top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5404 sonuç bulundu

  • Altıyedi Sanat Edebiyat Dergisi, 23. sayısıyla okurun karşısında

    Altıyedi Sanat Edebiyat Dergisi'nin 23. sayısının konusu: Saplantı Kalabalık bir yazar, şair, çizer kadrosuyla çıkan Altıyedi’nin bu seferki dosya konusu “Saplantı” idi. Dergi adına Kürşat Coşgun   “Dergilerden Kitaplara Uzanan Yol”  başlıklı sunuş yazısında şunları söyledi:  “Altıyedi bir yandan edebiyatımızın doruk adlarından, ustalarından el alırken, bir yandan da genç yazar ve şairlere fırsat yaratarak her kuşaktan yazın insanını bir araya getiriyor. Bu birikimin yarattığı müthiş sinerjiyi dergimizin sizlere ulaşan her sayısında görmek mümkün. Altıyedi’nin nitel yapısı ve yenilikçi tavrının altında yatan en belirleyici etken budur. İlk sayımızdan itibaren bazen ürkek bazen tedirginlikle, “Acaba benim şiirim/öyküm de dergide yer bulabilir mi?”  kaygısını yaşayan genç yazarlar, süreç içinde büyük bir gelişim yaşayarak ilk kitaplarını da yayımlama cesaretine sahip oldular. Bizler de büyük bir kıvanç ve gönençle son birkaç sayımızın iç kapaklarında bu kitapları tanıtmaya, sizlerle paylaşmaya çalışıyoruz. İlk kitaplarını Altıyedi yayın sürecinde yayımlayan, bugün ise artık üçüncü kitaplarıyla okuyucunun karşısına çıkan Esra Kahya, Üzeyir Karahasanoğlu gibi genç ustaların yanı sıra, Ercan Şeherli, Gül Parlak, Ayça Şebnem, S.İpek Ortaer Montanari, F.Gül Özen, Ayşe Nilay Özkan, Demet Eker, Barış Akkurt, Nilüfer Benal, Mükerrem Yılmaz, Çiğdem Biçel gibi ilk yapıtları Altıyedi’de görülen birçok yazar ve şair artık yapıtlarını bir kitap oylumuyla okuyucuyla paylaşan yazarlar arasında yer alıyor. Bu arkadaşlarımızla Altıyedi ortak paydasında oluşturduğumuz birlikteliğimizin böylesine güzel sonuçlarını görmek bizi son derece mutlu ediyor.” Kürşat Coşgun , dosya konusu için ise şunları söyledi: “Bugüne kadar birbirinden çarpıcı dosya başlıklarıyla okuyucu karşısına çıkan Altıyedi, bu kez de ciddi bir kimlik sorunsalını ele alıyor: saplantılar. Yaşamı kolaycı bir pencereden izlemenin, tartışma, sorgulama gibi çağdaş insanın en yaşamsal gereksinimine sırt çevirmenin, doğrunun ve gerçeğin nesnel dayanakları yerine, öznel ve marazi tutumlara yönelmenin neden ve sonuçlarını yazarlarımızla birlikte tartışıyoruz.” Ahmet Özer  ise “Kalıba Dökülemeyen Hayat”  adlı başyazısında saplantı teması için, “Yaşamında bütün olumsuzlukları temel edinenlere, siz ne bilim ne sanat ne duyarlık ne insanlık ne doğa konusunda bir şey öğretebilirsiniz. Karşınızdaki, aklını çiviyle duvara çakıvermiştir. Günümüz dünyasında birilerinin doğrusuna, öbürlerinin mantık dışı çıkışını gördüğünüzde aradaki ayrımın ne denli korkutucu olduğuna şaşıp kalmanın yetmediğini, birilerinin insan değil de “yaratık” olduğunu düşünürsünüz.” dedi.  “Saplantı” dosyasında Ahmet Özer ’in yanı sıra Y. Aykut Kırbıyık, Mustafa Yavuz, Olcay Karay, Serdar Gürsoy, Özlem Akkel yer aldı. 23. sayının dosya dışı yazıları Hülya Deniz Ünal , Alaaddin Kara, Özcan Temel, Özlem Yücesan, Doğu Karaoğuz imzalarını taşıyor.  Saplantı’nın öykücüleri Üzeyir Karahasanoğlu, Nilüfer Altunkaya, Berna Karakaya,   Esra Kahya, Ayşe Nilay Özkan, Behzat Taş, Kübra Öznur Çelik, Tuba Sina Aydın, Engin Bin Yıldırım, Mehmet Ölçer  olurken; Saplantı’ya şiirleriyle Eyüp Erhun Köse, Rıdvan Şahin, Mücahit Aygören, İbrahim Şaşma, İbrahim Başçı, Ferda Balkaya Çetin, Uygur Orhan, Ercan Şeherli, Mehmet Ayna, Mahmut Aksoy Yunus Karakoyun  katkı sundu.  Üzeyir Karahasanoğlu, Ayça Şebnem ile söyleşti. Şebnem, “ Elinle başkasına dokunma cüretin varsa; iyi etme, en azından zarar vermeme yeminin olmalı. Acılardan, yıkımlardan bahsedip yaprakları döküp, öte yanda tohumun toprağa düştüğünü görmezsen hiç el vurma o yaraya. Kalemim bir yaraya dokunuyorsa evet, şiir de bir tür hekimlik benim için.” dedi. Bu sayının edebiyat soruşturmasında, “Eserlerinizde anlatmadan duramadığınız, dışarıdan saçma ve yersiz sayılan fikrisabitleriniz nelerdir?”  diye sorduk. Halil İbrahim Özbay, Gül Parlak, Necla Akdeniz, Elif Sağım, Kâmil Erdem, Davut Elçi, S. İpek Ortaer Montanari, Işıl Madak, Zeynep Horuzoğlu, Yalçın Sinanoğlu, Ayça Şebnem  cevapladı.  Kapak tasarımı Mine Yörük ’e ait olan Saplantı sayısına Kürşat Coşgun  katkı verdi. Zonguldak Kültür ve Eğitim Vakfı (ZOKEV)  tarafından yayımlanan Altıyedi Sanat Edebiyat Dergisi, bir sonraki dosya konusunu “Şiddet” olarak belirledi.  Altıyedi’yle altiyedidergi@gmail.com  adresinden, web sitesinden, sosyal medya hesaplarından iletişim kurmak; tüm sayılarına shopier.com/altiyedidergi  sayfasından ulaşılabilmek mümkün.

