top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • Yalnızca birkaç kişinin kazandığı ve sayısız kaybedeni olan bir oyun

    Hareketli sokak pazarlarından Japonya'nın en iyi üniversitelerinin salonlarına ve yeraltı suç dünyasının paçinko odalarına dek iz süren Paçinko, okurunu Japonya’da yaşayan Koreli göçmenlerin hayatına dahil ediyor. “Yalnızca birkaç kişinin kazandığı ve sayısız kaybedeni olan bir oyundu bu. Yine de oynamaya devam ettik çünkü şanslı kişiler olabileceğimizi umuyorduk.” 1900'lerin başında, Koreli sakat bir balıkçının kızı Sunja, evlerinin yakınındaki deniz kıyısında karşılaştığı zengin bir yabancıya âşık olur. Bu gizemli adam, genç kadına büyük vaatlerde bulunarak onu baştan çıkarıp hamile bıraktıktan sonra aslında evli olduğu açığa çıkar. Çok sevdiği ailesini bu planlanmamış hamilelikle utandırmak istemeyen Sunja, kurtuluşu genç ve hasta bir bakanın kendisini Japonya’ya götürmeyi teklif edişinde bulur. Sunja, evini terk etmesi ve oğlunun imtiyaz sahibi babasını reddetmesi anlamına gelen bu kararı aldığında yankısı nesiller boyu sürecek dramatik bir destanı da başlatmış olur. Hareketli sokak pazarlarından Japonya'nın en iyi üniversitelerinin salonlarına ve yeraltı suç dünyasının paçinko odalarına dek iz süren bu eser, okurunu Japonya’da yaşayan Koreli göçmenlerin hayatına dahil ediyor. Lee'nin karmaşık ve tutkulu karakterleri vasıtasıyla yoksulluk, istismar, savaş, intihar ve servet birikiminin birden fazla nesil üzerindeki etkisine tanık olurken bize çok uzak görünen bir kültürün kapısını aralıyor. Min Jin Lee, Harlem, Manhattan'da yaşayan Koreli bir Amerikalı yazar ve gazetecidir. Çalışmaları sıklıkla Kore ve Kore Amerikan konularıyla ilgilenir. Milyonerlere Bedava Yemek ve Pachinko romanlarının yazarıdır. PAÇİNKO Min Jin Lee Epsilon Yayınları, 2022 Çeviri: Kübra Tenekeci

  • Sabahattin Ali'den farklı mekânlar ortak izlekler

    Burcu Karakoç, Sabahattin Ali edebiyatını Kuyucaklı Yusuf ve İçimizdeki Şeytan odağında inceliyor. "Yazarın romanlarında yer alan temel izleklerden biri içe dönük ve iletişim güçlüğü çeken ana karakterlerin etraflarıyla uyumsuzluğudur." Burcu Karakoç Türk edebiyatı tarihinde toplumcu gerçekçi bir yazar olarak yer alan Sabahattin Ali; hem romanlarında hem öykülerinde taşra ve şehir insanının yaşamını anlatırken, gerçekliği eğip bükmeden, kimi zaman romantizmin sınırlarına girerek güçlü bir üslupla karşımıza çıkıyor. Onun insanın iç dünyasını, karanlık ve kör noktalarını tarif etmedeki yetkinliği, yapaylığı reddedip kişiyi çevreleyen sosyal ve ailevi atmosferi oluşturmadaki yalınlığı ve etkileyiciliği yazarlığının başat unsularını oluşturuyor. Taşra öykülerinin yanı sıra üç romanı da bulunan yazarın romanlarında yer alan temel izleklerden biri ise içe dönük ve iletişim güçlüğü çeken ana karakterlerin etraflarıyla uyumsuzluğudur. İçlerinde yarattıkları dünyada çelişkiler, karmaşıklık ve kargaşalar yaşayan bu kişiler; dış dünyalarını değiştirecek, dingin bir zihin yaratacak iradeyi oluşturamıyorlar. İlk kez 1937 yılında yayımlanan Kuyucaklı Yusuf; şehirden uzak bir bölgede yaşayıp kendine özgülüğüyle dikkat çeken Yusuf’un anlatısıdır. 1940’ta yayımlanan İçimizdeki Şeytan ise şehri mekân olarak seçmiş bir aydının öyküsüdür. Farklı pek çok özelliğe sahip olmalarına rağmen Sabahattin Ali’nin sözü edilen bu iki romanında da ekonomi vurgusu, kişinin ne olduğu ve ne olmak istediğiyle ilgili felsefi süreçleri, özgürlük, birey olma sıkıntısı, adalet, bağ kurma ihtiyacı ve kuramama çözümsüzlüğü gibi durumlar önemli bir yer tutuyor. Bunların yanı sıra bir kırsal hikâyesi olan Kuyucaklı Yusuf’ta; ana karakterin duygusal özellikleri ve bireysel mücadelesi merkeze alınarak dönemin taşrasının iç dinamikleri, günlük yaşam koşullarıyla ilişkileri belirleyen temel ölçütler, makam ve itibar ilgisi, gücü elinde bulunduranların para, yönetim ve adaletle bağı romanı tamamlayan unsurlar oluyor. Hikâyenin geçtiği coğrafyanın o yıllardaki fiziki özelliklerini de gördüğümüz bu romanda, ana karakterin hep bir arayış içinde olduğuna tanık oluyoruz. Taşrada geçen bu eserde, özellikle ana karakterin doğa ile kurduğu ilişki de hikâyenin ana omurgalarından birini teşkil ediyor. İçimizdeki Şeytan’da ise insanın özünde yer alan zifiri yönlerin ana karakterin sorgulamaları üzerinden açığa çıkarılması söz konusudur. İradesizlik, tembellik, cesaretsizlik, davranış ve duyguların sorumluluğunun üstlenilememesi gibi kavramlarla karşılaşmanın yanında dönemin entelijansiyası da sıklıkla eleştiriliyor. Bir şehirli öyküsü olan İçimizdeki Şeytan’da zihnimizde müdahale edemediğimiz bir alan, istenilmeyen duygu ve düşüncelerin kaynağı ve sorumlusu olarak gösteriliyor. Marazlı kahramanlar Sabahattin Ali’nin hem İçimizdeki Şeytan hem de Kuyucaklı Yusuf adlı romanlarında ana karakter olarak seçtiği kişiler duygu, düşünce ve davranış yönünden belli noktalarda benzerlik gösteriyor. İçimizdeki Şeytan’da Ömer tıpkı Kuyucaklı Yusuf’taki Yusuf gibi kendiyle ve yaşamla derdi olan, insanla hayatla kendiyle kurduğu ilişkilerde ruhsal bütünlüğü yakalayamayıp marazları bulunan bir kişidir. Söz konusu karakterler; kadınlar vasıtasıyla hep tamamlanma arzusu içinde, kendi yaşam alanına ait olamama ve bulunduğu ortamı yadırgayıp yabancılaşma duygusu yaşayan, ait olamamanın getirdiği yalnızlık hissinin yarattığı gerginlik ve gerilimlerle baş etme gayreti içindedir. Özellikle Yusuf belki olumsuz çocukluk deneyimlerinin etkisiyle belli bir mekâna, zamana ve insana aidiyet geliştiremiyor. Nazilli’den geldiği Edremit’i hep yadırgıyor. Ne kasabayı ne de insanlarını içselleştiremiyor, onlarla bağ kuramıyor. Muazzez ile aralarındaki içten ve sahici ilişki bile onda duygusal bütünlük oluşturup ruhsal dünyasının dip köşelerindeki eksiklikleri sonlandıramıyor. Ömer de sosyal çevresine bütünüyle uyum sağlayan bir karakter olarak karşımıza çıkmıyor. Korkunun gölgelediği bulanık bir zihinle yaşarken arkadaşlarıyla girdiği fikri tartışmalarda onlardan uzak bir evrene ait olduğunu belli ediyor. Bambaşka bir yaşam isteği taşıyan Ömer ve Yusuf; bu yaşamın bir yönüyle âşık olunan kadın eliyle değişebileceğini düşünürken yaşamlarına giren kadınların bu değişimleri beklenilen ölçüde gerçekleştiremediklerini görüyoruz. Hem Yusuf hem Ömer eşlerinin varlığıyla var oluşa anlam eklemeye çalışsalar da yaşamlarının odak noktasındaki kadınlar, bunda muktedir olamıyor. Huzursuzluk içindeki bu karakterler, direnç gösterdikleri yaşamın karşısına tam olarak nasıl bir hayat koymak istedikleri noktasında da kafa karışıklığı içindedir. Neyi istemediklerini bilmekle birlikte kurtuluşu kendi dışında arayan, kimi zaman iç görüden uzaklaşıp belirsiz bir yaşamın özleminde çaresizliği yaşıyorlar. Onların düşledikleri yaşamla ilgili detayları özellikle Kuyucaklı Yusuf’ta göremiyoruz. Alternatif bir yaşam planı tümüyle sunulmuyor. Öte yandan Yusuf ve Ömer varlıklı kişiler olmayıp ekonomik endişeler içinde tercih ettikleri değil, onlara sunulan işleri yapmak mecburiyetindedirler. Yusuf’un ve Ömer’in parayla ilişkileri farklı olmakla birlikte evliliğin getirdiği zorunluluklarla ekonomik durum, kitaptaki ilişkilerin belirleyici temel ögelerinden biri oluyor. Ekonomik zor koşullar ve yaşanan anksiyeteler iki karakterin de evliliğini temelden etkiliyor. Bahsi geçen romanlarda ana karakterlerin evlilik ilişkisi koşulsuz bir sevgi üzerine inşaa edilmesine karşın maddiyatın yarattığı bezginlikler sevginin sahiciliğini etkilememekle birlikte ilişkileri güçlü bir şekilde sarsıyor. İçimizdeki Şeytan’da Ömer, parasızlığın ve para bulma arayışının yarattığı bedensel ve ruhsal yorgunluğun yanı sıra Macide’yi hak ettiğinin çok uzağında bir yaşama sürüklemenin yıkıcılığıyla ondan ayrılmayı seçiyor. Yusuf ise kaçıp kurtulma fikriyle gece gündüz yaşarken karın tokluğuna çalıştığı işe muhtaçtır. Parasızlığın yarattığı güçsüzlükle çaresizliği yaşıyor ve bir süre sonra Muazzez ile kaçmayı tercih ediyor. Yazarın meseleleri ele alırken ki içtenliği ve açıklığı, insana çok boyutlu yaklaşımı, yalın üslubu, yer verdiği duygu ve durumları çok derinden hissettirmesi yazarda beni etkileyen önemli özelliklerdir. Özellikle son dönemde telif haklarının mevcut durumu nedeniyle de yayınevleri tarafından pek çok kitabının basılıp çok satanlar listesine girdiğini görüyoruz. Öte yandan sosyal medyada bilhassa Kürk Mantolu Madonna romanının yoğun paylaşımı, yazarı ve eserlerini popüler kültürün bir figürü haline dönüştürüyor. Kültür endüstrisinin yalnızca bir girdisi konumuna getirilen bu eserler; derinliğin perdelendiği, özünün anlaşılmasından öte sosyal medyada prestij ve entelektüellik devşirme çabalarının da ne yazık ki kimi zaman bir aracı oluyor. Tüm bunların ötesinde Sabahattin Ali eserleri, hem dünya hem de Türk edebiyatı açısından insanı anlama noktasında büyük değere sahiptir ve haberdar olunması gereken metinlerdir.

