak, çağdaş Türk edebiyatına yeni ve başarılı eserler katmak, iyi öyküleri ve öykücüleri gün yüzüne çıkarmak amacıyla düzenlenen Edebiyatist Öykü Yarışması'na başvurular başladı. Yarışmaya katılmak isteyen yazarlar eserlerini aşağıdaki şartnameye uygun bir şekilde hazırlayıp ilgili tarihte aşağıda yer alan adrese ulaştırabilirler. Katılan her sanatçıya başarılar dileriz. Şartname 1. Yarışmaya jüri üyelerinin 1. derece yakınları katılamaz. 2. 18 yaşını doldurmuş her Türk vatandaşı, yalnızca bir öykü ile katılabilir. 3. Konu serbesttir. 4. Öykü metni en fazla 2000 kelimeden oluşmalı, Times New Roman yazı karakterinde, harfler 11 punto, satır aralığı 1.5 ölçüsünde olacak şekilde Word formatında gönderilmektedir. (Kelime sınırını aşan ve PDF formunda gönderilen öyküler değerlendirmeye alınmayacaktır.) 5. Yazarlar yarışmaya RUMUZ ile katılacaktır ve öykünün kayıtlı olduğu dosyanın adı rumuzdan oluşacaktır. Rumuz, öykünün sağ üst köşesine yazılmalı, metinde ve dosya adında yazarın gerçek adı kesinlikle yazılmamalıdır. 6. Ayrıca bir Word dosyasında yazarın kısa öz geçmişi ve iletişim bilgileri (telefon, email, açık adres) yer almalıdır. 7. Rumuz başlıklı öykü dosyası ve öz geçmiş dosyasının eklendiği email, en geç 31 Temmuz 2022 saat 23.59'a kadar yarisma@edebiyatist.com adresine gönderilmiş olmalıdır. 8. Yarışma sonucu Kasım 2022 içinde duyurulacak ve ödül töreni ile ödüller eser sahiplerine sunulacaktır. Ödüller 1. olan esere 5000₺, ayrıca 4 esere 1000₺ mansiyon verilecek ve ilk 10'a giren öyküler Edebiyatist Öykü Yarışması 2022 yılı öykü seçkisinde yayımlanacaktır. Yarışma Takvimi Eser son teslim : 31 Temmuz 2022 Ön eleme : 1-31 Ağustos 2022 Jüri Değerlendirme : 1 Eylül - 31 Ekim 2022 Sonuç Duyurusu : Kasım 2022 (Ödül töreni için kesin tarih daha sonra açıklanacaktır.) Jüri Üyeleri Feridun Andaç Neslihan Önderoğlu Defne Suman Aysel Karaca Fatma Burçak Can Gazalcı Bahar Yaka
- Ailen, birlikte yürüdüklerindir!
Editörlüğünü Semih Gümüş’ün üstlendiği Köprü Kitaplar koleksiyonunun 26. kitabını, Yunus Nadi ve Duygu Asena Roman Ödülleri sahibi Irmak Zileli yazdı. Yaralı bir gencin hayata tutunma ve ailesini arama serüvenini iki arkadaşın ağzından anlatan roman, birbirini dinlemenin ve anlamaya çalışmanın değerini duyumsatıyor, büyüme sancılarını dillendiriyor. Önyargıların ve kuşkuların dünyasında, gençliği ayakta tutan en güçlü dayanak olan arkadaşlığı, bambaşka yaşamlardan çıkıp gelen iki gencin bakış açısından yorumluyor. "Ezgi önce, Yunus’un yaralı yüzünü resmetmek ister sadece. Ama bu sayede tanımaya başladığı delikanlıyla arkadaş olur. Onu daha bebekken terk etmiş ailesini bulmasında yardım eder Yunus’a. İstanbul’dan Bursa’ya uzanan maceralarında, hiçbir şey sandıkları gibi kolay olmaz. Hem Ezgi’nin anne babasıyla hem de Yunus’un geçmişiyle yüzleşmeleri, aile olmanın anlamı üzerine düşünmeleri gerekir. Dostluğun gücünü keşfeden gençler bazen köşeye sıkışsalar da, sorulara yepyeni cevaplar bulurlar…" 1978 yılında İstanbul’da doğan Zileli, sosyal antropoloji öğrenimi gördü. Televizyon ve dergilerde muhabirlik yaptı. Kurucularından olduğu Roman Kahramanları dergisinin yayın yönetmenliğini üstlendi. Remzi Kitap Gazetesi’nin yayın yönetmenliğini yürüttü ve “Devrik Cümle” adlı köşesinde yazılar biriktirdi. Geçmişte Cumhuriyet Bayramı’nın nasıl kutlandığını araştırdığı Bayram Çocukları (2004) ve Halit Refiğ’le söyleşisini içeren Doğruyu Aradım Güzeli Sevdim (2009) adlı kitaplarının ardından, bir çocuğun 1980 darbesi sonrasının zor koşullarındaki yaşamını anlattığı ilk romanı Eşik (2011) 2012 Yunus Nadi Roman Ödülü’nü kazandı. Anneliği sorguladığı Gözlerini Kaçırma’yı (2014) kadınlığı ve erkekliği birer insanlık hali olarak irdelediği Gölgesinde (2017) adlı romanı izledi. Zileli’nin ON8 Blog’daki “Bozuk Saat” adlı köşesinde başlayan öykü yolculuğu, Bozuk Saat (2019) adıyla büyülü gerçekçi bir romana dönüştü. Yabancı ve dilsiz var oluşun dramatik anlatımı Son Bakış’la (2019) 2020 Duygu Asena Roman Ödülü’nü kazandı. Ahmet Mümtaz Taylan’la söyleşisi Ara Toplam, 2021’de okurla buluştu. Yazarın, Köprü Kitaplar koleksiyonu için yazdığı Arkadaşım İçin (2022), iki arkadaşın ağzından anlatılan bir roman. Yazarlık atölyelerine de emek veren Zileli, kedilerden, köpeklerden ve insanlardan oluşan geniş ailesiyle İstanbul’da yaşıyor. ARKADAŞIM İÇİN Irmak Zileli Günışığı Kitaplığı, 2022 Editör:Semih Gümüş Yayına hazırlayan:Müren Beykan 188 s.
- 68. Sait Faik Hikâye Armağanı kısa listesi belli oldu
Darüşşafaka Cemiyeti ve Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları iş birliğiyle 68’incisi düzenlenen Sait Faik Hikâye Armağanı’na bu yıl, geçen seneki katılımcı sayısının iki katından da fazla başvuru yapıldı. Sait Faik Hikâye Armağanı’nın jürisi, yaptığı titiz değerlendirme neticesinde yarışmaya başvuran 176 öykü kitabı arasından seçilen 10 kitaplık kısa listeyi açıkladı. Kitaplarının telif haklarını ve mal varlığını Darüşşafaka’ya bağışlayarak annesi veya babası hayatta olmayan, maddi olanakları yetersiz çocukların eğitimine destek veren, Türk hikâyeciliğinin önde gelen yazarlarından Sait Faik Abasıyanık’ın anısına 1964 yılından bu yana düzenlenen Sait Faik Hikâye Armağanı’nın 68’incisinin sahibinin belirlenmesi için geri sayım başladı. 2019 yılında ödül yönetmeliğinde yapılan düzenlemeyle, öncelikle 10 kitaplık kısa bir listenin kamuoyuyla paylaşılmasına karar verildiği duyurulmuştu. Ön jürinin değerlendirilmesi sonucu 176 kitap arasından seçilen kısa liste alfabetik olarak şöyle oluştu: 1) Ağlaya Ağlaya Öldük Anam Bacım, Mustafa Çiftçi (İletişim Yayınları) 2) Alametler Kitabı, Gaye Boralıoğlu (İletişim Yayınları) 3) Ateş Sönene Kadar, Aylin Balboa (İletişim Yayınları) 4) Ateşten Atlamak, Fatma Nur Kaptanoğlu (Can Yayınları) 5) CIS, Hakan Sarıpolat (İthaki Yayınları) 6) Daha İyi Misin?, Hande Ortaç (İletişim Yayınları) 7) Dönme Dolap Düşleri, M. Özgür Mutlu (İthaki Yayınları) 8) Gör Bağır, Fuat Sevimay (İthaki Yayınları) 9) Karsambaç, Zafer Doruk (Sel Yayınları) 10) Yok Yolcu, Kâmil Erdem (Sel Yayıncılık) Bu yılki Armağan’ın sahibi ise jürinin kısa listeye giren kitaplara ilişkin değerlendirmesi neticesinde Sait Faik’in vefat yıl dönümü olan 11 Mayıs’ta açıklanacak. Sait Faik Hikâye Armağanı 1955’te yazarın annesi Makbule Abasıyanık tarafından kurulan Sait Faik Hikâye Armağanı, 1964’ten beri Darüşşafaka Cemiyeti tarafından veriliyor. Sait Faik’in annesi Makbule Abasıyanık’ın vasiyetnamesi doğrultusunda dönemin ileri gelen edebiyat ustalarından oluşturulan jüri, o yıl içinde yazılmış en iyi hikâye kitabını seçerek “Sait Faik Hikâye Armağanı”nı veriyor. Her yıl yazarın ölüm yıl dönümünde verilen Armağan, 2012'den bu yana Darüşşafaka Cemiyeti ile Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları ile iş birliğiyle düzenleniyor. Hikâye Armağanı’nın jürisinde Doğan Hızlan (Jüri Başkanı), Hilmi Yavuz, Nursel Duruel, Prof. Dr. Jale Parla, Prof. Dr. Murat Gülsoy, Beşir Özmen ve Metin Celal yer alıyor.
