top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • Gözden Kaçanlar: Tekinsizliğin Hakikat Olarak Değeri

    Gözden Kaçanlar'da bu hafta Alois Hotschnig’in Belki Bu Defa, Belki Şimdi'si var. Gözetleme fikrinin dokusunu, gözetleyişin faturalarını seven Hotschnig'in kitabını, Emre Ağanoğlu değerlendirdi. Bakmayın üç baskı yaptığına, Belki Bu Defa, Belki Şimdi satış sayısının arkasına gizlenmiş kitaplardan. Alois Hotschnig’in yalnızlık çeşitlemelerinin sadece birkaç satırda bildiğimiz dünyanın sınırlarından taşması, öykülerin suskunluğunu perçinliyor çünkü, karakterlerin saplantıları mıknatısa dönüşedursun, okura körlemeden bir iletişim kalıyor. 1959 doğumlu Hotschnig, bugün hepimizin bildiği Avusturyalı edebiyatçılar kümesinin (Bernhard, Handke, Jelinek, …) gözden sakladığı isimlerinden. Winkler’in, Fritz’in, Jonke’nin de aralarında olduğu o yazarların Türkiye’de bir ölçüde gölgede kalmış olması kalemlerinin altın değil, gümüş olduğu anlamına gelmiyor elbette; nitekim Hotschnig ilk kitabını yayımladığı 1989’dan bu yana, aralarında Ingeborg Bachmann Ödülü’nün de bulunduğu pek çok onura layık bulunmuş, nitelikli bir evren kurdu kendine. Gözetleme fikrinin dokusunu, gözetleyişin faturalarını seviyor Hotschnig. Dolayısıyla, 2006 tarihli bu toplamını açan Aynı Sessizlik, Aynı Bağrışma’yı kitabın sol anahtarı saymak yanlış olmaz. Öykünün ana karakteri komşuları tarafından yok sayıldıkça, adım adım onları taklit eder hale gelecektir, kendini görmemeyi en az onlar kadar iyi becerebileceğine inanmak için. Geleceğini başkalarının insafına bıraktığını bilmezlikten gelmesi bir yana, uzun süre tecritte kalmış bir mahkûm görüyorum onda. O mahkûmların zihninin, sırf hâlâ hayatta olduğundan bir şüphesi kalmasın diye, neler ürettiğini biliyoruz. Bir süre sonra hücrelerine, o biricik dünyalarına zarar vermeyi göze alır hâle geliyorlar. Varlığın silinmesiyle ortaya çıkan negatif alanı anlamlandırma kaygısı, sonraki iki öykünün de dokusuna işlemiş. Yürümenin İki Çeşidi’nde, bir adamın ayrıldığı kadının evine gizlice girmesini, oradaki yokluğunda kendini seçmeye çalışmasını; Bir Kapı Açılıyor ve Sonra Kapanıyor’daki yok olma oyununda kitabın en uç noktasına dek götürmüş Hotschnig. Bu öykünün ana karakteri kendini, hiç hesapta yokken, onlarca oyuncak bebekle birlikte yaşayan ihtiyar bir kadının evinde bulur. O bebeklerden birinin kendisinin kopyası olduğunu fark edince, oyuncağın rolünü üstelenecektir. Yeri gelmişken, kitabın özgün adının, Die Kinder beruhigte das nicht’in, bu öyküden çekip çıkarılmış bir cümle olduğunu belirtmeliyim: Çocukları yatıştırmadı bu. Apartmandaki çocuklar ihtiyarın oradan taşınacağını duymuştur, fakat haber yüreklerine su serpecek gibi değildir. Hotschnig’in öykülerini biçimlendiren bir çamur çözüldü çözülecek kimliğin kendine kap aramasıysa, diğerinin güvenilmez kulaktan kulağa oyunları oluşu, bu nedenle, akla yatkın bir çeşitleme gibi geliyor bana. Belki Bu Defa, Belki Şimdi’de, aileyi yok olmanın eşiğine getirmiş bir Godot vakası o oyun; Bir Şeyin Başlangıcı’nda kendi uzuvlarını tanıyamama; Odamda Işık Yanıyor’da bir kayıp arama, Sabahları, Öğlenleri, Akşamları’da ise saplantıya dönüşmüş bir trafik kazası vakası. Son öyküye, Tanımıyorsun Onları, Yabancı Onlar’a vardığımda, tek bir anahtarın her kilidi açabilmesini, o kilitler açıldıkça, ana karakterin bildiği insanların onunla tanışmak için can atmasını sanırım bu nedenle yadırgamadım. Kimliğin tutkusu her oyuğa uymaksa, ona kimin, hangi isimle hitap ettiğinin bir önemi kalmayabiliyor. Akla Freud’un unheimlich’inin, o klasikleşmiş tekinsizlik betimlemesinin gelmesi kaçınılmaz, gelgelelim Hotschnig’in klostrofobisi, korkulacak bir şey olup olmadığını bilememenin beslediği kaygıdan ziyade, karakterlerin yuva aradıkça kaybolduğunu görememesinden kaynaklanıyor bana kalırsa. O yarı körlükte, kendilerini bir baş dönmesiyle olsun ödüllendirebilecek güçten yoksunlar. Kitabın merkezine yakın bir yerde, göz ardı edilmesi kolay Karşılaşma’yı, iki sayfayı güç bela geçen o içeriden dışarıya doğru tüketilme tutanağını bu toplamın yüreği saymam bundan. Hotschnig’in yapıtını betimlerken Kafka’nın, Beckett’in adı sık sık geçse de, bir soyağacı şartsa, kanımca Nathalie Sarraute ile Bilge Karasu’nun da adını anmak gerekir. Öykülerin tam da harlanacağı adımda duruvermesi Yönelişler’e, karakterlerin kendi çürümüş çekirdeğine düşkünlüğü ise Göçmüş Kediler Bahçesi’ne yaklaştırıyor, Hotschnig’in kitabını. Huzursuz güzergâhlarındaki yolculukları, çözümsüz aşk tasviriymişçesine, tende, gelecekte ya da mutlulukta çözülmenin bir parmak uzağında bitiveriyor. Bildiğimiz gerçekliğe o kadar da kulak asmayan bu bakma, görme, dokunamama anlatıları biraz da bu son perde noksanlığı dolayısıyla okura gerçekçi geliyor sanırım. Tristan ve Isolde’nin aşkını, farklı farklı katmanlarda, hepimiz sayısız kez tecrübe etmişizdir. BELKİ BU DEFA, BELKİ ŞİMDİ Alois Hotschnig Çeviren: Mustafa Tüzel Yüz Kitap, 2017 80 s.

