Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5406 sonuç bulundu
- Şiddetsizlik toplumsal eşitliğin bir gereği
Toplumsal çatışmalarda şiddete ve şiddetsizliğe başvurmanın siyasi ve etik boyutlarını tartışan Butler'ın açıkça şiddetsizlikten yana tavır aldığı kitabı Şiddetsizliğin Gücü Türkçede. Şiddetin özsavunma olarak meşrulaştırılmasında sorunlu bulduğu sınırı, kimin “öz”, yani “biz” olarak tanımlanageldiğini ve bu sınır var olduğu sürece şiddeti özsavunmayla gerekçelendirmenin nasıl bir dışlama, dolayısıyla eşitsizlik yarattığını tartışıyor. Yine eşitlik açısından, bütün yaşamların aynı derecede önemli addedilmesi için insanlar daha hayattayken “yası tutulabilirliğin” nasıl pay edildiğini düşünmeye çağırıyor. Klasik sözleşmeciliğin temelinde yatan bireyciliğin eleştirisiyle birlikte, Butler şiddetsizliği karşılıklı bağımlılığın kaçınılmazlığına dayandırıyor. Butler, meşru şiddet tekelini elinde tutan aktör olarak devletin şiddet tanımındaki muğlaklığı kendi amaçları doğrultusunda nasıl kullanabildiğini gösterirken, bir yandan da şiddetsizliği savunmak için yeni bir tasavvur geliştiriyor ve şiddetsizliği toplumsal eşitliğin bir gereği olarak temellendiriyor. Judith Butler, 1956 ABD doğumlu felsefeci ve queer teorisyenidir. Doktorasını 1984’te Yale Üniversitesi’nde Felsefe alanında tamamladı. Kaliforniya Üniversitesi (Berkeley) Karşılaştırmalı Edebiyat Bölümü’nde ve Eleştirel Teori Programı’nda Maxine Elliot Profesörü. Birçok üniversitede seminerler veriyor. Cinsiyet ve toplumsal cinsiyet politikalarının yanı sıra savaş karşıtı politikalar alanında da aktif; çeşitli insan hakları örgütlerinde faaliyet gösteriyor, New York’taki Center for Constitutional Rights kurulunda ve Jewish Voice for Peace’in danışma kurulunda yer alıyor. Beşeri Bilimler alanında Andrew Mellon Üstün Akademik Başarı Ödülü (2009-2013), feminist felsefeye ve ahlak felsefesine katkılarından dolayı Adorno Ödülü (2012), Gey ve Lezbiyen Çalışmaları’nda Yaşam Boyu Başarı dalında Brudner Ödülü (2016) aldı. Butler’ın feminist teorinin en önemli yapıtlarından sayılan Cinsiyet Belası’nı (1990; 2008), ayrıca Çatışan Feminizmler (1995; 2008) ve Kırılgan Hayat (2004; 2005) ve Athena Athanasiou ile birlikte yazdıkları Mülksüzleşme (2013) kitaplarını Metis’ten okuyabilirsiniz. Kitapları yirmiden fazla dile çevrilen yazarın Türkçedeki diğer önemli kitapları ise şunlar: Taklit ve Toplumsal Cinsiyete Karşı Durma (1990; 2007), Bela Bedenler (1994; 2014), İktidarın Psişik Yaşamı (1997; 2005), Yaşam ile Ölümün Akrabalığı (2000; 2007), Olumsallık, Hegemonya, Evrensellik (2000; 2009; Laclau ve Zizek ile beraber). Ayrıca Parting Ways (2012), Senses of the Subject (2015), Notes toward a performative theory of assembly (2015), Frames of War (2016) ve On Anti-Semitism (2017) de Butler’ın önemli son dönem çalışmaları arasında sayılabilir. ŞİDDETSİZLİĞİN GÜCÜ Judith Butler Metis Kitap, 2022 Çeviri: Başak Ertür 192 s.
- ‘Bin Mumlu Ev’de neler oluyor?
Burak Soyer, 1900’ler Amerika’sının üretken ve önemli yazarlarından Meredith Nicholson'ın Bin Mumlu Ev kitabı üzerine yazdı: "Bin Mumlu Ev, ‘perili köşk masalı’ndan bambaşka bir yere evrilen bir roman olarak neden bu kadar çok okunduğunu ayan beyan ispatlıyor okura." Burak Soyer Yirminci yüz yıl başları Amerika’sının en çok okunan yazarlarından Meredith Nicholson’ın yazdığı Bin Mumlu Ev, gerilim romanı gibi başlayıp tempoyu hafif düşürüp hafif yükselterek okuru avucunun içine alıyor. Ters köşe sonu ise tüm kitap boyunca devam eden görsel anlatıma yakışır bir final niteliğinde. Meredith Nicholson, 1900’ler Amerika’sının en önemli ve üretken yazarlarından biri. 1866’da Indiana’da doğan Nicholson’ın matematik dersinde ecel terleri dökmesi ona başka kapılar açmış ve öğrenmeye olan tutkusu hatta açlığı sayesinde yazarlığa adım atmış. İlk başlarda Indianapolis News, Indianapolis Sentinel gibi gazetelerde yazıları yayınlanan Nicholson, 1891 yılında ilk şiir kitabını yazmış. Daha sonra gelen Indiana’nın kültürel tarihi üzerine yazma teklifi üzerine bu işe abanmış ve bu kitap Amerika’nın eyaletlerini birer birer ele alan bir seri halinde yayınlanarak büyük patlama yakalamış. Meredith Nicholson 30 yılda 30 kitap yayınlayarak ulaşılması zor bir rakamı görmüş ve romana geçtiği yazarlık kariyerinde çok satanlar listesinde ilk sıraları kimselere kaptırmamış. Bu romanlardan biri de bu yazının konusu olan Bin Mumlu Ev’miş. Kitap 250.000’in üzerinde bir satış rakamı elde etmiş. Tiyatroda oynanmış, filme çekilmiş. Birçok dile çevrilmiş. Kitap şimdi de Maya Kitap etiketiyle, Elif Nihan Akbaş çevirisiyle Türkiyeli okurlarla buluştu. Bin Mumlu Ev’in konusu aslında çok tanıdık. Annesi ve babasını kaybettikten sonra büyük babasının elinde büyüyen, babasından kalan tüm parayı çar çur eden, Tuna Nehri’nden Afrika’ya kadar ayak basmadık yer bırakmayan uçarı, zevk düşkünü mühendis John Glenarm, Napoli’de gününü gün ederken zengin dedesi John Marshall Glenarm’ın ölüm haberini alır. Dede Glenarm torununa yüklü bir miras bırakmıştır. Ancak vasiyetinde bazı şartlar vardır. Vasiyetini okuyalım: “Glenarm Malikanesi olarak bilinen mülkümü, bu mülkü çevreleyen ve aşağıda daha ayrıntılı olarak tanımlanacak toprakları ve oraya –Indiana eyaletindeki Wabana idare bölgesinde bulunan gayrimenkule- ait ve ilişik bulunan her tür kişisel varlığımı, aşağıdaki şartın içtenlikle ve dürüstçe yerine getirilmesi kaydıyla, bir zamanlar New York eyaletinin ve Şehri’nin sakiniyken sonradan bilinmeyen yerlerin avaresi olan torunum John Glenarm’a bırakıyorum: Bahsi geçen John Glenarm, bir yıl süresince Glenarm Malikanesi’nde ve onu çevreleyen topraklarda yaşayacak, bu süre içinde uysal ve ılımlı bir tavır sergileyecektir. Bahsi geçen bir yılın herhangi bir anında bu koşulu yerine getirmekte başarısız olursa, bahsi geçen mülk genel mülklerime intikal edecek ve herhangi bir ön koşul yahut hukuki işlem gerektirmeksizin New York Eyaleti ve idare bölgesinden Marian Devereux’nun olacaktır.” Bu maddeleri kabul edip etmeme konusunda henüz kararını vermeyi bekleyen John Glenarm, dedesinin vasisi Pickering’ten vasiyetin son maddesini okumasını da ister. Bakalım: “Ayrıca, bahsi geçen John Glenarm’un, bahsi geçen Marian Devereux’yla evlenmesi ya da John Glenarm’ın bu vasiyetin şartlarını kabul ettiği tarihten sonraki beş yıl içinde bahsi geçen şahıslar arasında herhangi bir evlilik sözü ya da anlaşması yapılması durumunda, bütün mülk, Annandale, Wabama Bölgesi, Indiana’da, eyaletin yasalarına uygun bir kurum olan St. Agatha Okulu’nun malı olacaktır.” Bir hedonist için yerine getirilmesi hayli zor olan bu maddelerden oluşan vasiyeti John Glenarm belki dedesine olan gönül borcunu kapatmak ama daha çok da parası bittiği için tüm bu yazılanların altına imzayı basıp Indiana’ya doğru yola çıkar. Asıl macera da bundan sonra başlayacaktır. John Glenarm Annandale köyüne geldiğinde, malikanede asil uşak Bates onu karşılar. Malikane devasa kütüphaneleri, antika eşyaları ve elbette mumlarıyla ‘perili köşk masalı’na uygun bir biçimde dizayn edilmiştir. Günler Glenarm ve Bates’in arasındaki seviyeli muhabbetle devam ederken malikaneden tuhaf tıkırtılar gelmeye başlar. Kapılar gıcırdar, gaipten sesler duyulur. Bu arada köylüler de boş durmamıştır. Dede John Marshall Glenarm’ın vasiyetini köyde bir yerlere gömdüğü dedikodusu kulaktan kulağa yayılmaya başlamıştır. Zaman geçtikçe de malikanedeki tuhaflıklar artmaya başlar. ‘Üç harfliler’in varlığı Glenarm’daki adrenalin seviyesini yükseltmeye devam eder. Zaman akarken John Glenarm vasiyetteki ‘gönül meselesi’yle ilgili maddeyi Olivia isimli kız yüzünden bozar. Malikaneyi ve diğer kalanları kapmayı dünden dört gözle bekleyen dede John Marshall Glenarm’ın vasisi Pickering, malikanenin derhal boşaltılması için hemen harekete geçer. Ancak o sırada ortaya çıkan sürprizle işler tersine döner. Kitabın ters köşesi de burada başladığı için biz de mevzuyu burada keserek kitabı toparlayıp yazıyı bitirelim. Meredith Nicholson bu çok satan Bin Mumlu Ev kitabının henüz başında ‘yüksek gerilim hattı’nı öyle bir inşa ediyor ki; kitabın devamında bizi ‘üç buçuk’ seviyesinde gezdirecek satırların beklediğini düşünüyoruz. Ancak bir ara buradan uzaklaşıp –John Glenarm’la Olivia, İskoç bereli kız her ne derseniz- bu gerilimi unutturuyor. Sonradan yaptığı dönüşle tempoyu tekrar yükseltiyor ve ters köşenin alasıyla kitabı noktalıyor. Karakterlerde John Glenarm, onun arkadaşı Larry, Pickering ama özellikle Bates’i çok iyi kurmuş. Amerikan diyalogları (burada çevirmen Elif Nihan Akbaş’ın hakkını vermek gerek) doğallığı ile dikkat çekiyor. Bin Mumlu Ev, ‘perili köşk masalı’ndan bambaşka bir yere evrilen bir roman olarak neden bu kadar çok okunduğunu ayan beyan ispatlıyor okura… BİN MUMLU EV Meredith Nicholson Maya Kitap, 2020 Çeviri: Elif Nihan Akbaş 280 s.
