top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5404 sonuç bulundu

  • Yalova’da içinde çocuk ruhu taşıyan herkese kapılarını açan YUKİ Kitabevi…

    Seda Aksoy Evren, Litera Edebiyat için bağımsız kitapçılarla yaptığı söyleşilere, YUKİ Kitabevi ile devam ediyor. Bu tatlı mekanın açılışa hazırlık aşamalarını sosyal medyadan keyifle takip ettim ve detayları kurucusu sevgili Şimal’e sordum.  1) "Yuki" fikri nasıl ilk ne zaman oluştu? Kuruluş hikayenizi duymayı çok isteriz. Yuki aslında benim çok uzun yıllardır hayalim olan bir oluşum. İlk zamanlarda bir çocuk kitapçısı olarak yoktu zihnimde. Üniversite yıllarımda daha çok yetişkin kitap-kafe odaklı fikirlerim vardı. (Daha çok öykü- hikâye kaleme aldığım bir dönemimdeydim.) Daha sonra çocuk edebiyatı alanına yönelince aklıma düştü bu tarz bir kitabevi fikri. Aslında kuruluşunun net bir hikâyesi var mı ben de emin değilim. Uzunca zaman hayal edilmiş fikrin bir anda kiralık bir dükkan olarak karşıma çıkışı diyebiliriz. Bir süre daha eczacılık yapmayacağıma herkesi inandırabildikten sonra yolda yürürken karşıma çıkan dükkanı arayıp kiralamamızla başladı her şey. Yapabilir miyiz, olur mu, olmaz mı derken dükkanın içini dizayn ederken bulduk kendimizi. Biraz deli cesaretiydi ama çok da keyifliydi. Sonrası sevdiklerimin desteğiyle çorap söküğü gibi ilerledi. Yuva ve kitap kelimelerinden Yuki kelimesini bulduk ve Japonca’da da ‘iyi şans’ anlamına geldiğini öğrenince ‘İşte bu!’ dedik.   2) "Yuki" dendiğinde en çok hangi özelliğin aklına gelmesini istersiniz? Öncelikle yuva olma özelliğinin akla gelmesini isterim. Kitaplar insanın yuvasıdır bana göre. Buraya giren herkesin de kendini bir yuvada hissetmesi en büyük temennim. Tabii ki bir kültür merkezi olarak akla gelmesini de oldukça istiyorum. Hepsinin zamanla şekilleneceğine inanıyorum. Umarım kapıdan içeri adım atan herkesin çok keyif aldığı bir yer haline gelir Yuki.   3) Türkiye'de bağımsız bir kitapçı açmak gibi iddialı bir işe girişmenin ne gibi zorluklarını yaşıyorsunuz?  Biraz deli işi olduğunun farkındayım. Dükkanı tuttuğum an da farkındaydım. Çok hayalperest yaşayabilen bir insan değilim. Elbette kiralar, her şeyin çok maliyetli olması, ekonomik zorluklar vs. hepimiz için zorlayıcı. Biz de bunların zorluklarını yaşıyoruz. Ama şuna eminim ki hangi işi yapıyor olsaydım bu zorlukları bir yerinden yaşayacaktım. En azından sevdiğim yerde ve işte çabalarım diyerek girdim bu yola. Umutsuz durumlar yoktur sonuçta, umutsuz insanlar vardır. Canım Atam’ın söylediği gibi umudumu hiç kaybetmedim, dilerim ki kaybetmem.   4) Mekanınızda bir hafta nasıl geçiyor? Bize anlatır mısınız? Şu sıralar, yeni açılmamız dolayısıyla, tanışmaya gelen çok fazla oluyor. Çok da mutlu oluyorum. Özellikle sosyal medyada karşılarına çıktığımız için gelip tanışmak, görmek istiyorlar. Bu da beni çok mutlu ediyor. Hafta içleri biraz daha sakin oluyoruz, hafta sonu daha yoğun. Hatta şehir dışından gelenler oluyor. Öyle güzel bir mutluluk ki, tarifi zor. Ben biraz tez canlı olduğumdan herkese her şeye yetişmeye çabalıyorum. Umarım başarabiliyorumdur. Şimdilerde internet sitemiz açıldı. Oradaki siparişlerle ilgilendiğimiz de bir süreç başladı. Yoğun ama keyifli diyerek özetleyebilirim sanırım.   5) Çocuklara okuma alışkanlığı öğretmek isteyenlere tavsiyelerinizi alabilir miyiz? Okumaya zorlamaktansa birlikte bir okuma rutini yaratmanın kıymetli olduğuna inanıyorum. Çocuğun gördüğünü yapacağını ve hayatına katacağını düşünenlerdenim. Bir de kitap seçiminde çocuğu özgür bırakmak da başka önemli bir nokta bana kalırsa. Biz açılalı bir ay gibi bir süre oldu ama kitabevine giren ailelerin ilkokulda okuyan çocuklarına resimli kitap okuyamayacaklarını çünkü artık büyüdüklerini anlattıkları sohbetlere denk geliyor ve çok üzülüyorum. Halbuki görsel okumanın hayatın her noktasında önemli olduğunu düşünüyorum. O sebeple okuma alışkanlığın tek boyutlu olmadığına inanıyorum. Dilerim bir gün tüm okurlar resimli kitap okuyacaklarını yaşların hiç bitmeyeceğini keşfederler.