  • Sancar Maruflu Öykü ve Oyun Yazma Yarışması” sonuçlandı

    Karşıyaka Belediyesi'nin “Sancar Maruflu Öykü ve Oyun Yazma Yarışması” sonuçları açıklandı. Büyük ilgi gören yarışmaya, yurdun değişik yerlerinden çok sayıda yapıt gönderildi ve içlerinden 10 çalışma ödüle, 8 öykü yayınlanmaya değer görüldü. Feyza Hepçilingirler, Öner Yağcı, Sadık Aslankara, Ahmet Önel ve Fergun Özelli’den oluşan Seçici Kurul “Öykü” dalında verilecek ödülleri, yazarları ve yapıtlarıyla şöyle belirledi: Birincilik Ödülü: Başar Yılmaz “Pencere”, İkincilik Ödülü: Sema İşisağ Üçüncü “An-Zaman-Devran”, Üçüncülük Ödülü: Zekeriya Şimşek “Kör Göze Toprak”, 1.Mansiyon: Buket Uçar “Mucize”, 2.Mansiyon: Elmas Özer Koç “Güneş İzmir”. Yayınlanmaya Değer Görülen Öyküler: Hakan Unutmaz “İqbal Mesih Posteri ve İki Elle Tutulacak Güvercinler”, Esra Kahya “Ne Var Ne Yok Dışarıda”, Demet İpek “Temele İnmek”, Metin Boztepe “Otogar”, Muhsin Hançer “Balkon”, Aleyna Coşkun “Hayata Şehir Kala”, Ali Kaya “Bir Zamanlar Karşıyaka-Konak Arası”, Ruşen Ergün “Işıl’ın Kent Yolculuğu”. Füsun Demirel, Hülya Savaş, Füsun Ataman, Yusuf Köksal ve Haluk Işık’tan oluşan Seçici Kurulun, “Oyun” dalında belirlediği sıralama da aşağıdaki yazarlardan ve yapıtlardan oluştu: Birincilik Ödülü: Hüseyin Erdoğan “Adını Sen Koy”, İkincilik Ödülü: Davut Yavuz Arkın “Kent İstasyonu”, Üçüncülük Ödülü: Abdülkadir Bozkurt “İzmir Underground” 1.Mansiyon: Nural Uslu “Manolya Ağacı”, 2.Mansiyon: İlhan Soytürk “Kayıp İnsanlar”. Karşıyaka Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay yarışma ve sonuçları hakkında şunları söyledi: “Yerel yönetim anlayışımızda, geleneksel belediyeciliğin ötesine geçerek, Karşıyaka’mızı “kültür-sanat kentine” dönüştürmek ana hedeflerimizdendir. Yarattığımız koşul ve olanaklarla, yeni sanatçıları ve yapıtlarını ülkemize ve yeryüzüne kazandırmaya çalışıyoruz. Yaşam kalitesi ve toplumsal gelişmişlik düzeyi yanında, kentimizin dününde ve bugününde onurla yer almış sanat insanlarını anımsayacak olursak, Karşıyaka’ya yakışan da budur. Bu düşünceyle sanatın her dalında buluşmalar, ödüller, yarışmalar düzenleyerek, bir yandan farkımızı ortaya koyuyor, bir yandan üstümüze düşen sorumluluğu yerine getiriyoruz. İzmir’imizin ve Karşıyaka’mızın simge adlarından Sancar Maruflu’nun büyük hatırasına ithaf ettiğimiz öykü ve oyun yarışmasıyla, önemli bir adım daha atmanın, edebiyat ve tiyatro alanına yepyeni yapıtlar kazandırmanın sevinci içindeyiz. Yarışma temasının “kent, kentlilik kültürü ve bilinci” olarak seçilmesi, yarışmamızı daha da önemli kılıyor. Özverili emekleri ve titizlikleriyle yarışmamızın seçici kurullarını oluşturan değerli sanatçılarımıza ne kadar teşekkür etsem azdır. Yoğun ve yorucu bir süreçten sonra belirledikleri yapıtlarla, bir yandan değişik sorunlar içinde bunalan sanat dünyamıza yepyeni değerler kazandırdılar, bir yandan da umutlarımızı tazelediler. Bu uğurda çalışmaya asla ara vermeyecek, sanatın değişik dallarında emek verenleri onurlandırmayı sürdüreceğiz. Başta ödüle değer görülenler olmak üzere, yarışmamıza katılan her yazarımızı yürekten kutluyorum.” “Sancar Maruflu Öykü ve Oyun Yazma Yarışması”nın ödül töreni, “27 Mart Dünya Tiyatro Günü” kutlama etkinlikleri kapsamında, 26 Mart 2022’de Belediye Tiyatrosunun “Fosforlu Cevriye” oyununun öncesinde yapılacak. Karşıyaka Belediyesi’nden yapılan açıklamada, ödül alan ve yayınlanmaya değer görülen yapıtların kısa sürede basılacağı, birincilik ödülüne değer görülen oyunun Belediye Tiyatrosu repertuvarına alınacağı, ödüllü oyunların Devlet Tiyatrolarına ve ülkemizdeki büyükşehir tiyatrolarına gönderileceği belirtildi.

  • Kırsal ve yoksul Endonezya'nın cüretkâr portresi

    Şairane, küstah üslubu ve politik tavrıyla Kaplan Adam, trajik ve acımasız bir evlilikle bağlanan iki sorunlu ailenin ve o kadere damgasını vuran, bedeninde doğaüstü, dişi bir beyaz kaplanı gizlemek dışında tamamen sıradan bir delikanlının, Margio’nun hikâyesi. Ressam Enver Sedat’ın cesedi bulunduktan kısa süre sonra polis, katilin o olduğundan hiç kuşku duymaksızın Margio’yu tutukladı. Fakat uysal ve saygılı bir delikanlı olarak bilinen Margio’yu bir adamın boğazına dişlerini geçirip onu böyle vahşice katletmeye iten şey, kasaba halkının merakını celbeden bir sır olarak kalacaktı. Şairane, küstah üslubu ve politik tavrıyla Kaplan Adam, trajik ve acımasız bir evlilikle bağlanan iki sorunlu ailenin ve o kadere damgasını vuran, bedeninde doğaüstü, dişi bir beyaz kaplanı gizlemek dışında tamamen sıradan bir delikanlının, Margio’nun hikâyesi. Aynı zamanda yakın geçmişindeki şiddet ve istismarın etkileriyle boğuşan, adalete susamış, efsaneler ile gerçek dünyanın birbirine girdiği, kırsal ve yoksul Endonezya'nın cüretkâr portresi. Eka Kurniawan (28 Kasım 1975 doğumlu) Endonezyalı bir yazar ve senarist. 2016 yılında Kurniawan, prestijli Man Booker Uluslararası Ödülü'ne aday gösterilen ilk Endonezyalı yazar oldu. Eka Kurniawan, Batı Java, Tasikmalaya'da doğdu ve küçük bir sahil kasabası Pangandaran'da büyüdü. Yogyakarta'daki Gadjah Mada Üniversitesi'nde felsefe okudu. Kurniawan şu anda Jakarta'da yaşıyor. Romanlar, kısa öyküler, film senaryoları, bloglar ve denemeler yazıyor. Eserleri 24'ten fazla dile çevrildi. Güzellik Bir Yaradır adlı romanı, The New York Times tarafından dikkate değer 100 kitap listesine dahil edildi. Kitapta sihirli gerçekçiliğin kullanılması, Gabriel García Márquez ile karşılaştırmalara yol açmıştır. Kurniawan, Güzellik Bir Yaradır'ın ne tarihi bir roman ne de Endonezya tarihi hakkında bir kitap olduğu konusunda ısrar etti. Kurniawan'ın "toplumsal meselelere kafa kafaya değil, yüksek dozda sürrealizm ve alaycı mizahla yaklaşma" tarzı da Haruki Murakami ile karşılaştırmalar yapıyor. "Pramoedya Ananta Toer'den bu yana Endonezya'nın en iyi yazarı" ve "Endonezya'nın en heyecan verici yazarı" olarak tanımlanmıştır. 2016'da Palari Films, Kurniawan'ın İntikam Benim, Tüm Diğerleri Nakit Öder adlı kitabının bir film uyarlamasının, senaryoyu Kurniawan ile birlikte yazacak olan Edwin tarafından yönetileceğini duyurdu. Filmin 2021'de gösterime girmesi bekleniyor. KAPLAN ADAM Eka Kurniawan Domingo Yayınevi, 2022 Çeviri: Seda Çıngay Mellor 192 s.

