top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • Einstein ile Ay Yürüyüşü

    Joshua Foer’ın bir klasik olmaya aday, çoksatan kitabı Einstein ile Ay Yürüyüşü: Her Şeyi Hatırlama Sanatı ve Bilimi, Türkçede. Foer’ın kronik unutkan bir gazeteciden ABD Bellek Şampiyonu olmasına giden yolculuğun öyküsüyle Einstein ile Ay Yürüyüşü, yaşamımızın tüm yönleri üzerinde belleğimizin uçsuz bucaksız ve gizli etkisini irdeliyor. Joshua Foer’ın kaleme aldığı ve büyük ilgi gören Einstein ile Ay Yürüyüşü: Her Şeyi Hatırlama Sanatı ve Bilimi adlı kitabını, Füsun Doruker’in çevirisi ve yeni kapak tasarımıyla okurlarıyla buluştu. İnsanlar her yıl ortalama kırk günlerini unuttukları şeyleri telafi etmeye harcıyor. Joshua Foer da bu insanlardan biriydi. Ama bir yıl süren eğitimden sonra kendini ABD Bellek Şampiyonası’nın finalinde buldu. Hepimizin sıklıkla unuttuğu bir gerçeği, aslında anılarımızın toplamı olduğumuz fikrini keşfetmesi daha da önemliydi. Einstein ile Ay Yürüyüşü, zihin açıcı bir araştırmayı, belleğin şaşırtıcı toplumsal tarihini ve insanların anımsama biçimini algılayışımızı değiştirecek hileleri irdeliyor. Kitap, üst düzey “zihin sporcuları”nın verdiği eğitimleri, Cicero’nun uzun konuşmalarını ve ortaçağ düşünürlerinin kitapları ezberlerken kullandığı, antik çağlardan kalma teknikleri bir araya getiriyor. Joshua Foer, araştırmasını zihin sporcularının dünyasından öteye, ülkenin dört bir köşesine ve kendi aklının derinliklerine taşıyarak hepimizin sahip olduğu ama sıklıkla unuttuğu bir yeteneğe derin saygı duymayı öğretiyor. Başkent Washington'da doğan Joshua Foer, Brookline, Massachusetts'de yaşamaktadır. Yazıları The New Yorker, National Geographic, Esquire, State, Outside, New York Times ve başka yayınlarda yer almıştır. Uluslararası çok satan kitaplar listesinde yer alan ve 34 dile çevrilen Einstein İle Ay Yürüyüşü ilk kitabıdır. Dünyanın harikalarına internette rehberlik eden Atlas Obscura sitesinin ve New York Times gazetesi en çok satan kitaplar listesinin birinci sırasında yer alan Atlas Obscura: An Explorer's Guide to the World's Hidden Wonders adlı kitabın ortak yazarıdır. Ayrıca kar-amacı gütmeyen Seferia adlı web sitesinin ve Sukkah City adlı tasarım yarışmasının ortak kurucusudur. EINSTEIN İLE AY YÜRÜYÜŞÜ: HER ŞEYİ HATIRLAMA SANATI VE BİLİMİ Joshua Foer Epsilon Yayınevi, 2022 Çeviri: Füsun Doruker

  • Nazım Hikmet ve masallar

    La Fontaine’den Masallar, edebiyatı masalla başlatan Dünya şairi Nâzım Hikmet’in cezaevindeyken Ahmet Oğuz Saruhan takma adıyla ve kendi ifadesiyle “Okunduğunda hece vezniyle yazıldığı intibaı uyandıracak (...) hece veznine stilize edilmiş serbest vezinle” yaptığı çevirinin söyleyiş biçimindeki yalınlık ve Türkçe lezzetiyle okundukça renklenen, hiç eskimeyecek, evrensel bir kitap. Büyükler, göstermeliktir ekseri : Cahil hayranlara heybet salar görünüşleri. Görünüşe göre hükmünü verir eşek, tilkiyse, inceden inceye inceleyerek evirir çevirir onları, mihenge vurur, kof bir kalıp olduklarını keserse gözü, ona vaktiyle bir heykelin söylettiği sözü hemen onlara kondurur. İçi boş bir heykeldi o, hem de heybetli çok. Tilki işçiliği övmüştü ona baktığı zaman : “— Güzel baş, demişti, fakat beyni yok.” Nice nice büyükler heykeldir bu bakımdan. 17. yüzyılın en tanınmış Fransız şairi La Fontaine’in bazı insan karakterlerini hicvetmek amacıyla, kahramanları hayvanlar aracılığıyla kurgulayıp manzum olarak kaleme aldığı mesel fabl’lar Hindistan’dan İran, Anadolu ve Avrupa’ya yayılmış, bütün dünyaca ünlenmiştir. La Fontaine’den Masallar, edebiyatı masalla başlatan Dünya şairi Nâzım Hikmet’in cezaevindeyken Ahmet Oğuz Saruhan takma adıyla ve kendi ifadesiyle “Okunduğunda hece vezniyle yazıldığı intibaı uyandıracak (...) hece veznine stilize edilmiş serbest vezinle” yaptığı çevirinin söyleyiş biçimindeki yalınlık ve Türkçe lezzetiyle okundukça renklenen, hiç eskimeyecek, evrensel bir kitap. LA FONTAIN'DEN MASALLAR Nazım Hikmet Yapı Kredi Yayınları, 2022 Resimleyen: Cem Kızıltuğ 200 s.

  • Hakikat ve adalet arayışında ödenen bedeller

    Çoksatan pek çok eseri televizyona uyarlanan, günümüz polisiyesinin en ilgi çekici kalemlerinden, ödüllü yazar Tana French, İrlanda’nın puslu atmosferinde geçen hüzünlü ve sarsıcı romanı İz Sürücü’de hakikat ve adalet arayışında ödenen bedelleri sorguluyor. Amerikalı emekli polis Cal Hooper, İrlanda’da bir köye yerleşir. Satın aldığı evin tamiratıyla ilgilenmek, dağlarda gezinmek, dedektiflik içgüdülerini bir kenara bırakmak niyetindedir. Derken on üç yaşındaki Trey’le karşılaşır. Yoksul ve sorunlu bir aileden gelen çocuğun abisi kayıptır ama bu durum ne polisin ne de köydekilerin umurundadır. Ondan yardım isteyen Trey’i reddedemeyen Cal bir kere daha iz peşine düşmesini söyleyen içgüdüyü dinlemeye başlar. Burada, bu köyde bir gariplik vardır ve başına ne kadar bela açarsa açsın bu gizemi çözmek zorundadır. 1973 Burlington, Vermont'ta doğan Tana French, Amerikalı-İrlandalı bir yazar ve tiyatro oyuncusudur. İrlanda, Dublin'de uzun süredir ikamet ediyor. Psikolojik bir gizem olan ilk romanı Ormanda, en iyi ilk roman dalında Edgar, Anthony, Macavity ve Barry ödüllerini kazandı. İZ SÜRÜCÜ Tana French İthaki Yayınları, 2022 Çeviri: Elif Dinçer Tür: Polisiye 400 s.

  • Buda’nın Yoldan Geçerken Gördüğü Dört Şey Neydi?