- Köpek Adam geri döndü
Çocukların en sevdiği çizgi roman kahramanlarından Köpek Adam geri döndü! Uluslararası çok satanlar listesi birincisi Kaptan Düşükdon Serisi’nin yaratıcısı Dav Pilkey’in kaleme aldığı Köpek Adam serisinin yeni kitabı Köpek Adam ve Kedi Çocuk Türkçede. Tüm dünyada çocukların büyük ilgi gösterdiği Kaptan Düşükdon serisinin yaratıcısı Dav Pilkey’in yarattığı yarı köpek yarı insan kahraman Köpek Adam yine iş başında ve bu sefer yalnız değil. Yanında Küçük Petey’le birlikte sahtekâr kedi bakıcısını bulmak ve bir film yıldızını kurtarmak zorunda! Bakalım Köpek Adam ve Kedi Çocuk günü kurtarabilecek mi? Yoksa Dünyanın En Kötü Kedisi Petey onlara tekmeyi basacak mı? Kahkahalarla gülmeye hazır olun! Dav Pilkey’e çocukken DEHB ve disleksi tanısı konmuştu. Dav sınıfın düzenini o kadar bozuyordu ki, öğretmeni onu her gün koridorda oturtmak zorunda kalıyordu. Neyse ki Dav, resim çizmeyi ve öykü yazmayı çok seviyordu. Koridorda geçirdiği zamanı kendi çizgi romanını yaratarak geçirmeye başladı. Köpek Adam ve Kaptan Düşükdon burada ortaya çıktı. Üniversite yıllarında tanıştığı bir öğretmeni Dav’i resim çizmesi ve yazması için teşvik etti. 1986 yılında uluslararası bir yarışmayı kazandı. Bunun sonucunda ilk kitabı olan World War Won yayımlandı. 1994’de yayımlanan Dog Breath adlı kitabı ile 1998’de Kaliforniya Genç Okur Madalyası’nı kazandı. Ardından 1997 yılında The Paperboy ile Caldecott Onur Ödülü’nü aldı. 2002 yılında yayımlanan ve Kaptan Düşükdon karakterlerinden biri olan Süper Bezli Bebek’ in Maceraları, USA Today’in hem yetişkin hem de çocuklar için en çok satan kitaplar listesinde altıncı sıraya yükseldi ve aynı zamanda New York Times en çok satanlar listesinde de yer aldı. Daha sonra yayımlanan Gelecekten Gelen Kung-Fu Mağara Adamları Uk ve Gluk’un Maceraları ve Süper Bezli Bebek 2: Tuvalet Hırsızlarının Saldırısı, USA Today’in en çok satanlar listesine girdi. Bu çizgi romanların alışılmışın dışındaki tarzı çocuklardaki baskılanmış yaratıcılığı yüreklendirmeyi amaçlıyordu. Pilkey’in hikâyeleri yarı otobiyografik özellikler taşımaktadır aynı zamanda arkadaşlık, hoşgörü ve iyi kalplilerin zaferini öne çıkaran evrensel temaları da konu edinmiştir. Dav, Kuzeybatı Pasifik’te eşiyle birlikte kanoya binmeyi çok seviyor. KÖPEK ADAM VE KEDİ ÇOCUK Dav Pilkey Altın Kitaplar, 2022 Editör: Ayşegül Uçan Çeviri: Pınar Gönen Tür: Çocuk – Çizgi Roman (+9 Yaş) 256 s.
- Türkçede yazılmış bir drag queen romanı
Seçil Pala’nın sıcacık dilini, özgün üslubuyla buluşturduğu AHSEN: bir drag queen romanı, bireyin kendisini keşfetme ve topluma kabul ettirme sürecini değil, azimle kendini var etme hikâyesini anlatırken Türkçede yazılmış bir drag queen romanı olmasının yanı sıra mevcut külliyata başkaldırıyor. Bomboştu… Dayalı döşeli evi kapı duvar kalmıştı. Mecazen değil. Bir kapı, pencerelerden uçuşan perdeler, ıssız duvarlar. Sadece odalar da değildi ki boşalan, bir anda geçmişiyle ve geleceğiyle kendisi de bomboş kalmıştı. Yine ve yeniden. Ahsen. Annesi, babası, halası, babaannesi, üvey annesi, Çiğdem, Ahmet, Cenk… Arkadaşları ve ailesi. Ama en çok da hayalleri, arzuları, istekleri yön verdi hayatına; bazen umudunu kaybetti, bazen sevdiklerini ama neticede hiç vazgeçmedi, inat etti, çalıştı, çabaladı ve nihayet tacını taktı. Artık kraliçeydi, Kraliçe Ahsen. Bin dokuz yüz yetmiş üç yılında açılan roman, Ahsen Gönülce’nin hikâyesini doğumundan başlayarak günümüze dek, bir drag queen’in doğuşunu, varoluşunu ve yükselişini, “öteki” trajedisinden uzak bir anlatımla, inadın ve çalışmanın aynalamasıyla okurlarla buluşturuyor. Seçil Pala’nın sıcacık dilini, özgün üslubuyla buluşturduğu AHSEN: bir drag queen romanı, bireyin kendisini keşfetme ve topluma kabul ettirme sürecini değil, azimle kendini var etme hikâyesini anlatırken Türkçede yazılmış bir drag queen romanı olmasının yanı sıra mevcut külliyata başkaldırıyor. Seçil Pala, 1979 yılında Denizli’de doğdu. İlkokul, ortaokul ve lise eğitimini Denizli’de tamamladıktan sonra Karadeniz Teknik Üniversitesi’nde İşletme Bölümü’nü bitirdi. Uzun yıllar boyunca bir firmada dış ticaret müdürü olarak çalıştı ve bir gün profesyonel iş hayatını bırakmaya karar verdi. O günden sonra, bir blog açtı ve gezdiği ülkeleri, tarihi eserleri, müzeleri, galerileri yazmaya başladı. Küçüklüğünden beri var olan sanat sevgisi, gezilerinde birçok eserin orijinalini görmesiyle daha da arttı. Gördükçe daha çok hayran olduğu bu eserlerin daha çok çocuğa ve gence ulaşmasını istedi. Bu amaçla, 2018 yılında bir kız yetiştirme yurdunda gönüllü olarak sanat tarihi dersleri vermeye başladı. Aynı dönemde de ilk kitabı Sihirli Sanat Yolculuğu’nu kaleme aldı. AHSEN Seçil Pala Düşbaz Kitap, 2022 256 s.