  • Ahmet Altan'dan yeni roman: O Yıl

    Edebiyat dünyasının güçlü kalemlerinden Ahmet Altan, yeni romanı O Yıl ile okurlarını 1915'in sarsıcı gerçekleriyle yüzleşmeye davet ediyor. Roman, iki ana eksende ilerliyor: Bir yanda Çanakkale cephesinde, vatanı için kahramanca savaşan topçu subayı Ragıp Bey; diğer yanda ise cephe gerisinde, aynı "vatan" topraklarında yaşanan büyük trajedi. O Yıl , Ragıp Bey'in, aniden ortadan kaybolan ve "yanlışlıkla" tehcire sürülen Ermeni sevgilisi, başhemşire Efronya’yı bulmak için çökmekte olan bir imparatorluğun karanlık dehlizlerinde, umutsuz bir inatla çıktığı yolculuğu merkezine alıyor. Ahmet Altan, O Yıl 'da zaman, hafıza ve hakikat kavramlarını, günümüzde eski bir konakta yaşayan ve "gerçeği sadece ölülerin bildiğine" inanan Osman karakterinin tanıklığında yeniden kurguluyor. Cephedeki kahramanlık destanlarının, cephe gerisindeki "büyük günah" ve utançla nasıl iç içe geçtiğini ustalıkla gözler önüne seren roman, aynı zamanda yangınların ve yıkımın ortasında filizlenen bir başka aşkın (Nizam ve Anya) hikâyesine de yer veriyor. İki âşığın kaderi üzerinden bir imparatorluğun çöküşünü, vicdanın ve insanlığın sınavını anlatan O Yıl , Altan'ın sarsıcı üslubuyla okurun belleğinde derin bir iz bırakacak. Yıl 1915. Conkbayırı görkemli bir zafere hazırlanıyor. Herkes aynı soruyu soruyor birbirine: “Çanakkale’den haber var mı?” Toplumun bir hikâyesi olduğu gibi, yazgısı değişen her bireyin de yazılmaya değer bir hikâyesi var o günlerde... Ahmet Altan, O Yıl ’da, imparatorluğun her köşesinde ayrı bir ateşin yandığı günleri, çatışan fikirler, söylenemeyen cümleler, tutulamayan sözler üzerinden anlatıyor. Bir yanda iki kardeşin farklı uçlara savrulma hikâyesi, diğer yanda Türk subayı Ragıp ile sürgüne yollanan Ermeni hemşire Efronya’nın emirler, yollar, tren vagonları tarafından engellenen aşkı… “Ölüleriyle konuşan” Osman’a, anlatılanları hem dinleme hem aktarma görevinin verildiği romanda, o çalkantılı dönemde yaşayanların zihnine girilerek çoksesli bir atmosfer yaratılıyor, tarihin girdaplı sayfaları bir kez de kurmaca evrende açılıyor. Gerçekleri ölüler biliyordu. Osman buna inanıyordu. “Hayatı ölülerden öğreneceksin... Yaşayanlar hayat hakkında bir şey bilmiyor çünkü,” demişti bir keresinde Efronya. Kapısına ailesinin hizmetkârlarından birinin bıraktığı konserveleri yiyerek, dedesinden kalan eski usul entarisiyle odalardan odalara dolaşarak yaşadığı bu ıssız konakta yalnızca ölüleriyle konuşuyordu. Hayattan, canlılardan, bugünden vazgeçmiş, daima ileriye gitmek zorunda olduğu söylenen zamanın hoyrat zorbalığından kurtulmuştu, istediği her şeyi görebildiği, bütün sırları çözebildiği geçmişin içinde zamana hükmederek dolaşıyordu. O YIL Ahmet Altan Everest Yayınları, 2025 Tür: Roman 408 s.

  • Değişim göstermeye çalışmak: Sırların Sırrı

    Tugay Kaban, Dan Brown'un son romanı, Sırların Sırrı üzerine yazdı: "Dan Brown'un, romanlarında üç temel yapıtaşını bir araya getirdiği mâlum: Semboller, bilim ve inanç. Sırların Sırrı'nda , bu üçlü denkleme yeni bir bilinmeyen ekliyor: Bilinç" Dan Brown’a popüler kültürün “entelektüel mühendisi” demek, bir nevî alışkanlık oldu. Romanlarında üç temel yapıtaşını bir araya getirdiği mâlum: semboller, bilim ve inanç. Bu formül, yazarın Da Vinci Şifresi ’nden Başlangıç ’a uzanan külliyatının belkemiği durumunda artık. Lâkin Sırların Sırrı , bu üçlü denkleme yeni bir bilinmeyen ekliyor: Bilinç. Burada hemen alâkası yok fakat İsmet Özel’in Bilinç Bile İlginç  isimli eserini anmak istiyorum. Tesla’nın bir epigraf ile selam durduğu yeni romanında Brown, insanın kendi mevcudiyetini masaya yatırıyor. Bu eksen kayması, hem yazarın anlatıdaki tekâmülünü hem de çağımızın (özellikle Batı çerçevesinde) ruhanî arayışlarını ele veren bir ayna. Zira romanda ‘Tanrı’, gizli bir isim olmaktan sıyrılıp insanın sinir sisteminde yankılanan bir titreşime dönüşüyor. Dan Brown romanları, ilk bakışta birer polisiye-gerilim metni gibi okunabilir. Fakat biraz derinlerine inildiğinde, gnostik bir yapı barındırdıklarını görürsünüz. Her romanında “bilginin kurtarıcı” olduğu bir dünya tasarlanır. Sırların Sırrı  da bu düşüncenin takipçilerinden biri olmuş. Fakat bu defa bilgi, kutsal görülen metinlerin tozlu sayfalarında yahut sanat eserlerinin gölgelerinde değil, insan beyninin derinliklerinde aranıyor. Başkarakter Dr. Katherine Solomon, noetik bilimin temsilcilerinden biri, noetik bilim sözlükte, bilinci, fiziksel olmayan bir gerçeklik şeklinde kabul gören disiplin olarak tasvir ediliyor. Hipotezi ise şu: Bilinç, beynin bir ürünü değil, aksine, kâinatın temel dokusunun bir boyutu. Katherine’in teziyle söylersek, antik Gnostiklerin “Tanrısal Kıvılcım” öğretisi arasında bariz bir paralellik mevcut, insan zihni evrenin özünü taşıyor. Ve, her insan bir mikrokosmostur. Brown tam bu noktada, bilimi bir mitin içine yerleştiriyor. Katherine’in Vladislav Salonu’ndaki sunumunu, romanın epistemolojik kırılma ânı olarak tanımlayabiliriz. O sahnede dinleyicilere yöneltilen sual, aslında oldukça meşhur: “Bilincimiz beynimizin içinde değilse, nerede?” Dan Brown’un romanlarındaki şehirler, tıpkı karakterler gibi etten kemikten gibi hissedilir. Roma, Paris veya Floransa… Bu defa sahne Prag. Bilindiği üzere Prag, simyacıların, kabalistlerin ve hermetik bilginlerin şehri olarak anılır. Prag roman boyunca bir dekordan ibaret olarak kalmaz. Golem efsanesinin doğduğu, Kral Rudolf’un simya deneyleri yaptığı, Kafka’nın varoluşun kâbusunu yazdığı bu şehir, Brown’un kaleminde bir labirente dönüşüyor. Köprüler, kuleler, kiliseler ve yeraltı tünelleri, üzerimize sinematografi kusuyor gibi. Bunlara “beni filme çek” diyen bir kitapta rastlamak elbette şaşırtıcı değil. Langdon karakteri (yine başrolde elbette), Sırların Sırrı ’nda, alıştığımızdan daha kırılgan bir surette karşımıza çıkıyor. Sanırım yaşlılığın verdiği bir ahval bu… Brown, Langdon’ı bu kez sadece bir sembol avcısı olarak değil, bir bilinç krizi yaşayan adam olarak da resmediyor. Langdon artık kendi zihninin hakikatini arayan, daha gerçekçi bir roman karakteri gibi duruyor karşımızda. ‘Daha gerçekçi roman karakteri’ ibaresinin bazı okurların kafasını karıştırması muhtemel, ‘çerezlik bir roman karakteri gibi değil’ diyerek işin içinden sıyrılmaya çalışayım. Langdon’ın değişimini vurgulayan sahne, Karl Köprüsü’nde gerçekleşiyor. Bu noktadan sonra bir profesörden fazlası oluyor gibi, sanki İlahi Komedya ’daki Dante gibi, ruhanî bir seyahate çıkıyor. Prag onun Cehennem’i, Golem ise Virgilius’u oluyor. Romanın ilgi çekici karakteri ise Golem. Dan Brown’un Golem’i yalnızca bir efsane kahraman değil, o, bilimin doğurduğu Frankenstein ile mitin doğurduğu melek arasında salınan varlık gibi. Romanın kalbindeki noetik bilim, normalde tartışmalı bir alan. Bu disiplin, “düşüncelerin maddeyi etkileyebileceği” fikrini savunuyor. Brown bu fikir üzerinden iki katmanlı bir tartışma başlatıyor eserinde: • Bilimin metafiziğe yakınlaşması: Modern bilim, bilincin kökenine indikçe ruh kavramına komşu düşer. • İnancın deneysel zemine çekilmesi: Ruhanî tecrübeler artık mistik birer hâl değil, ölçülebilir olgulardır. Dan Brown, Katherine’in dilinden modern bilime şöyle meydan okuyor romanında: “Bilim, bilinci açıklamakta başarısız oldu; çünkü bilinci maddeye hapsetti.” Dan Brown, anlatının ritmini bilgilerle/verilerle kuran bir yazar. Zaten çok satan romanlarının matematiği de burada yatıyor. Olaylar kadar, karakterlerin keşfettiği kavramlar da gerilimi okur için sürekli tırmandırıyor. Da Vinci Şifresi ’nde bu vazifeyi sanat tarihi üstlenirken, Sırların Sırrı ’nda bayrağı nörobilim ve kuantum felsefesi devralıyor. Brown, romanın her bölümde yeni bir kavramı okurun önüne atıyor, sonra bu kavramı bir sembol yahut mekânla ete kemiğe büründürüyor. Romanın en kuvvetli tarafı, Dan Brown’un bilimsel materyalizme karşı ortaya attığı o itiraz: “Bilim fiziksel olmayan olayları incelemeye başladığı gün, bir yüzyılda kaydettiği ilerlemeden fazlasını, on yılda kat eder.” Tesla’dan yapılan bu alıntı bir manifesto maddesi gibi. Fakat bu tavrın edebî olana etkisi hâlâ tam olarak tartışılmış değil bence. Dan Brown gibi yazarlar hâlâ kalıplaşmış aynı anlatı formülüne sâdık kalıyorlar: Gizemli bir ölüm, sembollerle örülü bir şehir, bilginin peşindeki kahramanlar. Ve bu yapı, mesela mevzumuzun merkezindeki Sırların Sırrı ’nı bir “yeniden yazım” hissinden kurtaramıyor. Karakter derinliği meselesinde Brown hâlâ sığ sularda. Golem çoğu okura dikkat çekici bir figür olarak görünecek olsa da aslında mitolojik bir makineden farksız. Langdon ve Katherine ise romantik gerilim dışında pek bir değişim göstermiyorlar. Şunu söyleyebilirim, Dan Brown bu son romanında artık, sembolleri dış dünyada değil de, insan zihninin kıvrımlarında arıyor. Brown, modern çağın bilimsel mitolojisini oluşturabildi mi sizce? Çünkü bence ulaşmak istediği hedef bu. Peki, bu suali bir de şu açıdan soralım: Sinema sanatı olmasaydı, Dan Brown daha mı çok okunurdu, daha mı az okunurdu ve modern çağın bilimsel mitolojisini kurma isteğini sadece romanlarıyla başarabileceğini düşünür müydü? SIRLARIN SIRRI Dan Brown Altın Kitaplar, 2025 Çeviri: Petek Demir, İpek Demir 600 s.