    Deniz Poyraz yazdı: "John Renard, A’dan Z’ye Dinler Tarihi adlı bu önemli çalışmasında Yahudilik, Hıristiyanlık, İslam, Budizm, Taoizm, Konfüçyüsçülük ve Şintoizm’i temel eksene alarak, insan uygarlığının geçirdiği bin yıllık dönüşümü bu kadim dinler ve öğretiler üzerinden okuyor." Deniz Poyraz Günümüzde “dinlerin yok olmaya ve yavaş yavaş yeryüzünden silinmeye mahkûm olduğu” yönündeki ısrarcı öngörüler, gerçeklerle ne denli örtüşüyor, bilinmez. Fakat din ve maneviyat meselesi, dünyanın dört bir yanındaki milyarlarca insanın hayatlarında hâlâ çok etkili bir güç. Bugün, modern dünyayı sarsan pek çok trajedi ya da olağanüstü kitlelere ulaşan çeşitli dini ritüeller, dinlerin toplum üzerindeki baskınlığını ve geleceği şekillendirmedeki kritik rolünü ortaya koyuyor. John Renard, A’dan Z’ye Dinler Tarihi adlı bu önemli çalışmasında Yahudilik, Hıristiyanlık, İslam, Budizm, Taoizm, Konfüçyüsçülük ve Şintoizm’i temel eksene alarak, insan uygarlığının geçirdiği bin yıllık dönüşümü bu kadim dinler ve öğretiler üzerinden okuyor. İnanç sistemine dair bir harita çıkarıyor, detaylı bir araştırma koyuyor ortaya. Zira yazar neredeyse tüm ömrünü bu konulara vakfetmiş durumda. Harvard Üniversitesi Yakın Doğu Dilleri ve Uygarlıkları Fakültesi’nde İslam Araştırmaları üzerine yürüttüğü doktorasını 1978 yılında tamamlamış. O zamandan beri Saint Louis Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde İslam, Budizm, Hinduizm, din ve sanat, karşılaştırmalı ilahiyat üzerine dersler veriyor. Çalışma kapsamına alınan “dinî geleneklerin” neye göre seçildiği hususunda şunları söylüyor yazar: “Yıllardır sürdürdüğüm akademik çalışmalarımda kendimi halen yaşayan ve gelişmeye devam eden ve başlıca kültürel, etnik ve jeopolitik insan kitlelerinin temsilcisi olan, daha fazla ‘yapılandırılmış’ geleneklerin ancak birkaçına adayabildim.”. Yazar, Kutsal Kitap Dilleri ve Edebiyatı Bölümü’nde İbrani ve Hıristiyan kutsal metinlerinin eleştirel incelemesine odaklı bir yüksek lisans eğitimi almış. Yukarıda bahsettiğimiz üzere, 1978 yılında İslam Araştırmaları üzerine doktorasını tamamladığından beri, İslam ve Hıristiyanlık dışındaki diğer dinî gelenekler üzerine de lisans ve lisansüstü öğrencilerine dersler veriyor. Dinin doğasına ve işlevine dair sert eleştirel sorular sormanın meslekî bir sorumluluk olduğunun farkında. Kitabın içeriğine dönecek olursak, elimizdeki metin tam da bu anlayışla yazılmış ve hemen herkesin dinler hakkında ilk aklına gelen sorulara verdiği cevaplarla ilerleyen bir içeriğe sahip. Yahudilik tek insan tarafından kurulmuş bir din midir; ne zaman ve nerede başlamıştır? Yahudiler Kutsal Kitap sonrası herhangi bir kutsal metin daha oluşturmuşlar mı? Kudüs tapınağı zamanında nasıl görünüyordu? Hıristiyan inancında meleklerin rolü veya şeytanın önemi nedir; Hıristiyanlıkta ölümden sonraki yaşamla ilgili başlıca kavramlar nelerdir? Elbette güncel yaşantıya dair sorular ve cevaplar da mevcut: Çağdaş İslam din ve hukuk âlimleri, kendilerine Müslüman diyen insanlar tarafından gerçekleştirilen terör eylemlerinin gerçeklerini nasıl ele alıyorlar? gibi. Din hakkında ne gibi şahsi hisler besliyor olursak olalım, o yine de dünyamızın kuvvetli ve her yere nüfus etmiş bir gücü olmayı sürdürüyor. O hâlde, vaktimizi adayacağımız en soylu, en faydalı işlerden biri diğer insanların bir şeye neden ve nasıl inandıklarına dair daha anlayışlı olmak. “Belki biraz safça ama,” diyor Renard, “dünyanın dinî çoğulculuğunun onu daha zengin kıldığına ve bu çeşitliliğe dair karşılıklı bir anlayışa varma çabalarına daha yüksek bir öncelik verilmesinin dünyayı daha güvenli kılacağına inanıyorum.” A’dan Z’ye Dinler Tarihi, konuya ilgi duyan herkes için gerçek bir başucu kitabı. İyi okumalar… A’DAN Z’YE DİNLER TARİHİ John Renard Say Kitap, 2022 Çeviri: Funda Sezer 568 s.

  • Kitaplardan dünyaya, dünyadan kitaplara yolculuk

    Yol Hikâyeleri, Thomas Mann'ın uluslararası duyarlılığına ve gezgin kimliğine ışık tutan bir derleme; yok olmuş bir dünyaya ait resimsel izlenimlerle dolu bir albüm. "Turizmin altın çağı" olarak kabul edilen modern yüzyılda diğer sanatlar gibi edebiyat da dünyayla yeni bir bağ kurmaya başlamıştı. Thomas Mann da birçok çağdaşı gibi hayatı boyunca seyahat eden, defterlerinde ve mektuplarında bu seyahatlerin kaydını tutan, onları romanlarına ve hikâyelerine taşıyan bir yazardı. Venedik'te Bir Ölüm'ün Tadzio'su ve Büyülü Dağ'ın şifa arayan Hans Castorp'u gibi karakterler de onun gezilerinden ve uluslararası duyarlılığından koparılamayacak karakterlerdi. "Mekân, kendisi ve doğduğu topraklar arasında döne döne dans edercesine kaçarken, zamana özgü sanılan güçten çok daha fazla gücü olduğunu kanıtlıyor; saatler geçtikçe mekân, zamanın oluşturduklarına çok benzeyen ama bazı açılardan onları da aşan değişimlere neden oluyordu." Thomas Mann, 1875'te Al­man­ya'da doğ­du. 1898'de yayımla­dığı ve Der kleine Herr Friedemann (Küçük Fri­ede­mann) adı altında top­ladığı ilk öyküle­rinde, da­ha çok Scho­pen­ha­uer, Ni­etzs­che ve Wag­ner'in et­ki­si altında ka­la­rak sa­nat­çının ya­rat­ma so­ru­nu­na odak­lan­mış­tı. Bu ilk öy­küle­rinin ardından Mann'ı asıl üne ka­vuş­tu­ran Buddenbrooklar adlı toplum­sal ro­man yayımlandı. 1903'te Tonio Kröger, 1912'de Venedik'te Ölüm yayımlandı. Daha sonra Büyülü Dağ'ı ya­zan Mann, Hit­ler ik­ti­da­ra ge­lince Al­man­ya'dan ayrıldı. 1936'da ABD va­tan­daş­lı­ğına geç­ti ve Al­manya'nın ka­ranlık tab­lo­su­nu çiz­di­ği Yusuf ve Kardeşleri dört­l­e­me­si­ni yayımladı (1933-1942). Dört­le­me­nin ar­dından yaz­ma­ya ko­yul­du­ğu Doktor Faustus'ta ise bes­te­ci An­dre­as Le­ver­kühn'ün yaşam­öy­kü­sünün ışığında, Al­man kül­tü­rü­nün bar­barlığa ye­nik düşme­si­ni an­lattı. 1929'da Nobel Ede­biyat Ödülü'nü alan Mann, 1955'te Zü­rih'te öldü. YOL HİKÂYELERİ Yazar: Thomas Mann Can Yayınları Çeviri: Ayça Sabuncuoğlu Tür: Anlatı 224 s.

  • Bilinmezlere Gebe Bir Macera: İstanbul’un Kayıp Mührü

    Dünya çapında izlenme rekorları kıran Netflix Orijinal yapımı Atiye dizisine ilham olan Dünyanın Uyanışı serisinin yazarı Şengül Boybaş’ın kaleminin rotasında bu kez İstanbul var. Şengül Boybaş'ın Kız Kulesi’nin altında yatan büyük Sır’ı aydınlatmaya doğru bilinmezlere gebe bir maceraya atılan kalemi, İstanbul’un kuruluş öyküsüne uzanıyor! Londra’dan İstanbul’un kıymetli tarihi eserlerine, yeraltındaki gizli geçitlerine doğru uzun bir macera İstanbul’un Kayıp Mührü’nde sizleri bekliyor... Henüz yirmi bir yaşında, bir üniversite öğrencisi olan Edwin’e tarih alanında derin araştırmaları olan dedesinden mühürlü bir kutu miras kalır. Londra’dan İstanbul’a gelen Edwin, kutunun altında yatan Büyük Sır’ı çözmek istemektedir ancak onunla birlikte dünyayı kötülüğe boğacak, Kız Kulesi’nin derinliklerinde yer alan Sır’ın yanı başındaki hazineye ulaşmak isteyen, güce tapan kötü niyetli insanlar da bu işin peşindedir. Edwin’in ise önemli bir görevi vardır: Sır’ı Kötü Olan’dan uzak tutmak... Peki Edwin, bu görevi başarıyla yerine getirebilecek mi? Onu bekleyen tehlikelerin farkında olmadan sevgilisi ve arkadaşlarıyla birlikte bilinmezlere gebe bir maceranın peşine düşen Edwin’in bu gizemli serüvenine ortak olmaya, yüzyıllar boyunca efsanelere evsahipliği yapmış, uğrunda tarihin yeniden yazıldığı şehir İstanbul’un büyüsüne ortak olmaya ne dersiniz? 1980 yılında Tokat’ta doğan Şengül Boybaş, Halkla İlişkiler ve İşletme lisans programlarının ardından Livkon International’da Life Coach & NLP sertifika programını tamamladı. Çeşitli sektörlerde çalıştıktan sonra, eğlence sektöründe organizasyon işleri yapmaya başladı. Eğlence sektöründeki başarılı kariyerinin ardından 2000 yılında kendi ofisini açarak gelecek odaklı bireysel danışmanlık ve koçluk hizmetleri sunmaya başladı. O günden bu yana dünyanın dört bir yanından gelen danışanları ile binlerce bireysel okuma gerçekleştirdi. Dünyanın Uyanışı yazarın Göbeklitepe’de yaptığı araştırmalardan sonra hazırladığı ilk kitabıdır. İSTANBUL'UN KAYIP MÜHRÜ Şengül Boybaş Küsurat Yayınları, 2021 251 s.