- Fluxus’un öncülerinden Joseph Beuys’un hayatı
Sanat etrafındaki tartışmaları beslemeyi ve teşvik etmeyi amaçlayan Arter, 67. yayınını, Joseph Beuys’un hayatını ve yapıtını kateden bir monografiyi ücretsiz bir e-kitap olarak yayımladı. Sanat tarihi profesörü Claudia Mesch’in kaleme aldığı Joseph Beuys adlı yayın, çağdaş sanatın dünyanın farklı yerlerinde ortaya konan çeşitli ifade biçimlerini bir araya getiren Arter Koleksiyonu’nda da önemli bir yer tutan Fluxus’un öncülerinden Joseph Beuys’un hayatına, sanatına ve performanslarına odaklanıyor. Çağdaş sanat etrafındaki tartışmaları beslemeyi ve teşvik etmeyi amaçlayan Arter, sanat tarihi yazımına ve bu alandaki bilgi üretimine katkıda bulunan yayınlar yapıyor. Yeni yıla dijital yayıncılığa adım atarak başlayan Arter, e-metinleri ve e-kitaplarıyla programı ve koleksiyonuyla bağlantılı yayınların Türkçe çevirilerini daha geniş kitleler için erişilebilir kılacak. Arter Yayınları’nın ilk e-kitabı, “happening” ve performans pratikleriyle Fluxus’un öncülerinden Joseph Beuys’a (1921–1986) odaklanıyor. Çevirisini Emre Ayvaz’ın üstlendiği Joseph Beuys başlıklı kitapta Claudia Mesch, sanatçının geniş kapsamlı yapıtındaki iki ana hattı ele alıyor: İlki, parçalayıcı bir travma tecrübesinin sanatı ve hayatı üzerindeki etkisi, ikincisi de sanat kavramının üstlenebileceği rolleri sürekli olarak genişletmesi. Joseph Beuys’un çok yönlü sanat anlayışını araştıran ve onun bilim, politika ve maneviyat alanları arasında gezinen pratiğini takip eden bu kitap, sanatçının yaşamına ilişkin diğer birçok anlatının aksine, kişisel mit yaratımına ve sanatı geçmişle tekrar bağlantı kurma becerisini içeren bir faaliyet alanı olarak kavramaya önem atfediyor. Joseph Beuys’un hayatını ve yapıtını kateden monografiye arter.org.tr/yayinlar adresi üzerinden ücretsiz erişebilirsiniz. Claudia Mesch, Arizona State University’de Sanat Tarihi Profesörü olarak görev yapmaktadır. Mesch’in yayımlanan kitapları arasında Modern Art at the Berlin Wall [Berlin Duvarı’nda Modern Sanat, 2009] ve Art and Politics: A Small History of Art for Social Change since 1945 [Sanat ve Politika: 1945’ten Günümüze Toplumsal Değişim Olarak Sanatın Kısa Tarihi, 2013] bulunmaktadır. Journal of Surrealism and the Americas’ın kurucu editörü olan Mesch, ABD’nin Arizona eyaletinin başkenti olan Phoenix’te yaşamını ve çalışmalarını sürdürüyor. JOSEPH BEUYS Claudia Mesch Arter Yayınları, 2021 Çeviren: Emre Ayvaz Tasarım: Didem Uraler Çelik 127 s.
- Öykü: Mutlak Şüphe
İnsan kaç yaşında olursa olsun büyüyen sadece bedeni. Yaralı bir ruh illa ki teselli ister, sevdiğinin kucağına sığınıp yaralarını unutmak ister. Hatta bir çocuk gibi hırçınlaşıp ağlamak, tutturmak ister. Arzu Anlar Saraç “Oysa hep yanımdasin, seninle her şey yanımda Kirip dökük de olsa yanımda Mesela çok sevdiğin bir deniz bile yanımda O deniz ki aramızda hiç kımıldamadan Erkeğini iyi tanıyan bir kadın gibi yorgun. Edip Cansever” Ben hasta değilim. Herkes öyle olduğumu düşünse de değilim. Bana bakışlarından anlıyorum; tedirgin, ürkek, kaçamak. Hayatımı aklımla kazandığım onca yıla ihanettir bu. Açıkça söyleyemeseler de biliyorum; arkamdan konuşuyorlar. Üstelik üzülüyorlar hatta belki acıyorlar bana. Duyuyorum fısıltılarını; “Profesör Deniz Aydın, fakülteden ayrılıyor çünkü delirmiş.Vah vah, tüh tüh!” En acısı da bu elim vaziyetin sebebinin o olması. Adını anmak istemiyorum zira o ada layık değil. Her sabah yanımda uyanmasına rağmen onu çok özlüyorum. Cismaniyet önemsizdir. O benim için yaşayan bir heykelden farksız artık. Konuşan, eskisi gibi gülümseyen, aynı yemekleri yapan, piyanoda aynı besteleri aynı uzun ince parmaklarıyla çalan, aynı aşkla bakan ve aynı sabırla ona dönmemi bekleyen. Yolun sonuna gelmiş olmanın verdiği tutunma çabası olsa gerek insan sevdiğini ömrünün sonuna doğru daha bir yanında istiyor. Yirmi beş yıl önce tanıştık. Öğrencimdi. Ben kırklarında, orta yaş sendromunun zirvesini yaşarken, o hayatının ilk yazında henüz yirmi üç yaşında pırıl pırıl bir gençti. Uzun boylu, esmerdi ve insana adını unutturacak kadar güzel çekik gözleri vardı. Arkadaşlardan birinin odasında iki tek atıp doçentliğimi kutluyorduk. Fakültenin lobisindeki kuyruklu piyanonun sesiyle kahkahalarımız bölündü. Müziğe kilitlenmiştik. Kimin çaldığını görmek için dışarı çıktık. Onu gördüğümde dünyadaki tüm sesler sustu. Elleri tuşlarda gezinirkenki kendine hakimiyeti, notaların hareketiyle yüzünde bir belirip bir kaybolan duyguların geçişi, etrafını sarmış olan öğrenci kalabalığının hayran bakışları ve son notaya dokunmasıyla gelen alkış tufanına karşılık yaptığı reverans beni büyülemişti. Kafasını kaldırıp bize doğru baktı. Yaşından beklemeyecek bir olgunlukla çapkınca gülümsedi. Ben yaşımı unutup, yeni yetmeler gibi kızardım. Sonrası malum... Koridorlarda karşılaşmalar, kaçamak bakışlar, çaktırmamaya çalışırken ki sakarlıklar ama illa ki öldüğünü sandığım kalbimin ritmindeki tutarsızlıklar. Uzun süre onun rüzgarına kapılmamak için köşe bucak kaçmama rağmen o güçlü bir inatla karşıma dikildi. Ne yapıp edip her dönem bir dersime geldi. Anlatmaya çalıştım, olmaz dedim, sen daha yolun başındasın ben pılımı pırtımı topladım bu hayattan. Olur dedi, kalp severse engel yoktur. Dediği gibi de oldu. Bugün eşyalarımı toplamak için fakültedeki odama çıkarken her adım başında o günlere döndüm. Onu ilk gördüğüm o piyanonun önünde durdum. Eşyanın tabiatında vardır, insandan çok daha yavaş yaşlanır. Hala eskisi gibi pırıl pırıl duruyordu yerinde. Şimdi daha genç parmaklar dolanıyor üzerinde. Başka başka bakışlar birleşiyor koridorlarda; daha taze, daha dinç. Birileri birilerine yine aşık oluyor ve biz hızla eskimeye devam ediyoruz. Kırılmaz bir döngü bu. Odamdan sadece kendi yazdığım kitaplarımı aldım. Dekanın odasına girdiğimde arkadaşlar beni bekliyordu vedalaşmak için. Hepsinden nefret ediyordum. İçten içe hep kıskandılar bunca yıl beni. Başarılarımı, genç eşimi, mutlu evliliğimi... Normalde eve gidip ona sığınırdım. İnsan kaç yaşında olursa olsun büyüyen sadece bedeni. Yaralı bir ruh illa ki teselli ister, sevdiğinin kucağına sığınıp yaralarını unutmak ister. Hatta bir çocuk gibi hırçınlaşıp ağlamak, tutturmak ister. Ama benim gideceğim biri yok artık. Aynı evde başka biriyle yaşıyorum şimdi. En kötüsü de kimseyi buna inandıramıyorum. Yüzü aynı, sesi aynı, dokunuşu aynı ama içindeki ruh benim sevdiğimin ruhu mu? Asla. Kastettiğim şey onun zamanla değişip başkasına dönüşmüş olması değil. Tastamam başkası olması. Kimsenin görmediği izlerimi tanıyor, anılarımızı, arkadaşlarımızı, sevdiğim yazarları biliyor. Ama tanıdık bir yüzle karşımda dikilip sahte bir hüzünle bana bakan gözlerin ardındaki o olamaz. Olsa hissederdim. Dokuz ay önceydi. Fakülteden eve dönerken siyah bir araba hızla gelip bana çarptı. Hafif bir kafa sarsıntısından başka bir şeyim yoktu fakat bir hafta kadar uyuttular beni. Eve döndüğümde O hariç her şey aynıydı. Birkaç gün şaşkınlıkla ne olduğunu anlamaya çalıştım. Sonra emin oldum. Yirmibeş yıl geçmesine rağmen hala yanında kalbimin atışının değiştiği o adam değildi artık. Böyle bir şeyi ispatlayamazsınız sadece bilirsiniz. Şimdi düşünüyorum da belki de bu yürüttüğüm bilimsel projelerin peşinde olan bir örgütün suikast girişimiydi. Başarılı olamayınca beni izlemek için onu tıpatıp bir benzeriyle değiştirip evime soktular. Yada bilmediğim bir ikizi olabilirdi belki. Yaşlandım ve işin doğrusu epey bir malvarlığım var. Kim kolay para istemez ki? Tedirgin davranışlarımdan anlamış olacak gerçeği farkettiğimi sezdi. Şüpheci bakışlar, anlamsız sorular, gereksiz bir yakınlık... “Doktora ya da terapiste gidelim. Benimle konuşamıyorsan onunla konuşursun.”dedi. Başta bunun bir kafa karışıklığı olduğunu düşündüm ama değildi. Uzun bir süre evde kaldım. Onu ciddiyetle izledim. Bu kadar iyi oynayabileceğini tahmin etmezdim. Hollywood’a taş çıkartır. Bir gün ilaçlarını almaya gidiyorum diye ayrıldı evden. Bir süre sonra telefonum çaldı. Soğuk bir sesle cevap verdim. Aman Allahım bu oydu! Sevdiğim, ömrümü adadığım adamdı. Ne dediğini bile duyamadım, sanırım şok geçiriyordum. Ağlamaya başladım. Olanları anlattım. Nerede olduğunu sordum. Onu çok özlediğimi, beni ona benzeyen bu adamdan kurtarmasını istediğimi söyledim. Telefonu kapattı. Yarım saat sonra kapıda bir ambulansın acı sirenlerini duydum. Gelip beni aldılar. Hastane, doktor, terapi derken aylar geçti. Doktorlara anlattım inanmadılar. Bunun bir tür paranoid psikoz olduğunu genellikle fiziksel travmayla oluşan lokalize bir beyin lezyonu sonucu ortaya çıktığını anlattılar. Capgras sendromu diye uyduruktan bir teşhis koydular. Nasıl güçlü bir örgütle karşı karşıya olduğumu o an anladım. Doktorlar apaçık satın alınmıştı. Ancak inanmış gibi yaparak hastaneden kurtulabilirdim. Öyle de yaptım. Şimdilik beklemedeyim. Ama ben de boş değilim elbet. Ne yapıp edip en az zararla bu cendereden çıkmayı beceririm. Ben ki; Deniz Aydın, bu saçları değirmende ağartmadım.