  • “Yalnızlık ömür boyu…”

    Burak Soyer, Menekşe Gülben'in ilk öykü kitabıYalnızlık Bakanlığı üzerine yazdı: "Hepimiz yalnızız! Bize, paylaşılması teklif dahi edilemeyen bu olguya eşlik edecek bir kitap çıktı Amorf Kitap’tan." Menekşe Gülben, ilk kitabı Yalnızlık Bakanlığı’nda, ‘ebedi dostumuz’ yalnızlıkla ilgili öyküler anlatıyor. Kimi zaman parkta, kimi zaman şatafatlı bir evde bazen de göl kenarında karşılaştığımız yalnızlara, ‘tali yol’dan değil ana yolu kullanarak götürüyor bizi. 18 Ocak 2018 tarihinde Euronews Türkiye’nin internet sitesinde yayınlanan bir haberden: “İngiltere'de başbakanlık ofisinden yapılan açıklamada 'yalnızlıktan sorumlu bir bakanlığın' kurulduğu belirtildi. Araştırmalara göre ülkede yaklaşık dokuz milyon kişi bu sorunla yüzleşiyor. Projenin temellerini 2016 yılında aşırı sağcı bir kişi tarafından öldürülen İşçi Parti milletvekili Jo Cox atmıştı. Spor ve Toplum Bakanı olarak kabinede yer alan muhafazakar milletvekili Tracey Crouch'un yalnızlık bakanı olarak da görev yapacağı belirtildi. Bu görevden dolayı gurur duyduğunu ifade eden Crouch, "İngiltere'de yalnızlıktan ötürü acı çeken milyonlarca kişiye yardım etmek için elimizden geleni yapacağız" dedi. Devamında da “İngiltere Ulusal İstatistik Ofisi verilerine göre, İngiltere'de 200 bine yakın yaşlı insan, aylar boyunca hiç kimseyle konuşmadan yaşıyor. Engelli gençlerin yüzde 85'iyse yalnızlıktan şikayetçi” olduğu ifade ediliyor. Daha sonrasında Japonya ‘yalnızlık’ konusuyla ilgili bir birim kurdu. Kıssadan hisse: Hepimiz yalnızız! Bize, paylaşılması teklif dahi edilemeyen bu olguya eşlik edecek bir kitap çıktı Amorf Kitap’tan. İsmi Yalnızlık Bakanlığı. ‘Kalem sahibi’ Menekşe Gülben. Bilgi Üniversitesi Karşılaştırmalı Edebiyat bölümünden mezun olan ve yaklaşık on yıldır Türkiye kültür sanat alanında yazarlık yapan Menekşe Gülben’in bu ilk kitabı dokuz öyküden oluşuyor. İnsanı ürküten, ruhunu karartan o ‘sessizlik anlarını’ kağıda dökerek başlamış yazıya. O anlar bir şekilde yalnızlığında arkadaşı olmuş yazarın anladığım kadarıyla. Zira dokuz öykü yani kitabın yapı taşı yalnızlık üzerine kurulu. Özneler değişse de tek başlarınalar dünyada değil gezegende. Kitapta bunu ilk dışa vuran gariban mendil satıcısı Serap oluyor. Her gün mendil satmaya geldiği parkta karşılaştığı genç kadınla sohbetinde hayalini anlatıyor ona şu cümlelerle: “Yalnızlık Bakanlığı. Bütün mahallede yalnız yaşayan çok kişi var. Gül Teyzem mesela, kocası öldü, kızı evlendi, oğlu hayırsız çıktı nerede olduğu belli değil. Kadın bir başına yaşıyor seksen yaşında. Ne yapsın şimdi kadın? Yaşlı olması bir şey değil de yalnız… Yalnızlık Bakanlığı onun her türlü ihtiyacını karşılayacak. Ben bazen eve dönerken ekmek alıp götürüyorum ama yeter mi? Ya da eczacı? Namık Amca. Onun da karısı kanserden öldü, adam kaldı tek başına. Çok üzülüyorum ona da hep eczaneye gelen gidenle sohbet ederek geçiriyor günlerini. Bayramlar yalnız, Ramazan sofrası yalnız, yılbaşı gecesi nar kıracak kimi kimsesi bile yok bu insanların. Ben hele bir evleneyim, hele bir Ankara’ya gideyim şu bakanlığı kurayım, Gül Teyze ve Namık Amca gibi Türkiye’nin dört bir yanında yalnız kim varsa, onları bırakmayacağım.” Menekşe Gülben de kitabında kuruyor ‘Yalnızlık Bakanlığı’nı. “Yaşam sabredilmesi gereken bir yer olmamalı,” diyerek cebinde uyku ilaçlarıyla ‘başka alemlere’ yol alan yalnızlar var mesela kitapta. Namluyu kafasında dayayıp tetiği çeken karısının bahçeye ektiği tek çiçek olan begonvillere on yedi sene bakıp, begonviller gidince o da giden bir adam da var. Bir tek paranoyaları olan kayışı koparmışlar da mevcut. Kadınla erkeğin kelimelerle birlikte birbirinin yerine geçtiği ya da bizi “Belki böyle bir ayrım yoktur” dedirttiği, intiharı, ölümü cebinde taşıyan insanlarla tanıştırıyor Menekşe Gülben Yalnızlık Bakanlığı’nda. Hem de hiç dolambaçlı yollara girmiyor. Ana yoldan götürüyor gitmek istediğimiz yere. Levhada da ‘Yalnızlık Bakanlığı’ yazıyor. YALNIZLIK BAKANLIĞI Menekşe Gülben Amorf Kitap, 2021 96 s. Tür: Öykü