  • 2025 Prix Goncourt Ödülü'nün sahibi belli oldu

    Fransa’nın önde gelen edebiyat ödülü Prix Goncourt, 58 yaşındaki yazar Laurent Mauvignier’ye Minuit yayınevinden çıkan La Maison vide  adlı romanıyla verildi. Fransa edebiyat dünyasının en prestijli ödüllerinden biri olan Prix Goncourt’un 2025 yılı ödülü, 4 Kasım 2025’te Paris’teki Drouant lokantasında gerçekleştirilen oturumda yazar Laurent Mauvignier’nin oldu. Ödül, Mauvignier’nin Minuit yayınevinden çıkan yeni romanı La Maison vide ’ye layık görülürken, yazar ilk turda 6-4 oyla rakibi Caroline Lamarche’nin Le Bel Obscur eserini geride bıraktı. Roman yaklaşık 744 sayfa uzunluğunda ve Mauvignier’nin ailesinin dört kuşağını kapsayan geniş bir hikâyesini anlatıyor; 1976 yılında uzun süre terk edilmiş bir malikanenin yeniden açılmasıyla başlayan olay örgüsü, 19. yüzyılın sonlarından 20. yüzyıla uzanan toplumsal ve bireysel travmaları irdeliyor. Mauvignier’nin edebiyat kariyeri boyunca biriken anlatı gücü bu romanla ödüllendirilmiş oldu. Jürinin açıklamasında, yazarın hem biçimsel açıdan güçlü bir eser ortaya koyduğu hem de bireyin ve tarihin iç içe geçtiği katmanlı bir anlatı inşa ettiği vurgulandı.

  • Hiç yazılmayacak romanlar, güzel elbiseler, tanrıçalar ve birtakım ölümler

    Nilay Kaya, Marian Izaguirre'nin İspanya'nın otuz yıllık tarihini ve süregiden bir gerilimi içinde barındıran, aynı zamanda aşkın gizli kalmış yönlerini ve kadınların özgürleşme mücadelesini derinlemesine ele alan romanı Pek Çok Kışın Ardından üzerine yazdı: “Izaguirre, Ferrante'yi andırır bir biçimde, Yunan ve Roma mitolojisini anlatı zanaati ve feminist bakış açısı bağlamında işlevsel ve estetik olarak etkin bir biçimde kullanır.” Altmışlı yılların ortalarında Madrid'i sarsan gizemli bir cinayet: Salamanca semtinde lüks bir evde bir kadın ölü olarak bulunur. Cinayetten hareketle geçmişe gideriz. Bir zamanlar, Bilbao yakınlarındaki bir sahilde, Balenciaga'sını giyerek sosyeteye sunulma hazırlıkları yapan genç bir kız vardır: Henar Aranguren. Her akşam balık tutmak için iskeleye gelen işçi sınıfı bir ailenin oğlu Martín'e delicesine âşık olmuştur. İmkânsız bir aşkın peşine takılan Henar ile Martín ceplerinde hayalleriyle, Bilbao'dan Madrid'e kaçarlar: Martín'in hayali en kısa sürede başarılı bir yazar olmaktır. Elbette bu noktada, benzer dünyalardan gelip yazar olma hayalinin peşinde koşan Jack London'ın unutulmaz kahramanı Martin Eden'a selamlarımızı gönderiyoruz. Henar ise yaratıcılığını ve yeteneğini daha en başından konuşturduğu moda dünyasında yol almak ister. Ancak yoksulluk, sınıf atlama hırsı, Franco rejiminin yarattığı ve pekiştirdiği muhafazakâr bir toplumun sert yargıları, çiftin arasında aşılması güç çatlaklara neden olmaya başlayacaktır. Marian İzaguirre'nin 2019'da İspanya'da yayımlanan, Delidolu Yayınları'ndan ise Murat Tanakol'un güzel çevirisiyle 2021'de Türkçeye kazandırılan Pek Çok Kışın Ardından ,   İspanya'nın otuz yıllık tarihini ve süregiden bir gerilimi içinde barındıran, aynı zamanda aşkın gizli kalmış yönlerini, sinema kostümlerinde dikiş sanatını ve kadınların özgürleşme mücadelesini de derinlemesine ele alan bir roman. El Correo 'dan Álvaro Soto'nun aktardığına göre, 60'ların Madrid'i, bir çiftin tiyatro bileti alabilmek için yaylı yataklarını rehin verebileceği bir yerdir. "Bu, bana anlatılan gerçek bir anektodtur. İnsanlar fakirdi ama meraklıydı ve her şeyin tadını çıkarırdı," diye açıklıyor bu dönemi Basklı yazar Marian Izaguirre. Pek Çok Kışın Ardından 'ın kahraman çiftleri işte bu Madrid'e taşınır ve sınıflar arası bir aşk hikâyesinin kahramanları olurlar. Ne var ki İspanya'nın 60'larında başlayan, 70'leri bile göremeyen bu aşk, sosyal gerçekliğin ve sınıf bilincinin tokat gibi vurduğu asri bir zamanda ancak müstehzi bir Romeo ve Juliet hikâyesi olabilir. O yüzden de Pek Çok Kışın Ardından , göründüğünün aksine, bir aşk romanı değildir. Ne de bir polisiyedir. Keza roman en afili film noir 'ları aratmayan bir cinayet sahnesiyle açılır. Sinemanın parıltılı dünyasında nefes alan bir kadın, sabahlığı içinde kafasına bir Diana heykelinin vurulması suretiyle