- Bir köpek insan ''sahiplenmeye'' kalkarsa...
Avustralyalı sanatçı Gabriel Evans'ın yazıp resimlediği Panço Kendine İnsan Arıyor, insan-hayvan ilişkisindeki rollerin tersine çevrildiği, sevimli mi sevimli bir anlatı. Hayvanların insanlar hakkındaki düşüncelerinden yola çıkarak bambaşka bir arayış öyküsü betimleyen Evans, kadim dostlarımızın kendi istedikleri gibi bir yaşam sürebilme hakları üstüne zihinleri soru işaretleriyle dolduruyor. Bireysel farklılıklar üzerinden insanlar arasındaki çeşitliliğe vurgu yapan kitap, miniklerin dünyaya bir de hayvanların gözünden bakmaları için fırsat tanıyor. Yalnızlık canına tak eden Panço, bir insan edinmeye karar verir. Ama işi bir hayli zor! Çünkü insan beslemek, büyük sorumluluk gerektirir. Üstelik etrafta bu kadar çok insan varken birini seçmek hiç de kolay değil. Büyük, hızlı, gürültücü, huysuz ve hatta kendisi gibi bol tüylü... Ah, herkes birbirinden ne kadar da farklı! Gel gör ki gerçekte hiçbiri Panço'nun istediği gibi değil. Sevimli dostumuz aradığı o mükemmel insanı bulabilecek mi dersiniz? Kim bilir, belki de onun tek eksiği, kendisine ihtiyaç duyan bir insanla yaşamaktır. Hikâyesini ''Aramaktan vazgeçme!'' özdeyişi üstüne şekillendiren Panço Kendine İnsan Arıyor; dünyamızda hayvanların da insanlar kadar hak sahibi olduğunun altını çiziyor, yaşamı tüylü dostlarımızla paylaşmanın güzelliklerini hatırlatıyor. Gabriel Evans, Avustralya'da doğdu ve orada büyüdü. Küçükken, büyüyünce ya makinist, ya dedektif ya da çocuk kitabı çizeri olmak istediğini söyleyen Gabriel tercihini çizerlikten yana kullandı. Kitapları 9 dile çevrildi, ''Norton and the Bear'' kitabıyla CBCA Yılın Çocuk Kitabı Ödülü 2021'de kısa listeye girdi. Gabriel, günlerini nehir kenarındaki etrafı ağaçlarla çevrili stüdyosunda yeni hikâyeler yazıp çizerek geçiriyor, ayrıca sadece kendi yazdığı kitapları değil, başka önemli yazarların kitaplarını da resimliyor. PANÇO KENDİNE İNSAN ARIYOR Gabriel Evans Uçanbalık Yayınları, 2021 Çeviri: Ümit Mutlu 32 s.
- Belirsizliklerle kasıtlı etkileşim
Aynur Kulak, Fransız filozof ve psikanalist Anna Dufourmantelle’nin Riske Övgü adlı kitabı üzerine yazdı: "Dufourmantelle’nin üstüne basarak söylediği üzere; rakibi tanıyamadığımız bir kavga, hiç bilemeyeceğimiz bir arzu, yüzünü göremeyeceğimiz bir aşk; saf bir olaydır risk." Anna Dufourmantelle’nin Riske Övgü kitabını görür görmez risk ile ilgili şu tanım geldi aklıma: “Risk belirsizliklerle kasıtlı etkileşimdir.” Risk için yazılan bu tanımı nerede okudum tam olarak hatırlamıyorum fakat bu tanım bir üniversitede gerçekleşen, bir felsefe hocasının sorduğu “Risk nedir?” sorusuna “Risk budur.” diyerek boş kağıdı verip efsaneleşen “risk eyleminden” daha etkili, daha eylemsel gelmiştir bana hep. Risk ile ilgili belirsizliklerle kasıtlı etkileşim tanımı, hiç bitmeyen yaşam döngüsünde risk ile kastedilmek istenenin önemini, yol almak açısından bitmeyen gerekliliğini, aslında hiçbir şeyin belirli olmadığı hayat çizelgemizde kasıtlı bir biçimde -hiçbir şeye aldırmaksızın akan hayata karşı- inadına etkileşim halinde olmaktan vazgeçmeme rotasını takip etmemiz gerektiğini hatırlatıyor bize. Risk tam da budur işte. Çağlar boyunca sonsuz belirsizliklere hemhal olmuş hayatlarla oluşmuş yerkürede kasıtlı olarak etkileşim içinde olmaya devam edebilmektir. Riske övgü ise “risk alma” emir kipine karşılık aldıkları riskli kararlarıyla hayatla kasıtlı etkileşim halinde olan cesaretli kişilerin yaratımlarının somut gerçekliği olarak tanımının hakkını verir. Felsefe doktorasını Sorbonne’da yapmış Fransız filozof ve psikanalist Anna Dufourmantelle’nin Riske Övgü kitabını yazması tesadüf değil. İki farklı disiplin olmalarına rağmen birbirini çok etkilemiş felsefi oluşumlar ve psikanalitik araştırmalar risk faktörlerinin en iyi izah edildiği alanlardır şüphesiz. Dufourmantelle’nin Riske Övgü kitabı için oluşturduğu konu başlıklarına baktığımızda dahi –risk adına- farklı disiplinlerden kapsamlı bir çalışma sunduğunu görüyoruz. İlk konu başlığı; “Hayatını Riske Atmak.” mesela. Hayatınızı hiç riske attınız mı veya kaç kere attınız? Buyurun, başlayalım. Sıfır risk “Hayat biz canlıların pervasızca aldığı bir risktir” diyerek başlıyor kitabın ilk satırlarını yazmaya Dufourmantelle ve “'Hayatını riske atmak' dildeki en güzel ifadelerden biri.” diyor. Fakat tabii ki düşüncelerini temellendiriyor. Hayatın kendisi, yaşam, zaman; nerden bakarsak bakalım her şey risklerin damgasını taşıyor. Olasılık hesapları, kamuoyu yoklamaları, borsanın batması etrafında geliştirilen senaryolar, bireylerin psikolojik değerlendirmeleri, doğal afetlere hazırlık, kriz masaları, kameralar… Her şeyin düzen gerektirdiği böylesine kaotik bir çağda yaşarken tedbir ilkeleri norm haline gelmiştir diyor Dufourmantelle, çünkü; “İnsanların yaşamları, kazalar, terörizm ve toplumsal talepler açısından risk, kolektif seferberlik ve ekonomik çıkarlar doğrultusunda hareket eden bir ibredir ve tam da bu nedenle tartışılmasız bir değer olmaya devam eder.” Risk, Dufourmantelle’nin somut örneklerle ortaya koyduğu üzere tartışılmasız değerler standardını belirleyen en önemli etken. Risk bilinmedik alanlar açar bizlere, risk ile ilgili en bilinmesi gereken gerçek budur ve Dufourmantelle’nin üstüne basarak söylediği üzere şu da bilinmelidir ki; rakibi tanıyamadığımız bir kavga, hiç bilemeyeceğimiz bir arzu, yüzünü göremeyeceğimiz bir aşk; saf bir olaydır risk. Risk ölmeyi çağrıştıran durumları da beraberinde getirir. Risk konusunda “hayatını riske atmayı” ilk sıraya yerleştiren yazar için hayatını riske atmak her şeyden önce ölmemektir. “Varoluşumuzun tayin edici anlarında, hayatını riske atmak, mahrem bir kehanet gibi, bizim için henüz meçhul bir bilgiden hareketle bizi öne doğru iten bir eylemdir; bir dönüşüm anıdır.” Ölüm ve yaşam riski adına tayin edici anlar bir eylem için uygun ve doğru zamanı önümüze koyar. Yani varoluştaki dönüşümün ilk esası alınacak riskler ve süreç içerisinde yaşanan belirsizliklerin şimdide olma imkanlarını kullanma fırsatı yaratmasıdır. Ölmeme riskini almak, ufak tefek sihirli bağımlılıklar, gönüllü kulluk ve itaatsizlik, muallakta kalma, tutkulu olma, aileyi terk etme, unutma, bellek yitimi, sadakatsizlik, gizlilik içinde olma, korkularını dost edinme, kaybolan zaman, manevi açlık içerinde sürekli kaygı ve eksiklik duygularıyla yaşama sıfır riskleri altın tepside sunmayacağı gibi çoğalmasına sebebiyet veren önemli unsurlar olarak sıralanıyor. Tüm bu başlıklar ve bilgiler doğrultusunda; “Gelip dayandığımız sıfır risk ölümcüldür.” demeden edemiyor Dufourmantelle ve, “Tehlikeyle karşı karşıya gelerek yüzleşmeliyiz. Bizi kurtarabilecek en küçük cesaret gösterisi bu. Bütün acıları, felaketleri, yasları atlatabiliriz, ama kötülük her zaman payına sahip çıkacaktır. Asla peşinen kurtulamayacağız.” Cehennemin içinden geçmek pahasına Risk almak başka bir dil yaratmaktır hiç şüphesiz. Bize öğretilen dilin aksine, öğrendiklerimizin aksine bir dil, bir söylem yaratmak, en basit haliyle bir görüş