  • Öykü: Ekmek Ban

    “Kız Bedia bir ayran et hele; soğuk soğuk içek. Kavanoza daldır kepçeyi, suyundan al. Bak, yoğurttan bir kaşık koy; yeter hepimize. Çer çöp edeyim deme, sakın.” Meral Çiçeklidal Gültekin Bu akşam yaşanacaklar tam olarak benim kabız olmamdan kaynaklandı. Başka bir suçlusu veya herhangi bir üçüncü şahıs ve kurumla ilgisi bulunmamaktadır. Kırk beş dakika boyunca ‘sıçamamak’ tamamen benim suçumdu ve bana epey pahalıya mal oldu. Evet, yanlış duymadınız, tuvalette tamı tamına kırk beş dakika kalmış olmamın bedelini, birazdan ağır bir şekilde ödeyecektim. Akşam yemeği için sofra kurulmuş, ancak her zamanki gibi babamın korkusundan tabaklara azıcık yemek konmuştu. Önümüze konan hepi topu bir kepçe kuru fasulyeydi. Onun da içinde kurudan beş adet, gerisi salça, baharat, tuz ve sarımtırak renkli bir sudan ibaretti. Tam da masaya kurulduğumuz anda babam, “Kız Bedia bir ayran et hele; soğuk soğuk içek. Kavanoza daldır kepçeyi, suyundan al. Bak, yoğurttan bir kaşık koy; yeter hepimize. Çer çöp edeyim deme, sakın.” dedi. Bunu söylerken sesi titredi. Aslında babamın endişesi yersizdi; biz zaten hiçbir şeyi ziyan edemezdik, zaten evimizde savuracak kadar da bolluk yoktu. Hatta bırakın bolluğu, neredeyse her şey asgari miktarının da altındaydı. Korkardık babamdan. Fazla pinti, bir o kadar da öfkeliydi. Misal, masraf olur diye bana bir kardeş dahi istememiş. Annem çocuğa her kardeş dediğinde, “Sus be kim bakacak onca boğaza.” dermiş. İşin özü, çok değişik ve bence lüzumsuz bir adamdı babam. Annem, yoğurdun suyunu kavanoza milim milim, elleri titreyerek döküverdi. Babamın gözü üzerindeydi. Beni bakışlarıyla delip geçen babamın başını çevirmesini fırsat bilip sessizce sofradan kalktım ve size sözünü ettiğim kırk beş dakikalık hacet seansı için tuvalete doğru ilerledim. Tam rahatlayamayıp odaya geri döndüğümde; ayaklarımın altı uyuşmuş, ıkınıp durmaktan yüzüm patlıcan gibi morarmış ve kaburgalarım dâhil ağrımayan yerim kalmamıştı. Henüz ayaktayken, babam sert bakışlarıyla bana dönüp “Ee bu kadar çok yersen böyle olur, bak işte.” dedi. Hâlbuki henüz bir şey yememiştim. “Yazık Hasım, öyle deme! Yemedi çocuk. Açlıktan bu halde, yediği bir kuru ekmek garibin. Genç oğlan denmez öyle.” diye söze girdi annem. Babam asla söylediğinden dönmezdi. Yine dönmedi. İllaki haklı çıkacaktı. Oysa hakikaten de bir şey yememiştim. “Öyle mi? Yazık! Vah, vah! Peki, neden göbeği patlayacak gibi şişmiş çocuğun? Bak hele bak, pantolonunun düğmesi de kapanmıyor. Hey maşallah! Kız Bedia yoksa ben evde yokken buna gizli gizli bir şeyler mi yediriyorsun sen?” Annem, cevap vermek yerine derin bir nefes aldı ve babama gözlerini dikip “yemeği yine zıkkım ettin” bakışıyla sofraya oturdu. Annem, bana her gün gizliden sadece iki kaşık bal yedirirdi. “Ye oğlum! Eccık kuvvetlen. Ye guzum!” diye uzatırdı kaşığı ağzıma. Acaba, babam onu mu görmüştü? İçime bir anda derin bir korku yayıldı. Sahi ya benim karnım niye böyle şiş ki? Benim de zihnimi kurcalamaya başlayan bu soruyla beraber, sessizce annemin yanına oturdum. Babam tam karşımızda oturuyordu. Bu şekilde oturalım ki her lokmamızı zorlanmadan rahat rahat sayabilsin isterdi. Huyuydu; asla şaşmazdı. Bu soframızın neredeyse yazılı olmayan bir kuralıydı. Bir kaşık, iki kaşık, üç kaşık, dört kaşık, beş kaşık, “Ee çüş! Yeter patlayacaksınız be!” derdi. Her akşam, bereket getirsin diye soframıza zeytin koyardık. Babam da her akşam sektirmeden, kaşları çatık, gözlerimizin içine bakar,- muhtemelen içinden küfürler ederek - ağzımıza attığımız zeytin tanelerini sayardı. Sırf bunun için otururdu tam karşımızda. Gariban zeytin nasıl bereket getirecekse artık? Zeytin taneleri bile babamın korkusundan büzüşmüşlerdi sanki. Annem, elindeki ayran kavanozunu çalkalıyordu. Bense tam kaşığımı kuru fasulyeye daldırmıştım ki babam, “Laaan, bolluk mu var? Ekmeklen ye puşt!” diye kükredi. Annemle aynı anda irkildik. Eli ayağına dolanan kadıncağız, henüz masaya bırakmadığı elinde tutup hırsla çalkalamaya devam ettiği ayran kavanozunu yere düşürdü. Elinde sadece kapak kalan annem, bir hamlede sofradan kalkıp yere saçılanları hır gür çıkmadan toplamaya koyuldu. Yüzünün çizgilerinde, yine huzurla bir akşam yemeği yiyemememin derin üzüntüsü görülüyordu. Zemin kırık cam parçalarıyla ve etrafa saçılan ayranla kaplanmıştı. Korkuyla elime bir lokma ekmek alıp kafamı önümdeki tabağa tamamen gömdüm. Babam, hiddetle yerinden kalktı ve anneme doğru ilerledi. “Kör müsün, sakat mısın, yoksa salak mısın sen, be kadın? Gitti caaanım kavanoz, bir şeyin de kıymetini bilin be! Ben o kavanozu almak için kaç gün çalışıyorum, biliyor musun sen? Gâvurun malı mı lan bu?” Babam, ha babam saydırıyordu. Verip veriştiriyordu susmadan, soluklanmadan. Babamın yüzünde, çizgilerini daha da derinleştiren bir öfkenin katıksız ifadesi dışında beliren başka bir şey yoktu. Sanırım babam duyguları olmayan bir adamdı. Her konuda bu kadar idareli olan bu adam, duygularını ne ara tüketip bitirmişti acaba? İşte bunun da cevabını bilmiyordum. Babam pimi çekilmiş bomba gibiydi ve hızla üzerimize doğru geliyordu. Babamın “caaanım” dediği kavanozun kapağı da nihayet annemin elinden zemine düştü. Annem, telaşla zemine doğru eğildi ve bir taraftan da kendi kendine, “ Kavanozu geçen sene pazardan aldım iki liradan, konserve yaptım da koydum içine. Bitince de atmadım, sakladım; senin paran boşa gitmesin diye, bak işte kullanıyorum,” diye fısıldıyordu. Annem çok mutsuz ve çaresizdi. Elleri tir tir titriyordu. Sıra yeniden babama geçmişti ne yazık ki. Ben hala kafamı önümdeki tabağa gömmüş, ağrımaya başlayan karnımı masanın altından ovuşturuyordum. “Azcık şükredin be! Yediğiniz önünüzde, yemediğiniz arkanızda hatta yiyemediğiniz! Ben bütün gün milletin ağız kokusunu çekip çalışıyorum, kolay mı lan ekmek parası kazanmak? Hasım aşağı, Hasım yukarı diyen bir itin köpekliğini yapıp kazanıyorum o iki kuruşu, pehh kimin umurunda.” dedi. Hâlbuki işyeri babamındı. Kimse ona emir vermiyordu ve kazancı da epey iyiydi. Annem sakin bir kadındı. Ya da öyle olmak zorunda kalmıştı. Ama ben kendimi bildim bileli böyleydi annem; hep susardı. Tek bir sefer dahi bağırdığını, küfür ettiğini, isyan ettiğini, yettin be dediğini görmüşlüğüm yoktu. Neye ne kadar şükür etmek gerekirse üç misli şükreder yine susup otururdu. Doya doya alıp giyinip, yiyip içip, gönlünce dağıtmazdı. Bana da dağıttırmazdı. “Aman oğlum baban kızar ekmek ban, dökme evladım, baban yoruluyor alamayız yavrum, şükür de geç güzel çocuğum,” der dururdu. Bunca yıllık evliliğinde babamdan gizli yaptığı tek şeyse bana her gün iki kaşık balı düzenli yedirmekti. Fakat şimdi başkaydı. Doluydu ve bıkmışlığı nereye koyacağını bilemediği ellerinden damlıyordu. Dayanacak, tahammül edebilecek halde değildi. Bezmişti. Annemin gözlerinde çakan şimşeği gördüm. Kıvılcımları babamın üzerine düşüyordu fakat her şeyi her zaman ki gibi görmeyen babam bunu da görmedi. Bana doğru döndü, “Lan piç, kime diyorum? Ekmek ban!”diye bağırdı. Her zaman boş olan bardağımız nasıl olduysa doldu ve bundan sonra taştı taştı sokaklara karıştı. Annem, kanayan ellerini üzerine sildi. Yere saçılan cam parçalarının üzerine basarak babama doğru ilerledi. Onu hiç böyle görmemiştim. Öfkesi, sanki görünmez bir el tarafından tüm odaya serpiştiriliyordu. Bize iyice yaklaştı ve babamı arkadan sertçe dürtüp: “Bak hele bak sen bana! Bizim mi yediğimiz önümüzde, yemediğimiz arkamızda? Ha, bizim mi? Şükür mü etmiyormuşum ben ha söylesene. İti bağlasan durmaz senin yanında, Haasııım! Ben durdum yıllarca, bak en büyük şükür bu! Üzerine de ‘hamdolsun kaderimdir’ deyip susmuşluğum da var. Önümüzde bol ekmek, az rızık oldu. Peki, yokluktan mı hayır senin aç gözlülüğünden.”dedi. Gözlerinde biriken yaşlar da yuvalarından taşmaya başladı. Babamın ‘yemediğiniz arkanızda’ dedikleri erzak dolabında kilitli olanlardı. Hakikaten, yemediklerimiz, yiyemediklerimiz her zaman tam olarak arkamızdaydı. Erzak dolabının anahtarı da her daim babamın cebindeydi. Katiyen açılmazdı. Annem de bu duruma korkudan hiç itiraz etmezdi. Gerçekten, her şeye susardı annem. Fakat o nasıl onca yıl susmak öyle. İnsan bir kere, susmayacağım lannn! Demez mi? Demedi. Babam ziyadesiyle aç gözlüydü. Mahalleli, kendisi için “masraf olmasın diye sıçmaz o” derdi. Lakabı da bundan sebep ‘Sıçmaz Hasım’dı.’ Haksız sayılmazdı mahalleli, günde bir kere görürdü o işini, çok su gider diye bize de çok söylenirdi. Sadece bu değil, misal elektrik çok gider diye bize süpürge makinesini açtırmaz, çamaşır makinesinin suyunu leğene boşalttırıp banyoyu tuvaleti onunla yıkatırdı. Televizyon ısınır diye açılmaz sadece yılbaşında, o da yeni yıla dakikalar kala açılırdı. Sofrada, yemeği tabaklara kaşıkla sayarak döker, evin tüm girdisini çıktısını üşenmez, tek tek hesaplardı. Masaya sadece altı adet zeytin koyulurdu; yedincisi israftı. Annem “ya sabır” çekip arkasını dönmüş, tam da gitmeye koyulmuştu ki babam tekrar olanca kuvvetiyle masaya yumruğunu indirdi ve bana, “Ekmek ban, laaaan it!”diye bağırdı. Sesinin şiddetinden tabaktaki zeytinler zıplayıverdiler. Mahalle sakinleri evlerinden camlara fırladı, sokak köpekleri korkuyla sağa sola kaçıştı, cam pencere, kapı menteşe her şey yerinden oynadı. Ben, korkuyla ekmeğimi titreyen elime alıp, kaşığımı masaya koydum. Yemeğe ekmeği banmaya koyuldum. Babam yine lokmalarımı sayıyordu: Bir, iki, üç… Devamını sayamadı. İrkildi ve arkasından gelen şiddetli gürültüye döndü. Annem, eline geçirdiği bir çekiçle erzak dolabının kilidini kırayı başarmıştı. Elindeki koca asma kilitle bize doğru gelen annemi babam görünce, olduğu yerde çivilenip kaldı. Bundan sonra yaşananlar, benim sıçamamamdan mı kaynaklanıyor, tam olarak bilemiyorum. Bildiğim tek şey, her şeyin çok hızlı geliştiği. Dakikalardır evimizden bütün mahalleye yayılan bağırtının, patırtı kütürtünün ardından, sokaktan “Ne oluyor ya, ne bu gürültü?” sesleri yükselmeye başladığı bir an da, annem elinde tuttuğu koca asma kilidi babamın kafasına indiriverdi. Annemin yüzünde ne tereddüt ne de gözlerinde pişmanlık ifadesi vardı. Her türlü endişeden arınmış görünüyordu. Sadece, yıllardır biriktirdiği eksiklerin, yoklukların, yiyemediği yemeklerin, giyemediği üst başın, gezemediği yerlerin acısı vardı. Nasıl olduysa, bir anda, kaç zamandır bozuk olan radyonun sesi o an odaya doluverdi. “İsmail bir tuhaf adamdır, üç kuruş için hesap sorandır, uyanık geçinir amma yalandır…” Radyodan dolan bu sözlerin üzerine babam şaşkınlık ve sancılı gözlerle , “Yandım anam!” diye bağırdı. Annem, hiç tereddüt etmeden elinde duran kilidi tekrar havaya kaldırmıştı ki evin kapısı yumruklanmaya başlandı. Babamın kurtuluşa dair gözünde beliren o küçük umut ışığını fark eden, ama umursamayan annem, havada duran asma kilidi bir kez daha babamın kafasına küt diye indiriverdi. Sükûnetini bozmadan babama “Yemediğimizi de al, mezarına götür.” dedikten sonra ağır adımlarla kapıya yöneldi. Annem henüz kapıya varamadan polisler kapıyı kırıp içeri girdiler. Gördükleri manzara karşısında da içten bir, “Ha’siktir!” çektiler. Polislerden biri, bana yaklaştı, “Ne oldu burada” dedi. Dilim damağım kurumuştu, konuşamadım. İçlerinden biri gelip karşıma oturdu. Korku her yanımı ele geçirdi. Küçükken yere ekmek kırıntısı döktüğümde babam, “Şimdik polis gelip çükünü kesecek, pis seni.” derdi. Korkum boğazıma kadar yükseldi. Polis bana doğru şaşkınca bakmaya koyuldu. Bakışma uzayınca daha fazla dayanamadı: “Ne yapıyorsun sen değişik?” diye sordu. Tam olarak şunu diyordu aslında, ortalık Allah’a emanet. Burada kıyamet kopmuş sen fasulye mi yiyorsun mal? Ama ona yine de bildiği cevabı verdim. Korkuyla sindiğim sandalyede; “Ekmeğimi banarak fasulye yiyorum.” dedim. Tek elim bacak aramda, sıkı sıkıya kavramışım çükümü, kesmesin diye. Babam annemden şikâyetçi olmadı, polisler de hiçbir şey olmamış gibi çıkıp gittiler. Sanırım, ’sıradan bir aile kavgası’ deyip mevzuyu önemsemediler. Yemekler tabaklarda öylece bekliyordu. Annem sofraya tekrar oturmadı, ortalığı toplamak için erzak dolabının yanına gitti. Herkes susmuş, eve sessizlik hâkim olmuştu. Babam, kırılan başından sızmakta olan kanı umursamadan sofraya tam karşıma geçip kuruldu. Kırılan kapıdan giren rüzgâr da umurunda değildi. Babamın gözleri yine bana döndü. Bakışları öfke ve nefret doluydu. Bana birazdan patladı patlayacaktı. Sanki “Sıçsaydın, sıçabilseydin, sıçmayı bir becerebilseydin böyle olur muydu lan? Diyecekti. Ama hayır, susuyordu. Sahi ne olmuştu? Başına aldığı darbeyle sayılarını mı kaybetmişti? Çatık kaşlarıyla ve öfke dolu çehresiyle bana bakmayı sürdürürken, kocaman bir ekmek parçasını fasulyeye banıp tek seferde ağzına attı. Henüz ağzı doluyken bir lokma daha yuvarladı ağız boşluğuna. Doymak istiyordu. Sonra ekmeği hınçla masaya fırlattı. Masaya dağılan zeytinlerden üç tanesini aynı anda ağzına atıverdi. Durmayı unutmuş gibiydi. Peş peşe doldurdu ağzını. Öfkesini yemekten çıkartmak istiyordu. Sonra hızla, hatta soluklanmadan o boşluğun içindekileri yutmaya çalıştı. Tıkandı, öksüremedi, ağzında duran ekmek parçaları karanlık bir tünelde takılıp kalmış, birbirlerini sıkıştırarak yol almaya çalışıp aynı karanlıkta el ele kaybolmuşlardı. Babam çıldırmış gibiydi. Gözleri yuvalarından fırlamış ve git gide morarıyordu. Ben donakalmıştım, korkudan ona yaklaşmıyordum. Bir süre çırpındı, tuhaf el kol hareketleri yaptı ve oturduğu sandalyeden büyük bir gürültüyle yere düştü. Oturduğum yerden kalkamadım. Annem bize dönüp bakmadı bile. Babamın çırpınışları bir müddet sonra dindi. Gözleri açık kaldı. Bereketine inandığı bir zeytin tanesi ağzından fırlayıp yanına düştü. O da benim gibi babamı hayretle izlemeye koyuldu. Babamın gözleri kapanmadı, ardından daha kaç lokma yediğimizi sayacaktı. Ben fasulyeye inatla ekmek banarken, babam son nefesini verdi. Yerinden fırlamış gözlerindeki korkunç bakışlar erzak dolabının üzerine düşmüştü. O ölürken, zeytinin bereketine ve merhametine ilk kez inandım. Örtünün üstünde kalan son zeytini ‘ekmeksiz’ ağzıma attım.