son nefesini verir. Ama romanda bir dedektif göremeyiz. Cinayeti tam olarak kimin, neden işlediğini de öğrendiğimizi söyleyemeyiz. Bunun yerine, kendi geçmişlerine ve büyüme serüvenlerine bakan iki karakteri yetişkinlik zamanlarında kendi ağızlarından dinleriz. Izaguirre okuyucunun her iki bakış açısını da görmesi ve otuz yıl süren bu ilişki hakkında kendi sonuçlarını çıkarması için, iki karakterin sesini birbiriyle değiştirerek, anlatı zamanında sıçramalar da yaparak kullanır. Önce Martín'in sesiyle başlar. Henar o noktada kavrayışı kıt küçük bir zengin kızı, sadece "güzel elbiselerin kızıdır". Okuyucu olarak Henar'ı yavaş yavaş keşfeder ve büyütürüz. Romanın gerilim hattı (cinayet) ile geniş bir zamana yayılan toplumsal panoramanın iç içe geçmesi, karakterlerin içselleştirilmiş toplumsal cinsiyet rollerini ve bunlarla hesaplaşmalarını göstermek için kullanılır. Bu temalar, anlatıcı sesler ve zaman dilimleri paralel olarak ilerler. Olay örgüsü Bilbao ve Madrid'den başlayarak bizi Girit'e; oradan başka bir adaya, Finlandiya'nın Turku'suna, Buenos Aires'e, Hollywood'a, Granada'ya götürür. Henar'ın mesleği, yani uluslararası ölçekte onu tiyatro ve sinemanın önde gelen kostüm tasarımcılarından biri yapan sanatı terzilik, romanın örgüsünün birebir patronu olur. Kelimeler iğnelerle dikilir; bir ters bir düz dikişlerle oluşturulan roman, edebiyat ve terzilik sanatının her zaman karşımıza çıkmayacak nitelikli ve hayranlık uyandırıcı bir örneğine dönüşür. Benzer işçilikleri ve metaforlarıyla akla Sevim Burak ve Elena Ferrante düşer. Roman boyunca “estetik” — moda, sinema, sanat — kadınlar için bir ifade alanıdır. Ama aynı zamanda bu alanlar, patriyarkal toplumda kadın özgürlüğünün “zarif bir biçimde sınırlandırıldığı” mekânlardır. Moda ve kadının erkek nezdinde nasıl algılandığına dair de bir sorgulamadır bu roman. Bir yanda kendini halihazırda bir entelektüel ve önemli bir yazar olarak gören, ama daha ilk denemede başarısız olup kendini bir yayıncı olarak bulan, başka yazar adaylarının kitap dosyaları altında ezilen Martín'i ele alalım. Aynı Martín, sanat olmak şöyle dursun, kıyafetler ve terziliği Henar'ın ve kadınların ıvır zıvır bir uğraşı olarak görür. Gerçek sanatı ancak erkekler, büyük büyük adamlar yaratır; kadınların ürettikleri ve üretim biçimleri olsa olsa oyalansınlar diyedir. Roman boyunca “estetik” — moda, sinema, sanat — kadınlar için bir ifade alanıdır. Ama aynı zamanda bu alanlar, patriyarkal toplumda kadın özgürlüğünün “zarif bir biçimde sınırlandırıldığı” mekânlardır. Henar'ın film yıldızı olan halası Cecilia’nın güzelliği sinemada bir araçtır; Henar’ın estetik duyarlılığı ve kostüm tasarımcılığı ise Oscar ödülüyle taçlandırılsa bile “zevkli bir kadının zararsız farklılığı” gibi görülür. Henar’ın kostüm tasarımcısı olması dramaturjiktir. Tasarım, sahne, görünürlük, kadın bedeninin kıyafetle biçimlendirilmesi ile ilişkili bir alandır. Kadın bir karakterin bu alanda varlık göstermesi, sadece “kadınlık rolü”nün aktörü olmasından daha fazlasını talep ediyor demektir: estetik, sanat, iş dünyası içindeki yer ve güce dairdir. Kıyafet/moda/kostüm tasarımı motifleri cinsiyet, beden, görünürlük açısından sembolik olarak ayrıca incelenmeyi hak eder. Izaguirre, yine Elena Ferrante'yi andırır bir biçimde, Yunan ve Roma mitolojisini anlatı zanaati ve feminist bakış açısı bağlamında işlevsel ve estetik olarak etkin bir biçimde kullanır. Romanın başındaki cinayet silahı bronz Diana heykeli şu açıdan önemlidir: Roman boyunca tanrıça Diana, mitolojik bir araç olarak, Henar ve diğer kadın karakterleri hâleler, içlerine girer: Diana, romanın sonunda Henar’ın kendi kaderini yazabilen bir özneye dönüşmesinin simgesidir. Ormanda yaşayan, avcı, bakire (yani erkeklere ait olmayan) tanrıça Diana doğanın ve ay döngüsünün koruyucusudur, kadınların doğum ve bedensel döngüleriyle ilişkilendirilir, erkeklerin bakışından bağımsız, kendi alanında hüküm süren bir figürdür. Feminist kuram açısından Diana, ataerkil kültürde bastırılmış kadın özerkliğinin mitik biçimidir. Nitekim, Simone de Beauvoir, Hélène Cixous ve Luce Irigaray gibi