  • Bir Cemil Arıkan Macerası

    II. Dünya Savaşı’nın hemen başlarında, İstanbul’da Gestapo tarafından işlenen bir cinayetin izini sürmeye ve Bizans’ın gizemli tarihi içinde bir yolculuğa çıkmaya ne dersiniz? “Nazilerle İngilizleri Sirkeci Garı’nda karşı karşıya getiren şeyin ne olduğunu öğrenmeden kimse rahat uyuyamaz burada. Bu harbin bir şekilde bize bulaşma ihtimali bile herkesi büyük endişeye sevk ediyor.” ... “Bu akşam elçilikle konuşurken öğrendim. Angelov’un takip edilmesini Ahnenerbe istemiş.” “Ahnenerbe mi? Okült ve parapsikoloji üzerine çalışan şu gizli teşkilat değil mi o? Hitler’in kurduğu...” ... “Siz ne bulmayı ümit ediyorsunuz orada?” “Doğruyu söylemek gerekirse fikir yürütmek zor. Bir yeraltı mabedi veya gizli bir hazine odası olabilir. Bu kadar patırtı kopması, mühim bir keşif ihtimalini fısıldıyor kulağıma.” Burak Akgüç, 1964 yılında İstanbul’da doğdu. 1988 yılında Boğaziçi Üniversitesi, Siyaset Bilimi Bölümü’nden mezun oldu. Yirmi sekiz yıl bankacı olarak çalıştı. 2017 yılında emekli oldu. Son dört yıldır, senaryo ve kitap yazma konusunda çalışmakta. ESKİ ŞEHRİN GÖLGESİNDE Burak Akgüç Oğlak Yayınları, 2022 264 s.

  • “Aslolan hikayedir düsturuyla ben İshak Hoca’yı anlattım.”