  • Matematik ne işe yarayacak ki?

    Bilim tarihine eğlenceli bir pencereden bakan yepyeni bir çizgi romanı, okurlarla buluşuyor. “Matematik ne işe yarayacak ki?” diyen çocuklar için hazırlanan bu çizgi roman, hem güldürüyor hem düşündürüyor. Geçmişle bugünü, bilimin mantığıyla ve yaşamın renkleriyle buluşturan bu yolculuğa hazır mısınız? Kahramanlarımız, geçmişten bugüne uzanan zamanda bazen Gauss’un sayılarına, bazen Ada Lovelace’in ilk bilgisayar tasarımına tanık oluyor. Her bölümde buluş, merak ve denklem var ama hepsi bol macera ve çizgi roman temposunda anlatılıyor! Prof Dr. Nesim Fintz, çocuklara matematiği sadece bir ders değil, yaratıcılığın ve keşfin anahtarı olarak tanıtıyor. Formüller konuşmuyor; karakterler, mizah ve hikâyeler konuşuyor. Okurlar, hem eğleniyor hem farkına varmadan düşünmeyi, bağlantı kurmayı öğreniyor. ARKA KAPAK Antik Mısır’da mimar, Roma’da mühendis, Orta Çağ’da gökbilimci... Hepsi aynı dili konuşuyordu: Matematik dili! Bugün de bir aşçı, bir pilot, bir sporcu ya da bir öğrenci olarak hepimiz o dili kullanıyoruz. Pazar alışverişinde, futbol maçında, hatta müzikte bile... Matematik hep seninle! Bu kitap, seni sayıların büyülü yolculuğuna çıkaracak. Geçmişle bugünü, bilimin mantığıyla ve yaşamın renkleriyle buluşturan bu yolculuğa hazır mısın? Tarihteki büyük buluşlardan günlük hayatın küçük ayrıntılarına kadar her sayfada şaşırmaya hazır ol. Matematik, düşündüğünden çok daha canlı ve eğlenceli! Prof.Dr. Nesim Fintz, matematiğin geçmişten bugüne insan yaşamını nasıl şekillendirdiğini kaleme aldı. MATEMATİĞİN VE ENFORMATİĞİN SIRADIŞI ÖYKÜLERİ Nesim Fintz, Han-Mi Kim Kırmızı Kedi Çocuk, 2025 Çeviri: Nesim Fintz, Yalçın Aktar 48 s.