  • Çok sesli, çok sevgili bir dil

    PiNana sert gerçekliğin içinde yeşeren bir kadın masalı… Dünya bildiğimiz dünya. Erkek, acımasız ve yalan. Masalsa bir Ege koyunda, birbiriyle kan bağı olan olmayan bir grup kadının buluşmasıyla kuruluyor. Hayatın masala değebildiği bu romanda birbirine sırtını dayayan kadınlar süpürüyor acı gerçeği, yerine yeni bir hakikat koyuyorlar. Birilerinin dört kolla gizlemeye çalıştığı hakikat, bir bakış, bir gülüş kadar yakın olduğunu fısıldıyor. Pina ile Nana’nın, torunla ninenin ilişkisinden doğan, dilleriyle konuşan bu masalda dünya erkekliği kusuyor. PiNana, Ayşe Başak Kaban’ın ikinci romanı. Kaban, farklı yerlerden, farklı dertlerden çıkıp gelen kadınları bu şölende buluşturuyor. Erkeklik taslayan romandan ilk romanı kovuyor, yerine yeni bir biçim koyuyor. Çok sesli, çok sevgili bir dili büyütün diye… Ayşe Başak Kaban, Bergama’da doğdu. Lisans eğitimini Gazetecilik üzerine yaptı. Ekonomik ve siyasi krizler nedeniyle gazetecilikten ayrıldı. Kalem işçiliğini hiç bırakmadı. Kent Yaşam internet sitesinde uzun dönem yazdı. Kısa öyküleri edebiyat dergilerinde yayımlandı. Başta Ümit Kaftancıoğlu Öykü Ödülü olmak üzere birçok ödül aldı. Ben, Kendim ve Bergen, Ne Malum isimli öykü kitapları, Kırık Kalp Sendromu adlı romanı okurla buluştu. Annesi, eşi, kedi ve köpekleriyle Datça’da yaşıyor, yerel pazardaki küçük tezgâhında el işi ürünler satıyor. PİNANA Ayşe Başak Kaban NotaBene Yayınları, 2022 229 s.

  • “Saatleri Ayarlama Enstitüsü” beyazperdeye taşınıyor

    Ahmet Hamdi Tanpınar'ın kült eseri Saatleri Ayarlama Enstitüsü'nün filmi için Limon yapım hazırlıklara başladı. Saatleri Ayarlama Enstitüsü film uyarlaması için Limon yapım tarafından anlaşma imzalandı. Ahmet Hamdi Tanpınar’ın unutulmaz eseri beyaz perdeye taşınıyor. 1961 yılında tamamlanan Saatleri Ayarlama Enstitüsü, Türk romanında postmodern anlayışın öncüleri arasında yer almaktadır. Kitap, Saat Ustası Nur Efendi, yaşlı İngiliz duvar saati Mübarek ve Halit Ayarcı arasındaki saat – zaman – insan ilişkilerine odaklanıyor. Türk toplumunun Doğu ve Batı uygarlıkları arasında bocalayan durumunu gözler önüne seren eser, bugün hâlâ en çok konuşulan Türk romanları arasında yer alıyor. Saatleri Ayarlama Enstitüsü filminin uyarlaması için yabancı bir yönetmenle çalışılacağı açıklandı. Kitabın sinematografik olarak işlenmesine izin veren sözleşmenin imzalanmasıyla çalışmalar başladı.