    Aynur Kulak, Bülent Ayyıldız ile yeni romanı Biraz Evhamlı İshak Hoca’nın Karda Gece Yürüyüşü üzerine söyleşti: “İshak Hoca da başka bir sorunun peşinden giderken çıkıverdi. Edebiyat ne işe yarar?” Bülent Ayyıldız’ın yeni romanı Biraz Evhamlı İshak Hoca’nın Karda Gece Yürüyüşü odağında yapmış olduğum söyleşi çağımızın evhamlı, tutunamamış, kafasında soru işaretleri ile bitmez tükenmez belirsizlikler içerisinde yol alan insanı çerçevesinde gerçekleşti. İshak Hoca’nın yürüyüşüne –yol alışlarına- roman boyunca edebi metinlerin eşlik etmesi kurgunun gerçekliğe, gerçekliğin kurguya yakınlığını algılamamız ve edebiyatın hayat için elzem olduğunu görmemiz açısından önemli. Biraz Evhamlı İshak Hoca’nın -edebi metinler eşliğinde- yapmış olduğu Karda Gece Yürüyüşü’ne eşlik etmek isterseniz Bülent Ayyıldız ile gerçekleştirdiğimiz söyleşi için buyurun lütfen. Hacettepe Üniversitesi, Amerikan Kültürü ve Edebiyatı bölümünde araştırma görevlisi olarak çalıştığınız 9 yıl süren bir dönem var. Akademik ortam/ortamlar edebiyat ile nasıl bir bağ kurmanızı sağladı veya edebiyat ile olan bağınızı ne yönde değiştirdi, dönüştürdü sorusu üzerinden konuşarak başlamak isterim söyleşimize. Bence akademik ortamların hem faydası hem zararı var. Beni olumlu etkileyen yönlerinden biri sistematik okumaya alıştırması. Rastgele dengesiz bir obur gibi her kitaba saldırırken, doğru bir şey yapmadığınızı fark ediyorsunuz. Bu arada en baştan söyleyeyim, burada söylediklerimin hiçbiri ahkam kesmek değil. Yazmanın, gerekliliklerinin, yazar olmanın kendi yaptığım yorumlamasından ibaret. “Bir yazar her sabah güneş doğmadan kalkıp masanın başına oturmalı” diyorsam, bu sadece kendime tembihlediğim bir şey. Akademi diyorduk, evet okuma sistematiğimi geliştiren bir alan. Akademik bir makale yazmayla kurmaca yazma arasında benzer noktalar var. İkisi de belli bir tema seçmeyi, daha önce düşünülmemiş şeyler bulmayı, en azından düşünülmüş şeylerin farklı yönlerini göstermeyi gerektiriyor. Güreşçiler hakkında bir kurmaca yazacaksam, önce güreşçilikle ilgili arşiv araştırması yapıyorum. Makale yazacaksam da aynısını yapıyorum. Yazar, herhangi bir konu hakkında fikir yazıları yazabilmeli. “Kalem” diyorsam mesela, kalemin farklı yönlerine ya da sembolik anlamlarına, tarihçesine dair bir şeyler söyleyebilmeliyim. Kurmacanın içinde bunlara yer vermeme gerek yok, ama yazar olarak fikir yürütmeme gerek var. Akademinin ikinci faydası da kanonları ve teknikleri daha kestirmeden tespit etmiş olmam. Edebiyatın, akımların, edebi türlerin, janrların kronolojik gelişimini görebiliyor, günceli ve geleceği bu minvalde daha olasılıklı tahmin edebiliyorum. Öte yandan akademisyenlik, kurmacayı baltalayabilen bir meslek. Her şeye teknik bakmayı huy edinebiliyor insan. Ya da istemediğin okumaların içinde mesai yapmaktan kurmaca yazmaya vakit kalmıyor. Akademide mesai ofiste bitmiyor. Sürekli eve iş taşıyorsunuz. Özellikle tez ve makale yazma aşamalarında vaktiniz, enerjiniz ve bilinciniz izole oluyor, önünüzden geçen bir hikâyeyi göremiyorsunuz. “İshak Hoca da başka bir sorunun peşinden giderken çıkıverdi. Edebiyat ne işe yarar?” Kitaplarınızın yayınlarına baktığımda her biri farklı türlerde ilgi çeken, okunan kitaplara imza atıyor, kolektif öykü ve fikir yazıları seçkilerinde yer alıyorsunuz. İshak Hoca’nın hikayesine doğru kat ettiğiniz yolculuğu siz nasıl tarif edersiniz? Kendimi sınamayı seviyorum. Bir önceki soruyla bağlantılı olarak akademik okumaların bir yansıması da olabilir bu türden türe atlama. Postmodernizme dair okumalar yaparken kendimce birtakım gedikler gördüm. Biz postmodernin neresindeydik ya da gerçekten böyle bir şey var mıydı gibi sorulara cevap ararken, bunun uygulamasını da yapmak istedim. Aslında bir şeyler ispat etmek istedim. Eh, ispatlarımla kimsenin ilgilendiğini sanmıyorum. Benzer şekilde fantastiğin peşine düştüm. Seküler toplumlardan geçilmezken nereden çıktı bu ejderhalar, büyüler, yüzükler? Ama fantastik okuyanlar bilir, ejderhalı kurmacalar asıl seküler/modern/rasyonel toplumlardan çıkıyor. Bunların hepsi hem kendimi, daha doğrusu kalemimi sınadığım hem de bir konuya kafayı taktığım dönemlerde kurmacaya dönüşüverdi. İshak Hoca da başka bir sorunun peşinden giderken çıkıverdi. Edebiyat ne işe yarar? Gerçekten herkese faydası olan bir şey midir? Okuduğumuzun ne kadarını içselleştirebiliyoruz, okumalarımızın ne kadarı pragmatik sebeplere dayalı? Çok okuduk diyelim, bu okuduklarımızla ne yapıyoruz? Edebiyat güzellemelerine sıkça rastlıyoruz, şeytanın avukatlığını yaparak soruyorum, edebiyat gerçekten işe yarıyor mu? Yarıyorsa ne işe yarıyor. İshak Hoca, mutlu olmadığı için okuyan biri. Okumaları asla onu mutlu etmedi. Kitap ve kahve görsellerinden, asılsız alıntılardan, kitabın sayfasını katlamaya, satırların altını çizmeye kıyamayanlardan, her kurmacayı analitik okuyup, altında büyük anlamalar ya da buzağı arayanlardan gına geldi. Böyle oldu galiba. Romanın ilk etapta göze çarpan en önemli özelliği zemininin metinlerarası bir yapı üzerine kurulu olması. Anlatmak için, konuşmak için, düşünmek için seçtiği metinlere baktığımızda İshak Hoca’nın nasıl bir karakter olduğunu da anlıyor ve çözüyoruz aslında fakat bu durum bize tam olarak neyi anlatıyor olabilir? İshak Hoca’yı mı; yani 2000’li yılların tüm parçalı, evhamlı, anksiyetesi yüksek, birey olma çabası içerisinde ilişkilerinde dikiş tutturamamış kişiyi mi yoksa bu yapıyı çok nitelikli, düşünmemize yardımcı şekilde bize okutan eserleri mi? Aslolan hikayedir düsturuyla ben İshak Hoca’yı anlattım. Metinde geçen eser adlarını züppelik yapmak için kullanmadım. Karakterim bir barista olsaydı, kahve türlerinden, hangi kahvenin kaç metre rakımda yetiştiğinden, dükkâna gelen müşterilerden, fincan türlerinden bahsedecektim. Karakterin müşteriyle girdiği diyaloglara eğilecektim. Nitekim karşımızda bir akademisyen var, ve evet bu bilinçli bir tercih. Elimizde bir akademisyen olduğuna göre onun kafa yapasının, anılarının, yaşam şeklinin kitaplarla temas eden tarafları muhakkak olmalı. Aksi takdirde inandırıcı bir karakter olmaz. Tıpkı Cüneyt Arkın’ın onu öldürmek için gelen adamın doktor olmadığını, iğne hazırlama şeklinden fark etmesi gibi. Önce kurmacanın ilkelerini yerine getiriyorum esasen. Bahsi geçen kitapların hiçbirini okumamış bir okur için de akıp giden bir hikâye var ortada. Bütün metinleri okumuş olsaydı da bu sefer çeşitli anlamlar çıkaracaktı. Sizin sorularınıza benzer şeyler düşünecekti belki de. Bu sefer İshak Hoca’nın konumuna düşecekti. Belki de İshak’la bir özdeşlik kurabilecekti. Onun gibi “bütün bu kitapları okudum, iyi hoş da ne oldu şimdi?” sorusuna gelecekti ya da gelebilir. İyi bir metin cevapları vermez, sorular sordurur. İshak Hoca tutunamamış bir karakter mi? Bağ kurduğu ve yorumladığı her eserde sanki gerçeklerden kopmuş, tuhaf, yer yer huysuz bir insan görüntüsü veriyor olabilir ama söylediklerinde, öne sürdüğü tezlerde, kitap yorumlarında, şüpheci düşünüş şekliyle hayatı yorumlayış ve yaşayış biçimiyle çok mu haksız ya da tutunamamış; ne dersiniz? Bence tutunamamış bir karakter. Evet, hayatı kendince yorumlayabiliyor, kendi ayakları üzerinde durabiliyor, metinler arasında istediği gibi top sektirebiliyor. Huysuz, insanlarla bağ kurmaktansa kitaplarla bağ kurmayı daha çok seviyor. Kitaplar üzerine yaptığı yorumlarda hiç de haksız değil. Bunlar onun tutunmuş ya da tutunamamış olduğunu tam olarak göstermez. Herkes gibi olduğunu gösterir. Kimi zaman haklı, nazik, hatta sevecen. Kimi zaman hırslı, yorgun ve hırçın. Hangi olaylarda hangi taraflarını yansıttığına bakarsak belki de onun biraz daha derinde yatan sıkıntılarına inebiliriz. Arkadaşları arasında tutunmuş mu mesela? Öğrencilerinin nezdinde? Bir sevgili ya da eş olarak ne durumda? Hangi zümreye ait hissediyor kendini? Herkese aynı yüzünü mü gösteriyor? Kendini önemli biri olarak görüyor mu? Bunlara benim bir cevabım var ama soruyla karşılık vererek yetiniyorum. Zira ben ne dersem diyeyim İshak benim kafamdaki İshak olmaktan çıktı. Her okurun kendince cevapları olacaktır bu sorulara. “Doğu-Batı çatışması edebiyatımızın bitmek tükenmek bilmeyen bir meselesi. Edebiyat kanonunu takip ettiğimizde aksi bir şeyi kimse kolay kolay iddia edemez. Fakat kitaptaki çatışmaya biraz daha farklı bakılması taraftarayım. Gelenekten gelen Doğu-Batı çatışmasının içine modernlik de giriyor.” “Hepimiz birer intihalden ibaretiz.” Bu alıntı aslında hangi eserlerin romanın kurgusuna karışacağını, ele alınacak metinlerin romanın kurgusal gerçekliğinde nasıl yapı-bozumlar yaratacağının ayak sesleri. Fakat ben bu cümleyi bu taraflarıyla birlikte Batıda yazılan metinlerin, yaratılan karakterlerin, bireyleri, toplumları nasıl etkilediği, coğrafyaları nasıl yansıttığı, değiştirdiği, dönüştürdüğü konusunu da konuşmak isterim sizinle. Romanda olduğu için Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Huzur eseri mesela tam da bunları masaya yatırmaz mı? Hatta Huzur, İshak Hoca’nın huzursuzluğunu tam da buralardan yakalamak için örnek gösterilen Batı eserleri arasında yerli bir eser olarak var desem, ne söylemek istersiniz? Güzel bir tespit. Söylediklerinize katılarak rotayı başka bir yere çevirmek istiyorum. Hepimiz intihalden ibaretiz. Belli bir kültürden, duygudan, sanattan, görüşten etkilenip bunu tam olarak sindirmeden hayatımıza aksettirmeye çalıştığımız şeyler illaki olmuştur. Doğu-Batı çatışması edebiyatımızın bitmek tükenmek bilmeyen bir meselesi. Edebiyat kanonunu takip ettiğimizde aksi bir şeyi kimse kolay kolay iddia edemez. Fakat kitaptaki çatışmaya biraz daha farklı bakılması taraftarayım. Gelenekten gelen Doğu-Batı çatışmasının içine modernlik de giriyor. Bu yönüyle gitgide bir klişe halini aldı bu mesele. Hatta bu mesele yüzünden Türkiye’den roman çıkmayacağını iddia edenler de var. Günümüzden bakınca bunun farklı yansımaları olmalı. Sınırların bu kadar kalktığı, her şeyin ulaşılabilir olduğu, fiziki sınırların bir bakıma kalktığı, herkesin aynı şarkıyı dinleyip, aynı filmi izlediği bir dünyada asıl çatışma doğu, batı ya da dünya vatandaşı olma dahi değil. Bulunduğumuz alanı tekrar inşa etme meselesi var. İshak’da gördüğüm sınırların olumlu manada silikleşmesi. Köktenci ya da üstenci bakışlarla bir kimlik inşa etmektense, bir o yana bir bu yana atlayarak bocalıyor. Fakat kötü bir şey ifade etmiyor bana bocalama. Bocalıyorsak, sabit bir yerde dururken öte tarafa atlayabiliyorsak, bir şeylerden sarsılabiliyorsak dinamik bir kimliğimiz var demektir. Söylemlerden ve ideolojilerden sıkılmıştı modernistler. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra bu duruma alışmaya başladılar. Merkezin kaybolması, bastığımız zeminin halı gibi altımızdan çekilmesi karşısında ironiye, kara mizaha ve anlamsızlığa sığındık. Bugün hâlâ bunları sorguluyor olabiliriz. Bunun izdüşümünü sanatta ve edebiyatta görüyor olabiliriz. İshak Doğu-Batı çatışması içinde totolojiye bulaşmadan, kendi de farkında olmadan, yaşadıkları üzerinden bir zemine vardı. Bu onun kurtuluşu olmayabilir, fakat bir farkındalığa vardı. Bütün bu büyük çatışmaların içinde aslında o kendi küçüklüğünün farkında. Bir nesneyi nesne yapan şey o nesnenin işlevidir. Su içilen ve gereksinim duyduğumuz bir sıvıdır. Bu sudur. Makas bir şeyleri kesmeye yarayan bir gereçtir. Makas bu işlevini kaybettiğinde, makası sonsuza kadar kitap ayracı olarak kullanmaya başladığımızda onun hâlâ makas olduğunu iddia edebilir miyiz? İshak’ın maruz kaldığı çatışma kendi istediği bir şey değil. O bütün bu olaylara maruz kalıyorken, hikayesini ve işlevini buluyor. Onun için önemli olan da bu. Dag Solstad’ın Mahcubiyet ve Haysiyet eseri hikayenin akışı, geçişler, konu odağında ele alınmış temel eser olarak karşımıza çıkıyor. Sonrasında da A.H.Tanpınar’ın Huzur’u elbet. Hatta Solstad’ın Elias Rukla karakteri İshak Hoca’nın alter egosu gibi. İshak’la nasıl bir bağı var eserin, eserden de ziyade Elias Rukla’nın? Aslında cevabı basit ve kısa. Dünyanın neresinde olursanız olun insan aynı. Tolstoy’un dediğinin aksine mutsuz insanlar da aynı şekilde mutsuz. Bu mutsuzluk coğrafya tanımıyor. Dünyanın en zengin ülkelerinden birinde hocalık yapan biriyle, Türkiye’den bir hoca benzer hayatlar yaşıyor. Rukla bir Türk de olabilirdi. Olayların seyri biraz değişirdi, ama yine edebiyatın içinde kaybolurdu. Dostoyevski’nin bütün karakterlerinin Raskolnikov’a benzediğini söyler Nabokov. Solstad’ın bütün karakterleri de Rukla’dan izler taşıyor. Fakat bütün bu benzerliklerin içinde bana tatlı gelen şey yine aynı sebepten hoşuma gidiyor. Mutsuz azınlıklar birbirine benzer. Salinger’in 'Muz Balığı İçin Mükemmel Bir Gün' öyküsünün çok detaylı analizi mevzu bahis roman içerisinde ki; böylesine bir detaylı analizi edebiyat adına bulmak, okumak çok güç. Gerçekten her edebiyata mal olmuş, önemli eserin bu şekilde incelemesi yapılsa neler olabilir, edebiyat terk mi edilir, kitaplar okunmaz mı, zaten yalnızlığı temsil eden kitaplar tamamen terk mi edilir gibi sorular döndü zihnimde. İshak Hoca’nın günlük hayata adapte olamayıp yalpalamasının, yer yer öfkelenmesinin sebepleri bir tür mesleki deformasyon halinde yaşıyor olması olabilir mi Bülent Bey? Herkesin bu şekilde analiz yapabilmesi ya da her mecrada edebiyatın bu şekilde konuşulması pek mümkün değil. Tam tersine, herkes edebiyattan anladığını sanıyor ve “derinlikli” eleştiri yapmaya kalktığında Eco’nun dediği “aşırı yorum”a varıyoruz. İshak bu yönüyle farklı bir aşırı yorumcu. Belki edebiyat tahlilleri muazzam, fakat yaptığı şey absürt. Metinleri olduğu gibi hayatına aksettirmeye çalışıyorsa metin anlamsızlaşıyor. Halbuki Monique gibi yapsa, bir anlam kazanacak. Monique taklidin taklidini yaparken onu taklit olmaktan çıkarabiliyor ve bunu sadece tuval üzerinde yapıyor. İshak metinden örme bir hayatı yaşıyor gibi. Böylece İshak’ın zekasından, bir edebiyat eleştirmeni olarak yaptığı analizlerden şüpheye düşüyorum. Kendini ya da bir fikri savunurken bile, dediğiniz gibi bir kitaptan esinlenerek yapıyor bunu. Bir bakıma papağanlaşıyor. Çevremizde böyle bir yığın insan var. Onlar kitaplardan da etkilenmiyor. Aktörlerden, şarkıcılardan, ideolojilerden apardıklarını yansıtıyorlar. Bir süre sonra bütün o düşünceler ve zevkler kendilerininmiş zannediyorlar. Hatta bunlardan asla kuşku duymuyorlar. Bunu ustalıkla yapıyorlar. Doktoruna inanarak sağlıklı insan taklidi yapan şizofrenler gibiyiz. İshak Hoca’nın hayatı, Murat ve Asya ikilisinin hayatına girmesiyle yeni bir boyut kazanıyor. Edebi metinlerin kurgusundan farklı olarak hayatta böyle şeyler oluyor ve gerçeğin kurgusu her şeyin önüne geçer durumunun tam ortasına düşüyor kahramanımız, ne dersiniz? Bu muydu romanın ikinci yarısını size yazdıran sebepler yoksa İshak çok boğuluyordu kurgu eserlerin arasında, günlük hayata ilişkin deformasyonu düzeyine alarm veriyordu; onun adına bir challenge gerçekleştirmek istedim mi dersiniz? Sorunun ilk kısmı yine güzel bir tespit. Basitçe, hayat kitaplardaki gibi olmuyor diyebiliriz. Bizi her an bir bilinmeze savurabilecek olma potansiyeli var hayatın. İronik olan, kitaplara yaptığını hayata da yapıyor İshak: maruz kalıyor. Üniversiteye bilinçli bir şekilde gitmedi. Bilinçli bir şekilde hoca olmaya karar vermedi. Bilinçli bir şekilde evlenmedi. Bütün bunları maruz kaldığı için yaptı. Kitapları olduğu gibi hayatına aksettirmeye çalışmasıyla, gelen yeni düzeni olduğu gibi kabul etmesi aynı zihnin yöntemi. İki aşamada da İshak’ın iktidar kurmayla ilgili takıntılarını görebiliriz. Güçlü olduğunu hissettiği anları hatırlarsak, en çok bu anlarda güçsüzlüğünü hissediyor İshak. Bu yüzden de iki noktada fiziki olarak hırpalanıyor. Bu fiziksel hırplanma hem hayat hem de edebiyat cephesinde yediği psikolojik dayağın karşılığı. İshak’ın okuma alışkanlıklarını değiştirmesi lazım. Son olarak halihazırda devam eden bir pandemi süreci mevzu bahis. Edebiyat bu süreçten, bu uzun dönemden nasıl etkilenecek sizce? Yenilenme, köklü değişimler edebiyat için de söz konusu olacak mı sizce? Uzun süreci bilmem de bu yıllarda geçen bütün kurmacalarda karakterler maske takmak zorunda kalacak. Nedense bu beni rahatsız ediyor. İlk akla gelen distopik eserlerin çoğalacağı ihtimali olabilir. Bence tam tersi olacaktır. Daha bireysel hikayeler çıkacak karşımıza. Daha minimal. Genel kitleleri anlatmak yerine, bu süreçte herkes kapalı kapılar ardında yaşadığı sürece yönelecek olabilir. Ya da bu bir temenni. İnsanların kendileriyle yüzleştiklerinde ne gördüklerini ve bunu nasıl anlatacağını merak ediyorum.