bildirmek dahi yaşama pahasına içinden geçmek zorunda olduğumuz cehennemimizdir. Tutku pahasına, üzgün olmak pahasına, özgür olmak pahasına, tensel zevkler pahasına, konuşma, inanma, güzellik ve ruh pahasına aldığımız riskleri düşünelim. Kavramları tek tek niteleyen başlıklar atıyor Dufourmantelle ve dil bir şeyler pahasına (her şey pahasına aslında) alınan riskleri yansıtan en önemli araç olarak çıkıyor karşımıza. Bakın kimleri örnek veriyor bu konuda Dufourmantelle: “Risk ikiye böldüğü zaman oranında vardır. Joyce, Lewis Carroll, Kafka ve Melville, hepsi düşten gerçeğe giden (ve gerçekten geri dönen) geçidi keşfetmişti, demek istediğim, ne yaptıklarını biliyorlardı. Sözcüğün asıl anlamında travmatik bir edebiyattır bu ve belki de burada edebiyattan dikkate değer bir risk figürü olarak bahsetme zamanıdır. Edebiyatın dışında bir yaşam var mıdır? İfadenin hem samimi hem de kan dondurucu yabancılıkta bir aşinalık imlediği kabul edildiğinde, dilde ikamet etmek için başka ne gibi bir imkanımız bulunur?” Risk, dil ve imkan cehennemden geçmek pahasına kurulan bir yapı değil de nedir?(!) Dufourmantelle’nin bahsettiği yazarlar ne pahasına olursa olsun bu riski göze almış ve yazmışlardır. Edebiyatın içindeki tüm yazarlar, sanatın tüm dallarında yaratıcı olan üstatlar risk nedir, hayatını riske atmak ne demektir çok iyi bilirler. Risk adına en sağlıklı cesareti edebi metinler başta olmak üzere sanat yapıtları üzerinden görebiliriz. Bir özneye, yani kişinin kendisine, cehennemin içinden geçmek pahasına tüm risklerin dönüştürücü rüzgarını arkalarına alıp ilerleme edimi, risk pahasına göze alınanlar en iyi sanat yapıtları üzerinden örneklendirilip, kavratılabilir. Dufourmantelle’nin bir filozof ve psikanalist olarak bu noktalara yaptığı vurgu Riske Övgü’nün en değerli ve cesaretlendirici açısını kazandırıyor kitaba. Yanı sıra; artık umut etmemenin, yalnızlığın, iyileşmemenin, çocukluğumuzun, geceyi tahayyül etmenin risklerini ala ala yaşamaya devam etmenin övgüleri kitaba derin katmanlar kazandırıyor. Dufourmantelle kitabın başından sonuna hayata dair tüm riskleri anlatırken Yunan mitolojinde ağaç perisi olarak bilinen, sevgilisi Orfe’ye giderken Aristaeus’tan kaçmak zorunda kalan ve ayağına dolanan bir yılan tarafından sokulup öldükten sonra içindeki aşkla yer altına çekilerek “ölmeme riskini” göze alan Eurydike’nin hikayesi bize eşlik ediyor. Aynı Dufourmantelle gibi Eurydike’den bahsetmesem olmazdı çünkü; “Eurydike, ölüler dünyası seni geri alamazdı, çok fazla yaklaşmıştın yaşananların yanına, insan sesine.” Risk her çağın vazgeçilmez ölçütüdür. Bunun böyle olduğunu en iyi mitler anlatır; bu yüzden de, cehennemden geçmek pahasına “Hepimiz Eurydike’yiz.” der Dufourmantelle kitabı bitirirken. Riski öveceğiz varoldukça Arttırılmış güvenlik önlemleriyle, yaptığımız her hareketin görüldüğü, iğne ucu kadar dahi mahrem alanın kalmadığı, riskin sadece sınır duvarları tarafından temsil edilmekten çıkıp, neredeyse her bir kişi için farklı tanımlar kazandığı çağımızda risk çok büyük bir gerçek fakat tek bir şey değil artık. Bu yüzden böyle bir çağda; “Yaşamı riske atmak, yani sahiden yaşamın riskini almak ne demektir?” sorusu Dufourmantelle’nin Riske Övgü kitabının ana izleğini oluşturuyor. Yaşamak dediğimiz büyük mücadele riski övmektir artık. Yayın dünyamıza özellikle çağdaş felsefi metinler bazında birbirinden değerli çeviri kitaplar kazandıran Murat Erşen’e Riske Övgü kitabının dip not kısımlarına varana kadar gerçekleştirdiği nitelikli çevirisi için teşekkür ederim. Kolektif Yayınları’nın yayın dünyamız adına kurgu dışı çeviri kitaplara verdiği önem devam ediyor sevgili dostlarım. Riske Övgü’nün kitaplığınızda bulunması dileğiyle; iyi okumalar. RİSKE ÖVGÜ Anna Dufourmantelle Kolektif Yayınları, 2021 Çeviri: Murat Erşen 238 s.
- “Sadece Edebiyat” diyenlerin yeni adresi: Legadema Kitap
Legadema Kitap, edebiyattan kaçamayanların adresi olma hedefiyle “Sadece edebiyat” mottosuyla kitap dünyasına yeni katılmış bir yayınevi. Yayın listesinde hayatın birbirine benzediği kadar birbirine hiç de benzemeyen değişik zaman, mekân, boyut ve kültürlerinde kitaplaşan edebî romanlar yer almasını hedefleyen Legadema Kitap her kitabının kapağında kitabın hikâyesiyle örtüşen bir tablo kullanarak bu tablonun hikâyesine de yer veriyor. Henüz yayın listesinde üç kitap bulunuyor: Kalan - Alia Trabucco Zeran Legadema Kitap’ın yayımladığı ilk kitap olan Kalan, Şili’nin külle kaplı Santiago kentinde yaşayan üç gencin ne hatırladıkları ne de unutabildikleri baskıcı bir rejimden kalanla yüzleşmesini konu alıyor. Kalan, Şili Ulusal Kültür ve Sanat Konseyi tarafından En İyi Özgün Edebiyat Eseri ödülüne layık görülürken 2019 yılında Uluslararası Man Booker Ödülü’nde finale kalmıştı. Alia Trabucco Zeran, Santiago’da 1983 yılında doğan yazar, Şili Üniversitesi’nde hukuk, New York Üniversitesi’nde de yaratıcı yazarlık eğitimi aldı. Londra’da yaşayan yazar University College London’da Latin Amerika Edebiyatı üzerine doktorasını tamamladı. İlk romanı olan Kalan eseriyle, Şili Ulusal Kültür ve Sanat Konseyi tarafından En İyi Öz-gün Edebiyat Eseri ödülüne layık görülürken 2019 yılında uluslararası Man Booker Ödülü’nde finale kaldı. KALAN Alia Trabucco Zeran Legadema Kitap, 2021 Çeviri: Pınar Gökpar Cubells 272 s. Kızıl Cesaret Nişanı - Stephen Crane (Ömer Türkeş’in Ön Sözüyle) Amerikan edebiyatının başyapıtları arasında sayılan ve ilk modern savaş romanı kabul edilen Kızıl Cesaret Nişanı Amerikan İç Savaşı’na katılan bir genci konu edinir ve savaş gerçeğine insanın gerçek benliğinden yola çıkarak ışık tutar. “Yazın hayatımın en unutulmaz anlarından biri de Crane’in Kızıl Cesaret Nişanı kitabının Heinemann’ın Modern Kurgunun Öncüleri’ne ait bir dizisinde 1895 yılında yayımlanmasıydı… Crane’nin eseri edebî anlayışımızın üstünde büyük bir patlayıcı gibi infilak etti. Bunu beklemiyorduk ve bu patlamanın ardından büyük bir feryat koptu.” Joseph Conrad Stephen Crane, Amerikalı bir şair, romancı ve kısa öykü yazarıydı. Kısa yaşamı boyunca üretken, Realist geleneğinde dikkate değer eserler ve Amerikan Naturalizm ve Empresyonizm'in ilk örneklerini yazdı. Modern eleştirmenler tarafından kuşağının en yenilikçi yazarlarından biri olarak kabul edilmektedir. KIZIL CESARET NİŞANI Stephen Crane Legadema Kitap, 2021 Çeviri: Duygu Bolut 256 s. Kavuşmak - Fred Uhlman Yıl 1932. Hans Schwartz, Nazilerin yükselişini ‘sağlıklı bir vücuda musallat olan bir deri hastalığından’ öte bir şey olarak görmeyen Stuttgart’lı Yahudi bir doktorun oğludur. Hans ve ailesi için soykırım o dönem akla hayale sığmaz bir şeydir. Hans Yahudilerden nefret eden ve odasında Hitler’in bir portresini bulunduran bir annenin oğlu olan Konradin’le dost olur. İki oğlan arkadaşlıkları süresince en özel düşüncelerini paylaşır, ülkenin geçmişini ve şimdisini tartışırlar, şiirden konuşurlar. Ancak Nazilerin yükselişi yakın dostluklarının üzerine bir karabasan gibi çöker. KAVUŞMAK Fred Uhlman Legadema Kitap, 2021 Çeviri: Özlem Uygun 112 s.