  • 2022 PEN Şiir Ödülü Türkan İldeniz'in oldu

    PEN Türkiye tarafından verilen şiir ödülünün bu yılki sahibi Türkan İldeniz oldu. PEN Türkiye tarafından yapılan açıklamada “Şiir tanışmak olduğu kadar unutmamak, unutturmamak, hatırlamak da sayılır. Bazen hatırlanan tek bir şiiri bile bir şairi uzun yıllar yaşatır. O şiir ya da şiirler de okura, edebiyat tarihine ve şiir ortamına değerli anılar bırakır ve yazıldığı günleri yeniden yaşatır. Bundan ‘Şiir her anlamda yaşatır’ gibi bir sonuç çıkıyor ki, doğrusu organik bir yazı, seslenme, bellek türü olarak şiire de bu yakışır. Bu yılki PEN Şiir Ödülü’müzü de işte bu duygularla çok değerli bir şairimize sunmanın kıvancını yaşıyoruz. PEN Türkiye olarak oy ve gönül birliğiyle 2022 PEN Şiir Ödülü’nü Sevgili Türkan İldeniz’e büyük bir mutlulukla sunuyoruz” denildi. Ödülün gerekçesi; “Şiirin bir öngörü olarak, yapısında her zaman bir gelecek ufkunu var etmesi; şairin sezgisiyle gününden daha ötede bir şiiri ortaya koymasının, aynı zamanda kendini, yaşamını da ortaya koyması anlamına geldiği; şiirdeki öncü atağıyla açtığı kapıdan sonrasında çok sayıda kadının özgürleştirici bir eylem olarak şiire başlaması; şiirindeki kışkırtıcı, cesaretlendirici havanın, şair kadınları kadınlık ve şiir bilincini buluşturan bir şiire yüreklendirmesi; toplumsal düzende olduğu gibi edebiyat ve şiir düzeninde de erkek egemen ağırlığa, baskıya karşı, doğayla ve doğasıyla bağını hiç koparmamış olan kadının, düşünsel, ruhsal, doğal arzu, istek ve hazlarını benzersiz bir biçimde şiire getirmiş olması nedeniyle, 2022 PEN Şiir Ödülü’nün Değerli Şairimiz Türkan İldeniz’e verilmesi oy birliğiyle kararlaştırılmıştır. Şairimizi kutluyor, yeni kitaplarında buluşmayı diliyoruz” olarak ifade edildi. Türkan İldeniz, Düzce'de doğdu. İlkokulu ve ortaokulu Düzce'de okudu. 1956 yılında İstanbul Kandilli Kız Lisesi'nden mezun oldu. 1957'de girdiği İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni yarıda bıraktı, evlendi. İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nde 20 yıl memurluk yaptıktan sonra emekliye ayrıldı. Şiirleri, Onüç, Varlık, Seçilmiş Hikayeler, Dost, Pazar Postası, Yelken, Yeni İnsan, Türk Dili, İnsancıl, Evrensel Kültür, Gerçek Sanat, Güzel Yazılar dergilerinde yayınlandı. Duygu yüklü şiirlerindeki romantik ve başkaldırıcı kadın kimliğiyle dikkat çekti.

  • Öykü: Tereddüt

    Kim demişti erkekler ağlamaz diye. Erkekler de ağlardı. En güzel erkekler ağlardı bana göre. Semanur Bozok Sabuncu Bir fotoğraf yolladım gittiğimin ikinci günü. Kaldığım odanın penceresinden çektiğim. Birbirinin aynısı çam ağaçlarıyla sıralı düz, uzun kaldırım görünüyor penceremden. Şehrin en kalabalık caddesi. El ele yürüyen sevgililer, enstrüman çalan gençler. Kendi halinde akan insan seli. Fotoğrafın altına şehrin en meşhur caddesine bakan yerden bir ev tuttuğumu yazdım. Havaalanında ayrıldığımız o günü unutamıyorum. Annemin hıçkırıkları, babamın suskunluğu oturmuştu içime. Dişlerimi sıkmıştım ağlamamak için. Uçak masmavi gökyüzünü delerken gözyaşlarım sessizce akmıştı yanaklarıma. Kim demişti erkekler ağlamaz diye. Erkekler de ağlardı. En güzel erkekler ağlardı bana göre. Evden ilk ayrılışım değildi bu. Liseyi yatılı bir okulda okumuştum. Üniversiteyi de uzak bir şehirde. İki ayda bir eve gelirdim. Hiç hasretlik çekmemiştim. İlk uçağa binişim, ilk çok uzaklara gidişimdi. Dil eğitimi için hocamın aracılığıyla İngiltere’de bir kurs ayarlamıştım. Oradan alacağım sertifikayla döndüğümde iş bulmam kolaylaşacaktı. Zar zor ikna etmiştim ailemi. Özellikle annem gitmemi hiç istemiyordu. Yol masrafı olmasın diye kursa yakın bir ev tutmuştum. Bir de yabancı ev arkadaşı ayarlamıştım. Steve’le kurstan tanışıyorduk. Dil pratiğim için yabancı bir ev arkadaşının çok daha iyi olacağını düşünmüştüm. İlk başta belli etmese de beraber kalma fikrine sıcak bakmamıştı. Biliyordum. Sabahları erken kalkmam kahvaltı hazırlayıp Steve’i beklemem önyargılarını kısa zamanda kırmıştı. Kurstan arta kalan zamanlarda saatlerce yürüyor etrafı keşfetmeye çalışıyordum. Parkları, müzeleri tarihi yerleri kısa zamanda öğrenmiştim. Steve bir pizzacıda çalışıyordu. Kurs çıkışlarında ara ara yanına uğruyordum. Patronu Selami abiydi. Rizeliydi Selami abi. Sene yetmiş yedide çalışmaya gelmiş bir daha dönmemişti memlekete. Burada öğrendiği pizzacılığı ilerletmiş farklı yerlerde iki lokanta daha açmıştı. Türk müşterilerinden fazlaydı İngiliz müşterileri. Bu şehirde yaşamak adım başı para harcamak demekti. Babamın gönderdiği para ile olmayacaktı. Gide gele tanışıklığı ilerlettiğim Selami abiden bana da bir iş vermesini istedim. Ne iş olsa yapardım. Bir yandan çalışıyor, bir yandan kursa devam ediyordum. Lokantaya gelen müşterilerle pratik yapma imkanı bulduğum için de mutluydum. Selami abi tam paylaşmasa da kıyısından köşesinden mesleğin inceliklerini anlatıyordu bazen. “ Bak herkes sarı biber sevmez her pizzaya koymayacaksın biberi. Mozzarella en son konmazsa yanar. Bunlar önemli aslanım aklında tut’’ derdi. Üç yüz atmış gramlık una kaç gram yaş maya, kaç gram şeker konulacağına kadar öğrenmiştim. Dil seviyem ne olurdu bilinmez ama pizzacılıkta ilerlediğim kesindi. Günler eriyip giderken özlemim de büyüyordu. Her akşam görüntülü konuşuyordum annemle. Babam yoğun çalıştığından eve geç geliyordu. İşleri bozulmuştu babamın. Toparlamaya çalışsa da borçlar iyice birikmişti. Annemin kötü günler için sakladığı bilezikler satılmıştı çoktan. Kötü gidişatı saklamaya çalışsalar da durumun farkındaydım. Annemi, biraz da kendimi rahatlatma isteğimden “Paraya ihtiyacım yok. Pizzacıdan aldığım kursa da eve de fazlasıyla yetiyor. Bana artık para göndermeyin anne’’ dedim. Annem “Olur mu oğlum öyle şey. Senin paran her zaman hazır. Bizi düşünme sen, okumana bak’’ dedi. “Yok valla yetiyor anne aldığım para. Babam sıkışmasın. Yetmezse söylerim’’ dedim. O sabah uyandım. Kurs ücretinin ödenme günü yaklaşıyordu. Titizlikle biriktirsem de bin pound açığım vardı. Önümüzdeki ay ödesem desem kabul ederler miydi acaba? Taksit imkanı yok demişlerdi ilk başta. Selami Abiden istesem haftalığımı alalı üç gün olmuştu. “Napıyon oğlum bu kadar parayı’’ diyeceği kesindi. Ev arkadaşıma sorsam onun hali benimkinden beterdi. İş yerinde birkaç kişiye söyleyecek oldum. Çekindim, isteyemedim. Bir taraftan pizzaları dağıtıyor, bir taraftan boşalan masaları topluyordum. Aklım tedarik etmem gereken paradaydı. Ya atılırsam, ya o sertifikayı alamadan gitmek zorunda kalırsam. Emeklerim, hayallerim boşa gidecekti. Oturmadan çalışıyordum. Zihnim dağılsın istiyordum. Akşam olmuştu böyle böyle. Selami abi diğer iki lokantaya mal götürecekti o akşam. Kasadaki parayı hesaplayıp günü kapatma görevini bana vermişti. Herkes gidince terli ellerime aldığım bir tomar parayı dikkatle saymaya başladım. Saydıkça terliyor, saydıkça elimdeki tomar büyüyordu. Bunca paranın içinden bin poundunu alsam anlar mıydı Selami abi? Alnıma yazılacak hırsız damgasını alacağım sertifika siler miydi acaba. Çöpe gidecek olan altı aylık emeğim miydi? Annemin bana olan güveni mi? “Küçükken benim oğlum yapmaz öyle şeyler’’derdi. Güvenirdi her konuda bana. Bir kere hayal kırıklığına uğratsam annemi tamir edemez miydim sonra. Saymayı bitirdim. Kasayı kilitleyip, ıslak ellerimi gri pantolonumun dizlerine sildim. Kapadım dükkanı. Gece yarısı olmuştu çoktan. Evin yolunu tuttum. Günlerdir uykusuzdum. O gece rahatça uyudum. Sabah olunca ilk iş kursun yolunu tuttum. Böyle olmayacaktı. Kurs idaresiyle açık açık konuşacaktım. Bu paranın tamamını bir anda ödeyemeyecektim. Sekreterliğin kapısını çekine çekine çaldım. Esmer kıvırcık saçlı sekretere utana sıkıla derdimi anlattım. Kurs kayıtlarından adıma bakan sekreter “İyi ama sizin ödemeniz zaten yapılmış. Herhangi bir borcunuz bulunmamaktadır ” dedi. Şaşkınlıkla “ nasıl yani kim ne zaman yapmış diye’’sordum. Kadın “Dün sabah Selami Uyanık tarafından’’ diye cevap verdi. Ne diyeceğimi bilemedim o an. İçim içime sığmıyordu. Dışarı çıkınca telefona sarıldım. Selami Abiyi aradım hemen. Son zamanlardaki düşünceli halim dikkatini çekmiş. Olanları ev arkadaşımdan öğrenmiş. Teşekkür etmeme fırsat vermeden “Dükkan çok kalabalık bizim oğlan buraları boşlama hemen gel’’ dedi.