kuramcılar, bu figürü kadın öznenin “erkek tanımından bağımsız” bir varlık olarak yeniden okumayı önerirler. Henar, Diana gibi çoğunlukla tek başınadır — ama bu yalnızlık, romanda bir yenilgi değil, yaratıcılığın ve özerkliğin alanı olarak sunulur. Diana’nın mitolojide “kadınlar arasında, ormanda” yaşaması, patriyarkal toplumsal yapının dışında  bir kadın topluluğu fikrini de çağrıştırır. Henar’ın kadın arkadaşlarıyla (Başta Clara ve Cecilia; Rute, Gloria, Theodora ile) kurduğu bağlar, bu “dişil alanın” modern izdüşümüdür. Feminist açıdan Diana, “kadının erkeklerle değil, kendi cinsiyle ilişkilerinde özneleşmesi”nin mitik temsili olarak görülür. Henar’ın yalnızlığı bu biçimde okunabilir: Romantik ilişkiden çekilmesi, kendi yaşamını örgütlemesi ve yaratıcı emeğine yönelmesi — hepsi Diana’nın autarkeia 'sına (kendi kendine yeterlik) denk düşer. Romanın başlığındaki “pek çok kış” ifadesiyle de uyumlu biçimde, Diana’nın ayla ilişkisi (doğanın döngüselliği) Henar’ın zamanla değişen kimliğine ayna tutar. Kadın kimliği, burada lineer bir “ilerleme” değil; tıpkı ay döngüsü gibi dönüşlü, yinelenen, ama her seferinde farklılaşan bir süreçtir. Bu, Hélène Cixous’nun “kadın yazısının döngüsel zamansallığı"(cyclical temporality) kavramıyla ilişkilendirilebilir: Henar’ın kimliği, patriyarkal tarihin doğrusal ilerlemesine değil, kadın deneyiminin iç ritmine uyar. Romanın erkek karakterleri (özellikle Martín) genellikle Henar’ın “ışığını” kısıtlayan ya da kendi düş kırıklıklarıyla onun özgürlüğünü bastıran figürlerdir. Bu anlamda Diana göndermesi, Henar’ın bu erkek merkezli dünyadan sembolik kopuşunu temsil eder: Diana’nın “avcı” kimliği, kadının artık kurban değil, eyleyen özne oluşunun göstergesi, moda teması ise kadın bedeninin yeniden sahiplenilmesine işaret eder, bir o kadar da sanat dünyasındaki toplumsal cinsiyet rollerini sorgulaya vesile olur. Romanda bir o kadar maharetle işlenen ve ayrıca incelenmeye değer olan kader tanrıçaları Moiralar yahut Mireler, herkesin yaşam ipliğini düzüp, bazen söker ya da koparırken hayatta kimin kurban, kimin avcı olduğu sorusunun cevabının değişkenliği, bunun dönüştürülmesinin bireylerin kısmi iradesinde olduğu ama insan ötesi güçler düşünüldüğünde biz fânilerin hayatta ne yaparsak yapalım bir yere kadar mahir olduğumuz gerçeğini gözler önüne sererler. Delidolu Yayınları'na çağdaş edebiyatın bu önemli ismi Marian Izaguirre'i bizimle buluşturduğu için, -ayrıca Bir Zamanlar Hayat Bizimdi  adlı romanı da Seda Ersavcı çevirisiyle yayımlandı- ve Murat Tanakol'a leziz çevirisi için teşekkür etmek gerekir. Bu romanın henüz İngilizceye çevrilmediğini belirtirsek, Türk okuyucularının şansı daha çok anlaşılır.

  • Institut Français Türkiye, 2025 Çeviri Ödülü’nün sahiplerini açıkladı

    Vedat Günyol anısına düzenlenen ödülde, Genel Edebiyat kategorisinde Canan Özatalay, Çocuk Edebiyatı kategorisinde Azade Aslan, Onur Ödülü’nde ise İsmail Yerguz ödüle layık görüldü. 2025 yılında 5. kez düzenlenen Institut Français Türkiye Çeviri Ödülü’nün kazananları açıklandı. Bu yıl ödül, Fransızca kaynaklı eserlerin Türkçeye başarılı aktarılması ve çevirmenlik mesleğinin görünürlüğünün artırılması amacıyla, çevirmenlere farklı kategorilerde takdim edildi. Genel Edebiyat kategorisinde, Canan Özatalay Jean-Baptiste Del Amo’nun Le Fils de l’homme (Türkçesi: Adamın Oğlu, Can Yayınları) eserini çevirdiği için ödüle layık görüldü. Çocuk Edebiyatı kategorisinde, Azade Aslan Jean-Charles Berthier’nin Droites au but! (Türkçesi: Şut ve Gol!, Günışığı Kitaplığı) çevirisiyle ödül aldı. Çeviri Onur Ödülü ise çeviri yayın dünyasına önemli katkılarda bulunan İsmail Yerguz’a verildi. Jüri, başvuruları çevirmenin dil ve biçim ustalığı, kaynak metne sadakati ve Türkçedeki yaratıcı karşılıkları gibi ölçütler üzerinden değerlendirdiğini belirtti. Ödül töreni, İstanbul’da yapılan bir etkinlik kapsamında yayıncılık-çeviri dünyasından temsilcilerin katılımıyla gerçekleşti. Litera Edebiyat olarak bu yılki ödül kazananlarını tebrik eder, çeviri edebiyatının Türkçedeki önemine dikkat çeken bu girişimin değerini bir kez daha vurgulamak isteriz.