- Öykü: Bir sohbet
"Koskoca adamım, canım ne istiyorsa onu yaparım. Sırtımda yumurta küfesi taşımıyorum ya. Bekârım. Hiçbir sorumluluğum yok. Belki sırf o sayede yaşımı hiç göstermiyorum. Kime sorsam, gerçek yaşımdan en az on yıl aşağısını söylüyor bana enayi." Korkut Kabapalamut Sabahları altıda yatak odamın balkonuna çıkıp horoz gibi uzun uzun ötmek dışında tuhaf bir alışkanlığım yok. Ama insanlara bu kadarı bile fazla, katlanılamaz nitelikte geliyor. Beni site yöneticisine şikâyet etmişler. Mülâyim bir zat olan yönetici, birkaç kez arayıp kibarca uyardı. Benim gibi artık belli bir yaşa gelmiş, olgunluğa erişmiş, iş güç sahibi bir site sakinine yakıştıramıyormuş bu hareketi. İnsanlar o saatte rahatlıkla tahmin edebileceğim üzere uykuda oluyormuş, benim yüzümden panik hissiyle uyanıp bir daha da dalamayan kimseler varmış, öyle olunca yeterince dinlenemeden gitmek zorunda kalıyorlarmış işlerine garipler, vicdanım rahat mıymış, bunu yapmaya ne hakkım varmış sanki, varsın ötmeyivereyimmiş sabahın köründe; kendimi dizginleyemiyorsam, bu tür az rastlanır bir hastalıktan muzdaripsem, yani illa ki öteceksem de biraz ötede ya da daha makul, kabul edilebilir bir saatte öteyimmiş hiç olmazsa; mutlaka o saatte öteceksem, evimin içinde alçak sesle yapayımmış bunu en azından. Çocuklarla bebekleri de çok korkutuyormuş bu saçma, delice hareketim. İnsanlar horoz sesiyle uyanmak istese köylerinde kalır, büyük kente göçmezlermiş zaten. Tamam, diyorum ben de her seferinde. Siz hiç merak etmeyin, söylediklerinizi nazarı dikkate alacağım. Hatta yeni satın aldığım pahalı ajandama inci gibi el yazımla not edeceğim. Zaten horoz olmadığımın ben de bütünüyle farkındayım, komşularımın bu derece rahatsızlık duyduklarını da bilmiyordum ki, hiç düşünemedim nedense. Keşke direkt yüzüme karşı söyleyeseler, doğrudan uyarsalardı beni, sizin gibi yaşlı başlı, saygıdeğer bir zatı böylesi önemsiz bir mevzu yüzünden rahatsız etmeleri doğrusu yakışık almamış. Ama sonra dayanamıyorum yine. Altı dedi mi balkonumun pruvasındayım, var gücümle ötüyor, kurdu kuşu, börtü böceği zalimce uyandırıyorum. Ardından yatağıma dönüp kaldığım yerden uyumaya devam. Ne de olsa horozluk vazifemi birtamam yerine getirmişim, bir de tavuklarla uğraşacak, onlarla ilişkiye girecek, Nerede kaldı ulan bu yumurtalar, bazılarınız gene şeytan taşlaması gibi ufacık yumurtlamış utanmaz orospular! diye hesap soracak, sayım suyum yapacak halim de yok. Kaldı ki, artık o noktadan itibaren horozlukla bir alakam bulunmuyor. Öttüm bitti. Artık normal hayatıma devam edebilirim. İstersem işe giderim, istersem evimde oturur film, şu havanda su dövülen saçma ama keyifli bulduğum siyasi içerikli tartışma programlarını izlerim, o da olmadı sokağa çıkar, çarşı pazar dolaşır, kendimce son derece kaliteli vakit geçiririm. Koskoca adamım, canım ne istiyorsa onu yaparım. Sırtımda yumurta küfesi taşımıyorum ya. Bekârım. Hiçbir sorumluluğum yok. Belki sırf o sayede yaşımı hiç göstermiyorum. Kime sorsam, gerçek yaşımdan en az on yıl aşağısını söylüyor bana enayi. Bir de her gece yarısı iskelede bir balinayla buluşuyorum. Neyse ki evim sahile yakın. Yürüyerek on dakika. Hayvanın adı Kehribar. Neden Kehribar? Bilemiyorum. O anda aklıma o kadarı geldi, bir şey üzerinde uzun uzun düşünmeyi sevmiyorum, beceremiyorum. Kehribar’ın boyu otuz metre var. İskelenin ucuna kadar yürüyüp oturuyorum, bacaklarımı boşluğa zevkle sarkıtıyorum. Kehribar benden beş- on dakika sonra aheste beste geliyor. Randevumuza asla gecikmez. Tam zamanında benimle bulaşmak üzere yollara düşer. Yıllardır bir kez bile gelmediği, beni alçakça atlattığı olmadı. Sözünün eri bir dişi balina. Benimkine oranla hayli renkli bir yaşantısı var. Konuşkan, o gün başından geçen her şeyi en hurda teferruatına kadar bire bin katarak anlatmayı, utanmadan dedikodu yapmayı sever. Diğer balıklarla yaşadığı tuhaf ya da gülünç deneyimler başlıca sohbet konumuzdur. Çok zeki, tatlı dilli bir memeli. Yaşı da neredeyse benimki kadar var. O da benim gibi son derece genç gösterir, yaşıtı dişiler onu bu yüzden müthiş kıskanıyorlarmış, gövdesi asla yosun, midye falan tutmazmış, suyu tepe deliğinden çok yükseklere püskürtürmüş onlara oranla. Neredeyse güneşe, bulutlara dek. Erkek balinalar kızıştıklarında hep onunla çiftleşmek isterler, öbür dişilere pas vermezlermiş görece ilerlemiş yaşına rağmen. Böyle de kibirli, kendini beğenmiş bir hayvan. Ama bence bir mahsuru yok, kendim de biraz öyleyim çünkü. Bazen gün boyu gözlerimi açmıyorum. Bu bir tür oyun ya da meydan okuma sanki. Sımsıkı kapalı gözlerle kalkıyor, balkonumda birkaç dakika keyifle ötüyor, ardından hemen yeniden dalıyor, birkaç saat sonra kalkıp el yordamıyla, her şeyi kırıp dökerek yarım yamalak kahvaltımı ediyor, zorlanarak da olsa sabah duşumu alıyor, saçlarımı bile uzun mücadelelerden sonra kurutuyor, güzelce tarıyor, becerebilirsem bilgisayarımda klasik müzik açıp saatlerce dinliyor, cep telefonumdan rastgele birilerini arayıp kısa süreli, tuhaf sohbetler gerçekleştiriyor, gözü kapalı hayata geçirilebilecek şeylerin sayısı yazık ki hayli sınırlı olduğundan aynı kısır döngüye yeniden ve yeniden giriyor, telefonumun alarmı yirmi dört saatin nihayet dolduğunu sevinçle ilan edince açıyorum cânım, biricik rehberim gözlerimi. Böyle de garip bir alışkanlığım var. Bunu da yeni edindim. Altı ay kadar oluyor. Haftada bir gün oynuyorum kendimle bu güç oyunu. Bazen artık vazgeçsem, bunun yerine daha eğlenceli, biraz daha az zorlayıcı başka bir oyun mu icat etsem, diye düşünüyorum ama şu ana kadar aklıma öylesi bir oyun da gelmedi. Ben de mecburen kör taklidine, her şeyi, özellikle de yumurtalarımı, çay bardaklarımı kırıp dökmeye inatla devam. Bazen de beş bacaklı bir dalmaçyalıyı arıyorum sokaklarda saatlerce. Üçü önde, ikisi arkada. Onu bir yıl kadar önce düşümde gördüm. Konuşkan, çok akıllı, sevecen de bir köpek. Tıpkı o ünlü, popüler filmdeki gibi. Köpeklere bayılırım, özellikle de dalmaçyalılara. Düşümde, gerçek hayatta da var olduğunu, hatta bana çok yakın bir semtte yaşadığını, kararlılıkla peşine düşüp onu bulursam memnuniyet duyacağını, muhtemelen acayip derecede iyi arkadaş olacağımız, her konuda mükemmel anlaşacağımız kanaatinde bulunduğunu söyledi. Ben de ona hemencecik inandım. Ne yazık ki böyle bir zaafım var. İnsanlara da, hayvanlara da derhal inanıveriyorum. Söylediklerinde, savlarında, tutum ve davranışlarında, bana bulundukları garip taahhütlerde akıl mantık aramıyorum hiç. Söylemesi ayıp, kendim son derece dürüst biriyim, herhalde başka herkes de öyledir, diye düşünüyorum. Üstelik hiç de öyle olmadıklarını domuz gibi biliyorum. Yabancılara kanıvermek, iyimserlik hissiyle derhal inanıvermek nedense hoşuma gidiyor, varsın aldatsınlar, iyi niyetimi sonuna kadar suistimal etsinler, ben gene herkese inanan biri olmaktan vazgeçemem, kendime şüpheciliği yakıştıramam. Kurnazca hal ve hareketlerim yoktur. Çoğu yaratılmışı tutkuyla seviyorum. Onlara gerçekten mi diye sormaya yüzüm tutmuyor. Utanıyorum. Kalplerini kırmaktan müthiş korkuyorum. Onları küstürüp kendimden uzaklaştırmak en büyük kâbusum. Kimseyle küs ve mesafeli kalamam, hiçbir canlıya soğuk, kırıcı davranamam. Onların da bana o şekilde muamele etmelerinden çekinirim. Alıngan, kuruntulu bir adamım. Bir de yağmurda çıplak dolaşmayı seviyorum işte. Bu belki de en tehlikeli zaaf ya da alışkanlığım. Komşularla, o sırada yoldan geçenlerle, özellikle de polisle başım belaya giriyor her seferinde. Böyle bir özgürlüğüm olduğunu kabullenemiyorlar bir türlü; ne desem, onlara ne kadar sağlam argümanlar, tarihsel ve evrensel kanıtlar sunarsan sunayım, dünyanın dört bir yanından örnekler getirirsem getireyim bir türlü yatışıp ikna olmuyorlar. Dehşete kapılıyorlar beni kaldırımla öyle Âdem babamız gibi her gördüklerinde. Hemen de polis imdatı arıyorlar. Çok geçmeden bir polis minibüsü yanaşıp beni göz altına alıyor. Hava soğuksa karakolda ıhlamur falan ısmarlıyorlar sağ olsunlar. Aslında beni sevip sayarlar. Onlara hiç karşı koymadığım, minibüse kolayca, zorluk çıkarmadan biniverdiğim için belki. Her seferinde beni akıl hastanesine yatırmakla tehdit ediyorlar ama artık alıştım, korkmuyorum. Bunun sadece bir blöf olduğunun farkındayım. Ben de, Tamam diyorum kurnazlıkla, bu artık kesinlikle son, gözlerim tamamen açıldı, yaptığım şeyin saçmalığının, abesliğinin ayırdına fazlasıyla vardım. Gerçekten de ne kadar küçük düşürücü bir şey. Alenen hayasızca, düşüncesizce hareket. Özellikle çocuklara ve kadınlara karşı müthiş ayıp oluyor, bir daha kesinlikle yapmayacağım, söz, zaten işinde gücünde bir adamım, sabahın köründe horoz gibi ötmekle her gece saat on ikiden itibaren geveze bir balinayla konuşmak dışında tamamen normal, aklı başında biriyim. Ayrıca da ünlü bir hukukçu, başarılı bir yazarım. Hatta yarın saat ikide bir kitabevinde imza günü ve söyleşim var, buyrun sizleri de mutlaka bekliyorum, gelmezseniz vallahi kırılırım, belki de elimde bulunmaksızın gönül koyarım, iş yüzünden gelemeyecek olursanız da dönüşte uğrayıp size imzalı kitaplarımdan bol miktarda hediye ederim. Bugün olanları ne olur tamamen, çabucak unutalım, hiç yaşanmamış sayalım. Farz edin ki buraya takım elbiseli bir vaziyette, acil bir suç duyurusunda bulunmak üzere geldim. Bir hukukçu olduğuma göre buna inanmak o kadar da zor olmasa gerek. Örneğin bir komşum tarafından uzun süredir rahatsız ediliyormuşum. Adamın anlaşılmaz, son derece garip, sinir bozucu bir dizi huyları, alışkanlıkları varmış, benim de artık sabrım tükenmiş, dayanacak gücüm kalmamış, Bir zahmet gözaltına alın lütfen şu hıyarı, demek üzere bulunuyormuşum sevimli karakolunuzda… Pardon ama tadı çok güzelmiş, damağımda kaldı, acaba bir fincan daha bol limonlu ıhlamur alabilir miyim?