- Okuru, dünyanın kaynağına götüren şiirsel bir roman
Pierre Michon’un, paleolitik çağa ait müthiş resimler barındıran Lascoux Mağarası’nın mekânsal cazibesinin etrafında ördüğü ve genç bir öğretmenin haz denizindeki devinimlerinin üzerinden “dünyanın kaynağını” sorguladığı romanı, Yağmur Durmadı üzerine Peyman Ünalsın Gökhan yazdı. Kendimi kaybederek dolaştığım kitapevlerinin rafları arasında “beni de gör, beni de gör” diyen kitapların seslerini duyar gibi oluyorum. Düşünsenize; binlerce kitap, adını bilmediğimiz, yazarıyla hiç yolumuzun kesişmediği… Hepsini sevmemiz olası değilken, çok sevebileceklerimizi es geçmemiz de kaçınılmaz. Pierre Michon’un Yağmur Durmadı romanı ile tanışmam da bir kitapevinde, tam da yukarda anlattığım türden bir “çağrı” vesilesiyle oldu. Kitabın kapağındaki romantik elbiseli, siyah, gotik kesim saçlı kızın, sislerin ardından gelen sesi beni ona yaklaştırdı. Kapakta yazan “Yağmur Durmadı” yazısına rağmen beyaz tül elbisesi tertemizdi, garip, soğuk bakışlarla beni süzüyordu. İncecik, yetmiş sayfalık bir kitap. Bir çırpıda okunur dedim. Ama öyle olmadı. Roman beni Fransa’nın güney batısında Dordogne denilen bir bölgeye götürdü. Yazar Pierre Michon’un 1945 yılında doğduğu Chatelus-Le-Marcheix buraya yakın. Romanlarının hikâye örgüsünde mekân olarak genelde bu bölgeyi seçermiş. Yazarla ilgili araştırma yaparken dilimize çevrilmiş sadece üç kitabını bulabildim. Alef yayınlarından çıkan Yağmur Durmadı, Kıraathane’den çıkan Kralın Bedenleri ile Üstatlar ve Hizmetkârlar. Ve yine Kıraathane sağ olsun, Michon hakkında birkaç yazılı belgeye de ulaştım. Kendisinin geç tabir ettiği, 37 yaşında yazarlık kariyeri başlamış. Hayalinde hep 1.000 sayfanın üzerinde bir roman yazmak varken, neredeyse tüm kitapları oldukça ince ve fakat özde yoğun eserler. Yağmur Durmadı, Rus yazar Andrei Platonov’dan bir alıntı ile başlıyor. “Toprak üstü açılmış bir anne gibi çıplak ve sıkıntılı uyuyordu.” Metnin, yaşamın kaynaklarından toprağa, çoğalmaya, berekete, bu özdeşlikte anneye, cinselliğe, bedenlere dair bir izlek barındırdığını düşündürdü. Taze yaşamlara muhtevi toprak; nefes alan, bazen dinlenmesi gereken, ara ara sıkıntılı, hatta çıplak, üzerindeki bitkilerden arınmış, ancak yüzeyin altında onlarca canlı ile çoğalmaya, kendini yenilemeye hazır. İlk bakışta biteviye, bomboş toprak bile altından fışkıran cevherlerle zengin. Pierre Michon’un toprağı bir anne ile özdeşleştirmesine katılıyorum. Hatta Yağmur Durmadı romanını da toprağa benzetiyorum. Kısa, yalın ama derin ve dopdolu. Öyle bir nefeste okunacak bir roman da değil. Sindire sindire okunmayı hak ediyor. Bildiğiniz bir ülkenin, daha evvel keşfetme şerefine eremediğiniz kasabaları gibi. Haritada bulmaya çalışırsınız ya hani, öyle. Küçüklüğünden dolayı göremezsiniz, gözünüzden kaçar. Ama gittiğinizde tarihiyle, dokusuyla, zenginlikleriyle sizi büyüler. Ta paleolitik çağlara uzanan geçmişi sizi şaşırtır. Ve öyle bir geçmiş ki, toprağın altında, mağaralara hapsolmuş, uyuyan. Henüz kâğıt bulunmamışken, tuval nedir bilinmezken, doğanın mucizevi imkânlarıyla insan ruhunun derinliklerinden fışkıran duyguların mağara duvarlarında şekil bulduğu antik zamanlara götürür bizi. Mitleri, efsaneleri okuruz o resimlerde. Romanın orijinal adı Dünyanın Kaynağı. Kitap yayımlanacağı sırada aynı isimle başka bir metin olması sebebiyle Michon eserinin adını Le Grand Beuen olarak değiştirir. Yabancı kaynaklardan* edindiğim bir bilgiye göre roman, ünlü Fransız ressam Gustave Courbet’nin 1866 yılında tuval üzerine yağlıboya tablosu Dünyanın Kaynağı’na atıfta bulunurken, kurgunun geçtiği Dordogne bölgesinin arkaik zenginliğine dikkat çekiyor. Sözü edilen tabloda bacakları açık şekilde uzanmış, vajinası ve alt karın bölgesi görünen bir kadın resmedilmiş. Dönemi için fazlasıyla sansasyonel bir etki yaratan tablo için Manet’nin Olympia isimli tablosunu aşan bir erotizme sahip olduğu söyleniyor. Bugün hâlâ bazı kesimlerce şok edici ve sansürü tetikleyici nitelendiriliyor. 1940 yılında Dordogne bölgesindeki Lascoux tepesinde genç bir Fransız olan Marcel Ravidat gizemli bir tilki deliği bulur. Maceraperest arkadaşlarıyla bu tilki deliğine döndüğünde duvarlarında ve tavanında görenleri şaşkına çeviren hayvan resimlerinin olduğu bir mağaraya ulaşırlar. Resimler demir ve manganez gibi metal oksitlerinden elde edilen kırmızı tonlarında boyanmıştır. Roman kahramanımız ve metnin anlatıcısı yirmi yaşındaki öğretmen, 1961 yılının Eylül ayında, tayininin çıktığı Dordogne bölgesinde Beune Irmağı üzerindeki Castelnau kasabasına gider. Otel Chez Hélène’e yerleşir. Ortak salona indiğinde yazarın bize tasvir ettiği mekân, genç Marcel Ravidat tarafından bulunan o gizemli tilki deliğinin imgesel çağrışımını yapar. Salonda antik kırmızı denilen sığır kanı rengine boyanmış duvar ve üzerinde, başı oturanlara dönük içi doldurulmuş büyük bir tilki postu asılıdır. Salondaki kaba saba adamların konuşmalarından Beuen’de balık ve tilki avına çıkarak zaman geçirdiklerini öğrenir. Otelin sahibi, Balıkçı Jean’ın annesi Hélène’i antik çağda bir Yunan kolonisi olan Apollon kehanetine başkanlık eden Kume’li rahibe Sybil’e benzetir. Ortam, insanların kaba konuşmaları, arkaik laflar, ertesi gün çocuklarla karşı karşıya geleceği ve artık bir yetişkin hayatına girişinin endişesini yaşatır. Oysa kendisini daha toy ve ders vereceği öğrenciler kadar çocukluğa yakın hisseder. Antik çağın çağrışımları kasaba halkının konuşmalarının ötesine geçer. Büyük camlı bir dolabın içinde sergilenenler de bölgenin paleolitik çağdan kalan zenginliklerle bezeli olduğunu kanıtlar. Hélène genç öğretmende, tütüncü dükkânındaki Yvonne’a duyduğu özlemi harekete geçirir. Tütüncü dükkânı öğretmen için dünyanın kaynağının metaforudur. Otuz, kırk yaş aralığındaki Yvonne etine dolgun, süt gibi beyaz, cennetteki huriler gibi bereketlidir. Mitlerde bahsi geçen kraliçe edasıyla tezgâh arkasında durup, beyaz elleriyle tanrısal bir şekilde tuttuğu kırmızı beyaz Marlboro paketini öğretmenin zihninde bir fetiş objesine dönüştürür. Yvonne’un ellerinin değdiği Marlboro paketi ile her gün alıp odasında yığınlarca biriktirdiği Le Monde gazeteleri dükkân ziyaretinin bahanesi olur. Öğretmen, 1961 yılında bir kadını cezbetmenin sırrını sanattan, politikadan, güncel konulardan, şarkılardan bahsetmeye bağlayan tutuk kuşaktandır. Üstelik Yvonne sahipsiz değildir. Kasabadaki hantal adamların hepsinden daha fazla nezakete sahip bir adam görür çevresinde. Yvonne öğretmenin rüyalarını, düşüncelerini süsler sık sık. Pazarları ve öğleden sonraları Martres yolu üzerinde, onu topuklu ayakkabılarıyla ve abiye giysileriyle yürürken görmek için yolunu oraya düşürür. Yvonne’la arasındaki bir bağ da sınıf öğrencilerinden biri olan oğlu Bernard’dır. Zaman zaman Bernard’a verdiği cezaların Yvonne’u çileden çıkarıp okula getireceğini varsayar. Ama Yvonne asla gelmez. Hem Hélène hem de Yvonne’un anne olması, nesnel açıdan baktığımızda hikâyenin salt genç bir öğretmenin yaşça olgun bir kadına duyduğu ilgiden ibaret olmadığını, tam da kitabın girişinde Platonov alıntısının altında yatan üremenin, yaradılışın, bereketin, ilk çağlardan bu yana insanlığın yaşam ve yaratma serüveninin, dünyanın kaynağının metaforudur. Kuşkusuz ki kitaplarda çeviri, metnin duygusunu okura aktarması ve alt metinlerin okunmasını sağlaması bakımından çok önemlidir. Aziz Ufuk Kılıç’ı çeviri için tebrik ediyorum. Yazarın üslûbu, dili kadar, çevirmenin emeği de okumayı kolaylaştırıyor. Kaldı ki Michon hakkında okuduğum yazılardan birinde obsesiflik derecesinde titiz olduğu, hatta bir çevirmenini azarladığı belirtiliyordu. Metnin çevirisinden bağımsız kitabın adı, orijinal isminde olduğu gibi Muhteşem Beune olarak kalsaydı, Michon’un, coğrafi değerlerin sunuluşu açısından okurun üzerinde bırakmayı arzuladığı etkiyi pekiştirmiş olurdu sanki. Yine de kitabın kapağının ve isminin, yazarın şiirsel anlatısını, Eylül-Kasım arasındaki süreçte kasabayı neredeyse hiç terk etmeyen yağmurun kulaklarımızdan eksik olmayan sesini yansıttığını söyleyebilirim. Bölgede yer alan Lascaux Mağarası 1979 yılında UNESCO dünya mirası listesine katılmış. Michon metninin şiirselliğini bozmadan mağara içleriyle ilgili bilgiler veriyor. 