  • "İyi niyet" nasıl delirtir?

    Sarı Duvar Kâğıdı ve Diğer Öyküler, yalnızca yazdıklarıyla değil aktivist kimliğiyle de tanınan Charlotte Perkins Gilman'ın yedi öyküsünü bir araya getiriyor. Gilman, yaşadığı dönemin çok ilerisinde fikirlere sahip ve bu fikirleri eserlerine yüksek empati kabiliyetiyle aktaran, feminist edebiyatın ilk ve önemli isimlerinden. Çalışmak yok. Sosyalleşmek yok. Yürüyüş yok. Yazmak yok. Sarı duvar kâğıdı var; saatler boyu bakmak serbest. Gilman, kadın hastaları dinlemek yerine ısrarla yatak istirahati öneren, dönemin cinsiyetçi tıp yaklaşımını topa tutuyor. Gilman'ın doğum sonrası deneyimlerinden de yararlanarak kaleme aldığı "Sarı Duvar Kâğıdı", yeni doğum yapmış bir annenin tedavi adı altında deyim yerindeyse hapsedilerek deliliğe sürüklenişini anlatan, feminist edebiyatın değerli bir örneği. Charlotte Perkins Gilman 1860'ta Hartford Connecticut'ta doğdu. Çok kısıtlı bir eğitim gören Gilman, bir süre Rhode Island Tasarım Okulu'na gitti. 1884'te sanatçı Charles W. Stetson'la evlendi. Yazar bu evliliği süresince yazarlık kariyeri ile "ev kadınlığı" arasında melankolik gidip gelmeler yaşadı ve sonunda 1888'de kızıyla Pasadena'ya taşındı ve 1894'te eşinden ayrıldı. California'da olduğu 1892 yazında Sarı Duvar Kağıdı'nı kaleme aldı ve öykü The New England Magazine'de yayımlandı. Birçok feminist metnin ilham kaynağı olan öykü, otobiyografik izler de taşır. 1898'de yedi dile çevrilen ve tartışma yaratan bir manifesto niteliğindeki Kadın ve Ekonomi'yi yayımladı. Manifestosunda kadının anne ve eş olarak kısıtlanan yaşantısının romantikleştirilmesine karşılık ekonomik özgürlüğünü vurguladı. Amerikan edebiyatına 200'den fazla öykü kazandırdı, bu öykülerde kadının toplumdaki yerini, toplumsal cinsiyet rollerini ve kadın haklarının yetersizliğini ele aldı. 1909'dan 1916'ya aylık feminist makaleler ve kurgu eser­ler dergisi Forerunner'ın editörlüğünü üstlendi; 1915'te Woman's Peace Party'i kuran Jane Addams'a eşlik etti. 1935'te kanser olduğunu öğrendi ve yaratıcılığını etkileyeceği düşüncesiyle yaşamına son verdi. SARI DUVAR KAĞIDI VE DİĞER ÖYKÜLER Charlotte Perkins Gilman Can Yayınları, 2021 Çeviri: Ayşen Taşkent Ekmekçi Tür: Öykü 120 s.