  • Hatt-I Ankara’nın üdebasından Hüseyin Kıyar’ın otobiyografik romanı: Hisar’dan Ahmet

    Ahmet Akkaya, Hüseyin Kıyar’ın otobiyografik romanı Hisar’dan Ahmet üzerine yazdı: "Hüseyin Kıyar’ın bu kitapla yaşattığı hatıraya gıpta edip hatırasını onun yaptığı gibi yaşatmak isteyenlere, buna gayret edenlere umut ve kolaylık diliyorum." Ahmet Akkaya bu yazı babalarıyla beraber “asıl meselelerle” uğraşmaya vakti kalmayan yetimlere ithaf edildi. HÜSEYİN KIYAR VE HİSAR’DAN AHMET Ankara’nın komşu şehirlerinden birinde yaşadığım hâlde “Ankara’ya Diyarbakır kadar” uzak kaldım. Onunla aramızdaki bu uzun mesafeyi sırasıyla Adalet Ağaoğlu, Sevgi Soysal, Mahir Ünsal Eriş, Barış Bıçakçı ve drum roll Hüseyin Kıyar kısalttı. “Edebiyatla asıl ilginin okuyarak kurulduğunu, yazmanın okuduklarımızı taklit etmek gibi bir şey” olduğunu düşünen Hüseyin Kıyar 1965 Ankara doğumlu. ODTÜ Makine Mühendisliği Bölümü’nü bitirmiş bir mühendis. İzmir’de asteğmen olarak görev yaptığı bir yıllık askerlik dönemi istisna, hayatı hep Ankara’da yaşamış. Bu yazıda anlatacağım tek telif romanı Hisar’dan Ahmet 2012’de yayımlandı; ikinci ve yazık ki son baskısını 2016’da tanıdı. Hüseyin Kıyar bu romanı 1998’de kaybettiği babası Ahmet Kıyar’ın hatırasını yaşatmak için yazmış. Bunun öncesinde Barış Bıçakçı ve Yavuz Sarıalioğlu ile birlikte hazırladıkları, Ocak 1994 ve Ekim 1997’de yayımlanan iki şiir kitabı var. Kitabı geçenlerde Yerdeniz Kitapçısı’ndan aldığımda Moda Sahnesi’nin yönetmeni Kemal Aydoğan, “Bir Ankaralı için hazine. Müthiş bir haz vadediyor. Ankara’da yaşasaydım oyununu yapardım. O kitap sırf Ankara’da yüz bin okurla buluşmalıydı,” dedi. Ondan başka, çok sevdiğim, edebiyatını takip etmeye çalıştığım üdebadan kim ne demiş, onu da kısaca yazayım: “Barış Bıçakçı seven Hüseyin Kıyar’ın Hisar’dan Ahmet’ini de sever... Pişman olmama garantili kitap.” Kıvanç Koçak “Hisar’dan Ahmet’e gereken önemi göstermeliyiz. Okuyup pişman olan görmedim.” Mahir Ünsal Eriş (Hatta Mahir Ünsal Eriş sosyal medyada defaatle de yazmış, “Hüseyin Kıyar’ı okuyun,” diye. 2014 ve 2015’e girerken de “Sevdiklerinize şahane bir yeni yıl hediyesi olur,” demiş.) “Hisar’dan Ahmet sahiden çok iyi kitaptır.” Oylum Yılmaz Kıyar, ödülsüz-çok okunan yazar Barış Bıçakçı’nın çok eski dostu. Barış Bıçakçı kendini kendi dünyasına kapatan bir yazar-senarist. Hüseyin Kıyar onun aksine Hisar’dan Ahmet yayımlandıktan sonra görebildiğim kadarıyla üç röportaj vermiş. Bu röportajları kitabın ortasına gelince okumuştum. Buradan öğrendiğime göre Hisar’dan Ahmet’in kapak fotoğrafından bize bakan kişi Barış Bıçakçı’ymış. Fotoğrafı 1980’lerin sonunda arkadaşları Mustafa Ümit Çelik çekmiş. Fotoğrafın çekildiği yer de Kıyar’ın kitapta anlattığı, Samanpazarı’ndaki evleriymiş. MAHCUBİYET, MASUMİYET, HAYSİYET Hisar’dan Ahmet güzel bir selâmla başlıyor. Anlatının girişinde Hisarlı Ahmet’in telefonda konuştuğu Nazlı ile eşi Cemil, Barış Bıçakçı’nın Sinek Isırıklarının Müellifi adlı anlatısındaki “bizim” Nazlı ile Cemil’miş. Hatta o Nazlı ile Cemil esasında Barış Bıçakçı ile eşiymiş. O telefon görüşmesi sahiden olmuş. Ahmet Kıyar bir akşam evde oğlu Hasan’ı (yani yazar Hüseyin Kıyar’ı) bulamayınca Cemil’i (yani Barış Bıçakçı’yı) aramış. Telefonu Cemil’in eşi (Barış Bıçakçı’nın eşi) açmış. Kitabın ortasına gelince okuduğum röportajlardan öğrendim bunu. Doğrusunu isterseniz Hisar’dan Ahmet’e başlamadan önce okuduğum son kitap da Sinek Isırıklarının Müellifi’ydi. Kıtalar arası da uçmadım ama bu kitapların arasında bir jet-lag yaşadıysam demek ki, bu selâmı fark edememişim. Romanın anlatıcısı, Ahmet Kıyar’ın küçük oğlu Hasan Kıyar. Hasan aracılığıyla birinci tekil kişi (ben) diliyle anlatılan roman Hasan’ın daha doğmadığı zamandan, annesiyle babasının tanıştırılmasından başlar, üniversiteyi bitirip iş güç sahibi olduğu zamana kadar gelir. Dünyada olmadığı zamanı, o zamanlar dünyadaymış gibi; aklının ermediği bebeklik/çocukluk zamanında ailesinin yaşadıklarını da bir yetişkinin gözüyle, görmüş gibi anlatır. Bakanlıkta odacılık yapan babası Ahmet ile annesi Huriye evlendiklerinde Hisar’ın Kaleiçi Mahallesi’nde yaşamaktadırlar. Çarşı pazar için Ulus’a, gezmek için Yenişehir’e, Gençlik Parkı’na, pikniğe Türközü’ne, Kavaklıdere’ye, Atatürk Orman Çiftliği’ne giderler. Huriye ile Ahmet’in Hasan’dan başka, ondan büyük iki oğlu daha var: Süreyya ile Aziz. Onlar büyürken Hisar’dan Samanpazarı’na taşınırlar. Her anlatıda okur ya da eleştirmen hikâyenin başından sonuna doğru karakterlerde iyi ya da kötü yönde bir dönüşüm olmasını bekler. Hisar’dan Ahmet’te benim gördüğüm kadarıyla hiçbir karakterde böyle bir dönüşüm yok.[1] Esasında kendimi hikâyenin gidişatına bırakınca bu türlü bir beklenti de doğmadı bende. Bu sebeple Hisar’dan Ahmet benim için teknik bakımdan “olağan hikâyenin ölçülü vüsatı ve sâde çaresi” oldu. Ahmet Kıyar’ın en öne çıkan özelliği çocuklarıyla gururlanması. Sözgelimi, o zamanların bir ritüeli olarak iyi karne getiren evladın karnesiyle birlikte iş yerindeki arkadaşlara, amirlere sunulması. Bunun dışında Ahmet’in vakitli vakitsiz Hasan’ın ensesine indirdiği şaplaklar, bir gün hamamda çıkardığı ama çözemeden bıraktığı “orman meselesi” Hasan’ın o an değil ama sonradan anladığı trajik hadiselerden birkaçı. Bu anlatılanlar “Çocuklarda utanma olur mu olmaz mı?”nın “iyi” örnekleri. Gaye Boralıoğlu ile Ümit Kıvanç’ın sohbet kitabı Haysiyet’te okuduğum bir bölüm vardı: “Tüyleri Kırpılmış Köpek Utanır mı?”[2] Onu hatırladım. Dışarıdan bakıldığında failin işlerken hiçbir şey hissetmeyeceği ama mefulün yaralanacağı işler. Ahmet’in Hasan’a yaptıkları da bunun gibi geldi bana; mahcubiyet, masumiyet, haysiyet kavramlarını tekrar düşündürdü. Hemen hemen aynı bölgenin çocuğu olduğum için buraların babalarını bölgeliler kadar az çok ben de tanıyorum. Hisarlı Ahmet’in ve onun mizacındaki babaların çocuklarına ‒hatta eşlerine‒ karşı tavırlarına ekseriyetle “Babadır/kocadır yapar” yargısıyla yaklaşıldığı için babaların yaptıkları “masum” görülür. Gelgelelim babanın bu ahvali ve ona yaklaşımlar bana masumca değil “bönce” geliyor. Yaptığının esasında ne olduğunu, neye yol açtığını bilse yapmayacak ama bilmiyor, yapıyor. Yaptığının esasında ne olduğu, neye yol açacağı bilinse müdahale edilecek, engel olunacak ama edilmiyor. O da yapıyor. Burada Ahmet’e hanımı Huriye veryansın ediyor sadece, hepsi bu kadar. Yukarıda da değindiğim gibi Hisarlı Ahmet’te yaşı ilerledikçe bir değişim/dönüşüm göremedim. (Doğrusunu isterseniz babaların ekserisinde de bu görülmez.) Onda artık sadece hastalığın ve ihtiyarlığın verdiği ağırlıktan ibaret bir yavaşlık vardı, Hasan’da ise ihtiyarlayan hasta babasıyla daha iyi zamanlar yaşayacağının umudu. Bunu romanın Ütopya bölümünde babasını temiz hava alsın diye arabasıyla Çankaya’ya götürürken tiradı andıran anlatışında okudum. O tirattan bir parça: “... Değil mi saygın bir mesleğimiz oldu, evlendik barklandık, kışın kaloriferle ısıtılan, banyolarında sıcak sular akan apartman dairelerine oturduk, otomobiller aldık, bu arada biraz hırpalandık ama artık korkacak bir şey kalmadı, artık asıl meselelerle uğraşabiliriz...” [s. 130] Bitirirken Eksik olmasın, “işleyen bir dolu işin üzerinde bulut gibi gezen cümleleriyle”[3] tanıdığımız Tanıl Bora, Barış Bıçakçı ile Hüseyin Kıyar için “Ankara edebiyat hattının acelesiz, korna çalmayan, zaten araba da kullanmayan yazarları” demiş. Bu türlü anlatı ve yazarların artmasını, daha çok okunmasını, Hüseyin Kıyar’ın bu kitapla yaşattığı hatıraya gıpta edip hatırasını onun yaptığı gibi yaşatmak isteyenlere, buna gayret edenlere umut ve kolaylık diliyorum. HİSAR’DAN AHMET Hüseyin Kıyar İletişim Yayınları, 2012 139 s. [1] “Hayır, var” diyen çıkarsa da onları dinlemek isterim. Bu romanı bir okuyandan dinlemek gayet iyi gelir. [2] Kitap şu an yanımda olmadığı için başlığın adını kontrol edemedim ama bu minval üzereydi. [3] Bu ifade pek sevgili Pınar Öğünç’e ait. Ona da selâm olsun!