  • Mıgırdiç Margosyan vefat etti

    Ermeni edebiyatının usta kalemi, büyük edebiyatçı Mıgırdiç Margosyan hayatını kaybetti "Gâ­vur Ma­hal­le­si" ve "Söy­le Mar­gos Ne­re­li­sen?" kitaplarıyla tanınan Ermeni edebiyatçı Mıgırdiç Margosyan bugün vefat etti. Adalar Belediye Başkanı Erdem Gül, Mıgırdiç Margosyan'ın ölümünü sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımla duyurdu, Gül, "Diyarbakır Ermenilerinden. Bu toprakların zenginliğini edebiyatımızın en güzel diliyle anlatan. "Söyle Margos Nerelisen" adlı şahane kitabın yazarı. Büyükadalı. Mıgırdiç Margosyan'ı kaybettik. Çok üzgünüz'' ifadelerini kullandı. Mıgırdiç Margosyan karaciğerle bağlantılı sağlık sorunları nedeniyle bir süredir Maltepe Üniversitesi Hastanesi'nde tedavi görmekteydi. Margosyan, 7 Nisan Perşembe günü Kumkapı Patrikhane kilisesinde saat 14.00'te yapılacak törenin ardından Şişli Ermeni Mezarlığında toprağa verilecek. Mıgırdiç Margosyan kimdir? Margosyan 23 Ara­lık 1938’de Di­yar­ba­kır’da, Han­çe­pek Ma­hal­le­si’nde (Gâ­vur Ma­hal­le­si) doğ­du. Eği­ti­mi­ni Sü­ley­man Na­zif İl­ko­ku­lu, Zi­ya Gö­kalp Or­ta­oku­lu, da­ha son­ra İs­tan­bul’da­ki Bez­ci­yan Or­ta­oku­lu ve Get­ro­na­gan Li­se­si’nde sür­dür­dü. İs­tan­bul Üni­ver­si­te­si Ede­bi­yat Fa­kül­te­si Fel­se­fe Bö­lü­mü’nü bi­tir­di. 1966-1972 yıl­la­rı ara­sın­da Üs­kü­dar Se­lam­sız’da­ki Surp Haç Tıb­re­vank Er­me­ni Li­se­si’nde mü­dür­lü­ğün ya­nı sı­ra fel­se­fe, psi­ko­loji, Er­me­ni di­li ve ede­bi­ya­tı öğ­ret­men­li­ği yap­tı. Da­ha son­ra öğ­ret­men­li­ği bı­ra­ka­rak ti­ca­re­te atıl­dı. Ede­bi çalışma­la­rı­nı ara­lık­sız sür­dür­dü. Mar­ma­ra ga­ze­te­sin­de ya­yım­la­nan Er­me­ni­ce öy­kü­le­ri­nin bir bö­lü­mü Mer Ayt Goğ­me­rı [Bi­zim Ora­lar] adıy­la ki­tap ha­li­ne geti­ril­di (1984) ve bu ki­ta­bıy­la 1988’de, Er­me­ni­ce ya­zan ya­zar­la­ra ve­ri­len Eliz Ka­vuk­çu­yan Ede­bi­yat Ödü­lü’nü (Pa­ris-Fran­sa) al­dı. Aras Yayıncılık tarafından basılan Gâ­vur Ma­hal­le­si (1992), Söy­le Mar­gos Ne­re­li­sen? (1995) ve Bi­le­ti­miz İs­tan­bul’a Ke­sil­di (1998) ad­lı Türk­çe ki­tap­la­rı­nı, 1999’da ikin­ci Erme­ni­ce ki­ta­bı Dik­ri­si Ape­ren [Dic­le Kı­yı­la­rın­dan] iz­le­di. Gâ­vur Ma­hal­lesi Aves­ta Ya­yın­la­rı ta­ra­fın­dan Li Ba Me, Li Wan De­ran [Bi­zim O Yö­re­ler] adıy­la Kürt­çe ola­rak ya­yım­lan­dı (1999). Türk­çe ka­le­me al­dı­ğı Tes­pih Ta­ne­le­ri (2006) ad­lı anı-ro­ma­nı­ büyük ilgiyle karşılandı. Evrensel gazetesinde “Kirveme Mektuplar” adlı köşesinde yazmayı sürdüren Margosyan’ın bu makalelerinin bir kısmı Kirveme Mektuplar adıyla 2006’da Diyarbakır’da kitaplaştırıldı (Lis tarafından. 2011’de yeni basımı Aras). 1996-1999 arasında Agos gazetesinde yayımlanan makalelerinden yapılan bir seçki olan Zur­na 2009’da, yine Evrensel yazılarından derlenen Çen­gel­li­iğ­ne (ilk basımı 1999, Belge) ve Yeni Yüzyıl ve Yeni Gündem gazetelerinde yayımlanan makalelerinden derlenen Kür­dan 2010’da kitaplaştırıldı. Yazarın, dünyanın yaratılış hikâyesini mizahi bir üslupla ele aldığı son kitabı Tanrı’nın Seyir Defteri ise 2016’da yayımlandı. Ermeni yazınında taşra edebiyatının son temsilcisi olarak bilinen Margosyan Aras yayıncılığın yöneticilerinden biriydi. Margosyan, Evrensel, Agos, Marmara ve Yeniyüzyıl gazetelerinde yazdı.