  • Öykü: aday adayı

    o parkta o bankta uyuklayan yalınayaklı o adamın yanı başına bıraktığım kötürüm babamın pabuçlarını, oradan kaçana dek. sonra.. sonra hayat yok. yâni çıplağım, çırçıplak, daha da rutûbetli bir dört duvara mahkûm. tan doğan kötürüm babamın pabuçlarını giydiydim o ölene ve bir parkta bir bankta uyuklayan yalınayaklı adamın yanı başına bırakıp kaçana dek. sonra.. sonra hayat yok. yâni çıplağım, rutûbetli bir dört duvara mahkûm. anılarını taşıyamayanın ömrü küf. lâf çok! az ekmek-su, boş bakışlı pencere, her dâim gri gök ve uzak. parmakları irin bağlamış ayaklarımın, ellerim pelte: çürümeye az var. neyse. çapaklarım çatlağında gizli aynanın, gözyaşlarım tuzbuz bu güz de. dillerim düğümleneli çok olmuş. tükenerek ölmeyi seçtim ben. inme inse neylerdim, bilemedim. baba yâdigârı ne varsa eriyor benle. pencereden gelip geçenler.. derken, hey! dedim o adama; onlar babamın! fırlatıp kaçtı tabana kuvvet, atladım camdan, aldım bir çifti geçirdim ayaklarıma, yürüdüm, koştum, koştum ve oturdum o parktaki o banka: yağmur: altımı ıslatarak uyanmışım der miyim hiç, hiç der miyim rüyaymış meğer ya da düşümü kırdım on ikisinden… dalmışım: babam: ‘pek zâhmet veriyorum oğlum sana.’ ne zahmeti baba! ‘yeme-içme, tuvalet, banyo…’ rica ederim, yeter ki başımda olun siz. ‘baş belâsı olur gayrı benden.’ lütfen öyle demeyin, varlığınız yeter. ‘yeter artık diyorum ben de.. öldür beni.’ öldürdüm. on üç yıllık yalvarışın, her günkü ‘bulacağım huzûr için lillâh aşkına!’ andının, ‘para-pul derdin de olmayacak’ gazına gelişimin sonrasında boğdum onu yastıkla: gıkı çıkmadı: the end. polise teslîm olduğumda, “babanızın yazılı beyânı ve ötenazi kanunu gereği serbestsiniz” dendiğinde o parka doğru koştum, o parkta o bankta uyuklayan yalınayaklı o adamın yanı başına bıraktığım kötürüm babamın pabuçlarını, oradan kaçana dek. sonra.. sonra hayat yok. yâni çıplağım, çırçıplak, daha da rutûbetli bir dört duvara mahkûm. anılarını taşıyamayanın ömrü küf ve kan. lâf çok ve güzâf! daha az ekmek-su, daha da boş bakışlı pencere, her dâim gri, gıpgri gök ve uzak ve uzak, çok uzak derken, parmaklarım kopacak kıvama geldi uykumdan önce. dişlediğim ekmek ve dudaklarımı uzattığım su kadarım. elden-ayaktan ve akıldan kesilmeme az var. hissediyor gibiyim lâkin yalnızlığımı! beni kim öldürecek?! pencereden arandım: şu kadın, yapamaz.. o, daha çocuk.. bu da çok yaşlı.. hey! bakar mısınız? ‘“buyur amca.’’’ sizden bir ricam olacak. ‘“elbette.’’’ beni öldürür müsün? ‘“yaaa git işine.’’’ çok param var ama. ‘“siz beni ne sandınız? ’’’ kâtilim ol, zengin ol. ‘“belâ mısın sen!’’’ sen olmazsan başkası… ‘“ya yeter.. vur kendini… ’’’ gösterince ellerimi, önce suspus, sonra ‘“bu ne hâl?!’’’ şimdi yapacak mısın? ‘“hastaneye falan git.’’’ çürüyorum zâten. ‘“tedâvî olsanıza!’’’ tedâvîsi yok. ‘“yapamam ben.’’’ bak dedim son koz olarak çürümüş ayaklarımı da gözlerine sokarak, benden hayır yok. ‘“ne verceksin?’’’ ne istersen. ‘“o kadar yâni?!’’’ para dert değil. ‘“bahçeden mi yoksa kapı…’’’ pencereden gir. ‘“nasıl olsun?’’’ yastıkla boğ. ‘“para?’’’ komidinin, gardırobun, yemek, banyo dolabının çekmecesinde. ‘“siz verin!’’’ elimi süremem ki. ‘“tamam.. nerde?’’’ kanepede.. hırsız-kâtil süsü. ‘“ya yakalanırsam?’’’ sorun yok dedim; “ölenin yazılı beyânı ve ötenazi kanunu gereği serbestsiniz” diyecektir polis. boş bakışlı pencere, her dâim gri, gıpgri gök ve uzak ve uzak, çok uzak derken, ‘“tamam’’’ dedi, boğmaya başlayacaktı ki, kapı! öttü, bir daha öttü, upuzun şakıdı zilli kuş: ‘oğlum açsana, ellerim dolu.’ açtım. ‘dışarısı buz ve pek kalaba.’ kof başımı salladım. ‘sen ne yaptın?’ dedi; ‘bitti mi öykü?’ sürüyor dedim, pencereden alelâcele atlatıp tabanlarını yağlattığım hırsız-kâtil aday adayının ardından aklım-fikrim, rûhum, ömrüm el sallarken, az kaldı sona dedim, az kaldı, pek az, pek az…

  • Önce beyaz kızı vuruyorlar.

    Nobel ve Pulitzer ödüllü Toni Morrison, organize kötülüğün kökenlerine indiği Cennet'te, ırkçılığı deri renginden çıkarıp iktidar ilişkileri eksenine oturtarak folkloru, tarihi, hafızayı ve insan doğasının derinlerinde yatan marazları, toplumsal travmaların karmaşık yapısını çözümlemek için birer enstrüman misali kullanıyor. Ruby köyü, özgürleşmiş kölelerin torunlarının kurduğu, son derece korunaklı, katı kurallarla yürüyen, yarım yüzyıldır kendi kendine yetebilen bir "cennet"tir. Fakat Sivil Haklar Hareketi'nden Vietnam Savaşı'na, karşı kültürden kuşak çatışmasına, '60'lı yılların bütün çalkantıları Ruby erkeklerinin huzurunu kaçırmaya başlar ve kadınlar her zamanki gibi günah keçisi ilan edilir. Sonuç ise kaçınılmazdır; tesadüfi gibi görünen çıkışlarla giderek köyün yakınlarındaki Manastır'a sığınan kadınlara karşı harekete geçen bu ataerkil cennet sakinleri, kendilerinin de bir zamanlar maruz kaldığı acımasız cezalandırma yöntemlerine başvurarak yeryüzünü ve gökyüzünü kızıla boyar. Nobel ve Pulitzer ödüllü Toni Morrison, organize kötülüğün kökenlerine indiği Cennet'te, ırkçılığı deri renginden çıkarıp iktidar ilişkileri eksenine oturtarak folkloru, tarihi, hafızayı ve insan doğasının derinlerinde yatan marazları, toplumsal travmaların karmaşık yapısını çözümlemek için birer enstrüman misali kullanıyor. Toni Morrison, Howard ve Cornell üniversitelerinde edebiyat eğitimi aldı. Tezini Virginia Woolf ve William Faulkner'in eserleri üzerine hazırladı. Texas Southern Üniversitesi'nde ve Howard'da İngilizce dersleri verdi. İlk romanının tohumlarını da Howard'da katıldığı bir yazı grubunda attı. Daha sonraki yıllarda editörlüğün yanı sıra akademide ders vermeyi sürdürdü. 1989-2006 yılları arasında Princeton Üniversitesi Beşeri Bilimler kürsüsünde görev yaptı. National Book Critics Circle Award, American Book Award, Presidential Medal of Freedom, National Humanities Medal ve Sevilen adlı kitabıyla Pulitzer gibi pek çok önemli ödüle layık görülen Toni Morrison, 1993 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanarak, bu ödülün verildiği ilk siyahi kadın oldu. CENNET Toni Morrison Sel Yayıncılık, 2022 Çeviren: Püren Özgören Türü: Roman 344 s.