  • Veli, bir barış ve keşif romanı…

    İstanbul temalı kitaplarıyla tanınan yazar Tolga Gümüşay’ın kaleme aldığı Veli, 1920’lerde işgal altındaki İstanbul’da yaşayan bir gencin hikâyesini anlatıyor. 1920’lerin işgal İstanbul’u… Haritalar, şehir, mahalleler, hayatlar paramparça… Çöküşün eşiğindeki imparatorluk, acizlik ve yoksulluk içinde kıvranıyor. Gayrimüslim vatandaşların çoğu işgal kuvvetlerini destekliyor. Artık halkın bir kısmı mutluysa, kalanlar yasta. Eski komşular, çocukluk arkadaşları karşı saflarda… Bütün bu karanlık atmosfere rağmen Veli; karamsarlığın değil umudun, ayrıştırmanın değil kucaklaşmanın, nefretin değil sevginin, iyiliğin romanı… Dinleri, kökenleri, karakterleri farklı bir grup İstanbullu genç, düşmanlığın kışkırtıldığı bir çağda kol kola girmeyi seçiyorlar. Zannettiklerinden çok daha fazla ortak noktaları olduğunu fark ederken, farklılıkların aynasında adım adım benliklerini keşfediyorlar. Yazar Tolga Gümüşay yeni kitabı ile ilgili, “İki yıl önce başlayan salgınla birlikte insanlar evlerine kapanırken, biz Veli'yle birbirimize kapandık. Bir asırlık zaman farkını erittik, kol kola Pera'yla Beşiktaş arasında gittik, geldik... Müslüman, Rum, Ermeni, Rus, Yahudi dostlar edindik. Düşmanlıktan barış, yokluktan umut var ettik. Veli Galata Köprüsü'nde ayakkabı boyarken rastladığı Rus göçmeni Valentina’ya beslediği saf sevgiden, yoksul İstanbul’un kadim güzellikleriyle büyülenmekten, Çanakkale'de şehit olmuş babasının mektuplarını dönüp dönüp okumaktan, rüzgârını arayan bir uçurtma gibi ufukta umut aramaktan hiç vazgeçmedi. İşgal yıllarının sert esintilerine kimi zaman göğsünü siper etti, kimi zaman onları arkasına alıp yükseldi. Ve yüzyıl sonrasının İstanbul'unda bahar çiçekleri açarken, yazarından helallik isteyerek filinta gibi bir roman haline geldi. Artık Veli önce sizlere sonra da yüce gönüllü okurlara emanet… Yolu da bahtı da açık olsun!” yorumunda bulundu. Tolga Gümüşay, 1972 yılında Gönenli ailesinin görevli bulunduğu Uzunköprü’de doğdu. Orta öğrenimini 1990 yılında Kadıköy Anadolu Lisesi’nde tamamladı. 1994’te İstanbul Üniversitesi İşletme (İngilizce) bölümünü bitirdikten sonra Marmara Üniversitesi’nde Örgütsel Davranış üzerine yüksek lisansını tamamladı. İlk romanı 6 Yıl Tam Pansiyon 2001’de yayımlandı. Hiç Kimsenin Kenti adlı romanı İz Tv tarafından belgeselleştirildi. 2012 yılında kendi çektiği fotoğraflara yazdığı öykülerle şekillenen Kareli Öyküler projesi dijital platformda geniş kitlelerle buluştu, üç ayrı kitap halinde yayımlandı, yabancı dillere çevrildi, Habitat Tv ile ekranlara yansıdı, yazı atölyesi oluşturuldu. Çağdaş bir İstanbul yazarı olarak da tanınan Gümüşay, insanın var oluşuna ve yaşadığı kentin tüm zamanlarına karşı beslediği tutkuyu; akıcı üslubuyla roman ve öykülerine yansıtmaktadır. VELİ Tolga Gümüşay Altın Kitaplar, 2022 Tür: Roman 336 s.