  • Öykü: Boş Bir Hoşluk

    "Başka vücutlar, başka kafalar, o kafalardan çıkan sürprizli fikirler, sonsuz olasılıklar ve dünyadaki milyarlarca insan aklına geldikçe gözlerinin sağa sola kaymasına, burun kanatlarının farklı kokuları hayal ederek istemsizce oynamasına engel olamıyordu." Yelin Bilgin Otuz üç yaşındaydı ve hayatının dörtte üçünü annesine benzemeyeceğini tekrarlayarak, üçte birini ise bir/tek/aynı  adamı severek geçirmişti. Annesi gibi. Yirmi iki yaşındayken açık renk pardösüsünü savurarak aklına giren bu adam, yirmi yedi yaşında hayatının merkezine oturmuştu. Otuz üçüne geldiğinde ona olan aşkından korkmaya başladı. "Tıpkı annen gibisin" damgasını yememek bir gurur meselesine dönüştü. İsa'nın çarmıha gerildiği yaştaydı, gurur mühimdi. Gururunu korumak uğruna varoluşunun huzurlu merkezini kaydırmayı göze alabileceğine karar verdi. İçinde yeşeren yeni meraklar vardı bir de. 8-10-20-30-40 yıl daha bir/tek/aynı  adamla aynı yatakta uyuyup aynı fantezileri kurmak düşüncesi onu endişelendiriyordu. Başka vücutlar, başka kafalar, o kafalardan çıkan sürprizli fikirler, sonsuz olasılıklar ve dünyadaki milyarlarca insan aklına geldikçe gözlerinin sağa sola kaymasına, burun kanatlarının farklı kokuları hayal ederek istemsizce oynamasına engel olamıyordu. Çelişkiler aleminde savruluyordu ve çelişkiler hoşuna gitmiyordu.  Kararını vermişti ama bunu adama söyleyecek cesareti yoktu. Kafasını meşgul edenler ve söyleyemedikleri yüzünden sevişmeleri de zorlama olmaya başlamıştı. Bir gün sevişirken kendini tutamadı, ağladı. Ayrılık sadece ağlamakla olacak bir iş değildi oysa. Adamdan ayrılmak için zorlama sevişmelerden, sevişirken ağlayıvermekten, dünyaya ve içindeki milyarlarca insana olan merakından daha mantıklı bir açıklamaya, bir sebebe ihtiyacı vardı. Bir kavga, en azından bir sürtüşme gerekmez miydi? Onca yılın ve hayatının merkezi olmasının hatırına bunu adama borçluydu. Bir gün, Moda'da bir pizzacıda otururken, ayrılma ihtimalinden bahsetti. Ağzından çıkan her bir kelimede Moda sokakları sessizleşti sanki, uzak olması olası bir ihtimal bile hayatı durdurmaya yetmiş gibiydi. Gözlerini masadaki kırmızı-beyaz pötikareli örtüden kaldırıp adamın yüzüne bakmayı başardığında yanaklarını sildiğini gördü. "Ayrılsak da birlikte yaşamaya devam ederiz" dedi adam, "Seni evin içinde görmeden yaşayamam". Oysa o bir zamandır ev bakıyordu. Kiralık, satılık... Hayal ediyordu yalnız yaşamak nasıl olur diye. Adamdan ayrılıp - ki bu başlı başına bir cesaret meselesiydi zaten - onunla aynı evde yaşamaya devam etmek fikri hoşuna gitmedi. Öyle ayrılık olmazdı. Birkaç gün sonra yine böyle düşünceli, evde süpürge yapıyordu. Akşam üstüydü, işten yeni dönmüştü. Evi öbek öbek istila etmekte olan kedi tüylerini ve ayaklarına batan kedi kumu tanelerini ivedilikle yok etmesi gerekiyordu rahat nefes alabilmek için. Salonda neredeyse her akşam içine gömülüp film izledikleri kanepeyi süpürürken onun hemen yanında, kütüphanenin en erişilebilir rafında altın rengi bir halka küpe buldu. Halka küpe takmazdı. Hiç halka küpesi yoktu. Altın rengi hiçbir şeyi yoktu. Hatta yıllardır küpe de takmıyordu. Halka küpe takan kızlar genelde uzun saçlı, dolgun dudaklı, güzel yüzlü olurdu. Öyle sıkı toplarlardı ki saçlarını, gözleri çekik görünürdü bu sayede. Onun uzun saçı, dolgun denebilecek dudakları yoktu. Küpeye dokunmadı. Uzaktan birbirlerine baktılar. Küpe de sahibini ve öbür tekini bekliyor gibiydi. Süpürge bağırıp dururken kanepeye çöktü. Küpe onun değilse, o zaman kimindi? Ne zamandır buradaydı? Bu kanepede adamın birlikte film izlediği başka kadın/lar da mı vardı? Kanepedeki (hâlâ daha tam temizleyemediği) ayran lekesi aslında tutkulu bir sevişmenin kaçınılmaz izi miydi? Geçen gün banyoda bulup hiç düşünmeden tuvalete attığı, üstüne sifonu çektiği o uzun saç teli bu küpe tekiyle bağlantılı mıydı? Düşüncelerinin hızına yetişmeye çalışmak yerine onları zar-zar bağıran süpürgenin içine hüüüp diye çekebilmek istedi. Beynindeki fırtınayı bir hortumla takas edebilse ne iyi olurdu. Kanepede çöktüğü yerden sağına, kütüphaneye doğru baktı tekrar. Küpenin hemen arkasında kim bilir ne zamandır orada duran bir kirli bardak ve içindeki kırmızı şarap kalıntıları ona göz kırptı. O lekenin ayran lekesi olmadığından artık emindi ve bu hiç hoşuna gitmedi. Gururu kırılmıştı.  Elinde süpürgenin ucu, yüzü raftaki yalnız küpeye ve kirli bardağa dönük açtı gözlerini. Karanlık çökmüş. Uyuya kalmış, süpürge de sustuğuna göre o mu kapatmış yoksa elektrik mi kesilmiş, beynindeki fırtına hortuma dönüşmemiş, şimşekler çakmış, yıldırım mı düşmüş... İki kedinin mama isteyen bağırışları olmasa daha uzun süre uyanmazdı belki. Normalde olsa her anlarını birbirlerine haber verirlerdi adamla. Geldim, geliyorum, yoldayım, bir şey lâzım mı, yemekte ne var... Telefonuna baktı, tık yok. Ne bir mesaj, ne bir cevapsız arama. En az kediler kadar açtı. Önce onları besledi, sonra dolapta kalan son yumurtayı kırıp yine dolaptaki son peynir parçası ve son ekmek dilimi eşliğinde mideye indirdi. Dün akşamdan kalma kırmızı şaraptan bir bardak doldurup bilgisayarının başına geçti, ev ilanlarına bakacaktı. Şaraptan bir yudum almıştı ki bunun her zaman içtikleri ucuz şarap olmadığı ve dün akşamdan da kalmadığı dank etti kafasına.  O halka küpeyi ve o kirli şarap bardağını oldukları yerden kımıldatmadı. Koltuktaki lekeyle uğraşmayı bıraktı. Yeni hayatını hoşuna gitmeyen bu birkaç şey sayesinde kurabileceğini düşünmek hoşuna gitti. Evden ayrılmak için başka bir sebebe, bahaneye ihtiyacı olmadığını bilmek hoşuna gitti. Çelişkilerinden sıyrılmak kırılan gururunu tamir etmesine yardım etti. Beyni ve adımları hafifledi, bedeni özgürleşti. Bir ay sonra varını yoğunu koyup, bir sürü borca girip satın aldığı minik evine taşınırken her gün kontrol ettiği halka küpe ve kirli bardak hâlâ aynı yerde duruyorlardı. O evden çıkarken adam arkasından ağladı, kediler onda kaldı.  Minik evinde adamsız ve kedisiz yaşarken annesi gibi olmadığını kanıtladığı için kendisiyle gurur duydu. İnat etmiş, başarmıştı. İnat ve gurur iki kötü kardeş gibiydi. Birinden birine kapılınca diğeri de hemen peşinden gelip dolduruşa getiriyordu insanı. Hayatından çıkardığı adam fikrinden çıkmadı bir türlü. Gururuna sahip çıkarken inadına yenildiğini fark ettiğinde hiç hoşuna gitmedi. Ama artık çok geçti.

  • Bir yazarın zihnine misafirlik

    Umut Kaygısız, Banu Yıldıran Genç'in kitabı, Yan Yana Durduğumuz Zamanlar üzerine yazdı: "Görünmeyeni değil, bilakis bilinip de dile sürülmeyeni yakınlaştırıyor yazar ve kitabının her bölümünde yüreğinizi ele geçiren bu his, belli bir cümleyi ittiriyor dudaklarınızdan: 'İşte hayat tam burada. Yanı başımızda.'" “Babamdan katillerin beceremediği bir şeyi daha öğrendim hem; hakikati kelimelere dökmek, böylece onların yalanlarından daha uzun süre yaşayacak hakikat,” diyor Héctor Abad Faciolince, Nisyan adlı kitabında. Ebeveynlik üzerine yazılmış incelikli ve toplumsal dinamikleri cesurca dile getiren ve tarihe koca bir çentik atan bu özel romanla tanışmamıza vesilen olan Banu Yıldıran Genç  de aynı yolu izliyor: Hakikati kelimelere dökmek. Yazar yine farklı duruşundan taviz vermeden ve edebi donanımını herhangi bir kalıba sokma derdine düşmeden yeni bir yolculuğa çıkıyor. Okudukları içinden özenle seçtiği kitapları, kendine has üslubuyla evvela misafir ediyor zihninde. Sonra kelimelerini ikramlık hazırlar gibi en titiz şekle büründürerek diziyor tepsiye, sunuyor bizlere. Banu Yıldıran Genç, birbirinden özel iki kitabıyla hayatımıza girdiğinden beri, yazarların paylaşıma açtıkları dünyalara doğru daha kararlı kulaçlar atmak, artık eskisi kadar zor değil. Yan Yana Durduğumuz Zamanlar , tıpkı ilk kitabı   Geri Döndüğüm Yerler ’ de olduğu gibi, okuduğu, beğendiği, üzerine kafa patlattığı, yorumlamak istediği kitapları bizlerle paylaşmasına elçilik ediyor. Kitabın neyi, nasıl anlattığına geçmeden önce, meselenin özüne, yani insana odaklanan bir yazar Banu Yıldıran Genç. Evvela hikâyenin evrenden koparıp önümüze bıraktığı kıymetli parçaları keşfediyor. Sonra o değerli hazineyi günlük hayatlarımızla eşleştirip zaman kaybetmeden duygularımıza yöneliyor. Ufak bir kalp yoklaması olmazsa olmazı. Kim bilir hangi yazar, dünyanın neresinde koşturmuş parmaklarını beyaz kâğıdın üzerinde ve gelip şu sıradan hayatlarımızda bam telimizi şıp diye bulmuş. İşte Banu Yıldıran Genç, tam da bu bağlantıyı sağlayıp okumamızı önerdiği kitabı çırılçıplak soyuyor gözlerimizin önünde. Şimdiye kadar yaptığım tarif, kitabın yalnızca bir boyutu. Banu Yıldıran Genç’i asıl özel ve bize yakın kılan şey, kendi hayatından kesitler sunarak deneme kıvamında yaptığı girizgâhlar. Öyle ki, analiz için kolları sıvadığı her kitabın başlangıcında çok samimi, akıcı bir dille kıskıvrak yakalıyor bizleri. Çekip alıyor, götürüyor hayatına hatta bilinmeyen hayatlara, henüz tanışılmamış yüzlere, misafir olunmamış evlere, sokaklara, mahallelere. Kâh gülümseyerek takip ediyorsunuz kâh hüzünlenerek. Soluğunuzu kesecek kadar duygusal bir an da dökülebiliyor kaleminden, tüylerinizi diken diken edecek bir detay da. Görünmeyeni değil, bilakis bilinip de dile sürülmeyeni yakınlaştırıyor yazar ve kitabının her bölümünde yüreğinizi ele geçiren bu his, belli bir cümleyi ittiriyor dudaklarınızdan: “İşte hayat tam burada. Yanı başımızda.” Diğer taraftan yazar olmak isteyenlere ve edebiyatın ucundan kıyısında tutup bir şeyler karalayanlara kılavuz niteliğinde Yan Yana Durduğumuz Zamanlar . Zorlamadan uzak, yalın dili, akıcı anlatımı ve samimi ifadeleriyle her yazar adayına örnek teşkil edilecek bir kalem Banu Yıldıran Genç. Betimleme yapma, süslü anlatımla göz boyama derdine düşmeden, içeriğe odaklanıp sürükleyici cümlelerle okuyucusunu çabucak ele geçirmeyi başarıyor her seferinde. İşe öteki tarafından bakarsak da yazmaya hevesli, tabiri caize içinden kelimeler, cümleler taşan insanların illa ki öykü ya da romanla kendilerini sınamamalarını öğütlüyormuşçasına birbirinden güzel içerikler sunuyor. Bazen bir kitap okursunuz veya film ya da oyun seyredersiniz ve gözünüzde birçok şey canlanır. İçinizden taşanları kâğıda dökme ihtiyacı duyarsınız. İşte böyle zamanlarda çoğu yazar adayının düştüğü tuzağı nazik bir anlatımla açıklıyor Yan Yana Durduğumuz Zamanlar.  Duygularını boca ettikleri metinlerin öyküden uzaklaştığının ve yazdıklarını okuyacak kişilerin hislerine ortak olabilmesi için sadece anlatının yeterli olamayacağının altını ustalıkla çiziyor. Banu Yıldıran Genç bu noktada da oldukça öğretici. Didik didik ettiği kitapların analizini yaparken, yazarların düşünce ve duygularını metinlere nasıl enjekte ettiğini adeta resmediyor. Yani yalnızca okurların kaliteli kitapları tercih etmelerine elçilik etmiyor, aynı zamanda hem kitapların hem de yazarların röntgenlerini çekiyor. Özetle Banu Yıldıran Genç, edebiyatımızda çok da popüler olmayan ama eksikliği ciddi biçimde hissedilen deneme türünü ayağa kaldıracak kadar nitelikli iki eser bıraktı şimdiden. Bu kitabı okuduktan sonra benzer içerik ve kalitede üçüncü kitabın gelmesini iple çekmemek cidden zor. Siz de edebiyat ile gündelik hayatlarımızın el sıkıştıkları randevuya geç kalmak istemiyorsanız, mutlaka Yan Yana Durduğumuz Zamanlar’ ın attığı konuma koşar adım gidin. Çünkü Banu Yıldıran Genç’in zihninin ve yüreğinin kapılarını ardına kadar açtığı eve misafir oluşunuzu, muhakkak günün birinde dostlarına ballandıra ballandıra anlatacaksınız. Keyifli okumalar dilerim. YAN YANA DURDUĞUMUZ ZAMANLAR Banu Yıldıran Genç Notos Kitap, 2025 Tür: Deneme 288 s.