17.000 yıl öncesine ait hayvan resimlerinin bir anlamda, o çağlarda resim sanatıyla anlatılan Oidipus ve Teogoni yazıtları olabileceğini ifade ediyor. Oidipus ile yazılı metinlerin ana kaynağının mitler olduğunu, Teogoni ile insanın, tanrının mükemmel bir tasarımı olduğunun altını çiziyor. Bernard’ın hassas minik yüreği, her şeyi gören yuvarlak gözleri, sevginin çeşitliliğini kanıtlarcasına annesi Yvonne’a sarılarak uykuya dalması özün, saflığın, asıl büyük sevginin metaforu. Michon’un mürekkebinin şiirsel tınısına kulak vermek isterseniz ki es geçmeyin derim, onun uzun cümlelerine de kendinizi şimdiden hazırlayın. *https://www.cairn.info/revue-roman2050-2009-2-page-21.htm?contenu=article YAĞMUR DURMADI Pierre Michon Çevirmen: Aziz Ufuk Kılıç Alef Yayınevi, 2011 70 s.
- İnsanın kendisi gider ama geçmişi kalır
Daha önce Hüznün Fiziği’nde okuru öykülerin ve zihnin labirentlerinde dolaştıran Gospodinov, son romanı Zaman Sığınağı’nda bizi geçmişin labirentine davet ediyor. “Geçmiş, şimdiki zamandan temel bir konuda farklılık gösterir – asla tek yönde akmaz.” Romanın yazarla aynı adı taşıyan kahramanının yolu, geçmişle kafayı bozmuş, sonunda da geçmişte kaybolan gizemli bir karakterle, Gaustin’le kesişiyor. İkisi birlikte, hafızası yavaş yavaş yitip giden insanlar için “geçmiş klinikleri” kuruyor, anılarından geriye kalanları korumak için onlara “zaman sığınakları” sunuyorlar. Ve nihayetinde tüm Avrupa’nın bir geçmiş çılgınlığına kapılmasıyla olaylar çığrından çıkıyor. “Bizler geçmiş fabrikalarıyız. Canlı geçmiş makineleri, başka neyiz ki? Zaman yiyoruz ve geçmiş üretiyoruz. Ölüm bile çözüm değil. İnsanın kendisi gider ama geçmişi kalır. Sonra tüm bu şahsi geçmiş nereye gider? Tüm o başlayıp tamamlanmamış hikâyeler, terk edilen sevgililer, kesilen ve kanamaya devam eden ilişkiler nereye gider?” Bulgaristan’ın 1989 sonrasında en çok çevrilen yazarlarından biri olan Georgi Gospodinov 1968 yılında Yambol’da doğdu. Sofya Üniversitesi’nde Bulgar filolojisi okuyan Gospodinov, 1992’de yayımladığı ilk şiir kitabıyla edebiyat dünyasına başarılı bir giriş yaptı. Bir süre şiire ağırlık verdikten sonra düzyazıya yönelerek Doğal Roman’ı (1999) yayımladı. Uluslararası çapta ilgi gören roman yirmi üç dile çevrildi; onu takip eden ilk öykü kitabı Ve Başka Öyküler (2001) ise sekiz dile çevrildi. İkinci romanı Hüznün Fiziği, 2016 Jan Michalski Edebiyat Ödülü de dahil olmak üzere birçok ödüle layık görüldü. Öykü, roman ve şiir yazmanın yanı sıra oyun ve denemeler de kaleme alan Gospodinov halen Sofya’da yaşıyor. ZAMAN SIĞINAĞI Georgi Gospodinov Metis Kitap, 2022 Çeviri: Hasine Şen Karadeniz 296 s.
- Yarası olmayan, şifacı olamaz
Bize nasıl davranıldıysa biz de başkalarına, sevgilimize, çocuklarımıza, arkadaşlarımıza, eşimize öyle davranıyoruz. Klinik Psikolog Yasemin Meriç Kazdal'ın Sakin Ebeveyn adlı kitabı, bu zinciri kırmanın yollarını gösteren, nasıl davranmamız, konuşmamız ve iletişim kurmamız gerektiğini yalın bir dille anlatıyor. “Kendimize, çocuklarımıza ve başkalarına olan yaklaşımımızı çocukluğumuzdan bu yana bizimle yaşayan yaralarımız belirler,” diyen Klinik Psikolog Yasemin Meriç Kazdal yıllardır kendisine gelen danışanlarından dinlediklerini, akademik çalışmalarını ve kendi annelik deneyimlerini özümseyerek Sakin Ebeveyn kitabına aktarmış. Sakin Ebeveyn süt liman bir hayat süren, asla sinirlenmeyen bir anne baba demek değil; duygularını tanıyan, onları kabul eden birey demek. Geçmişi, geleceği ve şimdiyi özümsemek, duygularımızı yadsımamak ve en önemlisi önce kendimize saygı duymak demek. Sakinlik ancak böyle kazanılıyor. Sakin Ebeveynlik hem daha sakin bir insan hem daha sakin bir ebeveyn olarak, okurun çocuklarıyla olduğu kadar kendi çocukluklarıyla olan ilişkilerini de gözden geçirip yeniden düzenlerken, keyifle yol almalarını sağlayacak bir rehber. Psikoterapist olarak yetişkin ve ailelerle çalışmaya on yedi yıldır devam eden Klinik Psikolog Yasemin Meriç Kazdal’a göre sakin kalmak, her tür zorluğun üstesinden gelmenin sırrı ve de sağlıklı düşünebilmenin ilk adımı. Hem anne ve babalar hem de ebeveynleriyle ilişkilerinden yola çıkarak bugün kendisiyle ve başkalarıyla olan ilişkilerine içten bir değerlendirme yapmak isteyen herkes için Sakin Ebeveyn değerli bir kaynak. 1981 yılında doğan ve İzmir’de büyüyen Yasemin Meriç Kazdal, üniversite eğitimi için 1999 yılında İstanbul’a geldi. Psikoloji ve Tarih bölümlerinde çift ana dal eğitimini tamamladı. Ardından “Klinik Psikoloji” alanında yüksek lisans yaparak uzmanlığını aldı. Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi ve Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Psikiyatri Kliniği’nde staj çalışmalarını tamamladı. Asistanlığı süresince İngiltere’de Southampton Hospital bünyesinde yetişkin ve çocuklara rehabilitasyon çalışmaları yürüttü. Bilişsel Davranışçı Terapi, Grup Terapisi, Psikodrama, Aktarım Odaklı Terapi ve Oyun Terapisi eğitimlerini tamamladı. Çocuklara ve yetişkinlere yönelik çeşitli kişilik ve zekâ testlerinin uygulanması, puanlanması ve yorumlanması yetkinliğini kazandı. Travma üzerine farklı terapi tekniklerinin eğitimlerine katılarak çok sayıda saha çalışması yürüttü. Aile Terapisi ve Aile Arabuluculuğu eğitimlerini aldı. Klinik Psikoloji Doktora eğitimini tamamladı, Ebeveyn tutumlarının psikolojik sağlamlık ve psikopatoloji üzerindeki etkisini araştırdığı tez çalışmasını devam ettirmektedir. Uzmanlığını tamamladıktan sonra 2005 yılında Yorum Psikoterapi ve Değişim Merkezi’ni kurdu. TRT Çocuk başta olmak üzere pek çok kanal için birçok çizgi film projesinde senaryo danışmanlığı yaptı. Çok sayıda ulusal kanalda uzman olarak çeşitli programlara katıldı. 1999 depremi ile başlayan gönüllü saha çalışmalarını mültecilerle yaptığı çalışmalar, Van ve Soma’daki çalışmalar ve farklı sivil toplum örgütleriyle düzenlediği eğitimlerle devam ettirmektedir. Türkiye’nin birçok farklı şehrindeki hastanelerde, doktor ve hemşirelere “Pediatri Bölümlerinde Çocuklara Travmasız Yaklaşım” eğitimleri vermiştir. Sakin Ebeveynlik yaklaşımının yaratıcısıdır. Bununla ilgili çok sayıda eğitim ve seminer vermiş, birikimlerini bu kitapta toplamıştır. Kurmuş olduğu Yorum Psikoterapi ve Değişim Merkezi’nde on yedi yıldır çocuk, yetişkin ve ailelere psikoterapi yapmaya devam etmektedir. Evli ve iki çocuk annesidir. SAKİN EBEVEYN Yasemin Meriç Kazdal Nemesis Kitap, 2022 Editör: Fatma Aktaş 224 s.