  • Öykü: Ay Dede’nin Emanet Dükkanı

    Yumuşacık minderleri üstünden koparılıp alınmış, ehlikeyfin biri yaz boyu üstünde uyumuş ama bir teşekkür etmeden defolup gitmiş gibiyim. Soğuğum, demirim, yalnızım ama üstümde sallanan yok. Mutluyum! Özge Gökbulut Bayer İnsan yalnızlaşıp, ekseriyetle kendisiyle konuşmaya başlayınca kafasında öyle nahoş olaylar oluyor ki anlatamam. Böyle zamanlarda beynimin başköşesinde hep iki düşünce oturuyor. Onlar öyle filmlerdeki gibi biri iyi, biri kötü düşünceler değil. Biri kötü, diğeri ondan daha kötü. Sarhoş, ayakları çıplak, birinin elinde balta, birinin elinde sopa, öyle çağdışı öyle mağara insanı ki bu yaratıklar nereye koysam kime versem ya da hangi tozlu kitabın sayfalarına geri göndersem bilemiyorum. Merve ”Nereye gidersen git o kafa da seninle gelecek“ demişti. Bavula birkaç eşya alıp kimliğimi, kartlarımı ve artık önemli olmayan mesleki unvanıma ait her şeyi masaya koyarken bunun gerçek olabilme ihtimalini hiç düşünmedim. Arabaya binip bu eve gelene kadar cama yağan her yağmur tanesiyle birlikte tüm yaşananlardan uzaklaştım. Kışın, yazlık yerlerin terk edilmiş hali beni hep heyecanlandırmıştır. Herkesin kumlu şemsiyelerini, güneşte erimiş sandalyelerini içeri alıp, balkondaki demir salıncağın sadece minderlerini söküp, kendisini bıraktıkları o fotoğraf karesi zihnimde öyle bir yerde ki bu sıcaklığı bana mutfağında çorba kaynayan hiçbir mutlu aile tablosu veremez. Çünkü ben, kendimi o demir salıncak gibi hissediyorum. Yumuşacık minderleri üstünden koparılıp alınmış, ehlikeyfin biri yaz boyu üstünde uyumuş ama bir teşekkür etmeden defolup gitmiş gibiyim. Soğuğum, demirim, yalnızım ama üstümde sallanan yok. Mutluyum! Demirime yağmur yağmayacak bir yerdeyim ama aynı zamanda onu hissedip izleyebiliyorum. İşte tam olarak aradığım hayattayım. Merve’nin dediğinin doğruluğunu kanıtlaması yaklaşık iki günümü aldı. Kafamdaki savaş sanki tarih kitaplarındaki “Dünyanın En Uzun Savaşı“ başlığı altındaki olaymış da ben de izliyor gibiyim. Buraya bu iki çağdışı yaratığı doğa, ağaçlar, çiçekler, böcekler, dalga sesi terapisi ve bilumum şaman öğretileri ile birlikte özgürlüklerine kavuşturmaya geldim. Aslında ikisi de canımdan bir parça, az değil yirmi senedir benimleler. İçkiyi sever, gece uyumaz, olur olmadık yerlerde arıza çıkartırlar. İmkanları olduğu müddet mağara duvarlarına, yani beynime çiviyle resim kazırlar. Bu hengame içinde ben yaşamaya çalışırken onlar bir gün ateşi buldu. Önce dumanları gördüm, dumanın buğusuyla gözlerim görmez oldu, vücudum alev alev yanmaya başladı. Onlardan arıtılmış ufacık normal beynimle birazcık olsun mantıklı düşünüp hemen yola koyuldum. Eve girince, nedensizce beyaz çarşafla örtülmüş tüm koltukları düzelttim. Çarşafları dertop edip öylesine bir kenara koyuverdim. Yatak buz gibi, odanın köşesindeki plaj çantası için için kan ağlıyor. İlk gün boş ve kedili sokaklarda saatlerce yürüdüm. Balkonlarda bir sürü arkadaşa denk geldim. Kimisi küflenmeye yüz tutmuş, kimisi hala neşeli gibi, bazısı da kendi kendine sallanıyor, deli mi ne anlamadım! Günlerce yağmurun sesinin çatıda çıkardığı sesi dinledim. Şehirde böyle bir imkanım yokmuş, onu anladım. Kargaların kavgası, aç kedilerin birer pantere dönüşme süreci, tüm oluklara dolan kuru yaprakları temizleme çilemle tam bir yaban oluverdim. Kafamdaki mağara adamları kimi zaman uyudu, kimi zaman resim yaptı, ama asla gitmediler. İki sokak ötemde açık olan tek bakkaldan alışveriş yapıyorum. Bakkal sanki yazları uzun metrajlı bir filmin baş aktörüymüş de şimdi kabuğuna çekilmiş bir ünlü havalarında. Bir şey alırken hırsızlık yapar gibi çekinip, parasını verirken de “Kusura bakma abi sana layık değil ama…“ demek geliyor içimden. Bazen de kafamdan biri “Ne oğlum bu havalar! Parasıyla değil mi? İstediğimi alırım“ diyor. Ben ise onu sakinleştirmek için önce gözlerimi kısıp, sonra sabit bir şekilde yazar kasaya bakarak, içimden ona kadar sayıp susturuyorum. Merhabalaştığım canlı insanlar da yok değil tabi. Hüseyin Amca mesela her sabah yürüyüşünü yapar, bahçesini temizler ve sık sık kahve içer. Belli, bu adamın kafası tertemiz. İçeride kimse yok. Olanı atmış, yollamış. Ben ise öyle miyim? Zamanında kafamdaki meyus adamlardan kurtulmak için terapiste bile başlamıştım. Ben, terapistlere fayda ummak için değil de terapistin en ufak bir açığını bulup sonraki seansa gelmemek için bahane arayanlardanım. Bana öyle yavaş yavaş konuşarak, zamanla içimdekileri benden soğutacak bir yöntem lazım değil. Benim devrim yapmam lazım. Asıp kesmeliyim, efendilerin façasını bir gecede almalıyım. Kadına türlü bahaneler bularak terapilere devam etmeyeceğimi Merve’ye üçüncü seanstan sonra söyledim. Onu ikna etmeye hiç uğraşmadım, çünkü benimkiler o sırada çoktan ateşi bulmuşlardı. Her yanım yanıyor, kulaklarımdan dumanlar çıkıyordu. Merve’ye her şeyimi bırakıp gideceğimi söylediğimde içimdeki kötülüklerden arta kalan ufacık vicdan kırıntısıyla ona bir söz vermiş bulundum; tertemiz bir ben olarak dönmek! Bunun nasıl olacağına dair içimde en ufak bir fikir yok. İlk haftalarda uzun uzun ağaçlara baktım, klasik müzikte o ince dalların nasıl da hiç şaşmadan uyumlu bir şekilde hareket ettiklerini inceledim. Bahçeye gelen köpeğe mutfakta kurumuş ne varsa verdim. Her gün geleceği saati hesaplayıp artan yemekleri ayarladım. Bu davranışım vicdanımın içimdekileri yendiği düşüncesini aklıma getiriyor olsa bile durum çok uzun sürmedi. Çok yıldızlı bir akşam, ağaçların bir opera sanatçısı olduğuna kesin kanaat getirdiğim hafif esen rüzgarda Hüseyin Amca’yı naralar atıp, yalpalayarak ve belki de biraz ağlayarak sokağın köşesine giderken gördüm. Hemen yardım etmeliydim, çünkü temiz insanlar bunu yapardı. Merve bunu yapardı mesela. Tüm bunları düşünürken maalesef mağaradan çıkamadım. O nedenle sesim yankılı ve biraz da uğultulu “Banane oğlum, ne halt yerse yesin, gebersin!“ diyiverdim. Adam ağladı, bağırdı, canhıraş, ben ise perdenin arkasında annemin yıllarca yaptığını yaptım. Olanı biteni izleyip gidip bir keyif kahvesi koydum. Gece kötü düşünceler sokaklarda, evlerde, bardaklarda ve yataklarda gezerken sabah inlerine girerler. Sabahın ilk karga sesiyle buz gibi nevresimim, taşınırken atılacakmış ama “Dur, bizim bir ev var, götürürüz” yatağım ve ben uyandık. Bu saatler, iyilik meleklerinin damarlarımda gezindiği, benimkilerinse demek ki yorucu bir avdan dönüp uyuduğu saatler. Hüseyin Amca’ya ayıp ettim diye düşündüm. Annem “Yarın bize bir şey olsa ölümüz kokar oğlum, komşularla iyi geçinmek lazım“ derdi. Hiç bir yemeği ziyan etmediği gibi ölüsünün de kokup, bozulmasın istemezdi. Annemin tek bir sözünü bile hayatım boyunca dinlemedim. Biraz değişmeye başladığım şu günlerde ilk defa dinlemeye karar verdim. Ölüm kokmasın diye gidip Hüseyin Amca’ya bakmak ve iyi bir insan gibi halini hatırını sormak niyetiyle evden çıktım. Bahçe kapısına gelene kadar “İyice hanım evladı oldun şimdi git de komşuculuk oyna“ dediler. Yine gözlerimi kısıp, belli noktaya bakıp, içimden ona kadar sayarken Merve’yi düşündüm. Hüseyin Amca’nın bahçe kapısına vardığımda yerdeki yapraklardan bugün bahçeyi süpürmediğini anladım. Demek ki cidden hasta adam ya da hala ayılamadı ya da öldü, koktu içerde. Bahçe kapısını açmamla sanki kedileri bir yerden dökmüşler gibi her biri ayaklarıma dolaştı. Kapıyı uzun süre çaldım. Değişik formlarda yumrukladım. Daha da ileri gidip zile uzun uzun bastım. Bizim aktör bakkala gitmiş olabilir diye düşünüp yürümeye başladım. Şimdi o adamın havasını da hiç çekecek halde değilim ama bir makarna alıp çıkarım diye düşündüm. Çocukken hep bir bakkal olmak istememden midir acaba? Uzun eğitim hayatımdan sonra bile şu mertebeye hiç erişemedim. Bakkal kasasındaki gururlu oturan adam gibi hiçbir müdür masasında oturamadım. Ne şirkete kazandırdığım para, ne yeni müşteri, hiç biri beni bu olgunluğa vardıramadı. Bakkala ulaştığımda içeride kimse yoktu. Aheste bir insan olarak Hüseyin Amca’yı en son gece gördüğüm sokak köşesine gitmeye karar verdim. Öyle hızlı yürüdüm ki ayakkabım sokak tabanını hissetti. Boş sokaklarda yürümenin en güzel yanı kendi ayak sesini duymak sanırım. Ayaklarımı öyle çok dinledim ki… Böyle bir yerde yaşayan bir insanın ayak seslerinden insan tahlili yapabileceğine inanır oldum. İçimdeki iyilik perileri beni terk etmeden o malum köşeye vardım. Hava soğuk ve rüzgarlı. Şapkamı bir çocuk gibi kaşlarıma kadar çektim. Adam ortalarda yok. Tam diğer sokağa doğru yürüyecektim ki bir evin bahçe kapısının üstünde kocaman bir tabela gördüm. Önce, tabela görmeyeli haftalar oldu diye düşündüm. Ne ilginç şey şu içe çekilmek, yaban olmak, bir tabelaya bile heyecanla bakıyor insan. Tabelada “Ay Dede’nin Emanet Dükkanı“ yazıyordu. Yanında lacivert bir gökyüzünde kocaman bir ay resmiyle birlikte. İyice kafayı yiyorum diye düşündüm. Ulan böyle dükkan mı olur? Hem neyi emanet edeceksin? İyiliği fazla kaçırınca annemin laneti mi buldu beni? Tabela karşımda tüm ihtişamıyla, kocaman duruyordu. Bahçede ağaçları ve yazın ekilmiş domateslerden kalan bostanlarıyla normal bir yaşam. Koşarak eve dönüp uzun süre kötü ve ondan daha kötü şeyler düşünüp kendime ve normal halime gelmeye çalıştım. Bu durumun bana çok iyi geldiğini Merve duysa fazlasıyla üzüleceğini bilsem de bunu yaptım. Gizli bir şeyler yapmanın insanda verdiği müthiş adrenalin duygusuyla bu dükkana gece tam da ay çıkmışken bir daha gitme kararı aldım. Soğuğun adam kestiği o gecede ve ondan sonraki hiçbir gecede ne dükkanda birini ne de Hüseyin Amca’yı bir daha gördüm. Birkaç gün ağaçların dansı, sahil yürüyüşü ve ayaklarımın sesleriyle ilgilenmedim. Bakkala bile pek gitmez oldum. Her akşam tam da ay çıkınca yola koyulup o köşeye usulca vardım. Tabelanın karşısında soğuktan titreyerek bekledim. Bir gece dükkanın, yani bu normal görünümlü evin ışıklarının yandığını gördüm. İçeri girip kapı tıklatma düşüncesini ise Hüseyin Amca’dan sonra zaten bırakmıştım. Şimdi bu Ay dede dedikleri kişi hemdem biri midir? Geceleri çalışır ise gündüzleri ne yapar? Bağırsam, uğuldasam, şu köşede durup içimdekilere uysam çıkıp gelir mi içeriden? Gecelerce bu soruların cevaplarını düşündüm. Her akşam o sokakta donarak beklemeye sanki yıllardır yapıyormuşum gibi alıştım. Bu nöbetlerden sonra eve döndüğümde yatağımdaki kışa küsmüş yorgan bile davetkar gelmeye başladı. Böyle kaç gün geçirdim bilmem. Bir gün Merve’nin bir mesajıyla uyandım. ”Kafandakileri hallettin mi? Seni özledim.“ Takvimleri ve saatleri unuttuğum bu zamanda telefonumdaki bu mesaj bana gökten gelen bir mucize gibi geldi. Sahi ne yaptım ben o işi? Hallettim mi? İçimdekiler savaş baltalarını gömdüler mi acaba? Mesaja cevap vermeye kendimi zorunlu hissettiğim ve asla cevap vermediğim beşinci günün gece yarısı, yine annem misali perdeden dışarı sinsice bakarken, Hüseyin Amca’nın sokağın köşesine doğru yürüdüğünü gördüm. Uzun süredir ne kalbim ne de hücrelerim böyle coşkulu olmamıştı. Bir gün Avm’den sırf ofisteki herkeste o markadan bir parça var diye aldığım montumu giydim. Şapkamı yine kaşlarıma kadar çektim. Ayakkabılarımı salonun ortasında bıraktığımı hatırlayıp içeri yöneldim. Birini giydim tam öbürünü giyecektim ki benimkiler uyandı sanırım. “Ulan ne boş insansın sen be! Film mi çekiyorsun oğlum git yat.“ “Filmi bırak hiçbir baltaya sap olamaz bu, ölür gider burada arkasından bir duası okunursa ne ala” Önce botu çıkardım. Montu çıkartmaya yeltendim ki annemin değil ama ilkokul öğretmenimin içime ektiği o vicdan ve iyi niyet alevlendi. Türkçe kitabından kıssadan hisse hikayeler okuduğumuz günlerdeki ben sanki kulağıma fısıldadı. ”Söz verdin sen. Öğretmenin tam da senin gözlerinin içine bakarak ne demişti? Unutma!” “Çıkın oğlum içerden, gelin karşıma şurada sizi alaşağı edeyim çıkkk oğlum çıkkk” diye ıssız sokaklarda bağıran bir yaratığa ne ara dönüştüm anlamadım. Yola nasıl çıktım, o köşeye nasıl vardım hatırlamıyorum. Ayak seslerim de hiç olmadı sanki, uçtum mu ben? Şimdi tam karşımda o; Ay Dede’nin Emanet Dükkanı. Anlıyorum her şeyi İçeri giriyorum Kapıyı çalıyorum Takır takır ayak sesleri Göz göze geliyoruz Sanırım dükkan sahibi bu Gözlerimden kelimeler süzülüyor…

  • Rahip Urbain Grandier’nin tüyler ürpertici hikâyesi

    Yedi kez Nobel Edebiyat Ödülü’ne aday gösterilen yazar Aldous Huxley'nin “kurgudışı roman” olarak kabul edilen romanı Loudun Şeytanları Türkçede. Hem edebiyata hem de felsefeye büyük katkılar sağlayan, başta Cesur Yeni Dünya, Algı Kapıları ve Ada olmak üzere yazdığı elli kadar kitapla yalnızca çağını değil çağdaşlarını da derinden etkileyen, döneminin en ünlü entelektüellerinden İngiliz yazar Aldous Huxley, yedi kez de Nobel Edebiyat Ödülü’ne aday gösterildi. Huxley’nin hem hikâye anlatıcılığındaki hem de araştırmacılığındaki ustalığını gözler önüne serdiği Loudun Şeytanları ise “kurgudışı roman” olarak kabul ediliyor. Gerçek olaylara dayanan ve bir roman gibi kaleme alınan kitapta, 17. yüzyılda Fransa’nın Loudun kentindeki Ursulin rahibelerinin şeytan tarafından ele geçirilmelerine sebep olmakla suçlanan Rahip Urbain Grandier’nin tüyler ürpertici hikâyesi anlatılırken, Hıristiyanlık, mistisizm ve şeytan çıkarma gibi konularda da tarihsel öneme sahip anekdotlar aktarılıyor. 1971’de Ken Russell tarafından sinemaya da uyarlanan Loudun Şeytanları, eleştirel ve felsefi yönü ağır basan, kendine has bir kitap. Aldous Huxley, 1894'te İngiltere'nin Sussex bölgesindeki Godalming'de doğdu. Birçok ünlü bilim adamı ve sanatçı yetiştirmiş olan Huxley ailesinden geliyordu. Oxford'daki Eton College'da okuduğu sıralar gözlerindeki bir rahatsızlık yüzünden kör olma tehlikesiyle karşılaşınca öğrenimine ara vermek zorunda kaldı. Sonradan Balliol College'ı bitirdi. Edebî inceliğini ve zekâsını olduğu kadar, insan ilişkilerine duyduğu ilgiyi de ortaya koyan Ses Sese Karşı adlı romanıyla başarı kazandı. 1932'de yayınlanan Cesur Yeni Dünya adlı romanı, ütopya klasikleri arasına girdi. 1937'de ABD'ye yerleşen Huxley, roman ve denemelerinin yanı sıra Hollywood'da senaryo çalışmaları da yaptı. 1950'ler ve 1960'larda yayınlanan Algı Kapıları ve Ada gibi yapıtlarında, 1960'ların gençlik altkültürlerine de esin sağlayacak bazı temalar ağırlık kazandı. Deneme ve incelemelerini Denemeler, Edebiyat ve Bilim, Ekoloji Politikası gibi kitaplarda toplayan Huxley, 1963'te Los Angeles'ta öldü. LOUDUN ŞEYTANLARI Aldous Huxley İthaki Yayınları, 2022 Çeviri: Can Ömer Kalaycı 416 s.