  • Ornis Dergisi 1. sayısı ile yayında!

    Üç ayda bir yayımlanacak Ornis Dergi, öykü, deneme, masal, anlatı, söyleşi, tefrika roman ve kitap değerlendirmelerini bir araya getiriyor. Ornis, Şubat 2022’de İstanbul’da, yayıncılığın krizde olduğu bir dönemde özgürlükçü, çok sesli ve bağımsız bir yayıncılık anlayışını benimseyerek yola çıktı. Eleştirel düşünceyi merkeze alan Ornis, editöryal katkıyı yayıncılığın ayrılmaz bir parçası olarak görüyor. Bu anlayışla bugüne dek roman, öykü, deneme, anlatı, söyleşi ve inceleme-araştırma türlerinde 16 matbu eseri okurlarla buluşturdu. Yayıncılığın içinden geçtiği krizi bir dönüşüm çağrısı olarak değerlendiren Ornis, dijital yayıncılığın olanaklarını çoğaltarak matbu üretime katkı sunmayı hedefliyor. Üç ayda bir yayımlanacak Ornis Dergi, öykü, deneme, masal, anlatı, söyleşi, tefrika roman ve kitap değerlendirmelerini bir araya getiriyor. İlk sayıda; Ayça Örer ve Gülhan Tuba Çelik’in öyküleri, Gökçe Özder ve Osman Ocak’ın denemeleri, Efruze Esra Alptekin’in masalı ve Doğukan İşler’in tefrika romanı yer alıyor. Deneme “Quentin Blake’i Nasıl Bilirsiniz?” — Gökçe Özder “Sustuktan Sonra Konuşan Adam: Tevfik Fikret” — Osman Ocak Öykü “Kimyon” — Ayça Örer “Her Şeyin Limonlusu” — Gülhan Tuba Çelik Masal “Belki Derdimize Bir Çiçek” — Efruze Esra Alptekin Tefrika Roman “Otopsiyografi — bir yazarın gerçeklerle örülü kurmaca hayatı” — Doğukan İşler Ornis Dergi, her sayısında yeni seslere ve özgün metinlere kapısını açık tutuyor. Metinlerinizi paylaşmak isterseniz orniskitap@gmail.com adresine ulaşabilirsiniz.