  • Milliyet Sanat’ın Kasım 2025 sayısı çıktı

    Türkiye’nin sanat hafızası Milliyet Sanat, Kasım 2025 sayısının kapağında okurları,   25 yıl önce aramızdan ayrılmasına rağmen müziğiyle yeni kuşaklarla buluşmaya devam eden Ahmet Kaya ile karşılıyor!   Yeni sayının kapak dosyası, Kaya’nın eşi Gülten Kaya’nın kapsamlı söyleşisiyle başlayarak unutulmaz sanatçıyı farklı yönleriyle ele alıyor. Ayrıca “Palamut Zamanı” nda bir araya gelen Çağan Irmak, Ayda Aksel ile Alina Boz’un, Venedik Bienali Başkanı Pietrangelo Buttafuoco’nun ve Mustafa Ata’nın “Askıda” sergisini anlatan Gönül Karakan Ata’nın röportajları; Richard Linklater ve Ethan Hawke’ın yeni filmleri “Blue Moon/Mavi Ay” a ve bu yıl Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanan Macar yazar László Krasznahorkai’ye dair yazılar gibi birçok renkli içerik yer alıyor. Milliyet Sanat’ın Haziran 2025 sayısı heyecan verici özel röportajları, yazıları ve haberleriyle raflarda!   Milliyet Sanat Kasım 2025 sayısı kapak dosyasında, 25 yıl önce kaybettiğimiz Ahmet Kaya ’yı odağına alıyor. Asu Maro ile Ayın Söyleşisi ’ne konuk olan Gülten Kaya ’nın sözleriyle başlayan dosyada Merve Erol ’un ve Murat Meriç ’in sanatçıya ve müziğine dair yazılarıyla 6 şehirde gerçekleşecek “Ahmet Kaya ile Kardeş Türküler” konserlerini anlatan grup üyelerinin röportajı yer alıyor. Dosyada Nazan Öncel, Cem Adrian, Mehmet Erdem, Ceylan Ertem, Can Gox gibi hem sahnede hem de kalpte onu yaşatmaya devam eden isimler Ahmet Kaya ’yı kendi sözleriyle anlatıyorlar.   MÜZİK   Yeni sayının müzik sayfalarında Yavuz Hakan Tok “Yeter Ki Müzik Olsun” köşesinde Edis ’in müzik yolculuğunu; Kemal Küçük “Diapason”da Ahmet Adnan Saygun’un İzmir’ini anlatırken Mehmet Tez “Müzik Dünyasından” köşesinde üç kuşağın müzik dinleme reflekslerini analiz ediyor. Eray Aytimur “Bırak Dağınık Kalsın”da Amerikalı şarkıcı, besteci ve gitarist D’Angelo’ya veda ederken Naim Dilmener ise “Müzikal Günce”sinde her zamanki gibi geçen ayın müzik gündemini değerlendiriyor. Kastamonu’nun kadim topraklarında 2026’da gerçekleştirilecek Pompeiopolis Müzik ve Tiyatro Festivali ’ne dair detaylı bir bilgilendirme yazısı da okurları bekliyor.   PLASTİK SANATLAR   Kasım 2025 sayısının plastik sanatlar sayfaları, usta sanatçı Mustafa Ata ’nın eşi ve meslektaşı Gönül Karakan Ata ’nın, sanatçının 60 yıllık sanat yolculuğuna saygı duruşu niteliğindeki “Askıda / Suspended” sergisini anlattığı röportajla açılıyor. Özbekistan’ın köklü tarihini çağdaş müzecilik anlayışıyla yeniden yorumlayan Sinan Turaman ve ekibinin çalışmalarına dair kapsamlı bir dosyayla devam eden sayfalarda Artİstanbul Feshane’deki Cevdet Erek imzalı “Amfibio” projesi için Türkiye’ye gelen Venedik Bienali Başkanı Pietrangelo Buttafuoco ’nun Milliyet Sanat ’a özel röportajı yer alıyor. Hakan Gürsoytrak ’ın Evin Sanat Galerisi’nde açılan “Velhasıl” sergisinin incelemesi, Sanem Altaylı ’nın Ankara’da Galeri Soyut’ta açılan “Gri” adlı sergisini anlattığı söyleşi de okurları bekliyor. Ayşegül Sönmez ise “Sanatatak” köşesinde “İstanbul’da Bir Arap” üzerine bir yazı kaleme alıyor.   EDEBİYAT   Ayşe Kulin ’in yeni kitabı Aylardan Kasım Günlerden Perşembe ’yi anlattığı bir röportajla başlayan edebiyat sayfaları, kapsamlı bir yazıyla bu yıl Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanan Macar yazar László Krasznahorkai ’nin edebiyat anlayışına yakından bakıyor. Psikiyatri ve felsefe kitaplarıyla tanınan psikiyatrist yazar Alper Hasanoğlu , şiir ve düşünceyi birleştirdiği yeni eseri Bilinçdışı Mırıltılar ’a dair röportajının da yer aldığı bölümde Hülya Avtan ise “Sayfayı Çevir” köşesiyle her zamanki gibi edebiyatseverlere geniş bir öneri seçkisi sunuyor.   