  • Bir ülkenin iç acıları toplamı kaçtır?

    Yavuz Arkın, Sabâ Altınsay’ın yeni romanı Faili Malum üzerine yazdı: "Kitaba romandan ziyade ülkenin geçmişi ve günümüz arasında bir günlük-belgeseli diyebilirim. İçerisindeki hikâyeler karakter odaklı olsa da yaşananlar Türkiye’nin acı panoramasını oluşturuyor, daha doğrusu belgeliyor." Biyopolitika Michel Foucault ile başlar yolculuğuna, tanımı basittir: “Devlet erkinin kendi varlığını sürdürmek için risk unsurlarını kontrol altında tutmak, bunun için bireylerin bedenlerini soft kurallarla kamusal bir nesneye dönüştürmek.” Ne kadar basit bir tanımı olsa da bizimki gibi ülkelerde bu kuralların aşırıya kaçması sadece bedensel değil, ruhsal acıya da sebebiyet vermektedir. Sabâ Altınsay, Faili Malum isimli kitabında, ilk romanı Kritimu, Girit’im Benim’de olduğu gibi ülkenin en hassas noktalarına dokunuyor ve bu acıların bileşkesini ele alıyor. Kitaba romandan ziyade ülkenin geçmişi ve günümüz arasında bir günlük-belgeseli diyebilirim. İçerisindeki hikâyeler karakter odaklı olsa da yaşananlar Türkiye’nin acı panoramasını oluşturuyor, daha doğrusu belgeliyor. Ölüm, şiddet, hayat, suç ve suçlu, siyasal kimlikler, devlet-ordu kavramları sık sık karşımıza çıkıyor, karakterler kavramları yükleniyor omuzlarına. Kadın acı ile büyür Kaybolan bir kız çocuğu Asuman ve onu bir günlüğün sayfaları arasına gizleyen bir abla, eylemden ziyade söylev kısmına takılı kalmış eski solcu bir baba, hepsinin ortasında kalmış bir anne ve sessizliğiyle herkesi uzaktan izleyen bir babaanne kitabımızın iskeletini oluşturuyor. Buna rağmen, hikâyemizin odak noktasında abla var, ismini çok sonra öğreniyoruz. Kaybolan kardeşiyle beraber o da bir değişim-dönüşüm geçiriyor. Yazar kendisine acıyla büyüyen kadınların bir temsilcisi rolünü biçmiş, bu ülkedeki kadınların çoğu gibi; kardeşi üzerinden. Bir benlik inşa ediyor onu ararken, bulamayacağını bile bile bu işe girişiyor. Aradığı kardeşi olsa da bir yandan da ülkenin kadınlığını arıyor; devletin her ne kadar aileye önem verdiği deklare edilse de iş hakkını aramaya geldiğinde nasıl da ayaklar altına alındığının ispatını gözlerimizin önüne seriyor sahne sahne. Ablayı, Cumartesi Annelerin arasında görüyoruz, orada bulunması asla tesadüf değil, onların yaşadıklarını kendi yaşamışlığıyla özdeşleştiriyor. “Annelik, çocuğun adımını attığı her yolu önceden bizzat katetmiş, dolayısıyla her taşı, her dönemeci, kazayı, tuzağı, tehlikeyi tatmış ve tanımış olmak, bu yüzden hep geriye ve hep endişeyle bakmaktı. Ablalıksa, şahsen kendi yolunun da tamamlanmadığını bildiğinden ve fakat güzergâha aşina olarak, hep ileriye ve yine hep endişeyle bakmaktı. Bu yüzden Asuman’ın bilmez bilinmezleri benim de bilinmezlerimdi.” “Egemenlik mekanizması, yol açtığı acıların görülmesini de önler”* * Minima Moralia, Theodor W. Adorno, Metis Yayınları sy,64. Asuman’ın ölümü küçük bir kelebeğin kanatlarını harekete geçirir; ufak bir esinti çok kısa sürede fırtınaya dönüşür. Öyle ki öldüren ile öldürülen sürekli yer değiştirir, ortada bir ölüm olmasına rağmen yüzlerce suçlu vardır ama suç sadece bir kişinin başına kalır. O’nun da kendi dilince ölümün aslında ne kadar da basit bir olgu olduğunu kavrarız. Devlet bir yandan suçluyu yakalarken bir yandan da suçu ortaya çıkarır; kelebeğin yarattığı kaos. Kelebek ne kadar masumsa suçlu da o kadar masum kalır yapılanlar karşısında. Asuman özgürce yaşamak istemektedir, ablasının tek derdi kardeşidir, âşık olmayı bile erteler sürekli, baba demokratik bir ülkede yaşamayı arzular, annenin tek derdi çocuklarıdır. İstekler ne kadar masum olursa olsun, bazıları için suçtur bütün bunlar, en temel insan hakları olmasına rağmen elde etmek için mücadele etmek gerekir. İstek de suçtur bunu elde etmek için yapılan mücadele de suç olmayan tek şey düzene razı olup kenara çekilmektir. Yazar karakterlerin elde edemediği demokratik hakkı kendilerine sağlamak için her birine teker teker söz vererek parçalı kurguyu kullanmayı tercih etmiş. Abla ağırlıklı olarak yer alsa da onun kadar katile de söz hakkı verilmiş. Kızlarının kaybolmasıyla ilişkileri de krize giren anne ve babanın biraz daha söz hakkı olmasını dilerdim. Sabâ ALTINSAY, 1961 yılında Çanakkale’de doğmuş ve Ankara Üniversitesi, İletişim Fakültesi mezunu . İlk romanı Kritimu, Girit’im Benim, 2004 yılında yayımlanmış. Kritimu, Türkiye’den sonra Yunanistan, Bulgaristan, Hırvatistan ve Suriye’de okurlarıyla buluşmuş. Yazarın ikinci romanı Benim Hiç Suçum Yok, 2011 yılında yayımlanmış ve aynı yıl, Saint Joseph Lisesi Yılın En İyi Romanı ödülünü almış. Faili Malum, Sabâ Altınsay’ın üçüncü romanı. Türkiye’nin tarihini okudukça görüyoruz ki burası, büyük acıların tarihi olma özelliğini sürdürüyor. Yazarın da dediği gibi “…yüzleşmeden, unutarak yaşamak, bu toprakların en büyük yalanı değil mi?” Bu soruyu doğru cevaplandırdığımız zaman, üzerinde yaşadığımız ülkenin geleceği için umutlu olmaya başlayacağız. FAİLİ MALUM Sabâ Altınsay Düşbaz Kitap, 2022 224 s.

  • Llama Llama ve maceraları iki yeni kitap ile devam ediyor!

    Anna Dewdney'nin çok satan çocuk kitabı serisinden uyarlanan Llama Llama ve Arkadaşları; Llama Llama Yüzmeyi Öğreniyor ve Llama Llama Anneler Günü Hediyesi raflarda. Llama Llama Yüzmeyi Öğreniyor Zürafa Luna'nın fantastik bir fikri var: Kumsalda bir gün geçirmek! Küçük bir ayrıntı dışında fantastik tabii… Llama Llama yüzme bilmiyor. Her minik Llama'nın yapacağı gibi annesinden yardım istiyor. Acaba Llama annesinden aldığı yüzme dersleri sayesinde deniz korkusunu yenebilecek mi? Bu kitapta neler var? Duygu Farkındalığı Duyguları Yaşayabilme Korkularla Yüzleşme Sevgi Aile İçi İletişim Mundi Yayınları, 2022 Anna Dewdney Çeviri: Sevinç Sanem Erzurumlu Tür: Öykü 24 s. Yaş Grubu: 4+ Llama Llama Anneler Günü Hediyesi Llama Llama annesine mükemmel bir Anneler Günü hediyesi vermek istiyor ama onun nelerden hoşlandığını bilmiyor… Kahvaltıda krep mi? Parkta güzel bir gün geçirmek mi? Anlaşılan Llama'nın titiz bir dedektif gibi çalışması gerekiyor. Belki o zaman annesinin tam istediği gibi bir Anneler Günü geçirmesini sağlayabilir! Bu kitapta neler var? Aile İçi İletişim Sevgi Duygu Farkındalığı Duyguları Yaşayabilme Mundi Yayınları, 2022 Anna Dewdney Çeviri: Sevinç Sanem Erzurumlu Tür: Öykü 24 s. Yaş Grubu: 4+ Amerikalı yazar ve çocuk kitapları illüstratörü olan Anna Dewdney'nin yazıp resimlediği ilk kitap olan Llama Llama ve Şanslı Pijama, 2005 yılında yayımlandığında büyük beğeni topladı. Böylece çevirildiği tüm dillerde çok sevilen "Llama Llama" dizisi doğmuş oldu. Tiyatro oyunu ve müzikal uyarlamaları da yapılan Llama Llama'nın çizgi dizisi 2018 yılından beri Netflix'te yayınlanmaktadır.