  • Anadolu insanının dramı: Göl İnsanları

    Nilüfer Kuzu, Kemal Tahir'in Göl İnsanları kitabı üzerine yazdı: "Çankırı Cezaevi’nde yazmaya başladığı sekiz öyküden oluşan Göl İnsanları ’nda da Bir Kodoşluk Hikâyesi haricindeki öyküleri Anadolu’da geçer ve o insanların dramını anlatır." Kemal Tahir, öykü kitabı Göl İnsanları ’nda romanlarında olduğu gibi tarihi bir gerçekliği kurgu ile harmanlayarak vermeye çalışmıştır. Yazarın gerçeği görebilmesi için öncelikle toplumun olmazsa olmaz öğesi insanı anlaması gerekir. Kemal Tahir bunun yolunu dilde görmüştür: “İnsanı derinden derine anlayabilmek için lisana eğilmeli, onu etraflıca tetkik etmelidir.” Kemal Tahir roman anlayışını şöyle anlatır: “Roman anlayışım, toplumun tarihsel gelişi içinde drama çatmış tek insana dayanır. Drama çatmış insanın kendisiyle ve çevresiyle boğuşmasını derinlemesine inceledikçe, Anadolu Türk insanının geleceğine, bu insanın dünya insanlığını zenginleştirecek özel cevhere sahip olduğuna güvenim artmıştır.” Can Yücel’in bir yazısında dediği gibi, “Kemal Tahir kendi alanı olmayışına rağmen tarihle ilgilenmesi, tarih tasası duymuş olması bir bakıma, romancı Kemal Tahir’i temize çıkarır. Var mı başka böyle örnek?” Kemal Tahir’in öykülerindeki anlayış roman anlayışından farklı değildir. Çankırı Cezaevi’nde yazmaya başladığı sekiz öyküden oluşan Göl İnsanları ’nda da Bir Kodoşluk Hikâyesi haricindeki öyküleri Anadolu’da geçer ve o insanların dramını anlatır. Kitapta yer alan ilk dört öykü önce 1941 senesinde Çankırı Cezaevi’ndeyken Cemalettin Mahir adıyla Tan Gazetesi’nde tefrika edilmiştir.  Sonrasında 1955’de kitaplaştırılmıştır. 1969 yılında yayımlanan üçüncü baskısında dört hikâye daha ilave edilmiştir. Kemal Tahir ile aynı dönemde yaşamış olan edebiyat tarihçisi Tahir Alangu Göl İnsanları kitabı için şöyle der: “Göl İnsanları’ndaki kişilerin hepsi köylüdür. Kitaptaki dört büyük hikâyeye, kişileri yönünden bir çekicilik veren şey, buradaki köylü tiplerinin, bizdeki magazin edebiyatının bol bol kullandığı klişe olmuş tiplerden çok başka niteliklerle belirlenmiş olmalarıdır. (…) Yazarın, dışarıdan kolayca görülüp anlaşılamayacak,  bütün tarihi oluş ve evrimi, iç yapısı, sorunları, bütün toplum ve moral ilişkileriyle bir kapalı kutu olan köylüyü anlatabilmek için, onların arasında uzun zaman yaşadığı, sabırlı bir gözlem, derleme ve araştırmadan sonra yazdığı anlaşılmaktadır.” Kitaba adını da veren kitabın ilk öyküsü Göl İnsanları ’nda işçilerin geçim derdi anlatılır. Çoban Ali adlı öyküsünün konusu ağa-devlet-toplum ilişkisi,  Gelin Kadın  adlı öyküsünde kadın erkek ilişkileri, Arabacı da yine geçim derdi konu edinilmiştir. Bu öykünün kahramanı geçim derdi uğruna Suhizar’a tahta çekmeye giden yirmi beş yaşlarında bir gençtir:  “Her zanaatın müşkülü var, teyze! Arabacılık da sırasına göre çetindir. Yolda teker kırıldı. Ne yaparsın bakalım? Bir kere gurbetten baş alınmaz. Evin yok kimsen yok. Han odalarında ömrün tükenir.” (s.173) “Buraya Ilıca derler. Üç haneli bir köydür. Fakir bir köy.” (s. 177)  Bu yoksul köyde Anadolu insanının devletin gücünü göremediği yerde zorluklar ve yoksulluk karşısında başının çaresine bakmak zorunda kaldığını görürüz. Sonradan ilave edilen dört öykünün ilki olan Nam Uğruna adlı öyküsünde bürokrasinin çarklarında ufalanmamak için türlü oyunlar döndüren, zenginleşmek uğruna her yolu mübah gören insanları ve ahlak çöküntülerini işler. “Baraj için gazetelerde çok laf edildi. Konu, Büyük Millet Meclisi’ne bile getirildi. Harcanan para ilk hesapları aşmış, on katını bulmuştu. Müteahhidin kodamanlarca kişisel çıkarları yüzünden korunduğu, verilen avansların yapılan işi tutmadığı, bu sebeple zor altında bedel artımına gidildiği ileri sürülüyordu.” (s.193) Öykünün kahramanı Şaban Bey Amerikan Koleji’ni bitirdikten sonra, Amerika’da mühendislik okur.  “Ruh bakımından yontulmamıştı. ‘Nasıl okumuş kolejde, nasıl bitirmiş? Amerika’da nasıl başarmış mühendis diplomasını cebe atmayı?”  (s.199) Türkiye’ye döndükten sonra müteahhitliğini üstlendiği baraj on üç yıl sonra tamamlanabilmiştir. Barajın açılış töreni için “ elçiliklere, gazetelere, bazı kurumlara davetiyeler yazılır.” Amerikan Elçisi, Bayındırlık Bakanı ve vali açılış törenine davet edilir. Açılış töreninde beklenmedik bir şey olur; müteahhidin oğlu baraja düşer. Baraj Türk-Amerikan işbirliği   sayesinde  tamamlanır: “Her biri 31.800 beygir türbin… Ve de 100 metreden düşen suyla dönerekten… Bu santraller iki parçadan meydana gelip, 60 bin kilovatlık birinci parça her ne kadar bundan on üç yıl önce bir firmaya ısmarlanmış ise de araya savaş girmesiyle, kuruluş 1947’ye kadar durmuş, Truman Yardımı, Marshall Planı’ndan yararlanılarak Türk-Amerikan işbirliği sayesinde…” Kondurma Siyaseti   adlı öyküsü en ilginç olanıdır. Yaşanmış bir sürgünün anlatısıdır. Öykünün anlatıcısı Tamzara işlediği suçtan dolayı kendini güvenli bir yer ararken aklına bir asker arkadaşı gelir:  “Sivas nasıl? Zonguldak’ın yeraltı gurbeti nasıl? Gavur İzmir’in tütün, incir işleri? Çukurova pamuğu?” derken aklıma askeriye arkadaşım Dersimli Haydo çavuş geldi. Haydo Çavuş dedin mi düşüneceksin on dakika…” (s. 253)  Tamzara askerlik arkadaşı Haydo Çavuş’un yanına gider. Kaçakçılık işinden biriktirdiği parayla tam evlenmek üzereyken de sürgün başlar. “ ‘Bre nedir?’ dememize kalmadan, yeni hükümatın başıbozuk paşası Celal Bayar Paşamızın, şunu ferman ettiği duyuldu ki, aşireti, yediden yetmişe ve de atları, eşekleri, koyunları, inekleri, bakırları, sırçaları, saçaktaki serçeleri, eşikteki köpekleri, sedirdeki bebekleriyle Urmeli’ne sürgün…”  “ ‘Vay gidi Osmanlı! Ettin bize edeceğini!’ diyerekten, karı, kız, ergen sakallı diz dövüp bir zaman çırpındıysa da Koca Bey bir ölümün, bir de Osmanlı oyununun çaresi olamadığını dini gibi bilip bundan başka, Osmanlı yasağının üç gün olduğu ve de Osmanlı’da ağzı olan yer ve yiyince, zagonu yediğini uydursa da, şimdilerde Dersim’in yarısı ayaklanmış olduğundan buralarda yemek içmek ve yedirip içirmek sırası değilliğini bilip sürüleri sürmek, göçleri sarmak emrini bastı…” (sayfa: 255) GÖL İNSANLARI Kemal Tahir  Ketebe Yayınları, 2022 Tür: Öykü 360 s.

  • İki Yol Kitabı ile acil inişe hazırlanın!

    Empatinin kalemi Jodi Picoult hayatımız boyunca kendimize sormaktan korktuğumuz soruları yanıtlamaya girişiyor, yüreğimizin götürdüğü yolların haritasını çiziyor, okurlarına kadim bilgeliğin anahtarını uzatıyor. Bindiğiniz uçak yere çakılmak üzereyken aklınızdan son geçen kim olur? Biricik kocanız mı yoksa on beş yıl önce ayrılıp bir daha görmediğiniz ilk aşkınız mı? Sahi, hayat yolculuğunuzu kurgularken bütün güç sizde mi sanıyorsunuz? Dawn Edelstein'ın geçmişi uçaktaki anonsla bir anda değişti. “Acil inişe hazırlanın!” Hayatı gözlerinin önünden bir film şeridi gibi geçti. İşin tuhafı, filmin başrolünde kocası Brian değil, üniversite zamanında tutkulu aşk yaşadığı Wyatt vardı. Dawn mucizevi şekilde kazadan kurtuldu. Şimdi istediği her yere gidebilir, uçak şirketi ne dilerse yerine getireceğinin sözünü verdi. Geleceğinde iki yol var: Bir yanda kocası Brian, kızı Meret ve onlarca hastası Boston’da onu bekliyor. Diğer yanda ise Wyatt Mısır'da, antik mezar kazılarında. Empatinin kalemi Jodi Picoult hayatımız boyunca kendimize sormaktan korktuğumuz soruları yanıtlamaya girişiyor, yüreğimizin götürdüğü yolların haritasını çiziyor, okurlarına kadim bilgeliğin anahtarını uzatıyor. İKİ YOL KİTABI Jodi Picoult April Yayıncılık, 2025 Çeviri: Esra Even Tür: Roman 520 s.

  • Yasla mizah arasında: Bunu Düşünmek İstemezdim

    2024 Uluslararası Booker Ödülü ve 2021 Avrupa Birliği Edebiyat Ödülü’ne aday gösterilen Bunu Düşünmek İstemezdim, Türkçede. Ya ikizlerden biri yaşamak istemiyorsa? Diğeriyse onsuz yaşayamazsa? Bu soru Jente Posthuma’nın son derece yalın bir dille kaleme aldığı Bunu Düşünmek İstemezdim adlı romanının merkezinde yer alıyor. İkizi yakın zamanda intihar eden anlatıcı, hem kendi yaralarını sarmak hem de kardeşinin hayatına neden son vermek istediğini anlayabilmek için çocukluklarını yad etmeye başlıyor, yetişkin hayatlarının ayrıntılarında ipuçları arıyor, kardeşinin mutluluğu bulmak için nasıl çabaladığıyla, yaşadığı hayal kırıklıklarıyla yüzleşiyor. Posthuma, hüzünlü olduğu kadar şaşırtıcı bir mizah duygusuyla da dolu bu romanda okurlara acı ve yas kadar hayata yeniden tutunabilmenin, sevginin ve iyileşebilmenin de hikâyesini anlatıyor. 2024 Uluslararası Booker Ödülü ve 2021 Avrupa Birliği Edebiyat Ödülü’ne de aday gösterilen Bunu Düşünmek İstemezdim’i Hollandaca aslından çevirisiyle Türkçede. Jente Posthuma Hollandalı yazar Jente Posthuma (d. 16 Ağustos 1974, Enschede) edebiyata kısa öykülerle başladıktan sonra roman alanına geçti. Utrecht Üniversitesi ve Paris Diderot Üniversitesi’nde Fransız Dili ve Edebiyatı okudu. Eğitimini tamamladıktan sonra Hollanda’da gazete ve dergiler için uzun form röportajlar ve edebi yazılar yayımladı; örneğin De Groene Amsterdammer, NRC, de Volkskrant. 2016’da ilk romanı Mensen zonder uitstraling (Türkçesiyle “Yansız İnsanlar”) yayımlandı. Debü­t­ romanı; Dioraphte Literatour Prijs, Hebban Debuutprijs adaylıkları ve ANV Debutantenprijs uzun listesinde yer aldı. 2020’de çıkan ikinci romanı Waar ik liever niet aan denk (“Bunu Düşünmek İstemezdim”) Avrupa Birliği Edebiyat Ödülü kısa listesine alındı ve İngilizce çevirisi (What I’d Rather Not Think About) 2024’te International Booker Prize uzun listesine girdi. En son eserlerinden biri olan Heks! Heks! Heks! (2023), Hollanda folklorundan üç cadı efsanesini modern bakışla yeniden yorumladı. BUNU DÜŞÜNMEK İSTEMEZDİM Jente Posthuma Koridor Yayınları, 2025 Çeviri: Hasan Türksel 216 s.