  • Öykü: Farklı Şeylerin İçinde En Aynı Olanlar

    Karşımdakinin dudak kavislerini irdelerim. Ağır ağır. Son heceyi söylemesini isterim. İstemiyorum der yeniden. Tek nefeste söyler bunu. Büyüsü bozulur bir şeylerin. Sormaktan vazgeçerim. İstemediği şey ben değilmişim de benim içinde olduğum bir ilişkiymiş gibi gelir bana. İ. Usame Yördem Birbirimizi anlayabileceğimizi sanıyorduk. Diğer herkesler gibi. Bu hatayı yapan kaçıncı kişilerdik acaba? Yüz bin? Bir milyon? İki milyar beş? Ne fark edecekse bilmiyorum, yerini bilmenin yine de hazmedici bir tarafı olduğuna inanıyorum bazen. Kuyruğunda beklediğim hastane girişlerinde, önümdeki insan sayısıyla oranlarım iç sıkıntımı. Veya reddedildiğim ilişkilerde, benden önceki reddedilenlerin kaç kişi olduklarını düşünürüm. Reddetme anında bunu geçiririm zihnimden. Sormak isterim bir an. Dururum. İstemiyorum dediği anı bölerim saniyelere. Ağırlaşır zaman. Yavaş bir çekime kapılırım böylece. Karşımdakinin dudak kavislerini irdelerim. Ağır ağır. Son heceyi söylemesini isterim. İstemiyorum der yeniden. Tek nefeste söyler bunu. Büyüsü bozulur bir şeylerin. Sormaktan vazgeçerim. İstemediği şey ben değilmişim de benim içinde olduğum bir ilişkiymiş gibi gelir bana. Bir masada birkaç saat tek başıma kalarak unutmaya çalışırım bu hadiseyi ya, pek de başarılı olamam ne yazık ki. Sıranın bir önemi yoktu ki, diye tekrar ederim sonra. Teselli eder mi diye, yoklarım hatta. Kendimi. Ötekiymiş gibi bahsettiğim kendimi. Sıranın olmayan önemi, zihnime çöker. Tıpkı bir karabasan gibi. Üstelik ilk defa duyumsanan bir karabasan gibi… Tarihin asıl yanılgıları dümdüz bir ovada çizime dönüştürmesini biraz geç fark etmiş olurum böylece. Yeni bir hayatın asil bir alınganlıkla iç içe olan yanlışlarla olacağını düşünüyordum önceleri. Hatan kadar varsın, diyordum kendime. Hep başka biriymişim gibi bahsetmeye başlıyordum hatta sonraları. Kendimden. Bir başkasıymış gibi bahsediyordum. Sanıyordum ki, bu şekilde daha fazla tahammül edilir olacaktım. Sözgelimi uzayan ilişkilerin koptuğu yerde bulmayacaktım kendimi, sırf böyle yaparak. Tarih boyunca garip şeylere inanan, hatta ki tapan kavimler, kabileler olmuştur. Bir nevi onlar gibi. Anlamsızlığın tarihi veyahut tarihin anlamsızlığı, üstelik bir inançla harmanlanmış haliyle. Buydum ben. Biliyordum, bekliyordum da ayrılacak olmayı, ama yine de içimde bir yer var, bir cevap bekliyor sanki. Yahut dolmayacak bir cevapla da laf olsun diye işte, bir cevap bekliyor. İstemiyorum, yeterli değilmiş de hani daha başka bir şey olması gerekirmiş gibi. Böyle alışageldik ya hani, çok sevdiğimiz filmlerde de böyleydi, kitaplarda da. İnsan bekliyor, tatmin edilebilmeyi. Öylece bırakılmamayı istiyor insan. Ne yazık ki olmuyor. Olmadığını görmek, olmadığına inanmakla eşdeğer de olmuyor. Öylece bekleniyor. Ne olacaksa hani? Sonra? Peki ya sonra? Karşımdaydı. Avucumda tanıdık bir ter, sırtımda eskiyen bir kaşıntı, niyeyse onu ansıtıyor her şey bana. Aramızdaki son diyalog tekrar edip duruyor zihnimde: “Sıkılıyorum,” dedim ona. Durdu bir süre, gözleri bir şeyi düşünmenin gözleri. Bir süre, iki süre oldu. Üstüne bir de bekleme süresi, cabası. “Ben de…” dedi sonra, “ben de sıkılıyorum. Saatlerce telefonla bakışıyor olmaktan…” Derin bir nefes aldık burada, karşılıklı derin bir nefes. Uzak bir yerde imledi gözlerini o. Bense onun uzaklara imli gözlerinde imledim gözlerimi. “Bu…” dedi ve durdu bir süre “berbat hissettiriyor.” Onu tatmin edecek bir şey bulamadım o an, sadece başımı salladım. Anlaşılmak mı yahut onaylanmak mıydı beklentisi bilmiyorum ama içimdeki baş sallama tanrılarına uydum. “Evet…” dedim sonra “evet, hem de nasıl. Ben de öyle bunaldım ki son zamanlarda, hani sen olmasan…” durdum, cümlenin devamını yuttum. Bir fiil iliştirip cümleye yalapşap bir renk vermek gelmedi içimden. Daha ahenkli bir bütünlüğü olsun istedim aklımdan geçenlerin. Bu yüzden durdum bir süre. “Sen olmasan…” diye yeniden giriş yaptım cümleye, “sen olmasan, her şey daha başka olacaktı. Bunu iyi anlamda söylüyorum tabii ki.” Bir şeyleri açıklarken bile başka şeylerle açıklamayı açıklamak biraz zorladı beni. Yani söylemek istediklerimi, söylemek istemediklerim aracılığıyla açıklamak, beni boğdu ve buna rağmen ben, bu yoldan ilerlemeye karar verdim. Cümleye baştan başlamayı düşündüm önce. Sonra caydım. Aynı gidiş yolundan yürümek isteği belirdi içimde. “Evet, hem de nasıl… Öyle bunaldım ki son zamanlarda, hani sen olmasan… Çok bunaldım, hele şu son zamanlarda daha çok sanki. Telefondan, internetten, sanal hayattan, önceleri de tat vermiyordu zaten, artık itiyor kendinden. Her şey itiyor beni. Sen git diyor sanki sen git, gelme sen… Benim de durmadan kaçasım geliyor her şeyden… Sen olmasan… Hani olmasan…” deyip duruyorum. Yüzüme bakıyor bir süre, aramızdaki tek bağ: susku. Garipsetiyor beni bu. Oysa bunun farkında. Bir dalgınlıkla öcünü almaya meylediyor sanki. Gözü seğiriyor. Bir kuşun sesini işitiyorum ama hangi kuş olduğunu bulamıyorum. Hiç de beceremezdim bunu. Benim bir şeyleri düşünme gözlerime baktı ve “yakın duygulardayız,” dedi. “Bu kadar kötü günlere rağmen kaçamıyor da insan. Kalıyor öylece. Yakında hava almak için bile yine saatleri kovalayacakmışız gibime geliyor benim.” diye de ekledi. Yüzüne aval aval bakmanın saatleri gelmişti sanki. Ellerini tuttum. Demin türünü bilemediğim kuşun ciyaklamaları arttı, bizi kıskanıyormuş gibime geldi. Gerildim o sıra. Elleri, ellerimdeydi. Dünya, umarsız bir boyunduruğa sürüklese de beni, umursamazdım. Sıcaktı elleri. Diyaloğu kaçırmamak adına kaşlarımı çattım, bizi tüketen şeyleri konuşuyorduk malum. Romantizmi katladım iç cebime koydum. “Böyle çağın da… Anın da… Denk geldiğimiz şu döneme bak, rezalet bir tabloda figüranız sanki. Neden bu kadar ufağız, neden bu kadar ufak hayatlarlayız? Kabile çağı resmen, taş yontuyoruz. Keşke uyanmasam bir sabah… Geceden uyusam ve uyanmasam… Bunaldığımı fark ettim şimdi. Şartlar, yaşam, her şey sanki bir kutuda ve eski bir anı tekrar edip duruyoruz kutuyu açıp baktıkça. Sıkışıyoruz belki de…” dedim. Peş peşe kurduğum cümleler, aidiyetten çıkıyormuş gibi geliyordu önceleri bana. Sanki ben söylememişim gibi. Yine öyle olmuştu. Ellerini çekti önce, yavan bir gülüş yerleşti yüzüne. Donuk bir tınısı olurdu sesinin, böyle zamanlar. Yine öyle oldu. “Bugünleri aramayalım da… Arayacakmışız gibi duruyor çünkü. Sanki gelen, gideni aratır mevzusu gibi olacak. Yeni bir zaman, eskiyi ansıtıp durmaktan başka bir şeye yaramazmış gibi hani.” dedi. Hak vermek için değil de sırf dinlemiş görünmek için salladım bu defa başımı. Gözlerini kaçırdı yüzümden. Başka bir yerden, deminkinden başka bir kuşun sesini işittim ben. Durdum, sırt ağrılarımı düşündüm. Önceki zamanların içimdeki yüklere verdim aklımı. Tanrım, bu anı uzun sürdürmenin kısa bir ağrısı oluyor berimde. Takılıyorum, düşüncelerimin ayaklarına. “Belki de. Kötü oluyor her şey git gide. Sonu kestiremiyorum. Her şey allak bullak. Her şey ve herkes uzak. Arada upuzun duvarlar. Hani atlasam öte tarafa geçecekmişim hissi oluyor bazen, olmuyor değil. Ama nasıl anlatılır bilmiyormuşum gibi de geliyor.” dedim. Evet demek yerine “o son da o kadar yakın değil ama işte… Keşke olsa…” dedi. Bir of çektim önce. Sonra “mutsuzluğun dibi resmen bu. Çürüyoruz. Sanki başka bir mutsuzluk yokmuş da hepsi buymuş ve hepsini biz yaşamak zorundaymışız gibi geliyor bana, bir yerden sonra.” dedim. Derin bir nefes aldı o. “Evet, maalesef.” dedi. Elleriyle bir şeyler yaparmış gibi gözüktü o an, gözlerini yüzüme döndürmemişti halen. “Boşa yaşanmış bir hayat bizimkisi. Bende artık şey başladı: her şeyi bir an önce bitsin diye yapıyorum. Kahvaltımı hemen bitiriyorum, kitabı bitsin diye okuyorum. Dizinin hemen sonuna gelmek istiyorum. Bekleyen bir şey de yok hâlbuki beni ama… Böyle oldu. Aşırı keyifsiz geliyor sevdiğim, beni keyiflendiren şeyler