- Öykü: Leş Kokulu Adamlar
Kafasını kaldırıp gökyüzüne baktı, vızıldayan sesin sahibini aradı. Otobüsün açılan kapısından içeri gireceği anda Sami burnunu tuttu. Fazilet Genç Akarçay Helikopterler gökyüzünde yırtık kâğıt parçası gibi uçuşurken, kentin merkezinde hareketlilik vardı. Sabahın ilk ışıklarında bankanın arka sokağında, seksen kiloluk rogar kapağı garç gurç sesleri ile kapandı. Üç sokak sonra lağım kokusuyla yürüyen iki insan belirdi. Birinci adamın ayağı aksayarak yürürken, ikinci adam ona yetişmeye çalışıyor, sırtındaki ağırlık yürümesini zorlaştırıyordu. Sami evinin önünde duran koca demir yığınına doğru yürüdü. Kaldırımın üzerine zoraki park ettiği otobüsün, tekerlerini ayağıyla yokladı. Akşamdan kalma kokusunu gidermek için, cebinden çıkardığı parfümü, iki kere siyah meşin yeleğine fısladı. Kafasını kaldırıp gökyüzüne baktı, vızıldayan sesin sahibini aradı. Otobüsün açılan kapısından içeri gireceği anda Sami burnunu tuttu. “Nasıl bir koku lağım patlamış gibi kokuyor, otobüsün içine sinmese bari,” diye kendi kendine mırıldandı. Kapısını açıp bindiği sıra arkasında gölge gibi duran iki adamı görmemişti. Otobüsün kapısını kapatacaktı ki, iki kişi kapıyı elleriyle sağa sola iteleyerek bindi. Uzun boylu, dudağının üzerinde derin yarası olan adam, pantolonun beline koyduğu silahı çıkarıp Sami’nin göğsüne tuttu. “Dediğimizi yaparsan sorun olmaz. Sakince sür.” Sami’nin gözleri yuvasından çıkacaktı nerdeyse. Ellerini havaya kaldırıp uzun boylu adamı iteledi, diğer adam kendi silahını Sami’nin kafasına dayadı. Gençliğinde çetelerin içinde büyüyen Sami korkusuzdu. Yeleğinin iç cebindeki Alara’sı olmasa, bu adamları buraya mıhlardı. Silahın verdiği soğuklukla, kendini geri çekti. Leş kokan gölgelere bakıp, “Hemşerim ne ayaksınız buradan ekmek çıkmaz size. Koca otobüs ne işinize yarar.” Kısa boylu sırtında çantası olan adam, titreyen sağ elini sol eliyle bileğinden kavrayıp Sami’nin kafasına doğru tuttu silahı. “Sür otobüsü. Duracağın zaman söyleriz.” Sami motoru çalıştırdı. Havadaki vızıltılar yavaş yavaş görünür olmaya başlamıştı. İki helikopter, havada ileri geri giderken, siren sesleri caddeyi inletiyordu. Sami dörtlüleri yakmış otobüsü hareket ettirmişti ki uzun boylu adam park düğmelerini, pis elleriyle kapadı. “Ölümüne mi susadın be adam, ne yapıyorsun? Her zaman ki gibi istikametinden git. Duracağın zaman biz söyleriz.” İki leş kokulu adam, fısıltıyla konuşurken direksiyonu ters yöne doğru kırdı Sami ama amacına ulaşamamıştı. Kısa boylu olan adam, Sami’nin önündeki kâğıdı çekip aldı ve baktı. “İlk durağımız on dakika sonra, ilk durağa uğruyoruz sonrasını es geçiyoruz anlaşıldı mı?” İlk duraktan sonra, otuz dakikalık ikinci durak vardı. O da ana yoldan çıkmalarına zaman kazandıracaktı. İlk durağa geldiklerinde otobüs gürültüyle durdu. Durakta iki kadın bekliyordu. Tıslayarak otobüsün kapısı açıldı. Otobüse birinci binen kadın, adımını atmıştı ki ellerini açarak ağzına götürüp kustu. Diğer kadın, “Sami kaptan bu kokuda nesi, bok çukuruna mı düştün?” İki kişi saklandığı ön koltuklardan başlarını çıkararak elindeki silahını gösterdi. Kadınlar bağrıştı. Kapısı kapalı otobüsten inmeye çalıştıklarında kollarından kıskıvrak yakaladı kısa boylu adam. Silahı sol tarafa sallayarak, “Dediklerimizi yaparsanız size bir şey olmaz, tepemizdeki helikopterler ve polisleri atlatalım ilk yerde ineceğiz.” İki kadının kalbi ağzında gibi atıyordu. Dudakları kurumuş ıslatmak için son tükürüklerini dudaklarının arasında dilleriyle arıyorlardı. Titreyerek birbirine sokuldular. İlk binen kadının sesi titrek çıkıyordu, “Son koltuğa oturayım koku oraya ge…” sonra ürkütücü bir sesle öğürdü. Kısa boylu leş kokulu adam, “Tamam geçebilirsin telefonlarınızı ve çantalarınızı arkadaşıma verin.” Kusan kadın, elleriyle ağzını tutarken yere düşürdüğü çantasını, ayağıyla uzun boylu leş kokulu adama doğru iteledi. Kısa boylu adam, otobüsün ön paneline doğru uzandı, radyoyu açtı. “Saat beş’te büyük bir banka soygunu oldu. Bir güvenlik görevlisi öldü. Polis ilçenin tüm giriş ve çıkışlarını kapadı. Aramalar bütün hızıyla havadan ve karadan devam etmekte…” Sami kafasını adama çevirip, “Siz hem katil hem hırsızsınız.” Boynun sağ tarafına silahın dipçiğiyle vurdu. “İşini yap sürmeye devam et.” Arka koltuktan inlemeye benzer sesler, şiddetlendi. Uzun boylu leş kokulu adam, arkadaşının kulağına eğilip fısıldadı. “Kadın başımıza bela olacak onu köşede bırakalım.” “Ne diyorsun sen, bizi gördü aracı gördü. Onu bırakırsak bir sokak bile kaçamayız. O bizim sigortamız. Rehine çoksa kaçma şansımız da yüksek.” Sami leş kokulu adamların konuşmalarını duymadı, dikkatlerinin dağıldığını fark etti. Yavaşça direksiyonunu ikinci çıkmaz sokağa doğru kırdı. Yolun sonunda onları karakolun arka kapısı karşılayacaktı. Sabahın erken saatlerinde sokak tamamen sessizliğe bürünmüştü. Otuz kilometre gerideki sokaktaki hareket, burada nispeten azalmıştı. Arka koltuktaki kadın, uzun bacaklarından eteği belinden yukarı sıyrılmış, yerde yatıyordu. Otobüsün selektörünü iki kere yaktı. Karakolun arkasında sigara içen adam elini havaya kaldırıp sağa sola çevirdi. Otobüsün içindeki adamlardan biri Sami’nin yanına gelip, “Ne yaptın sen, çıkmaz sokağa soktun bizi, çık buradan yoksa son gördüğün ben olurum.” Sağ kolunu koltuğun arkasına koydu Sami. Kafasıyla arkaya bakarak geri çıkmaya çalışırken iki hırsızın ayakta bir yere tutmadığını telaşlı bir şekilde sağa sola gökyüzüne baktıklarını gördü. Geri giderken, frene ola bildiğince hızlı bastı. Kafasını direksiyona çarpıp geri gitti. Koridorda ayakta duran adamların ikisi de yere düşerken ellerindeki silahlarda koltukların altına gitmişti. Sami el frenini çekti. Uzun boylu adamın üzerine çullandı. Sami ayağa kalkmaya çalışan adama, taş gibi sert yumruklarını arka arkaya indirdi. Adam deliye döndü, gözünde şimşekler çaktı. Gözleri kararıp yere devrildi. Kısa boylu adam, düşen silahı almak için koltuğun altına uzattı elini. Otobüse ikinci binen kadın, topuklu ayakkabısıyla adamın elinin üzerine çivi gibi basıp bacağını döndürdü. Adam diğer eliyle kadının elinden tutup yere doğru çekti. Kadını, koltuğun önüne sürükleyip incecik boynunu sıkmaya çalıştı. Kadın koltuğun altındaki silahı parmağının ucuyla kendine doğru çekti. Son anda kavradığı silahı adamın göğsüne tutarak iki el ateş etti, adam yere yığıldı. Otobüsün etrafı havadan ve karadan anonslar ediliyor, kimse leş kokulu otobüsün içinde bir şey duymuyordu. Kapı yavaşça açıldığında arka koltuktaki kadın kaldırdı başını, “Koku öldürecek beni.”