SAHNE SANATLARI   Milliyet Sanat Kasım 2025 sayısının sahne sanatları sayfalarında “Don Quixote Müzikali” nin başrol oyuncuları Selçuk Yöntem, Zuhal Olcay ve Cengiz Bozkurt ’un röportajı yer alırken Çağan Irmak ile yazıp yönettiği ilk tiyatro oyunu “Palamut Zamanı” nın oyuncuları Ayda Aksel ve Alina Boz da oyunu anlatıyor. Seçkin Selvi “Ve Perde…” köşesini Scapino Rotterdam Ballet topluluğunun 29. İstanbul Tiyatro Festivali’nin açılışında sahnelediği “Katedral” adlı gösterisine ayırıyor.   SİNEMA   Sinema sayfalarında okurları, tam 32 yıldır birlikte film çeken yönetmen Richard Linklater ve aktör Ethan Hawke’un yeni filmleri “Blue Moon/Mavi Ay” ın ve Broadway uyarlaması müzikal “Wicked” ın, Ariana Grande’nin rol aldığı devam filmi “Wicked: For Good/Wicked: İyilik Uğruna” nın incelemeleri karşılıyor. Yeni sayı ayrıca, Amerikan Yönetmenler Birliği’nin yeni başkanı ve günümüzün en parlak yönetmeni olan Christopher Nolan ’ı yıldız yönetmen yapan sırlarına ışık tutuyor. Attila Dorsay “Sinemanın Hazineleri” köşesinde bu ay, Michelangelo Antonioni, Steven Soderbergh ve Wong Kar Wai’nin yönettiği üç bölümden oluşan “Eros” filmini kaleme alıyor.   PODCAST   Kasım 2025 sayısı, 29. İstanbul Tiyatro Festivali kapsamında seyircilerle buluşacak yerli yapımlara daha yakından bakma fırsatı veren podcast serisi “İşte Bütün Mesele”nin moderatörü Ferdi Çetin ’in röportajıyla sona eriyor.

  • Edebiyatist Dergi'nin 62. sayısı çıktı

    Edebiyatist Dergi'nin 62. sayısının konusu: İrlanda Edebiyatı İrlanda Edebiyatı’nı konu edindiğimiz bu sayıya İrlanda’dan dahil olan sevgili dostum Serhat Demirel, Meltem Gürle’nin “ İrlanda Defteri”  isimli eserinden bir anekdot aktarır:  “Bir edebiyatsever için Dublin’e gitmek bir tür hac yolculuğu sayılır.”  Sayının konusuna karar verirken edebiyat haccına çıkacağımızı düşünmesek de hem Serhat Demirel hem de kıymetli Fuat Sevimay’ın katkılarıyla sayının bambaşka bir derinliğe kavuştuğu da aşikâr. Dosyanın içine girene dek İngiliz ya da Amerikalı zannettiğimiz onca yazarın, şairin, aslında İrlandalı olduğunu, Dublin’in Dünya edebiyatı için ne kadar merkezi durduğunu inanın ben de bilmiyordum. Şimdi ise korktuğumuz Drakula’nın, çocukken okuduğumuz Gulliver’in, büyüyünce okuyup bitiremediğimiz Ulysses’in Patates Kıtlığı nın göbeğinde doğduğunu biliyorum. Joyce’un dediği gibi; “ düşünerek değişmez bu gerçekler. Zaman onları dağlamış bukağılamış dışladıkları sonsuz olasılıklar odasına yerleştirmiştir. Ama hiç olmadıklarına göre gerçekleşmiş olabilir miydi bütün bunlar? Yoksa gerçekleşen şeyler miydi mümkün olan sadece?” …en azından III. Vlad Tepeş gerçekten de kan içen bir vampir olabilir miydi? Okuyalım bakalım… Bu sayı da siz okuyucuya emanet… Dosya Editörü Galip Çağ DOSYA Serhat Demirel: Kelimeler Şehrinde Bir Yolculuk Yahut İrlanda Edebiyatına Dair Fuat Sevimay: BENDEN’İZ JAMES JOYCE Galip Çağ: Patates Kıtlığından Gotik Korkuya: Bram Stoker ve Kont Drakula’nın Doğuşu Bayram Sarı: İRLANDA’NIN ŞİDDET KARŞITI OZANI SEAMUS HEANEY Zeynep Rana: Dorian Gray’in Hedonizmi: Estetiğin Gölgesinde Haz ve Trajedi Mehmet Rutkat Açıkgöz: BERNARD SHAW İLE ALEGORİYİ İNŞA ETMEK ANLATI Hakan Akdoğan: Varlık ve Aidat Sadık Güvenç: JONATHAN SWIFT VE YERGİ    Gülser Kut Arat: MANDARİNLER Rabia Coşgun: Şiddetin Gölgesinde İkilemler ve Travmalar DENEME Barış Erdoğan: DENİZ SAYIKLAMALARI  Olcay Kasımoğlu: ÜSLUP İNSANIN KENDİSİDİR Canan Aktaş: Edebiyatta Eril Ve Dişil Dil Kullanımı KİTAPLIKTAN Halit Boztepe: LANETİN ADI: KERBEROS Can Gazalcı: Emine Banaz’dan Yara’dan İnci Şirin: Aşkın Ötesinde Bir Yolculuk: Pembe Sokak POETİK BAKIŞ Burçin Laçin Altay: SEVGİNİN ÖLÜM BAĞLAMINDA AÇILIMI; READİNG