- İnanılmaz bir şey oldu. Ay, gökyüzünden düşmeye başladı!
Eşitlik, dayanışma, çevre bilinci ve şiddetsizlik konularında çocuklar için hikâyeler üreten ünlü İspanyol yazar ve sanatçı Luis Amavisca’nın yazdığı, Esther G. Madrid’in resimlediği, International Latino Book Awards En İlham Verici Çocuk Kitabı ödülünü alan Bam Bam! Ay’a Bir Şey Oluyor, Elif Nihan Akbaş’ın çevirisiyle Türkçede. Nicholas ellerini silah şekline getirip oyun oynarken, “Bam Bam!” yanlışlıkla Ay’ı vurdu. O da ne? Ay, gökyüzünden düşmeye başladı. Nicholas ve ailesi, karıncalar, kuşlar seferber oldu. Ay, tekrar gökyüzünde olabilecek mi? “Bam bam!” İnanılmaz bir şey oldu. Ay, gökyüzünden düşmeye başladı! Oyun zannedilip pek üstünde durulmayan davranışlar çocuklar tarafından zamanla içselleştirilebilir. Bir anlık duygu değişikliği, oyun ve gerçeğin birbirine karışmasına sebep olabilir. Şiddetsizlik ve şiddetsiz iletişim, geleceğin yetişkinlerinin sağlıklı iletişimlerde yer almasını sağlayan temel eğitimlerdendir. Bam Bam! Ay’a Bir Şey Oluyor, duygu ve davranışlarımızın sorumluluğunu almayı, başkalarına zarar verebilecek davranışlarımızı tekrar gözden geçirmeyi anlatan sımsıcak bir hikâye. Luis Amavisca, eşitlik, dayanışma, çevre bilinci ve şiddetsizlik konularında çocuklar için hikâyeler üreten ünlü İspanyol yazar ve sanatçı. Bam Bam! Ay’a Bir Şey Oluyor adlı kitabıyla International Latino Book Awards En İlham Verici Çocuk Kitabı dalında ikincilik ödülü kazandı. BAM BAM! AY'A BİR ŞEY OLUYOR Luis Amavisca Küsurat Çocuk Yayınları, 2021 Çevirmen: Elif Nihan Akbaş 40 s.
- Gerçek Hayat: “Davamız siyasi, ilmi ve edebidir.”
"Gerçek Hayat yazarının bir davası olduğunu, bunun da edebi olandan ayrılamaz olduğunu gösteren bir romandır. Eril zihnin çizdiği sınırlara başkaldırı niteliğindedir." Gülhan Davarcı, Oylum Yılmaz'ın Duygu Asena Roman Ödüllü romanı Gerçek Hayat üzerine yazdı. Gülhan Davarcı Oylum Yılmaz’ın Gerçek Hayat adlı romanı, “Anadolu Kadın Evliyalarının Gizil Güçleri ve Gizli Tarihi” adlı bir tez yazan, tez çalışmasını sürdürürken haftada iki gün bir kafede fal bakan Leylâ’nın, edebiyatımızın “Yeraltına Çekilmiş Unutulmuş/Unutturulmuş Devrimci Yazar Kadınlar Cemiyeti”nin üç asli üyesinin çağrısı sonucu, kırklara karışmasını anlatıyor. “Yazdıklarının bir yarısı imparatorluğun, diğer yarısı cumhuriyetin çöplüğüne giden yazgısı karalı Fatma Aliye, eli mühürlü komünist Suat Derviş, genç hanımların sesi, aşk romanlarının yazarı Cahit Uçuk”, toplumsal hafızada yer edinememiş, bastırılan, unutulan, unutturulan bu üç kadın, Leylâ’nın bodrumunda/bilinçdışında ortaya çıkar. Zihninin karanlıklarına çekilir Leylâ ve roman boyunca bilinçle bilinçdışı, hayal ile gerçek, akıl ile delilik arasında gider gelir. Yaşadığı mahallenin dışına çıkmayan Leylâ, fal baktığı kafede kendisi gibi fal bakan Ayten ve fal baktırmaya gelen Ahsen ile arkadaştır. Bu üç kadının da aşık olduğu adamların tek ortak noktası isimlerinin Ali olmasıdır. Şimdilerde yeni çağcı, eski devrimci Ayten’in siyasi mahkûm olarak hapishanede yatan Ali’si, Boğaziçi Üniversitesi’nde bilim insanı olan Ahsen’in kenar mahalleli kabadayı Ali’si, Leylâ’nın büyük aşkı Ali. Bütün erkekler Ali’dir artık romanda, kimliksizdir. Mecnun’un hayali olan Leylâ’dan, Leylâ’nın hayali olan Ali’ye dönüşmüştür arzu imgesi; imgenin cinsiyeti ters yüz edilmiştir. Romanın sonunda Ali’nin hapishanede yakılmasıyla Ayten ortadan kaybolurken, Ahsen kabadayı sevgilisi Ali tarafından öldürülür. Ölümünden sonra, Ahsen’in annesinden, arkadaşının trans olduğunu, cinsiyet değiştirmeden önceki isminin Ali olduğunu öğrenir Leylâ. Herkesin ortadan kaybolmaya başladığı anda Leylâ da kendini bulur. Belki de Ahsen ve Ayten de Leylâ’dan başkası değildir; dağılan parçalar toplanmıştır tekrar. “Yeraltına Çekilmiş Unutulmuş/Unutturulmuş Devrimci Yazar Kadınlar Cemiyeti” nin Leylâ’ya verdiği görevin Ali’yi öldürmek olduğu göz önünde bulundurulduğunda, akla şu soru gelir: Ali, Leylâ’dan bağımsız, Leylâ’nın dışında bir erkek midir? Leylâ sadece romanın diğer kahramanları ile değil, içinde yaşadığı “hamamı yüzünden daimi sisle örtülmüş gibi görünen, puslu, bulanık, rutubetli” semt Çukurcuma ile de bütündür. “Mazgallarından soğuk, küflü, ıslak bir havanın yükseldiği, bodrum katlarına açılan görünmez sözde Bizans dehlizlerinden yukarı doğru üflenen, zamanı soğukta durdurmuş, o kalıcı, o eskimiş havasıyla” semt, “insanı çukurun ta dibine çeker.” “Yalnızlık, yoksulluk ve Çukurcuma bütündü, ayrılamazdı,” der yazar, tıpkı Leylâ gibi. “Şehrin hâlâ en tercih edilmeyen semtinin kıyısında köşesinde yaşamaya” çalışan Leylâ da yalnız, yoksul, kasvetli, tekinsiz, güvenilmezdir. Leylâ da Çukurcuma da şehrin hem içinde hem de şehirden kopuktur. “Semt, sokakları ve birbirine yaslanmış, başları dumandan hiç çıkmayan apartmanlarıyla gölgeli, sisli, renksiz, servisiz, yekpare bir mezarlık mıymış?” Leylâ’nın zihni de tıpkı yaşadığı Çukurcuma gibi mezarlığa dönüşmüştür, ölü yazarlar mezarlığına. Bu yüzden bulanık, sisli, gölgelidir. Mekân ile karakter birbirinden ayrılamaz romanda. Bu gotik mahallenin aklın sınırlarında gezinen Leylâ’sı, hayalleri, hezeyanları, gerçekliği ile klasik anlamda bir kahraman değildir. Yazarın romanda vurguladığı gibi, “kahraman alaşağı” edilmek istenendir, çağı geçendir. Ne Çukurcuma gözde bir semte dönüşür bu tekinsiz haliyle, ne de Leylâ bir kahramana. Ve roman tam başlayacağı yerde biter. “Hayat ancak erkekler kadın, kadınlar erkek gibi olduğunda değişir.” Bu cümle, metnin genel bağlamı içinde çok daha fazlasına işaret eder. Aklın çizdiği bütün sınırlar muğlaklaştığında, gerçek hayatın aynı zamanda yalan bir hayat olduğu kavrandığında, yalan/hayal/rüya ve gerçek, kadın ve erkek, bilinç ve bilinçdışının ötesinde, bütün ikiliklerin ötesinde, bize bütün ışıltısıyla göz kırpan bir hayat vardır. Suat Derviş’in “korkulu, karanlık, dramatik ve hatta düpedüz gotik romanı” Kara Kitap, içinde bir mezarlık krokisi ile, Çukurcuma’da Leylâ’nın eline geçer. Leyla’nın görevi bellidir, hayalet avcısıdır o artık, çünkü “...hayal, hayalât bir kadın işidir.” Binlerce kadınsı hayaletin şehre yayıldığı bu semtte hayalden gerçeğe ulaşacak kişi de odur. Yazar, Leylâ’nın babasına şu cümleyi söyletir romanda: “Hayat işte… Onun kadar