  • Öykü: Kara Kedi

    "Enseme yapışan uzun saçlarımı elime dolayıp tepemde topladım. Tekrar dairesel hareketlerle karnımı ovmaya başladım. Ellerim sanki başkasının eli gibi olmuştu." Esra Türker Özkurt Gözlerimi açtım, ağrı bu sefer daha şiddetliydi. Ayaklarımı karnıma doğru çektim, sağ elimle karnımı ovuyordum. Yatarken belime koyduğum sıcak tülbent tortop olmuş, ayak ucuma gelmişti. Sıcak su torbası ile bacaklarımı yaktığımdan beri farklı yöntemler dener olmuştum. Geçen ay ağzını sıkıca kapatmayınca tıpadan sızan kaynar su bacaklarımı haşlamıştı. Bağırmama uyanan Cem beni zorla soğuk duşun altına sokmuş, o gece sürekli söylenmişti. Ertesi gün acıdan hiçbir şey giyemediğim için bütün günü evde ince bir gecelikle oturarak geçirmiştim. En yakın arkadaşım dahil kimse neden o gün ofiste olmadığımı bilmedi. Sol bacağımdaki pembe izi bir tek ben farkedebildiğim için küçük ihmalim çabuk unutuldu. Caddede artan trafiğin sesi duyuluyordu, hava aydınlanmıştı. Cem’in alarmı birazdan çalacaktı. Yataktan kalktım, iki elimle karnımı tutarak banyoya gittim. Soğumaya bıraktığım ütüyü alıp, tülbenti tekrar ısıtmaya başladım. Ütüden çıkan buhar sesi kalorifer peteğinin altında uyuyan Ceviz’i bu sefer uyandırmıştı. Yanıma gelip sıcak tülbentin üstüne oturmaya çalıştı. “Bu senin için değil” dedim sessizce. Patilerinden kurtardığım tülbenti aceleyle belime sardım. Odaya döndüğümde Cem gözlerini açmış, tavana bakıyordu. Yorganı açıp yatağa girecekken mavi çarşaftaki iki büyük kırmızı benek canımı sıktı. Cem hala tavana bakıyordu. Ben de lekeleri görmemiş gibi yapıp sessizce yatağa yattım.  Karnıma sıkıca bastırdığım tülbentin sıcaklığı çok güçlüydü, ateşten yapılmış iki kocaman el gibiydi, şefkati iyi gelmişti. Çocukken üşüttüğümde annemin ısıtıp ayağımın altına koyduğu kızıl kiremiti hatırladım.Tespih böceği gibi kıvrıldım, hafif hafif bedenimi sallıyordum. Ayaklarım Cem’in sırtına değince bedenini geriye doğru çekip, beni yeni görmüş gibi yüzüme baktı, “Günaydın” dedi. Kalkıp balkon kapısını araladı, isli havayı içine çekti. Yorganı savurup, yatağın içinde telefonunu aramaya başladı. Büyük kırmızı lekelerin yanında duran telefonu alıp yorganı yarım yamalak üstüme kapattı. Açıkta kalan belimi örtmek için doğruldum, çok üşümüştüm. “Evde hiç ağrı kesici kalmamış” dedim. ilacı zamanında alamazsam ağrı çok şiddetli oluyordu.  Beni duymadı, çekmeceleri karıştırmaya başladı. Dolap raflarına baktı, yerde duran spor çantasının büyük gözünde aradığı şeyi bulunca sevindi. Saçlarına iyi gelen ısırgan otlu şampuanını alıp banyoya gitti. İçeriden bağırdı “Kaç kere söyledim, sıcak ütüyü ortada bırakma, kedi var bu evde” dedi. Beline sardığı havlu ile geri gelip ütüyü odanın kapısına bıraktı, duşa girdi. Hala söyleniyordu. Banyodan gelen boğuk sesin susmasını bekledim. Kıvranarak kalktım, ütüyü aldım, balkona koydum. Yerler soğumuştu, parke tabanlarımı ısırıyordu. Yatarken giydiğim yün çoraplarımı yorganın içinde aramaya başladım. Yeni bir kırmızı leke gözüme çarptı. Tekini bulduğum çorabı ayağıma giydim, diğerini arayacak gücüm yoktu, ayaklarımı birbirine sürterek ısınmaya çalıştım.  Ağrının şiddeti midemi bulandırmaya başlamıştı. Bacaklarımı kasıyor, topluyor, yan dönüyor, yüz üstü yatıyordum. Sanki karnımdaki kasları tek tek çekiyorlar, uzatıp düğümlüyorlar sonra da çözüyorlardı. Bedenimin ritmi beş dakika ağrı, otuz saniye rahatlama şeklinde gidip geliyordu. Hem üşüyor hem de terliyordum. Enseme yapışan uzun saçlarımı elime dolayıp tepemde topladım. Tekrar dairesel hareketlerle karnımı ovmaya başladım. Ellerim sanki başkasının eli gibi olmuştu. İşe yarıyor muydu bilmiyordum. Zihnimi başka düşüncelere odaklayıp, ağrıdan uzaklaşmaya çalıştım. İşe yaramadı. Banyodan gelen müzik sesine eşlik ederek bedenimi sallıyordum. Sallanmak iyi geliyordu.  Aniden gölge gibi odaya giren Ceviz kısa bir süre beni seyredip, gözlerime baktı. Yatağa gelmek için izin istiyordu. Yorganı açtım, davetimi kabul etti. Yatağa çıkınca kırmızı lekeleri siyah patileri ile eşelemeye başladı. Yorganı kapattım. Karnımın önüne kıvrılıp yattı, sıcaklığı gerilmiş vücudumu gevşetti. Arada patileri ile karnımı yokluyordu. İçim geçti, rahatlamıştım. Önce su sesi kesildi. Ardından telefonda çalan şarkı durdu. Banyonun kapısı açılınca kulakları dikilen Ceviz yataktan atladı, kapıda karşıladığı sahibinin ıslak bacaklarına sürünmeye başladı. Beni kucağına al diyordu kendi dilinde. Cem yavaşça eğilip karşılık verdi. Bir yandan Ceviz’i okşuyor, bir yandan da aynada yüzünü inceliyordu. Ben de onunla birlikte aynadaki yansımasını seyretmeye başladım. Kıvırcık siyah saçları, kemikli burnu, belirgin çene hatları ile çok sağlıklı görünüyordu. Göz göze geldik “İşe gitmeyecek misin” dedi. Hayır anlamında kafamı salladım. “Hayat size güzel” dedi gülerek. “Leyla ablaya söyle de gelirken ağrı kesici getirsin” diye ekledi. Ceviz’in kafasına bir öpücük kondurup yere bıraktı, hızlıca giyindi. Gömleğinde gördüğü ince mürekkep lekesine gözü takıldı, dolaptan yeni bir gömlek seçti. “Leke çıkarıcı var mı bizde” diye sordu, sonra neyse ya uğraşmayın atın gitsin” deyip yere bıraktı gömleği. Giyindikten sonra önce bana, sonra da aynaya bakıp odadan çıktı. “Leyla ablayı aramayı unutma” diye bağırdı koridordan.  Dış kapının kapanma sesini duyunca kalktım, ağrım azalmıştı. Odadaki parfüm kokusu burnumu kaşındırıyordu. Yine banyoda değil odada sıkmıştı parfümünü. Balkon kapısını açtım. Cem’in yerde duran gömleğini alıp sepete attım. Odaya dönüp yorganı yatağın üzerinden çektim. Lekeli çarşafa baktım. Ceviz tekrar yatağın üzerine çıkıp kırmızı lekeleri eşelemeye başladı, o eşeledikçe sanki çarşaf kanıyordu. Ceviz’i yere alıp, tek bir hareketle yataktan sıyırdığım çarşafı elimle tortop ettim. Sonra da mutfağa gidip çöp kovasının içine tıktım. Leyla ablayı aradım, yoldaydı. Gelirken leke çıkarıcı ve ağrı kesici almasını rica ettim. Ben telefonda konuşurken Ceviz çöpten çıkarttığı çarşafa dişlerini geçirmiş, çarşafı mutfak halısının üstüne yaymıştı. Kırmızı lekeleri eşelemeye başlamıştı tekrar. “Yaramaz kedi” diye bağırdım. Patilerinin altından çektiğim çarşafı tekrar siyah çöp poşetine tıkıp ağzını bağladım. Leyla abla gelmeden poşeti çöp bacasından aşağı gönderdim. Odaya dönüp telefonuma gelen bildirimlere baktım, patrondan cevap yoktu, doktorum operasyon tarihi için haber beklediğini yazmıştı. “Kist daha fazla büyümeden almak en iyisi” demişti son muayenede. Asistanını arayıp üç gün sonraya operasyon için gün aldım. Ağrı hissetmiyordum artık, ilaca gerek kalmamıştı. Baş ucumdaki çekmeceden temiz bir çarşaf çıkartıp yatağa serdim. Kendimi temiz çarşafın üstüne bıraktım. Her zaman az yer kaplamaya çalıştığım yatakta kollarımı bacaklarımı kocaman açıp, gözlerimi kapattım.