ZİNDANI BALADI Gülşah Demirci: ŞİİRDE İRLANDA RUHU Efnan Ezenel: MODERN İRLANDA ŞİİRİNİN KADIN SESLERİ ÖYKÜ MİRAY ŞAHİN: YAYIL SADIK ARSLAN: SAĞ GÖZ BETÜL BULGUROĞLU: SERVİ AĞACI BOŞLUK: MEHTAP SEZER EMİNE AYDOĞDU: DÜNYANIN SAF TENİ Leyla Mehmetoğlu Geridönmez: İkimizden Biri SEVDİ AYCIL: ELLA’NIN GÖZYAŞLARI GAMZE ERHAN: EVE GİDERKEN ŞEBNEM GÜRLER OAKMAN: NEFES NAZİRE K. GÜRSEL: DÜŞMEK ŞEBNEM ÖZBAY: DABULUVE ŞİİR CANAN ÖRS - nehre saldığım sandıktaki kuşlar Cemile Ece - Yankı Odası Ceren Avşar – İKİLEM GÖKHAN ATEŞ - benim güneyli çocukluğum Osman Coşkun- herkes aynı sevişiyor RUKİYE TAŞKIN- Kelimelerin Dilini Kırıyorsun Gözlerinle EGE ŞEN - İntebeh Kable En Tentebeh RABİA BURHAN: öteki sokağın çocuğu GÖRSELLER: AYLA GİRAY BÜŞRA ERDOĞAN ZEYNEP BALOĞLU ZEYNEP TUBA ÇAKIR YAĞMUR ÖZCÖMERT BUSE H. DÜLGER HANDE ETİ BAŞAK MİRAY ŞAHİN SEDEFNAZ TUĞ SİMAY DUMANLI NAZİRE K. GÜRSEL TOLGA GÜNGÖR

  • Adeta nefes alıyor her hikâyesi, buram buram sokak kokuyor

    Umut Kaygısız, Anıl Çetinel Örselli'nin ikinci öykü kitabı, Bizi Yalan Bil odağında yazdı: "Yazarın güvenli sularda yüzüp klişe konular üzerinde tepinerek okur tarafından haklı bulunmanın peşinde olmaması, keskin kalemi kadar düşüncelerinin de gücünü ispat eden bir gerçek." Fyodor Dostoyevski zamanın birinde demiş ki;  “Kendine ait bir yalan, başkalarına ait gerçekleri tekrarlamaktan belki de daha iyidir.” Yeni bir öykü yolculuğuna çıkmak için bundan daha büyük neden olamaz. Bu kez bahane üretmeden tutuyoruz dilimizi. Biliyoruz ki o ses dışarı çıkarsa, derhal yere kapaklanacak ve kıyametten avuçladığı toprağı doğruca sürecek yüzümüze. Hikâye bu ya, bazen kendiliğinden tıpış tıpış ayağınıza kadar gelir. Bazense tıkalı kulakları delip geçen yabancı bir ses olur, rüzgâra aldanır, çıkar pencereden dışarı. İster inanırsınız ister yalancı dersiniz. Anıl Çetinel Örselli anlatmış, bizlere de okumak düşmüş. İkinci öykü kitabında farklı çehrede, bambaşka temalarla karşımıza çıkıyor Örselli. Kendini kadın sorunlarıyla kısıtlamayıp toplumsal meseleleri dert edinmiş, bütün erkekleri bozuk düzene sebebiyetten suçlu ilan etmek yerine, cinsiyet ayrımı yapmadan genel mağdurları bulup çıkarabilen, dil yelpazesi hayli renkli bir kalem o. Güvenli sularda yüzüp klişe konular üzerinde tepinerek okur tarafından haklı bulunmanın peşinde olmaması, keskin kalemi kadar düşüncelerinin de gücünü ispat eden bir gerçek. Her öykünün kavgası diğerlerinden apayrı. Bireysel tatsızlık ve mağduriyetlerdense, genel olarak toplumsal bir soruna parmak basmayı hedeflemiş kıymetli yazar. Yası kovalamış, hüznü saklandığı delikten bulup çıkarmış, kâh özür dilemiş kâh görmezden gelmiş. Güçlü bağlamlarını, yalın ve hatta duruma göre gündelik konuşmalara uygun, tiyatral biçimde aktarma hünerine sahip olduğu için de öyküleri oldukça etkileyici ve yaşamsal. Adeta nefes alıyor her hikâyesi, buram buram sokak kokuyor. Kitap kurgusundaki özgünlük bir yana, Örselli’yi farklı kılan özelliklerinden biri de hikâyelerinin çok katmanlı olması. Olayların görünen boyutlarının dışında farklı kapılara açıldıkları çokça karşımıza çıkıyor. Bu yüzden yazarın kullandığı imgelere dikkat kesilerek ilerlemek, düşünce yelkenlerimize “fora” diye seslenmekle eş değer. Acıyla sınanmaktan yorulan ve ölümle yaşam arasındaki otobanın sağ şeridinden hiç ayrılmayanların ruhlarına sürülmüş tesirli bir merhemden farksız Bizi Yalan Bil. Ayrıca kıymetli yazarın kullandığı karakterlerin bazılarının boyut aşımına uğradığını da söyleyebiliriz. Şöyle ki, bir paragrafa sığmak zorunda kalmış öykü karakterinin derinlik yakalama hususunda hiç zorluk çekmediğine şahitlik ediyoruz. Karakterin anlatıda geçen olaya verdiği tepki ya da konuşma bir yana, bir de okura bırakılan ipuçları ve keşfedilmeyi bekleyen özellikleri var. Bu da Örselli hikâyelerini çift astarlı elbiselere benzetiyor. Bir yüzü herkesin kolayca mesajını kavrayabileceği, ironisi bariz olan. Diğer yüzüyse, üzerine düşünme ve farklı kitaplar, bazen filmler ve hatta şarkılarla bağlantı kurabilme noktasında meşakkatli ve bol motifli olan. Anıl Çetinel Örselli’nin öykü işçiliğinin bu kadar derin olması, elbette onu keşfettikçe okurunun aldığı hazzı da ikiyle çarpan, özel bir durum.  