  • Yürek Dağlayan Bir Ağıt ‘Cevizin Şarkısı’

    Peyman Ünalsın Gökhan, Aslı Tohumcu’nun, rüyalarla büyülerin, insanüstü güçlerin iç içe geçtiği tekinsiz bir mekânda, okuru simgelerin, mitlerin arayışına sürüklediği masalsı romanı, Ceviz Ağacı hakkında yazdı: "Elli dokuz sayfalık bu incecik roman sembolleri, metaforları ile bizi araştırması son derece keyifli bir bilmecenin içine alıyor. Çocukluğumuzun elma şekerlerinin tadını bulamıyoruz bu zifiri hikâyede. Zehir zemberek acı, yakıyor boğazımızı." Aile seramik atölyesine benzer. Aydınlık, ferah, güvenli. İçine girdiğinde kalbini huzur kaplar ve ayrılmak istemezsin. Saatler geçer, anlamazsın. Seninle aynı atmosferi paylaşan heveskârlarla kurduğun sohbetlerde düşüncelerin zaman zaman çelişse de, sonuçta aynı emel için oradasındır. İyi niyetle, dostça, sıcak bir bardak çayın ortak keyfini sürersiniz. Çünkü amaç bellidir; mükemmeli yaratmak. Malzemeleri özenle seçersen ve elinin tüm marifetiyle yeteneğini itinayla işlersen ortaya hayranlık uyandıran ürünler çıkarabilirsin. Ama yok, işin içine, şeytan zalimliğiyle, hile hurda karıştırırsan, görünüşte sorunsuz, gel gör ki ergonomide kusurlu ürünler yaratırsın. Yavaş yavaş şekillenen her bir parçaya sevgiyle, hevesle, özenle muamele edersen baktıkça insanın içini açan, kullandıkça işlevselliğinden memnuniyet duyulan, iftiharla sergilenecek eserler çıkmaması mümkün değil. Aslı Tohumcu’nun Ocak ayında İletişim Yayınları’ndan çıkan son romanı Cevizin Şarkısı’nda hikâye ettiği aile, oraya buraya savrukça fırlatılıp atılan, sevgiden uzak, hor kullanılan, bakımsız, kırık dökük seramik kap kacağın olduğu pespaye bir atölye misali. Kuruyup dökülen deri parçaları gibi soyulmuş evin duvarları, yivlerinden kurtulmuş dolap kapakları, parmaklarından sökülen tırnaklarına benziyor. Kasvetli, küf kokulu, eski püskü Aslı Tohumcu’nun yarattığı mekân. Bahçedeki ceviz ağaçları nesillerdir şahit orada yaşananlara, onların şarkısını söylüyor. Sufi anlatımında cevizin metaforik anlamına bakarsak aslında romanın adını ‘Hakikatin Şarkısı’ olarak da açıklayabiliriz. Tasavvuf edebiyatında çoğul çağrışımları var cevizin. Ağacın gövdesi insan bedenini simgelerken, meyvesi insanın kafasını, cevizin kozu insan beynini, zarı beyin zarını, içindeki yararlı içerik hikmeti, yağı da aklı temsil eder. Ayrıca ceviz nefsin de metaforudur. Mevlâna cevizi insan ve ölüm bağını anlatmakta kullanmıştır. Elli dokuz sayfalık bu incecik roman sembolleri, metaforları ile bizi araştırması son derece keyifli bir bilmecenin içine alıyor. Çocukluğumuzun elma şekerlerinin tadını bulamıyoruz bu zifiri hikâyede. Zehir zemberek acı, yakıyor boğazımızı. Karanlık, tekinsiz bir dehlize çeker gibi katıyor bizi o kötücül, kasvetli, acı dolu hava solunan evin içine. Büyük harfler bile önemini yitiriyor. Bütün sinirlerini uyuşturan, sadece şiddeti çağrıştıran, kan dondurucu, kendi uğursuz dünyalarına hapsolmuş kadınların dünyasına, ateşe atar gibi atıyor okuru. Üçüncü tekil şahıstan dinliyoruz, çünkü ne kadar gözü kara da olsa, hiçbir yaralı kuş anlatamaz hangi şiddet dolu acılara gark olduğunu, kanadını kimlerin kırdığını, yuvasını yaşanmayacak cehenneme döndürdüğünü, cesaret edemez buna. Sezen’le tanışıyoruz. Doğup, büyüdüğü, sakatlandığı evi kundaklayan Sezen. Evdeki kadınların en yüreklisi, en cesuru. Belki de en gençleri olduğundan cüret ediyor. Belli bir sosyo ekonomik statüye dâhil olan geleneksel aile yapısında kadınlar kocalarına karşı gelemez. Erkeğin sözü geçer. Kadın itaat eder. Kızları da tıpkı anneleri gibi ezilmeye mahkûmdurlar. Nesil değiştikçe kadınların bakış açıları değişmeye başlar. Ailenin kız torunu zincirin zayıf halkasıdır artık. Daha asi, daha gözü pek. Sezen, canlı cenazeye dönen, donuklaşan annesi Ayşegül, ölüm koktuğu için sarılıp öpemediği teyzesi Cemile, ailenin diğer kadınları kadar güzel olamadığı ve itibar göremediğinden hayal kırıklıklarının acısını annesini tetikleyerek yatıştıran teyzesi Elif ile salonun ortasına gömülü iki canavarın kokusunu genzine çeker. Okkalı bir tükürük savurur cesetlere. Zafer kazanmış bir eda ile geyiğe biner ve arkasına bakmadan gider. Geyik, arketipsel sembolizm açısından kişisel yolculuğuna çıkan Sezen’in Anima’sını temsil ediyor. Ve okuyacağımız hikâyenin dişil sembolü aynı zamanda. Farklı bölümlerde karşımıza çıkıyor. Hatta reenkarnasyonu bile çağrıştırıyor. Aslı Tohumcu şu ithaflarla başlıyor romanına; “bana bu hikâyeyi yazma cesaretini veren duygu’ya… canavarlarından kurtulmaya çalışan bütün kadınlara…” Duygu bu hikâyenin öznelerinden biri mi, şahidi mi, bilmiyorum. Her iki rol de taşınması ağır bir yük bence. Ama Aslı Tohumcu’nun en hassas olduğu yarasını kazımış, oraya zehrini akıtmış ve kabuğun altından böylesine masalsı bir roman çıkmış. Şiddet gören, tacize uğrayan, enseste maruz kalan, bıçak darbeleriyle vücudu delik deşik edilen, boynu kesilen kadınlar Tohumcu’nun meselesi. Romanlarında, öykülerinde kelimelerini o kadınların şerefine bir araya getirir ve okurken o kadınların duygudaşı oluyoruz. Ayşegül, Cemile ve Elif, Ayşegül’ün kızı Sezen’in yardımıyla anneleri Suzan’ı ve Muhtar Dedelerini öldürüp evin salonuna gömerler. Üzerine, anneanneleri Meryem’in bahçedeki ağaçtan topladığı cevizlerle boya hazırlayarak dokuduğu kök desenli halıyı sererler. Halı, romanın sembollerinden biri. Zira Meryem için esarete dönüşen evliliğin sıkıntısından kaçışı simgeliyor. Meryem attığı her bir ilmekle dertlerini sağaltır. Meryem özgürlüğü elinden alınan, yalnızlaştırılan, kıskanılan, horlanan, eve kapatılan eş. Adını taşıyan kızı Meryem de çare olmaz içine düştüğü bunalıma. Bir gün, bahçedeki ceviz ağacına bir darağacı kurar ve salıverir kendini ipin ucuna. Acısına dayanamadığı hayattan kendini kurtarsa da, ikizi gibi benzeyen öksüz yavrusu Meryem mirasını devralır. Canavar, Meryem’e rahat vermez. Meryem’in de annesi gibi bir takım güçleri vardır. İnsanların başına gelecekleri görür, dertlere derman olur. Ama bu güçler sadece konu komşuya yarar. Ne kendinin ne kızı Suzan ile torunlarının kaderine hükmedemez. Suzan, ailede dengesini yitirmiş tek kadın değil elbette. Tohum, habis bir tümör gibi ailenin kadınlarını kuşatır. Genetiğiyle oynanmış sebzeden farkı yoktur hiç birinin. Kiminin ağzı, burnu kalemle çizilmiştir. Mamafih gözlerinin feri söndürülmüştür. İfadesiz, bomboş bakar. Kimi güzellikten nasibini almamıştır ve fakat aklı hep hinliğe çalışır. En kötüsü, hepsi sorunludur. Sezen, üç kız kardeşi, anneannesi Suzan’ı öldürmeye ikna eder ama üzerine binip gittiği geyiğin gözlerinden bakan Suzan’a dönüşmesi an meselesidir. Ve ne yazık ki Ayşegül, Cemile ve Elif, babalarının bahçeye diktiği üç ceviz ağacının kökleri kadar birbirlerine bağlı değildirler. Rüyaların ve büyülerin iç içe geçtiği bu tekinsiz mekânda simgelerin, mitlerin izini sürmeye var mısınız? Yürekte bırakacağı bukağıya dayanmak suretiyle! CEVİZİN ŞARKISI Aslı Tohumcu İletişim Yayınları, 2022 59 s.