  • Kimi zaman düşü görmek için uyumak gerekmez bazen uyanık olmak, en tuhaf rüyadır

    Tuba Ayşe Özgür, Haruki Murakami’nin romanı, Sahilde Kafka üzerine yazdı: "Murakami, bu romanında rüyayı bir kaçış alanı değil, gerçeğin alternatif dili olarak kurar." Bazı kitaplar vardır, onları okumazsın içine düşersin. Murakami’nin Sahilde Kafka sı da böyledir. Bir rüya gibi başlar, ama sabah uyandığında hâlâ seninle kalır; çünkü seni kendi düşüne değil, kendi bilinçdışına sokmuştur. Ve o andan itibaren artık kitap bitmez, sadece başka bir biçimde var olmaya devam eder. Gerçekliğin kırıldığı yer Murakami’nin dünyasında gerçek, düz bir çizgi değildir; bir su yüzeyi gibidir. Bazen saydam, bazen dalgalı. İçinde hem gökyüzü yansır hem dipteki taşlar. Kafka Tamura bu yüzeye bakar ve kendi yansımasını tanıyamaz çünkü kimliğini ararken kendine benzememeyi öğrenmiştir. Büyülü gerçekçilik, burada bir kaçış değil, bir görme biçimidir. Gerçeklik, yalnızca gözle değil, iç sesle, rüya, hayal, hatta tesadüfle okunur. Murakami, bu romanında rüyayı bir kaçış alanı değil, gerçeğin alternatif dili olarak kurar. Balıkların gökyüzünden yağdığı, kedilerin konuştuğu bir dünya bize saçma gelmez çünkü o dünya zaten insanın içindedir. Kimi zaman düşü görmek için uyumak gerekmez bazen uyanık olmak, en tuhaf rüyadır. Kediler, kargalar ve sessizlik Murakami’nin evreninde hayvanlar, sessizliğin dilini konuşur. Kediler, Nakata’yla konuşur; karga, Kafka’ya akıl verir. Ama hiçbir kelime “anlatmak” için değildir hepsi duymak için söylenir. Çünkü bu romanda anlam, mantığın değil sezginin alanına aittir. Karga, Kafka’nın bilinçdışıyla kurduğu köprüdür; kediler, sezgisel dünyanın rehberleridir; orman, bilinçdışının derinliklerine açılan kapıdır. Murakami’nin büyüsü, bu sembolleri açıklamamasında yatar o, okura güven duyar. Yani hiçbir şeyi çözmez, sadece hissettirir. Ve biz okurken fark ederiz: Anlam, bazen sessizlikte saklıdır. Tıpkı Nakata’nın konuşamadığı ama her şeyi hissettiği anlarda olduğu gibi. Zamanın eşiğinde Roman boyunca zaman, doğrusal değil, daireseldir. Geçmiş, şimdiye sızar; ölüm, yaşama karışır. Kafka, annesinin gençliğiyle tanışabilir çünkü Murakami’nin evreninde zaman da bir karakterdir. Bu, büyülü gerçekçiliğin sessiz devrimidir: Zamanı fiziksel bir mekanizma olmaktan çıkarır, duygusal bir titreşime dönüştürür. Bu titreşim, rüyaların süresine benzer uzun da olsa, göz kırpması kadar kısa da olabilir. Romanın sonunda hiçbir şey çözülmez ama her şey anlam kazanır. Çünkü cevap değil, yolculuk önemlidir. Kafka’nın ormanda kaybolduğu sahneler, aslında bir kayboluş değil, “kendi içindeki evi bulma” hâlidir. Belki de Murakami’nin anlatmak istediği tam budur: "Kendine ulaşmak için, önce kaybolmak gerekir." Rüyanın mantığı Murakami, rüya ile bilinç arasında ince bir ipte yürür. Fantastiğe sapmadan, gerçeği “fazla görünür” kılar. Okur, olağanüstü olaylara şaşırmaz, çünkü anlatının tınısı onları doğal kılar. Tıpkı günlük bir sabah gibi. Bir rüyayı mantıkla açıklamaya kalktığında, o rüya çözülür. Murakami de bunu bilir açıklamak yerine atmosfer yaratır. “Sahilde Kafka”, anlamı değil, duyguyu merkeze alır. Bir sahil sesi, bir taşın ağırlığı, bir müzik parçasının yankısı… Bütün bunlar, anlatının bilinçdışı öğeleridir. Yazar, okurun zihnine değil, alt bilincine seslenir. Gerçeğin ötesinde Murakami’nin büyülü gerçekçiliği, ne Latin Amerika’nın politik alegorisine benzer, ne de Batı’nın fantastik geleneğine. Onunki daha sessiz, daha içe dönük bir büyüdür. Kelimelerle değil, boşluklarla anlatır. O boşluklarda bir uğultu vardır rüyanın yankısı, hatırlamanın kırığı, varoluşun sızısı. Kafka sahilde otururken biz de otururuz; deniz, bir anda hem geçmişi hem geleceği getirir. Rüzgâr, hem annenin sesi hem kaderin nefesidir. Ve o anda büyülü gerçekçiliğin özü belirir: “Gerçek, bir yanılsama değil; birden fazla katmanı olan bir aynadır.” Görünmeyeni görmek Murakami bize mucizeleri göstermek için değil, mucizenin içinde yaşadığımızı hatırlatmak için yazar. Onun karakterleri dünyayı değiştirmez; dünyayı görme biçimlerini değiştirir. Kafka da, Nakata da, sonunda kendi gerçeğine ulaşmaz ama artık hangi sorunun kendisine ait olduğunu bilir. Ve bu, büyülü gerçekçiliğin en büyük armağanıdır: Gerçeği açıklamak değil, ona tanıklık etmek. Murakami’nin sahilinde rüya bitmez, sadece şekil değiştirir. Okur kitabı kapattığında, karganın sesi hâlâ içindedir; çünkü  Sahilde Kafka , okunan bir hikâye değil, içinde yaşanan bir bilinç hâlidir. SAHİLDE KAFKA Haruki Murakami Doğan Kitap, 2009 Çeviri: Hüseyin Can Erkin 515 s.

bottom of page