bile.” dedi. Sustum bir süre. Deminki kuşun çıkardığına benzeyen bir ses işittim. Bu sesleri, yalnızca ben duyuyormuşum gibi geldi. İstifini bozmamıştı o. Rahat tavırları, rahatsız etmeye başladı niyeyse. Bozuntuya vermedim ama yine de. Alaycı bir ses tonu iliştirdim gırtlağıma ve “ne kadar da bensin… Ve sanki şey, sanki yapmakta mecburmuşuz gibi tüm bunları. Böyle kendimi şartladığımız için sanki. E düşününce onlardan geriye de bir hayatımız yok, düşündüklerimizden geriye yani. Hoş, olsa da ne derece mümkün olacak bilmiyorum.” dedim. Gülümsedi. O gülünce dünyaya inandım ve ölüm yokmuş gibi bir duygu çoğaldı içimde. “Ama…” dedi, durdu, gözlerini birkaç defa peş peşe kırptı. Eliyle göz yuvalarını genişletti. Tabanlarımda bir ağrı duyumsadım, gariptir. “Ama berbat bir şey işte bu. Kahvemi oturup hiçbir şey yapmadan içemiyorum. Müziği açıp tek başıma dinlemiyorum. Hep bir şeyle oyalanmam lazım gibi geliyor. Ama dediğim gibi hiçbir şeyde mecbur değilim. Zaman sıkıntısı da yok. Ama işte her şey boşa gidiyormuş gibi de aynı zamanda, yani öyle geliyor.” dedi. Birkaç defa ama demesi, konuşmasını takip etmeyi, güç hale getirse de olaydan kopmamaya çalıştım. İçimdeki bir anlamın kargaşası başlamıştı sanki hangisi olduğunu bulmak istiyordum. Karnımda birleştirdim parmaklarımı. Birkaç defa kütürdettim. Esnedi o. Onu sıkıyor olduğumu düşündüm, tanıştığımızdan beri ilk defa. Aramızdaki bağı -yahut ilişkiyi- yitirmemek adına birinci çoğul kişili cümleler kurmaya yeltendim. “Biliyor musun?” dedim, bana döndü yüzü, gülümsemesi silinmişti yüzünden. Bir çırpıda bir şeyler söylemek geçti içimden. Yeltenecektim bir an, yapamadım. Caydım. “Aslında bir şey arıyoruz bence. Farklı şeylerin içinde en aynı olanlar bunlar. Haliyle sanki bitse, sanki sona erdirsek, devamında iyi olacak, güzel olacak umudu var sanırım, itiraf etmek istemediğimiz bu belki de. Ki, sonunda bir halt olmuyor da bu ayrı bir boyut. Kahvaltı sonrası kahve içtiğinde bir şey olacak diye bekliyorsun mesela. Kitap okumadığındaki rahatsızlığın da bu işte. Ki okuyunca da hemen okuyorsun, bir şey değişecek sanıyorum. Ama değişmiyor. Yine. Yapınca da yapmayınca da öyle boş geliyor ki. Altı delik bir cepte gibiyiz. Durmadan doluyor cebin içi ama alttan boşalıyormuş meğer ve biz orayı görmüyoruz. Okuduğumuz cümleler havada asılı kalıyor. Yediklerimiz kursağımızda kalıyor. Ne yapsak bir eksik olacak gibi sanki ne yapsak bir eksik olacakmış duygusu hani. Düşünsene bizi ne kadar üşendiriyor ve ürpertiyor tüm bu şeyler. Öyle bunaldık ki… Her şey artık zoraki ve emrivaki sanki. Öyle sıradan, öyle rutin, öyle mecburi ve günlük iş. Duygularımız da…” dedim. Devamını kendi zihninde tamamlasın istedim. “Doğru…” Bir süre ona bakmaktan kendimi almak istedim, durduk yere. Bu isteğime karşın o, “ruhumuzu da doyuramıyoruz. Biriyle oturup iki laf edecek durumda bile değiliz. Ki böyle mesajlaşarak da sadece vakit öldürüyoruz bence de neyse… Hani hissettiklerimizi, yaşadıklarımızı konuşuyoruz ama bir duvar var önümüzde. Ana babalarımızla gündelik şeyleri konuşmak dışında bir iletişimimiz de yok. Kaldı ki konuşsak, konuşmanın bir yere varacağı da yok ama insan şey diyor, bari bu duvar olmasaydı da görebilseydik birbirimizi… Hani yine olmayacaksa öyle olmasaydı; görseydik ve olmasaydı.” dedi. Uzun cümleler kurulduğunda, daha bağlıymışız hissine sarılı buluyorum kendimi. Seni seviyorum, diyecektim ona, neredeyse. Gözlerini çekti, olduğum yerden. Hevesimi yitirdim ben de. “Mesele bunlar belki de…” dedim. Ellerine uzanıyordum ki, yine kuşun sesi. Taklit edemeyeceğim türdendi. İlgisi kaybolmasın diye “ve şeyi yitirdik esasında ya: keşfetme duygusunu. Kitaplar cezbetmiyor yahut filmler. Günde birer tane bitince ne değişiyor ki? Ne oluyor, neye yarıyor? Hiç. Ama yine de bir daha duygusu, bir daha, bir daha, bir daha. Bu da duvarın inşası demek belki de kim bilir. Sonra duvardan yükselip aileye bakıyor insan, konuştukça büyüyen bir şey oluyor sessizlik, bir boşluğa dönüşüyor. Hani ne yaparsan yap, aynı kalan bir şey, kabuğu alınmış ve geriye kalmış bir yara gibi. Aynılık hep…” dedim. Düşünceli gözlerle durdu sadece. Bir şey demek geçmiyordu sanki içinden. Gözlerimi kapattım birkaç saniye. Sesiyle kendime geldim: “Teknolojinin bize verdiği en büyük zarar sanırım bu. Her şeyi çabucak yapma zorunluluğu yani. Bindi üzerimize bu duygu. Bir mesaj atma süresi kadar hızlı geçen zaman… Süre algımız bile böyle şekillendi. Ulaşamayınca, tek tik olunca, çıldırıyoruz, deliriyoruz. Hemen cevap, hemen ilgi, hemen bir şey bekliyoruz. Sanki her şeyi çabucak hallettiğimizde kalan zamanı çok iyi kullanabiliyormuşuz gibi. Öyle davranıyoruz. Kitap okuma hızımız, kitaplığımızdaki kitap sayısı arttı ama anladıklarımız, geriye zihnimizde tuttuklarımız azaldı. Ne işe yaradı ki o zaman okumalarımız? Nitelik nicelik bazında düşünecek olursak… Tüketmeye bu kadar odaklanmışken, boş da durulmuyor ya hani, ne oldu yani, ne değişti bir şeyler yapınca? Her şeyi aynı anda yapıyoruz. Ana babalarımız bile bizim gibi olmaya başladı, fark ettin mi? annem çok söylenir, kimse gelip yanımda oturmuyor, iki laf etmiyor benimle diye. Yanında gidip oturduğumuzda, hemen birini arama telaşı içine giriyor, televizyon izlerken yahut çay içerken. Bu kadar her şeyin farkında olup yine de elimizden bir şey gelmemesi çok saçma değil mi ya?” Kurduğu tüm cümlelerden sonra seni seviyorum, dedim içimden. Onu öpebilirdim… “Saçma ama çağın gerekleri bunlar…” dedim. Düşüncemi desteklemek adına susmadım, devam ettim: “Tüketim ilişkileri yani. Yapılan her şey de bunun perspektifinde. Bizde de durumlar aynı üç aşağı beş yukarı. Prizden çok bize bağlı telefonlar. Hayatları, mutlulukları hep başka yerde arıyoruz diyedir belki de. Bir şey eksik ama farkındayız farkında olmasına ya, hiçbirimiz ondan bahsetmek istemiyoruz. Yokmuş gibi yapıyoruz. Çünkü söylesek, birimiz ağzımızdan kaçırsak, çok fena olacak diye düşünüyoruz. Mesele bu, bana göre.” “Belki de.” dedi. İhtimalli konuşmasından nefret ettim, tanıştığımızdan beri ilk defa, neredeyse. Devam ediyordu, ihtimalle başlattığı konuşması: “Eski hevesle iletişememenin de sebebi budur belki. Eski istekle sana koşamamanın sebebi budur belki. Çünkü sonunda değişen bir şey olmuyor. Çünkü sonunda bu belirsizlikte çekip çıkaramıyorum kendimi. Çünkü sonunda az da olsa acaba denilen bir cümlenin ihtimalini, hiçbir şey düşündürtmüyor artık. Şimdi her şey gibi, hayatımız da devamlılık üzerine. Sürekli sonlansın istiyoruz. Ama aynı zamanda, sonlanana kadar da sürsün diyoruz. Bekliyoruz ama olmuyor. Öylesine yaşamak hali bu, ölesiye değil. İlişkilerimiz de öyle. Herkesle yani. Hepimiz, kopmamak için yokluyoruz birbirimizi. Çünkü o şeye kapılsak, o yenilik furyasına, o yeni insanlara, durumlara, olaylara, biliyoruz ki, bizi çekecek içine, yuttukça daha iyi sanacağız kendimi. Daha iyiymiş gibi gelecek. Ama sonunda yine aynı şey olacak: sıradanlık. Kendimiz dışındaki birilerini suçlayıp vakit öldüreceğiz. Bu yüzden işte, işte bu yüzden…” Ciddileşmişti ortam, bir şakayla dağıtmalıydım bunu. “İsrail üflese keşke artık şu suru…” dedim. Güldüm sonra. O gülmedi. Gülmesini bekledim, yüzümde geniş bir sırıtışla. Gülmedi. “İşte bu yüzden, artık sürmüyor bu ilişki. Ben ayrılmak istiyorum. Neden diye soracak olursan, deminden beri konuştuklarımızdan. Sen varken, her şey iyi olacakmış gibi gelen bir duygu vardı. Sanki sen, o duygudan ibaretmişsin gibi geliyordu başta. Kalbim başka atıyordu bu yüzden ya da bana başka atıyormuş gibi geliyordu. Aynıymış meğer. O duygu yok artık. Zamanla sıradanlaşıyor hatta. Hepsi bu. Yenilik coşkusunu yitirdim ben. Umarım, beni anlıyorsundur.” dedi. İlk defa onun uzun cümlelerini dinlemek istemedim. Bu son dediklerinin arasına yahut arkasına “seni seviyorum” cümlesini eklemedim. Yalnızca “anlıyorum,” dedim. Esasında anlayamıyorum da ama yine de işte…