gerçek bir yalan, bulamazsın.” Gerçek hayat, aynı zamanda yalan bir hayattır öyleyse. Neyin gerçek neyin hayal ya da rüya, kimin kadın kimin erkek olduğunun değiştiği bir metin durur karşımızda; sabitlenemezliğin, mutlaklığın karşısında, rasyonaliteyi alaşağı eden bir metin. Edebiyatımızın üç kadın yazarını kurmaca karakterine dönüştürerek, ikilikleri yıkma çabasını bir adım öteye taşımıştır yazar. Yalan her an gerçeğe, gerçek hayale dönüşürken, gerçek kurmacaya, kurmaca da gerçeğe dönüşür. Yazar, romanda Fatma Aliye, Suat Derviş ve Cahit Uçuk gibi üç tarihi kadın yazarı kurmaca karakterlerine dönüştürürken, romanın başkahramanı Leyla da onları, “bilincinin alt ve dış yaratıkları” olarak tanımladığı bu kadın yazarları, metnin dünyasında gerçek kılar. “Hayat ancak erkekler kadın, kadınlar erkek gibi olduğunda değişir.” Bu cümle, metnin genel bağlamı içinde çok daha fazlasına işaret eder. Aklın çizdiği bütün sınırlar muğlaklaştığında, gerçek hayatın aynı zamanda yalan bir hayat olduğu kavrandığında, yalan/hayal/rüya ve gerçek, kadın ve erkek, bilinç ve bilinçdışının ötesinde, bütün ikiliklerin ötesinde, bize bütün ışıltısıyla göz kırpan bir hayat vardır. Edebiyatta esamesi okunmayan bu üç kadın, Fatma Aliye, Suat Derviş ve Cahit Uçuk, Leyla’yı seçmiştir çünkü Leyla kadar kimse net görememiştir onları. Seslerini bugüne taşıyacak kişi çok okuyan ve bir şeyler yazan Leyla’dır. (Ve aynı zamanda yazarın kendisidir.) Leyla hem düşm hem seçilendir. Düşmüştür, çukurdadır çünkü “ölümden beter hayatında yalnız ve yoksul biri”dir. Okuma aşkıyla lanetlenmiştir. Hayatı gerçeklerden değil, hayallerden bilir. Kadın okurun değişmeyen yazgısına tutulmuştur o da. Ama edebiyatın güçlü kadınlarının seçtiği kişi olarak ayrıcalıklıdır da. “Söyle neyi hatırlaman gerekiyor da bunlar musallat olmuş başına?” diye sorar Ayten Leylâ’ya, cevabı ise Fatma Aliye verir: “Biz size bir vazife verdik; bu yaşamaktan, yazmaktan ve okumaktan vazgeçmeme ödevidir. Erkek kahramanı öldürünüz, tarihin ve edebiyatın sahnesinden siliniz, dedik. Davamız siyasi, ilmi ve edebidir.” Gerçek Hayat yazarının bir davası olduğunu, bunun da edebi olandan ayrılamaz olduğunu gösteren bir romandır. “...hayal, hayalât bir kadın işidir, kendini içtimai hayatta kanıtlamaya çalışan erkek romancıları bir düşününüz, işim hayalledir der iseler, söyleyiniz bana nasıl ekmek yerler! Romanda esas olan hayaldir demek, ben kadınım demektir, anlasanıza. Bir kadın kadar hayalci ve zayıfım demektir.” Öyleyse, kadın romancının işi de hayalden bahsetmektir. Eril zihnin çizdiği sınırlara başkaldırı niteliğindedir Gerçek Hayat. Bu nedenle, romanın 2017 yılında “Duygu Asena Roman Ödülü”nü almış olması, fazlasıyla hak edilmiş bir başarıdır. Yazar, Gerçek Hayat ile sadece edebiyatımızın kadın yazarlar silsilesine bağlanmaz, aynı zamanda yarattığı gotik atmosferle, edebiyatta kadına has bir tür olarak kabul edilen gotik mirasa da sahip çıkar. Son olarak üzerinde durulması gereken nokta, Oylum Yılmaz’ın bu romanla edebiyat dünyasında kendisini nerede konumlandırdığıdır. Yazar, Gerçek Hayat ile sadece edebiyatımızın kadın yazarlar silsilesine bağlanmaz, aynı zamanda yarattığı gotik atmosferle, edebiyatta kadına has bir tür olarak kabul edilen gotik mirasa da sahip çıkar. Gotik anlatılar; rüyaların, hayal gücü insan ve figürlerin, gerilim içinde, kasvet, korku dolu bir atmosferde, şato/kale/konak gibi mekânlarda, genelde kadın kahramanların merkezde olduğu anlatılardır. (Çukurcuma da Leylâ’nın kalesi olarak düşünülebilir.) Gotik türün ilk örneklerinden sayılan İngiliz yazar Charlotte Bronte’nin Jane Eyre romanındaki çatıdaki ‘deli’ kadın Bertha gibi, Leylâ’nın bodrumu da hayatın dışına atılmış kadınlarla doludur. (Eleştirmen Sandra M.Gilbert ve Susan Gubar; Bertha karakterini, Jane Eyre’in bastırılmış dişil kimliği olarak yorumlayarak feminist edebiyat eleştirisine ciddi katkı yapmıştır.) Yazar, Leylâ’nın evinde edebiyatımızın üç yazarını buluşturduğu ilk sahnede İngiliz yazar Jane Austen tarzı bir dekor kurar: “Can havliyle fırlıyorum yerimden ve dağıtıyorum zigonları berjerlerden sarkan naylon çoraplı dizlerin önüne. Kafamı kaldırıp bakamıyorum ezikliğimden, peçete, çay servisi, kısır, poğaça ve jöleli pasta derken, ancak oturuyorum yerime.” Jane Austen romanlarının zaman zaman erkek edebiyatçılar tarafından “kadınların çay sohbetleri” olarak değerlendirilip hafife alındığı düşünüldüğünde, Gerçek Hayat romanında önemli sahnelerinden birinin çay ve kısır ile başlatılmış olması tesadüf olmamalı. Zigonlar dağıtılır; kısırlar alınıp çaylar yudumlanırken, ‘Ali’yi öldürme planlarının temeli atılacaktır odada. “Roman, okuyanı tutar elinden bir yere götürür. Bunu inkâr edemezsiniz. Ve o yer, yazarın mesuliyetindedir. Kim okuyarak ve yazarak kaçmaktan söz etse, ondandır ki güler geçerim. Gevelemeyi bırakın da, sadede, hakikâtin kendisine geliniz, derim!” Böylece, kadın yazara, en azından kendisine, bir sorumluluk biçer gibidir yazar. Bu sorumluluk, kadın yazarın yarattığı dünyada okuyucunun neye tanıklık edeceği ile yakından ilintilidir. “Ne söyleyebilirim ki ona, neyle nasıl teselli edebilirim, kıymeti bilinmemiş bir yazar ömrünün bedelini, onun birkaç kitabını okuyarak nasıl ödeyebilirim?” diye sorar Leylâ. Yazar, unutulmuş kadın yazarların, sadece kitaplarını okuyarak değil, onları metnine dahil edip günümüze getirerek de öder vefa borcunu. Yazarla kahraman da birbirine geçer bu noktada. Hayali, rüyayı, muğlaklığı, fantastik olanı anlatmak, aklın sınırlarıyla oynamak bizahiti kadın yazarın işidir, der gibidir yazar. Eril edebiyatın keskinliğine, gerçekliğine, aklına meydan okur. “Ey gerçek hayat, ah sen mahzun, göze bir var bir yok karabatak! Davamız bizatihi sensin,” der cemiyetin üyeleri ve Suat Derviş ekler: “Hayallerimiz içimizde, hayatımızın kendisindedir, hayat gerçektir. Hemşirelerim, biz bu gerçeğin içinde varlığımızı göstereceğiz. Kendimiz gibi, kendiliğinden, hissi ve düzen bozucu davamızın izini süreceğiz.” Gerçek hayat, hayal hayattır öyleyse kadın yazarda. İncelikli bir dille örülmüş, klişelere düşmeden kadın olmaya, kadın yazar olmaya dair kafa yoran önemli bir eser olarak duruyor karşımızda Gerçek Hayat. GERÇEK HAYAT Oylum Yılmaz İletişim Yayınları, 2017