- Vur pençeyi...
Yavuz Arkın, Thomas Savage’ın ilk olarak 1967 yılında yayımlanan, bugüne kadar 22 dile çevrilen, beyazperdeye aktarılıp 2022 Oscar ödüllerinde yönetmenine En İyi Yönetmen ödülünü kazandıran romanı, Köpeğin Pençesi üzerine yazdı: "Roman, insanların kendi doğasına tesir eden ve başka bir çatışmaya dönüşen uzun bir yola sokuyor bizi. Bir tarafta otoritenin Kızılderililere olan bakışı, bir tarafta sermaye sahibi iki kardeşin kendi iç çekişmeleri, bir tarafta da geçmiş ve gelecek." Her teknolojik gelişme insan yanımızda bir kesik açıyor, kanıyoruz. Doğadan, doğamızdan yavaş yavaş uzaklaşıyoruz, kalın bir sınır çizgisi ortaya çıkıveriyor. Amerika’nın da 19.yüzyılda başlayan demiryolu ile devam eden gelişmesi buna benzer bir hikâyeye sahip. Demiryolu ağlarının ülkeyi sarması sadece ulaşım açısından değil aynı zamanda ülkenin demografik yapısında da etkiliydi. Ülkeye gelen göçmenlerin yeni yerleşim alanlarına ulaşmalarıyla toprağın gerçek sahipleri arasında bir gerginliğe sebep oldu ve sonucunda Kızılderililer ufak bir alana hapsedildi. Büyük çiftlikler oluşmaya başladı, bunun sonucunda büyük bir işgücü açığı ortaya çıkmaya başladı. Bu açık kölelik sisteminin yaygınlaşmasını ve ilerde Amerika Birleşik Devletleri’nin kuruluşunun yolu olan iç savaşı karşımıza çıkaracaktı. Dilimize Köpeğin Pençesi olarak çevrilen Power of the Dog romanı da bizi bu sorunların ortasında karşılıyor; makineleşme ve doğa arasında başlayan, eşit olmayan bir mücadele. Roman, insanların kendi doğasına tesir eden ve başka bir çatışmaya dönüşen uzun bir yola sokuyor bizi. Bir tarafta otoritenin Kızılderililere olan bakışı, bir tarafta sermaye sahibi iki kardeşin kendi iç çekişmeleri, bir tarafta da geçmiş ve gelecek. Thomas Savage bu romanı yazarken usta bir şekilde aradan sıyrılıveriyor. Kitap boyunca duyduğumuz ses Phil’in güneyli sesi; alaycı, üstten bakan ve zayıflığını saklayıp güçlü görünmeye çalışan bir dil. Kitabın giriş sahnesi bizi nasıl ortama gireceğimizi hazırlıyor; bir hadım etme işlemi yapılıyor ve bu Phil için ciddiye alınması gereken törensel bir olay, aynı zamanda geleneksel bir tavrı da önümüze koyuyor. Bu girişle beraber Phil bizim için ülkenin geçmişine dönüşüyor; gelişime kapalı geleneksel bir figür olarak bizimle birlikte oluyor. Kardeşi George – Phil’in deyimiyle Georgie; şişko, ihtiyar- yeniliğe daha açık bir karakter; bu da ülkenin geleceğini temsil eden bir figür artık bizim için. İki kardeşin çekişmesini aslında geçmiş ile geleceğin, doğa ile teknolojinin, makineleşmenin çekişmesi olarak okuyoruz; George’u arabasına binerken, Phil’i ise atını sürerken görüyoruz. Ben Senim Sen Bensin Romana sonradan George’un seçtiği kadın olarak giren Rose, iki kardeş için Lacan’ın Ayna Evresi’ne benzer şekilde bir ayna işlevinde. Hikâyenin baskın karakteri Phil için daha geçerlidir bu durum, çünkü George o kadar arka planda kalmış bir karakterdir ki bunu görmek oldukça zordur. George, Phil’in kırılgan yanıdır. Onu anlattığı -alaya aldığı, küçük gördüğü- her satırda aslında kendisini de görmektedir. Kendini anlatmaya cesareti yoktur, o sert Güneyli, rol modeli bir savaş kahramanı saydığı Branco’dur. Adım adım gerçekleşir Ayna Evresi’ndeki öznelliğin oluşumu; ● Kendini aynada farketme Phil için Rose’un eve gelişi kendini fark etme aşamasının başlangıcıdır, Rose’un ilk evliliğinden oğlu Peter’ın gelişi ile bu aşama tamamlanır. Önceleri bunu inkâr etse, aralarında yüklü bir gerilim olsa da benliği yavaş yavaş açığa çıkmaya başlar. Yazar kitabın başlarında bunu çok fazla saklamaya gerek görmese de büyük sürprizler barındırır. ● Yansıma-görüntü aracılığıyla imgenin öğrenilmesi Her ne kadar Peter onun için hanım evladı, George şişko, ezik, Rose alkolik, çıkarcı ve zayıf karakterli olsa da onlar aracılığı ile öznelliğini öğrenmeye başlar. ● İmge aracılığıyla Ben’in farkına varma Zamanla kendine inşa ettiği gizli sığınağı, Phil’in kendi benliğinin farkına varması için bir araçtır. Yazar etkileyici bir sahne ile bunu kitaba yerleştirir, doğa ile bütünleşen Phil suya girdiği anda aydınlanma yaşar. Öteki Ötelerden Gelir Kızılderili bir baba ve oğlunun gelişi demiryolunun böldüğü ülkedeki toprağın gerçek sahipleri iken ötekiler sınıfına dönüşen halktır. Çok sert bir sınır çizer otorite onlar için, etrafı denizle çevrili olmadan bir adada yaşarlar, oradan çıkmak yasaktır. Kendi doğdukları toprakları görmek büyük bir ceza sebebidir, Phil aracılığıyla Güneyli bakışı devreye girer. İç savaş öncesi hüküm süren kölelik düzeninin yıkılmasıyla zor duruma düşen büyük çiftlik sahipleri için yeni öteki savaş Kızılderililerdir. Çünkü ezmesi kolaydır; ellerinden toprakları, bizonları, kısaca gelecekleri alınan bir halktır onlar. Phil elindeki sermaye gücü ile karşılarına dikilir, o bir Güneylidir, üstten bakar, kendini beğenmiştir, farklı olanı, geleceği reddeder, işine geldiği gibi davranır. Düşbaz Kitap’tan çıkan kitabı dilimize kazandıran Şaziye Çıkrıkcı kitapta geçen oraya özgü çıkan dergileri, deyimleri verdiği dipnotlar ile Güneyli bir romanı daha iyi kavramımıza olanak sağlamış. Okur için yönünü bulmaya çalışan rehberler gibi pusula görevi üstlenmiş, bunu da belirtmeden geçmeyeyim. Sadece Bir Roman Değil! Romanın aynı isimle uyarlandığı film, Jane Campion’a 2022 Oskar ödül töreninde en iyi yönetmen ödülünü kazandırdı. Filmin senaryosunu da yazan yönetmen, kitabın kuir tarafını daha ön plana çıkarmış, neticede yazıldığı yıllara göre cesur bir tavra sahip bir kitaptır. Thomas Savage kitabın girişinden itibaren kurduğu canlı sahne ve etkileyici atmosfer ile filme oldukça yardımcı olmuşa benziyor. 1967 yılında yayımlanan roman çıktığı zaman çok fazla ilgi görmez, film sayesinde popüler olur. 25 Nisan 1915 tarihinde Utah, Salt Lake City’de koyun çiftçiliği yapan büyük bir ailede dünyaya gelir yazar. Montana Üniversitesi’nde eğitim görür, birkaç yıl da rençberlik yapar. At terbiyeciliği üzerine yazdığı makalesi, 1937 yılında Coronet dergisinde yayımlanmasından sonra Savage, İngilizce okumak için Maine’de bulunan Colby College’a kaydolur. Kaynak ustası, sigortacı ve su tesisatçısı olarak çalışan Savage, aynı zamanda Brandeis ve Vassar Üniversitelerinde İngilizce eğitimi verir. İlk romanıPass, 1944 yılında yayımlanır, onu takiben aralarında Köpeğin Pençesi (The Power of the Dog) de olmak üzere on iki roman yazar. 1980 yılında Guggenheim fellowship ödülüne değer görülen Thomas Savage, 25 Temmuz 2013 tarihinde, seksen sekiz yaşında vefat eder. Kitabın gelişimi açısından yazar bazı olayları hızlıca geçer, hatta sonu da bundan nasibini alır. Phil kadar George karakterini de daha fazla görsek daha güzel olurdu diye düşünüyorum. Öyle ki Peter’ın babası Johnny bile daha görünürdü bizim için. Kutsal kitapta geçen kitaba da giriş cümlesi: “Canımı kılıçtan, Biricik hayatımı köpeğin pençesinden kurtar!” Mezmurlar, 22.202 * kitabın bir özeti aslında. Kendi benliğimizi hep başkaları üzerinden görmeye alışmalıyız belki de öteki dediğimiz halkları, kişileri, duyguları kabullenmek bu sayede kolaylaşır, diye düşünüyorum. * Kutsal Kitap, 3. Basım, Mart 2003, İstanbul: Kitabı Mukaddes Şirketi, sf. 690. KÖPEĞİN PENÇESİ Thomas Savage Düşbaz Kitap, 2021 Çeviri: Şaziye Çıkrıkçı 256 s.