  • Yazar Yavuz Ekinci'ye hapis cezası

    Yazar Yavuz Ekinci, ‘örgüt propagandası’ suçlamasıyla yargılandığı davada 1 yıl 6 ay 22 gün hapis cezasına mahkum oldu. 2013 ile 2014’te sosyal medyada paylaştığı Diyarbakır Newroz'u, Kobani'ye destek görseli ve başka yazarlarla birlikte yaptığı Kobani'ye destek açıklamasını gerekçe gösterilerek yargılanan Yazar Yavuz Ekinci’ye mahkeme 1 yıl 6 ay 22 gün hapis cezası verdi. “Örgüt propagandası” suçlamasıyla İstanbul 34. Ağır Ceza Mahkemesi’nde yargılanan Ekinci bugün aynı davada üçüncü kez hakim karşısına çıktı. Ekinci yaptığı savunmada şöyle konuştu: “Çeyrek asırdır okumadığım, yazmadığım bir günüm olmadı. Dokuz yıl önceki paylaşımlarımdan dolayı suçlanıp yargılanıyorum. Benim için bir yazarın fikri, ideolojisi olmaz vicdanı olur. İnsan yaşamına verdiğim değer karşısında sessiz kalamam, kalmadım da. İddianamede ifade özgürlüğü kapsamında yapmış olduğum paylaşımların propaganda kabul edilmesi mümkün değil. Bugün bu mahkemede suçlanıp yargılanan ben değil, düşünce ve ifade özgürlüğüdür.” Verilen aranın ardından kararını açıklayan mahkeme heyeti Yavuz Ekinci’ye 1 yıl 6 ay 22 gün hapis cezası verdi. Mahkeme, Ekinci’nin “suçu tekrar işlemeyeceğine” kanaat getirerek cezanın ertelenmesine hükmetti.

bottom of page