  • Acı da, sevinç de, aşk da davetsiz gelir

    Ferda İzbudak Akıncı'nın Kapıdaki Kadın adlı romanı, bir kaza sonucu hayatını kaybetmenin eşiğine gelen bir adamın zihninin dehlizlerinde gezindiren sürükleyici bir metin. Yakın tarihimizin en önemli kırılma noktalarından biri olan 80 döneminin yarattığı travmanın gölgesinde yaşanan saplantı derecesinde tutkulu ama platonik bir aşk sarmalını odağına alan kitap, aynı zamanda on bin yıllık dostumuz buğdayın her geçen gün daha da yabancılaştığımız hikâyesine eğiliyor. Yazarın yer yer bilinç akışı tekniğini de kullandığı eseri, zaman içinde çok değişik yönlere akan bir hayatı ve onunla kesişen diğer hayatları, toplumun yıllar içinde geçirdiği değişimleri göz önünde tutarak betimliyor. Birbirine paralel iki kurguyla ilerleyen Kapıdaki Kadın, bir araba kazası ile açılıyor. Soyut adlı karakter hastanede yaşam mücadelesi verirken, belleği de orman, deniz ve çöl arketipleriyle neler olduğunu hatırlamak üzere geçmişe doğru bir yolculuğa çıkarıyor okurları. Hayal ile gerçeğin iç içe geçtiği bu yolculukta, hafızasındaki boşlukları doldurmaya çalışan kahramanımızın geçmiş anılarında; kökleri elli yıl öncesine dayanan toplumsal bir travmanın izlerine, tutkulu bir aşka, yitip giden yaşamlara ve buğdayın şarkısına rastlıyoruz. Soyut, arayışlarla, hesaplaşmalarla hayatın anlamını sorgularken, hastanede onun başında bekleyen eski eşi ve merak içindeki daha pek çokları ise her gün gördükleri Kapıdaki Kadın'ın kimliğini çözmeye çalışıyor... Ferda İzbudak Akıncı bu çokkatmanlı kitabıyla, akıp giden yaşamın, hikâyelerini geride kalanlara anlatmayı sürdürdüğünü bir kez daha hatırlatıyor. Herkes bekliyor. İpek döşeklerde tuhaf bir sükûnetle miskin oturan ejderhalar dillerini çıkarmış, çekik gözlerinde donuk bakışlarıyla Soyut'a bakıyor. Ferda İzbudak Akıncı İzmir’in Dikili ilçesinde doğdu. Ege Üniversitesi ve Anadolu Üniversitesi’nde yükseköğrenim gördü. Uzun yıllar şiir yazdı. 1990 yılından bu yana öykü, masal ve roman yazıyor. Öyküleri, yazarlarla söyleşileri ve kitap eleştirileri Adam Öykü, Damar, Pencere, Agora, Varlık gibi çeşitli dergilerde yayımlandı. Yazar, Türkiye Yazarlar Sendikası, Edebiyatçılar Derneği ve PEN üyesidir. Orhan Kemal, Samim Kocagöz, Ömer Seyfettin, Halkevleri Edebiyat, SES, Necati Cumalı, Tudem Edebiyat öykü ödüllerini kazanmıştır. KAPIDAKİ KADIN Ferda İzbudak Akıncı Delidolu Yayınları, 2022 296 s.

  • Sanatta gerçekçiliğin ve özerkliğin yeni ufukları

    Graham Harman'ın, “ilişkilerinden ve bileşenlerinden özerk nesne” kavrayışını bu sefer sanat alanına, ilk kez bir kitap boyutunda taşıdığı Sanat ve Nesneler Türkçede. 1990’larda Martin Heiddeger’in Varlık ve Zaman eserindeki “alet analizi”nin sunduğu perspektif üzerine çalışmalarıyla başlayan “ilişkilerinden ve bileşenlerinden özerk nesne” kavrayışını bu sefer sanat alanına, ilk kez bir kitap boyutunda taşırken; bir sanat eserinin ortaya çıkması için onda, bu ilişkilere indirgenemez, özerk bir yanın olması gerektiğini de iddia ediyor. “Nesne Yönelimli Ontoloji (NYO diye kısaltılır), biçimciliğin aşikâr enkazındaki hazineleri kurtarmak için iyi bir konumdadır, çünkü kurtarmak zorundadır. Nesnelerin çeşitli ilişkilerinden özerk varoluşuna adanmış bir felsefe olarak NYO, münferit nesneye dair temel biçimci ilkeyi onaylarken, iki özgür türdeki varlığın –insan özne ve insan olmayan nesnenin– birbirine bulaşmasına asla izin vermemek gerektiğine dair daha ileri varsayımı açıkça reddeder. ...Elinizdeki kitabın... hem Kantçılık sonrası felsefeye hem de biçimcilik sonrası sanata bir meydan okuma olması istenmiştir.” Postmodernizmin bir eleştirisini de içeren bu kitapta Harman, biçimciliği yeniden yaşama getirirken, sanat ontolojisi alanında yeni bir gerçekçiliği, seyirci ve eserin kaynaşmasıyla oluşan yepyeni bir nesneyi takdim ederek yürürlüğe koyuyor ve buna “tuhaf biçimcilik” diyor. Sanat ve Nesneler, sanatta gerçekçiliğin ve özerkliğin yeni ufuklarını keşfetmek isteyen okur için iştah açıcı bir çalışma. Graham Harman 1968’de Iowa City’de doğdu. St. John’s College’da lisans eğitimini tamamlayan yazar, Penn State Üniversitesi’nde yüksek lisans, DePaul Üniversitesi’nde doktora yaptı. 2000-2016 yılları arasında Kahire’deki Amerikan Üniversitesi’nin Felsefe Bölümü’nde öğretim üyesi olarak çalıştı. 2016’dan bu yana Los Angeles’teki SCI-Arc’ta ordinaryüs felsefe profesörü ve beşeri bilimler koordinatörü olarak görev yapmaktadır. “Spekülatif Gerçekçilik” akımının öncülerinden kabul edilen Harman, “Nesne Yönelimli Ontoloji” felsefesini geliştirmiş ve hem felsefe alanından hem de bilim ve sanat alanlarından onlarca araştırmacı, yazar ve sanatçıya esin kaynağı olmuştur. ArtReview dergisi tarafından 2015 yılında en etkili 100 kişiden, 2018 yılında ise en etkili 50 felsefeciden biri seçilmiştir. SANAT VE NESNELER Graham Harman Ayrıntı Yayınları, 2022 Çeviri: Oğuz Karayemiş 272 s.

bottom of page