- "Bizim sandığımız hayat bizim değil, bizim sandığımız beden bizim değil…"
Mine Söğüt'ün yeni romanı Başkalarının Tanrısı tüm kitabevlerinde! Yaşlı Efsun Abla, hafızasını yitirmiş Adnan Abi, toksikoman Hülya, kafası karışık şair Musa. Ve bir de çöpte bulunmuş bir bebek... Her biri kendi zorlu geçmişleriyle baş etmeye çalışan bu insanlar yaşadıkları bina yıkılınca şehrin sokaklarında barınacak bir delik arıyor ve anbean puslu bir geleceğe sürükleniyorlar. Dışlanmış, hor görülmüş ve kimliklerinden arınmış insanların yarı hayal, yarı gerçekçi hikâyesinde Mine Söğüt medeniyetimizin temellerine dair acımasız bir sorgulamaya girişiyor. Hangimiz seçtiği hayatı yaşıyor?! "Ne doğumumuz ne ölümümüz ne de doğumla ölüm arasında can çekişerek sürdürdüğümüz hayatlar bize ait. Başkalarının isteklerinden doğuyor, başkalarının istediği gibi yaşıyor ve başkaları yüzünden ölüyoruz. Bizim sandığımız hayat bizim değil, bizim sandığımız beden bizim değil…" MİNE SÖĞÜT, 1968'de İstanbul'da doğdu. 1985'te Kadıköy Kız Lisesi'nden mezun oldu ve aynı yıl İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Latin Dili ve Edebiyatı Bölümü'ne girdi. Lisans eğitimini 1989'da tamamladı ve aynı bölümde yüksek lisansa devam etti. Gazeteciliğe 1990'da Güneş gazetesinde başladı. Daha sonra Tempo dergisi ve Yeni Yüzyıl gazetesinde çalıştı. Haberci adlı televizyon belgeselinin metin yazarlığını yaptı. Çeşitli dergi ve gazetelerde yazı ve röportajları yayımlandı. 2013-2021 yılları arasında Cumhuriyet gazetesinde köşe yazarlığı yaptı. Yapıtları: Adalet Cimcoz/Bir Yaşamöyküsü Denemesi (biyografi, 2000), Beş Sevim Apartmanı (roman, 2003), Sevgili Doğan Kardeş (araştırma, 2003), Kırmızı Zaman (roman, 2004), Aşkın Sonu Cinayettir/Pınar Kür'le Hayat ve Edebiyat (söyleşi, 2006), Şahbaz'ın Harikulâde Yılı 1979 (roman, 2007), Dolapdere/Kürt Kediler Çingene Kelebekler (deneme, 2009), Madam Arthur Bey ve Hayatındaki Her Şey (roman, 2010), Deli Kadın Hikâyeleri (öykü, 2011), Darbeli Kalemler (derleme, 2011), Gergedan/Büyük Küfür Kitabı (öykü, 2019), Alayına İsyan (deneme, 2020). BAŞKALARININ TANRISI Mine Söğüt Can Yayınları, 2022 Tür: Roman 160 s.
- Bir Yukio Mişima biyografisi: Çürüyen Melek
Ata Egemen Çakıl, Çürüyen Melek adlı kitabında, çarpıcı eserleri, çalkantılı yaşamı ve sansasyonel intiharı ile her dönem büyük tartışmaların odağında olmuş yazar Yukio Mişima’nın hayatını farklı perspektiflerden bakarak inceliyor. Bugün bile yaşamı hakkındaki tartışmaların hız kesmeden sürdüğü bu başarılı yazarı çocukluğundan, yetişkinliğine ve intiharına kadar olan süreci yaşadığı dönemin şartlarına, Japon kültürüne ve yazarın düşünce yapısını göz önünde bulundurarak aktarıyor. "Yukio Mishima, yalnız Japon edebiyatında değil dünya edebiyatında da önemli bir yere sahiptir. Japon kültürünü kendine özgün olan dili ve kurduğu hikâyeleriyle Batı okuruyla arasına bir köprü kurmayı başarmıştır. Bu doyumsuz yazar yalnızca edebi türlerle de yetinmemiş, sinema, tiyatro, spor, müzik, oyunculuk gibi uğraşlarıyla da kimliğini beslemiş ve özellikle de 1950’lerden sonra isminden sıkça söz ettirmeyi başarmıştır. Elbette dünya görüşü, idealleri, ait olduğunu hissettiği için yazarlığıyla birleştirdiği buşido felsefesinin doğrultusunda eserlerini vermiş ve eylemlerini gerçekleştirmiştir. Belki de dünyanın tam merkezinde olduğu için Batı ülkelerine kıyasla daha uzak sayılabilecek ülkemizde Japon bir yazarın yaşamı ve eserleri üzerine pek fazla incelemelerin bulunmamasından hareketle, bu çalışmanın amacı üzerine her geçen gün yeni şeyler söylenen bir yazarı hakkıyla tanıtmaya çalışmaktır. Batılı pek çok yazarın düştüğü bir tuzak olarak düşündüğüm oryantalist bakış açısından ziyade Japon kültürünü, Japon dilini, Japon tarihini ve yazarın kendine yakın gördüğü buşido düşüncesini hakim olduğum kadarıyla ele almak için çabaladım. Ayrıca yazarın hayatından, eserlerinden ve düşüncelerinden yola çıkarak kaleme aldığım Çürüyen Melek adlı tiyatro metniyle bu biyografik çalışmayı Türkiye’deki sahnelerde buluşturma imkanı yaratmaya çalıştım" Ata Egemen Çakıl, Ordu Ünye'de 1987 senesinde dünyaya gözlerini açmıştır. Çocukluk dönemini Ankara'da geçirmiştir. Ancak babasının emekli olması nedeni ile İzmir'e taşınmışlardır. Eğitimine İzmir'de devam eden Çakıl, 2008 senesinde İzmir Ekonomi Üniversitesi İletişim ve Medya bölümüne başlamıştır. Ayrıca Japon kültürüne meraklı olduğu için bu alanda dersler alarak da kendini geliştirmiştir. ÇÜRÜYEN MELEK Ata Egemen Çakıl Japon Yayınları, 2021 Editör: Hafize Eken 158 s.