  • Öykü: Ayfer Olmak

    “Dişleri ayrık olanlar şanslı olur.” derdi anneannesi. Yok, bu sene yaptıracak dişlerini kesin. İyi bir dişçi varmış, doğal yapıyormuş. Şansı da bahtı da kapanırsa kapansın.. Şans mı var zaten. Eda Al Kadri Öztopçu’nun Aykut’una selam olsun… Göğün çamurlu ellerini okşayınca ay ışığı, otobüsün buğulu camına yüzü yansıdı; adı Ayfer. Bir süredir önüne eğilmekten ağrımış başını kaldırıp tozlu koltuğa dayadı. Göz altındaki mor halkaları belirginleşti. Ağzını hafifçe araladığında dişlerindeki ayrık koyulaştı. Yıllarca kendini gülümsemekten alıkoyduğu o iki ön dişinin arasındaki boşluk. Halbuki “Dişleri ayrık olanlar şanslı olur.” derdi anneannesi. Yok, bu sene yaptıracak dişlerini kesin. İyi bir dişçi varmış, doğal yapıyormuş. Şansı da bahtı da kapanırsa kapansın.. Şans mı var zaten. İsli sarı ışığı altında elindeki deftere bir şeyler karaladı. Yok olmuyor yazamıyor. Yan koltukta meraklı gözlerle ona bakan kadından gözlerini kaçırıyor. O da bir şeyleri terk etmiş belli. Kocasını, çocuğunu, işini... Yalnız bir kadın ancak bunları terkedebilirmiş gibi. Konuşup sorsa bir öykü çıkar mı, yok başkasının derdini dinleyecek halde değil. Kadının geniş kalçaları kendi koltuğundan taşıyor. Biraz daha cama yanaşıyor Ayfer. Kadın, gazeteyi iki yana açmış. Bir sayfa arayla cinayet, magazin, savaş ve futbol haberleri… Ayfer, moralini bozmamak için bir süredir haber izlemeyi, gazete okumayı bıraktı. Kadının koltuk altlarında ekşi limon kokusu… Havalandırmayı açmak için kollarını kaldırıyor Ayfer, kaldırdığında kendi bluzunun koltukaltlarında oluşan dairesel izlerden habersiz. Otobüsün içi bayıltıcı sıcak. Elindeki kalemle ensesine yapışan saçlarını topluyor. Çok da sıkıştı, mola vermiyor mu bu otobüs hiç... Yandaki kadın gazeteyi katlayıp koydu. Şimdi çantasından bir paket cips çıkarıyor, yarısı havayla dolu. Paketin kenarına bir diş atıp açıyor. Bir de kutu meyve suyu. Bir tanesini Ayfer'e uzatıyor. Kutu meyve suyu içmez Ayfer, yeşil detox suyu içiyor, aç karnına her sabah yogadan önce, ama çok susadı biraz da şekeri mi düştü ne, yine de geri çeviriyor. Otururken saldığı göbeğini içine çekiyor. Kadın, Ayfer'in göz temasını yakalamışken, “İzmir’e mi gidiyorsunuz?” diye soruyor. Annesinin ölümünden sonra bir daha adım atmadı İzmir'e. İzmir'e gitmese ne işi var İzmir otobüsünde. Körfez yine iyot ve yosun kokusuna karışan dışkı kokuyordur. Balıkların renkleri tuhaftır, koyu gridir dalgalar… “Evet, İzmir'e” diyor Ayfer, kadının ağzını açmasına fırsat vermeden başını çevirerek. Çevirmese, “Neden gidiyorsunuz?” diye soracak. Aylardır toparlayamadığı kitabının son bölümünü bitirmeye gidiyorum mu deseydi... Bitecek mi kitap...”Ne yazıyorsunuz?” diye sorsa dişlerinin arasından cips parçalarını püskürte püskürte... Ne yazıyor gerçekten... Öykü.. Hıh, basılmayacak öyküler. Muhtemelen yayınevlerince “Benzer içerikte bir kitabın baskı çalışmasındayız”, “Kitabınız yayınevimiz için yetersiz bulundu” notları ile olsa yine iyi, geri dönüş bile alamayacağı öyküler. Para verip yazarlık atölyelerine de katıldı o kadar. Artık yazamıyor da… Yine de bir hikaye çıkar mı şu yolculuktan... Küçümseyen bir bakışla süzüyor arka koltukları. Kendisi gibi hava muhalefeti sebebiyle uçak iptal edilince otobüsle gelenlerden herhalde şu beyaz gömlekli adam... Huzursuz gibi, belli canı sıkılmış… Hafif hafif öksürenler, yağlı başları yan koltuktakilerin omzuna düşenler… Bir bebeğin emzirme sesi otobüsün tüm dünyeviliğinden uzak.. cuk cuk cuk... Ağzı süt kokan küçük bir bebek. Kızı Ceren'in bebekliği gibi pembe, beyaz.. Ayfer'in memesini kabul etmeyen, meme her verildiğinde cıyaklamasına dayanamadığı için mamayla beslenen Ceren.. Bebeğin annesiyle gözgöze geliyorlar, gülümsüyor.. Kadının yanı boş kalkıp oraya geçse, bir selam verse, adım Ayfer - Ne tatlı bebek, benim de bir kızım var… Yazarım… Ha, yok o Ayfer ben değilim… Kitabım… Hiç basılmadı... Yan koltuktaki kadının horlamasıyla irkiliyor. Ne çabuk uyudu. O, hiç uyumaz yolculuklarda. Uyursa tedirgin olur. Aynı koku, kadının bu sefer gıdılı boynundan yayılıyor. Limon çiçeği kolonyasıyla karışık ucuz parfüm kokusu. Yirmi yıllık evlilikten sonra tek celsede ayrıldığı Murat’ın limon kokulu tıraş losyonu gibi.. Midesi bulanıyor. Çantasından çıkardığı yasemin kolonyasını önce avuçlarına sonra boynuna sürüyor. O an muavin fısıltıyla “Baktım uyumamışsınız, köpüklü bir kahve getirdim size. Özel fincanda..” diyerek fincanı uzatıyor. Tahta göğüslerini mi süzüyor o. Ceren'in bile kabul etmediği göğüslerini. Halbuki kuzeni Sevda'nın öyle mi dolgun, diri... Hem de üç çocuğa rağmen... Yüzünde sinsi bir gülümsemeyle fincanı uzatan muavinin elleri yapış yapış... Reddetmek istiyor ama kahve kokusunun cazibesiyle fincana uzanıyor. Ah bir de sigara olsa. Keşke otobüse binmeden bir tane daha içseydim diye kendi kendine söyleniyor. Bir de pis diye girmediği otogardaki tuvalete girseydi keşke. Kasıklarını sıkıştıran baskıya rağmen, fincandan taşan köpüklü kahveyi çiğner gibi yudumluyor. Beklediği ağız dolusu teşekkürü alamayan muavin yerine geçiyor. Şuna bak nasıl da kuyruğunu kıstırıp gitti. Ne bekliyordu acaba, bir kahve verdi diye. Biraz sonra yine el ediyor muavine.. Muavin muhabbete çağrıldığından emin yüzünde çapkın bir telaş.. Ayfer fincanı uzatıyor, muavin fincanın yarısının içilmediğine bozuk. “Bir ihtiyaç molası verseydik.” Muavin, “Biraz daha var sabredin, bağyan” diyor. Ayfer, elini iki bacağının arasında koyup, “Çok sıkıştım da”. Garson verdiği kahveden pişman. Kalın kaşlarını çatarak, “Tamam, kaptana söyleyeyim ama biraz daha sabredin.” Sabredin derken kocaman kadınsın bakışı. Göğüslerin tahta olsa da kocaman kadınsın. Muavin koridorda yalpalayarak şöförün yanına gidiyor, kulağına doğru eğiliyor. Ayıp bir şey söyler gibi fısıldıyor. Ayfer, “Kaç yaşında?” dediğini duyuyor şoförün. Çişi gelenin çocuk olduğunu sandı. “Elli falan abi, bağyan.. ”Eee tutsun o zaman”. Tutsun o zaman... Elli mi.. Ayfer cama yansıyan yüzüne bakıyor. Geçen hafta boyattı daha saçlarını. Sahi elli mi görünüyor.. Ah sen beni yirmi yıl önce görecektin.. Botoks zamanı geçti ondandır.. Alnında yatay uzayan çizgiler, yolun çizgilerine karışıyor. Ayfer, alnını serin cama dayıyor. Dişlerini sıkıyor, çok sıkıştı.. Kendi silüetinden dağların artık silikleşen karlı eteklerine gözleri kayıyor. Karı, usul usul yağarken düşlüyor. Tüm günahları örten bir halı gibi yeryüzüne serilişini. Annesinin cansız bedenini örten beyazlığı. İzmir’e lapa lapa kar yağarken. İzmir'e kar yağar mı? Yağmıştı işte o kış. Doksanbir kışı. Başını gökyüzüne kaldırıp karı dişlediği o gece. Emin dişlerinin arasındaki kar tanelerinden. Ferinin söndüğü çocuk gözleri, uzun kıvırcık saçları nemli... Karın taşıdığı taze kan kokusu, annesinin beyaz el bileklerinde… Ayfer'in dünyasında açılan kocaman bir boşluk... Tıpkı ön dişlerinin arasındaki gibi... Bu sene kesin yaptıracak dişlerini... Şansı batsın... Kitabını da bitirecek… Birbirine yaklaştırıp sıkıştırdığı dizlerini aralıyor. Bacak arasından oturduğu kadife koltuğa yayılan sıcaklık… Kasıklarında derin bir rahatlama... Muavin “On beş dakikalık ihtiyaç molası” diye bağırırken, yan koltuktaki kadın koşarak otobüsten iniyor.

  • Beyaz atlı prensler eyerlerinden çoktan düştü; ve sözü kadınlar aldı...

    Halk hikâyelerinde ve masallarda karartılıp görmezden gelinen arzular, lanetlenmiş dişil enerji ve kadın cinselliği; Kanlı Oda'da Angela Carter'ın fantastik, gotik ve büyülü gerçekçi dokunuşlarıyla tıpkı bir prizmadan yansırcasına ışıyor. "O geceyi hatırlıyorum; yataklı vagonda, alev alev yanağımı yastığın pürüzsüz yüzüne bastırarak narin ve tatlı bir kendinden geçiş içinde gözümü kırpmadan yattığımı, kalp atışlarımın, hiç durmadan treni ileri iten kocaman pistonların ritmini taklit ettiğini hatırlıyorum – o tren ki gece boyu beni Paris’ten uzaklara, genç kızlıktan, annemin dairesinin sarıp sarmalayan bembeyaz sükûnetinden uzaklara, evliliğin tahminlere sığmaz ülkesine taşımaktaydı." Mitlerdeki feminist eleştiriye tabi tutulan toplumsal cinsiyet kalıpları yalnızca içerikçe değil, biçem ve karakterler bağlamında da tersyüz ediliyor: Kırmızı Başlıklı Kız, Çizmeli Kedi, Mavi Sakal, Güzel ve Çirkin, Pamuk Prenses, Kont Drakula... Carter, her birini yapısöküme uğratarak Brontë Kardeşler'den ve Poe'dan aldığı ilhamla, kadın yazınında çığır açan Jeanette Winterson, Margaret Atwood ve Clarissa Pinkola Estés'e uzanan sonsuz bir köprünün temellerini atıyor. Angela Carter, (1940-1992), Britanyalı romancı, şair ve denemeci. Bristol'de İngiliz edebiyatı eğitimi aldı. Feminist bir perspektifle kaleme aldığı eserlerinde halk masallarını, gotik fantezileri ve modern anlatıları yer yer büyülü gerçekçi bir üslupla harmanladı. 20. yüzyıl İngiliz edebiyatının en özgün yazarla­rından biri olarak kabul edilir. İlk romanı Shadow Dance'ın (1965) ardından Büyülü Oyuncak Dükkânı (1967), Heroes and Villains (1969), Love (1971), The Infernal Desire Machines of Doctor Hoffman (1972), Kanlı Oda (1979), Sirk Geceleri (1984), Wise Children (1991) gibi roman ve öykü derlemeleri yayınlandı, pek çok ödüle değer görüldü. 1992'de yaşamını yitirdi. Kanlı Oda ve Sirk Geceleri de yayın programımızdadır. KANLI ODA Angela Carter Sel Yayıncılık, 2022 Çeviri: Pınar Savaş, Özden Arıkan 184 s.

bottom of page