- Öykü: İlk Müsait Yerde
"Yolcular, abiler, ablalar, bakın akşam vakti, herkes evine varmak istiyor, kırıcı konuşmak istemiyorum." Mete Gürkan “Bize Her Yer Bayburt”. Bayburt mu, o Trabzon değil miydi. Hatta her yeri bitişik yazarlar, bize heryer Trabzon diye. Demek ki onu her şehire uyarlıyorlar artık. Minibüste sürücü koltuğunun yanında kıçını zorla yerleştirilip yolun tersine bakacak şekilde bir yolcu daha alındığı, yolcu yokken de madeni paraların konduğu ara bölümün tam üstüne asılan küçük atkıda yazıyordu bu. Minyatür atkı, atkıcık. Onu takıp dolaşsak kravat takmış gibi olunur, diye düşündüm, içimden güldüm bir an. Telefonumun saatine baktım, 19:32, sonra da sarı ve kırmızı ışıkların aydınlattığı yola. Yüzümü çevirdiğimde, aynada minibüsün şoförüyle göz göze geldim bir an. Ya da ben onun gözüne denk geldim, o ise geniş açıdan minibüsün geneline çatık kaşlarını vurguladığı bir bakış fırlatıyordu. - Yolcular, abiler, ablalar, bakın akşam vakti, herkes evine varmak istiyor, kırıcı konuşmak istemiyorum. Bunu dedikten sonra bir süre, yaklaşık 4-5 saniye durdu, aynada sabit, o delici ama durağan bakış. - Birisi vermedi abicim, Pendik’ten binenlerden, hadi elden ele uzatalım, bir an önce, hadi. Şehrin ve şehirdeki iki ilçe arasındaki toplumun, aileden sonra gelen bu en küçük biriminde, minibüste yankılanan bu dayanışma dolu cümleden sonra, Tuzla-Pendik hattının, tavandaki ışıklarıyla hafif taverna sosu verilmiş minibüsünde bir hayalet dolaşmaya başladı. Suçluluk psikolojisinin endişeyle, endişenin telaşla, telaşın suçlamayla harmanlandığı bir hayalet, dört kişilik yere beş kişinin sığdığı arka koltuktaki yolcuların bıraktığı minimal aralıklardan, arada küçük basamağa çıkıp bir de başını eğince Notr Damın kamburuna benzeyen ayaktaki uzun boylu liseli çocuğun ağzından soluduğu buhara, oradan başını titreyen cama yaslayıp uyumaya çalışan kadının minibüse binmeden içtiği, izmaritini sokağa fırlattığı ve buram buram yaymaya devam ettiği sigara kokusuna erişti. Uçtu, alçaldı, yükseldi. Bir hayalet, minibüsün her köşesini, o beş saniyelik süre zarfında dolaştı. Minibüste birkaç kişinin bakışının uyuyan genç kadına yöneldiğin fark ettim. Benim de onlarla birlikte odağım o kadın oldu, toplumsal sürü psikolojisinin hakkını verircesine. Uzun süredir uyuyor muydu, yoksa uyuma numarası mı yapıyordu. Yaşlılara yer vermemek için uyuma numarası yapangillerden olabilir miydi. Ona bakarken, onun bir arka koltuğunda orta yaşlarda, biraz hırpani giyinmiş adama takıldı gözüm. Tek tek gözünün hizasındaki yolculara bakan adama. Göz, yüz ve dudak ifadelerinin üçlü yapıbozumcu analizinde sanki “Ben değilim vermeyen, verdim, hatta hala para gerisi gelmedi, aman göz göze gelmeyeyim şöförle, neme lazım” anlamını çıkardım. - Parası olmayan yürüsün, sahilden Tuzla’ya, spor yapmış olur, binmeyin kardeşim o zaman, biz de burada ekmek parası kazanıyoruz. Bir dakika sessizlikten sonra herkes konunun kapanacağını düşünürken, şöförün spor yapma önerisi, ayakta duran iki ortaokul yaşlarındaki kızı kıkırdattı. Bu da herhalde minibüslerdeki kavgaların slogan cümlelerinden “parası olan, beğenmeyen taksiye binsin kardeşim”in bir diğer versiyonu herhalde diye düşündüm. Ben de ayakta duruyordum, tam önümdeki koltukta oturan başörtülü kadına takıldı gözüm. Yüzünde en ufak bir tepki olmadan önündeki tek bir noktaya bakıyor gibiydi. Bir an “Olan yine ötekiye, ötekileştirilmişe olur” diye düşündüğümü farkettim, niye bilmiyorum, sana bana olur. Öteki, kim öteki mesela bu minibüsümüzde, bir bakayim dedim, bu minibüste kim mesela ötekileştirilmiş bir bireydir, çıkarabilir miyim. Sert, bıçak gibi bir bir fren bu merakıma son verdi. Can havliyle ayaktakiler tutunma direklerini kavradık düşmemek için. Şöförün ters istikamet sınıfsal öfkesi bu sefer yandaki lüks cipin sürücüsüne yönelmişti. “Kralsınız di mi, kralsınız, biz de soytarılarınız, yol sizin di mi bi, yol sizin”. Minibüsün içine dolmuş gerginlik, şu anda sanki minibüsün dışında, çevresinde adeta bir titreşim halkaları oluşturmuştu. Şöför, el frenini çekip inmeye yüz tutmuştu ki, arka beşliden gür bir ses yükseldi. “Tamam hemşerim, tamam, zaten gerginiz, hadi bin de evimize gidelim.” - … - Evet şöför bey, hadi gidelim - …. - Hadi şöför bey, evimizde bekleyenimiz var, yemeğimiz var. - Kardeşim, tepemi attırmayın, herkesi indiririm şimdi, kim vermediyse ücreti hadi hemen versin. - Kimsin arkadaş, herkesi indiriyorsun, parasını verdik, götürücen. - Vermediniz lan işte, eksik çıktı. - Verdik biz. Beylerr, kim vermediyse de versin artık ya yeter Bir an kulağımda bir ses çınladı: “Senin bankanın ATM’si her yerde yok bak, her zaman nakit paran olsun cebinde, cüzdanında” İlk müsait yerde, Güzelyalı durağında indim. Yürümeyle evime tam tamına 35 dakika vardı.
- “Manzara için mesafe ve boşluk gerek.”
Aynur Kulak, Simlâ Sunay ile yeni öykü kitabı Yalancı İçin Bir Boşluk odağında söyleşti: “Bazen de mesafenin/boşluğun gereği, ihtiyacı için yalan söyleriz. Ben yalancının yalancı olarak tohumlarını saçtığı o boşluğa/yuvaya, mekânlaşmış somut yüzeyine bakmak istedim.” Simlâ Sunay ile yeni öykü kitabı Yalancı İçin Bir Boşluk odağında yapmış olduğum söyleşi dünya ile kurduğumuz ilişkilerde oluşan boşluklar ve o boşlukları doldurmak adına söylenen yalanlar çerçevesinde gerçekleşti. Boşluklar ve yalanlar düşünüldüğünde dünyaya en çok zarar verenin insan varlığı olduğunu düşünebiliriz elbet. Simlâ Sunay’ın kitabın ana izleğini işaret eden şu cevabı önemli: “Bazen de mesafenin/boşluğun gereği, ihtiyacı için yalan söyleriz. Ben yalancının yalancı olarak tohumlarını saçtığı o boşluğa/yuvaya, mekânlaşmış somut yüzeyine bakmak istedim.” Boşluklar ve yalanlar adına Simlâ Sunay’ın verdiği tüm katmanlı cevapları okumak isterseniz söyleşimizin tamamı burada. Buyurun lütfen. Yazmak sizin için boşlukları doldurmak mıdır yoksa boşluklar yaratmak mıdır? Yazıyla ve edebiyat ile olan bağınızı, ilişkinizi bu minval üzerinden nasıl anlatırsınız? Evren, Dünya boşluksuz bir yer mi; gaz bulutlarını, atmosferi, rüzgârı ve nefesi düşünürsek evet hiç boşluk yok, gözle görülmeyen milyonlarca organizma ya da inorganik maddeyle dolu… Ama hareket üzerinden bakarsak Dünya’da boşluk var ki yürüyoruz, koşuyoruz, atlıyoruz, dans ediyoruz. Boşlukta macera, serüven ve oyun gizli. Maalesef bazense savaş. Manzara için mesafe ve boşluk gerek. Boşluk aynı zamanda bizi özgür yapıyor, birey yapıyor, bedenli yapıyor. Boşluk azlığı bir ceza hücrelerde. Hareket insan için çok şey demek. Bence boşlukları doldurmak için yazmak didaktik bir iş olurdu. Boşluk yaratmak için yazmaksa, yok canım o kadar mütevazı bir iş değil yazmak. Yalancı için de boşluk gerek ki senaryosunu performe edebilsin, “boşluğuna gelerek” attığı yalanı toparlasın. Yalancı pek çok boşlukla destekleniyor da; patriyarka, gelenek, töre, faşizm, kapitalizm, dogmatik olan ve gizli direniş vb… Bu konforlu alanda çalışıyor yalancı; kimi savunma, kimi korunma, başka pek çok şey… Mesela anneler geleneksel bir evde, kız çocukları dışarı çıkabilsin diye söylenecek yalanlara boşluklar, olanaklar, odalar, mekânlar açan mimarlardır. Bazen de mesafenin/boşluğun gereği, ihtiyacı için yalan söyleriz. Ben yalancının yalancı olarak tohumlarını saçtığı o boşluğa/yuvaya, mekânlaşmış somut yüzeyine bakmak istedim. “Evimiz dünyamız mı? Dünyamız evimiz mi? Olumlu iki yanıt iki kallavi yalan olabilirdi.” Kitabın ilk giriş sayfası boşluk kavramının izleği ve yer yurt edinme istenciyle Dünya* *Ev kavramları ile başlıyor ve bizler öyküleri Dünya* imlemesi eşliğinde okuyoruz. Sonrasında Dünya* imlemesi üzerinden meydana çıkan boşluklara yalanlar eşlik etmeye başlıyor. Dünya - Boşluk – Yalan. “Dünya üç ayak üzerine kuruludur” savı geldi aklıma. Öyküleri oluşturan bu üç ayağı böyle bir tanımla karşılaştırılabilip, konuşabilmek mümkün mü, ne dersiniz? Dünya, boşluk ve yalan bana göre sağlam bir yapı oluşturamazdı, zaten üç ayaksa zor durur, devrilir. Dünyayı yalan döndürür ya, yazarken buradan yola çıkmasam da, şimdi sizinle konuşurken; biraz malum kürenin içindeki boşluk da simgeleşiyor haliyle. Ev ve dünyanın yer değiştirmesi ki -aslında pek de yer değiştirme olamıyor bu, değil mi?- pandemi öncesi bir düşünceydi, vazgeçecekken tersinde yani aslında düzünde durdu, popülerleşmiş ev-dünya ikiliğini edebiyatla düşünmenin iyi olabileceğini düşündüm; edebiyat oysa zamansal olarak geriden gelir… risk aldım. Daha sonradan, yer değiştirmenin tam da olamadığını fark edince rahatladım. İki ayrı şey değiller benim için. Daha çok ev sözcüğünü gizlemenin etkisini merak ettim. Evimiz dünyamız mı? Dünyamız evimiz mi? Olumlu iki yanıt iki kallavi yalan olabilirdi. Yalancı İçin Bir Boşluk ile başlayıp, Bir Boşluk İçin Yalancı öyküsü ile bitiyor kitap ve yedi öykü boyunca yalanın bireysel bir konudan el alarak toplumsal bir konuya nasıl dönüştüğünü okuyoruz. Bireysel hikayelerimizi şekillendiren yalanların toplumsalı mekanlar üzerinden (AKM binası) nasıl etkilediğini okuduğumu düşündüm tüm öyküler bittiğinde desem; ne söylemek istersiniz? Öyküleri yerleştirirken bu açıdan sıralamadım, eğer son öykü ikili bir ilişkiye daralmasaydı belki de olurdu bu dediğiniz ve ilginç de dururdu. Kendi ilk ve en büyük yalanımla başladım, bir çocuk yalancıyla, sonra aile içi yalanlar devam ediyor, arada kamusal alanlara ve yeni kamusal alanlara (sosyal medya/medya) geçiyor evet. Ama benim için kişisel ve duygusal olan her şey politikleştirilebilir olduğundan bir yelpaze açmak değildi amacım. Öyküleri yazarken yola çıkışlarım hiç bilinçli değil, gökten düşer gibi, sesle ve dille düşüyor, hikâye hep geriden gelse de beraberinde belli belirsiz akıyor, en sonunda yoğuruyorum hepsini. Tek tek, sözcük sözcük çalışıyorum, çok fazla son okuma yapıyorum, ön araştırmalar çok uzayabiliyor; 5 yılda bir incecik öykü kitabı çıkarmamın nedeni bu olsa gerek. Bu bir titizlik de değil, tadını son tortusuna kadar çıkarmak bence. “Kadın yazısının hakikatin peşinden bu kadar koşması boşuna değil.” Yalan boşluk dolduran en önemli kavram olarak karşımıza çıkıyor. Bu durumda; yalansız bir Dünya* mümkün mü? Doğuştan itibaren her boşluk için bir korku ve her korku için de bir yalan barındırdığımız düşünülürse çocuklar ve söyledikleri yalanları konuşmalı ilkin desem, ne söylemek istersiniz? Yalanlar olmasaydı boşluklardan, çocukluğumuzdan, dolayısıyla yaratılan hikayelerden, mitlerden, masallardan bahsedebilir miydik? Yalana yaklaşımım ahlak üzerinden değildi, bu nedenle yalan söylensin söylenmesin demiyorum elbette. Herkes yalan söyler de demiyorum. Bunlar zaten yalanla ilgili söylenmiş olanlar. Ne söylenmedi yalana dair aradığım buydu. Çocukların yalanlarından gerçeklere ulaşmak mümkün, gizli şeylerin açığa çıkması için çocukların yalanlarını gözlemek mühim. Çocuk yalanları ilişkide olduğu kişilerin aynası olabilir. Çocuk ve genç hem korktuğu için hem de rahat hareket edebilmek (boşluk) için yalan söyler. Büyüklerin olanaklarına sahip olmak için yalan söyler. Özgürlük için söyler. Yalanla edebiyat ilişkisine gelince, yalan elbette hayal gücüne, inandırıcı olmaya, ikna etmeye ihtiyaç duyar bu yüzden yalancının bir hikâyeyi kurgulaması gerek, aynı zaman da o hikâyenin detaylarından yalanı da ortaya çıkabilir. Ancak masalların, edebiyatın, mitlerin tarafından yalana doğru baktığımızda durum başka. Masalla, mitle, edebiyatla yalan söylemek elbette mümkün, koca bir eril edebiyat/ cinsel politika olarak “roman” bunu yaptı, yapıyor zaten. Bir yandan da edebiyat büyük politik yalanların açık edildiği bir yer. Kadın yazısının hakikatin peşinden bu kadar koşması boşuna değil. The Little Anatolia öykünüzü ayrıca konuşmak isterim. Şehir kentsel dönüşümle değiştirilmek istenirken yok edilen hafızasında oluşacak yeni boşlukların ne türde sosyolojik yalanlara gebe olduğu gerçeği ile boşlukların dönüşüm seferberliği adı altında nasıl yalanlar barındırdığı? Hatta bazı öykülerin birbirleri ile olan dirsek temasları, bağı çok önemli. The Little Anatolia ile Yeni Dünya* öyküleri mesela. Osman Efendi ile sosyoloğun içine düştükleri durumlar bazında yaşadıkları; kentsel dönüşüm süreçlerinde boşluklar ve yalanların yaşamlara etkisi. Çok teşekkürler, öyküleri çapraz eşlemeniz ne güzel. The Little Anatolia’daki kentsel dönüşüm yalanı değil, Yeni Dünya’daki evet. İkisi de aslında bireylerin ve toplumların devlet elindeki yalanlara uyumu, karşı mücadelesi, eşliği ve direnişine dair. Siyasette yalan ahlakçı bir yalan değildir Hannah Arendt’e (öyküde de adı bu yüzden geçiyor) göre, daha sistematik işleyen, düzenli bir mekanizmadır ve yazılı ahlakla doğrudan ilişkili değildir, çıkarları önceler. Ahlaksızlık savunusuyla bundan çıkılamaz Arendt’e göre. Bu çarkı tutup atmak gerekir. Bu yüzden bu yalanla baş etmek zordur. Güncel yaşadığımız bir örnek; Üsküdar Kirazlıtepe’de “Büyük” Çamlıca Camisi yapılmadan önce başka bir cami vardı ve aynı yönetim önce bu camiyi masraf yaparak restore etti sonra da yıktı; cemaati hacmi kadar büyük olmayacak, tam da adındaki gibi “büyüklük” gösterisi için yeni bir cami yapıldı oraya, bir dönem/isim imzası, iktidar hamlesi ve simgesi. Aslında ne kadar fani olanla tezat. Ama sadece bununla kalsa… Tüm çevresindeki yaşam etkilendi. Bu süre içerisinde o kadar çok yalan söylenmiş ki halka inanılır gibi değil. Şimdi sakinler, evleri camiye yakışmıyor denerek, rant için yaşam alanlarından atılıyorlar. Direniyorlar elbette ama bu direnişin ilk adımı yalanları çözmek, durulmayan sözleri fark etmek. Vatandaş olma görevi/taktiği gibi bir şey resmi/yasal yalanlarla baş etmek. Son öykü Bir Boşluk İçin Yalancı’yı da ayrıca konuşmak isterim. Şehir mekansal bazda AKM binası üzerinden anlatılıyor. Toplum içerisinde büyük tartışmalara sebebiyet veren bir boşluk mekânsal olarak oluşturulup, sonra tekrar yapılıyor. Fakat, sanki boşluk daha büyümüş gibi. Bir mekandan ve dolayısıyla bir boşluktan bahsediyoruz aslında ama konuştuğumuz, yazdığımız, ifade etmek istediğimiz boşluk daha büyük sanki, ne dersiniz? Öncelikle boşluk veya boşluksuzluk için olumlu ya da olumsuz bir düşüncem yok. Hatta boşluklar benim için daha olanaklı, daha özgür alanlar. AKM’deki durum Kirazlıtepe’dekine benziyor biraz. AKM restore edilmedi; karma (modern + gelenek) bir ideolojiyle, bu dönemin politikalarını simgeleyecek şekilde yeniden inşa edildi. Dış cephesi aynı gibi duruyor olsa da, eskisi korunmadı. Sadece kültür yapısıyken daha ticari bir yapı haline geldi ki bu da dönemin hamlelerine uygun düşüyor. Yapının kalan adı, cephesi ve bazı işlevleriyle yeniden yapılmasının bize “yetmesi” bekleniyor. Hayır, politik ve toplumsal uzlaşının olmadığı bir alanda, devlet eliyle yapılan bu yapıyla uzlaşmak zorunda değiliz her birimiz. İç boşluğuna müdahale olan yapının içine bir kubbe kondu, küre deniyor ama yarısı olmadığı için o bir küre de değil. Kubbenin getirdiği mimari simge yokmuş gibi yapamayız bence. Mevcut boşluğun içine yerleştirilen bu yeni boşluk işte bir yalanın boşluğu mu, bunu soruyorum öyküde. Kubbe modernleşme simgesi mi artık? Demokratik tartışmalıyız. Mânâ’nın M* si ile bitiriyorsunuz kitabı. Boşlukları doldurmak mümkün, hatta yalansız bir şekilde doldurabilmek mümkün diyebilmek ne kadar mümkün ve mânâlı sizce? Özellikle pandemi döneminden sonra dünyanın kabuk değiştirdiğini; yeni oluşumlar yaratılacağı düşünülürse. M harfi en çok Mecnun’un cinsiyet egemenliğine vurgudur. Baskın heteroseksüel efsanevi/edebi aşkların yüceltilmesine bir bakış. Bu nedenle öyküde yansıması olan o ikili ilişkide cinsiyetler belli değil, okura kalmış. “L.” diye bitiyorsa benim kitabım, Leylâ konuşmadı demek bu. Mecnun ise kılıktan kılığa, yani sözcükten sözcüğe girerek aslında kürsüden afili afili sesleniyor. Tıpkı ülkemizde her gün yapıldığı gibi. Ne ki Leylâların (kadınların, lezbiyenlerin, trans kadınların) konuşmadığı da bir yalan. Fotoğraf: Murat Özel