İlave olarak dikkat kesildiğim bazı öyküleri detaylı biçimde mercek altına almak istiyorum. Önceliğim zeki kurgusuyla baş döndüren  “Kâğıttan Evler”.  Ev ile aile yakınlığı arasında sıkıştırılmış koca bir yalnızlık meselesi duruyor karşımızda. İnsanı, gücünden yoksun bırakan pek çok şeyi çıplak gözlerle seyretmemizi sağlıyor. Ölüm, hatta hastalık. Dört duvarın içinde yeşeren yüzleşmeler zinciri kuşatıyor etrafımızı. Psikolojik denizin kıyılarına doğru upuzun bir yolculuğa çıkarıyor bizleri. Bireyi ören duygular, içinde saklı tuttuğu düşünceler, dışarı çıkmak isteyen düşler… Evde kalmakta direnen yalnızlığın mükâfatı her biri. Sevgi, maske takmış gibi kandırıyor ona temas etmeye yeltenenleri. Erkeğin aradığı şey vücut, o da kadın da yok. Anla, diye bağırıyor ev. Hisset, sonra da çiğne. Asla aç kalınmaz bu evde. “Yeni Gelin” ise diken üstünde, çalıları avuçlayarak, düşünceleri erteleyip duygularla kulaç atarak ilerliyor. “Uçurtmayı Vurmasınlar” doğasında yeşeren, kaderin çizgi dışına taşmış hikâyesi bir bakıma. Örselenmiş deri, sıyrık topuk. Demek ki ayakkabı vurmuş. Hem de çoktan vurmuş ki kocaman da bir iz bırakmış geride. Göze batan öykülerden bir diğeriyse  “Lojman Grisi”. Bağırmak isteyip de susmak, başını eğip de yürümek gibi biraz. Gözüne batan onca şeye karşı en kötü tepki, kafanı başka yöne çevirmekse, orada daha beteri olduğunu fark etmek gerekebilir. İşte acı, bolca siyah ve kursakta kalanlar… Diğer yandan  “Bir Garip” isimli öykü, buruk bir parça bırakıyor insanın içinde. Biraz deniz kokusu, yaprakları avuçlayan rüzgârın tiz sesi, fakir kuşların her şeye rağmen gururlu gülümsemeleri… Hayal etmek yetiyor. Bir kadının ayağı değiyor suya, çıngırak sesleri çaba sarf etmeden kıskıvrak yakalıyor sizi. Öyküden çıkıyor yazar, sokaklarda yürüyor adım adım. Sonra selamlıyor okurunu. İstanbul ve Orhan Veli kol kola… Tebessümle okuyacaksınız. Sonra  “Rasgele”,  sayesinde dokunuyorsunuz denize, tuzlu suyun gizemine. Ölümü hatırlamıyor ki balıklar. İnsan deseniz, her zaman katil. Öfkesi de mutluluğu da öldürüyor kendinden güçsüzleri. “Bir Garip” adlı öykünün resmettiği maviliğin oksijenini dokunduruyor burnunuza. Mis gibi kokuyor. Buram buram yaşam var orada. Ve tıka basa yarınlar.  Hemen ardından  “Beni Uyutma”,  hislere ulaşmanın onları görünür kılmaktan geçtiği düşüncesini tersine çeviriveriyor. Bilakis anlatılanlar soyut kuvvetin tesiri altına girdikçe çok daha etkileyici. Okurunu kendi yörüngesine çekmekte ve duyguları, çok odalı bir evde saklamakta üstüne yok. Arıyorsunuz, buluyorsunuz. Sonra kaybediyorsunuz. Tekrar aramaya başlıyorsunuz. Oda oda gezip, dolapları alt üst etmek, çekmeceleri kurcalamak da kalp ritminizi değiştirmek programına dahil. Duysal etkileşimi ve aidiyeti yüksek öyküyü derinlerinizde hissedeceksiniz.  “Yoktan Seçmeli”, özenle seçilmiş, kafa patlatılmış, toplumsal ana fikri ve güçlü temasıyla   kitabın parlayan yıldızlarından biri. Ayrıca hikâyeyi ele geçiren şiveler dozunda ve çok yaşamsal olduğu için etkilenmemek olanaksız. Gayet tabii konu seçimindeki duyarlı yazar kalbine ve bunu başarıyla kurgulayan kıvrak zekâya ayrıca şapka çıkarmadan olmaz. Evrensel ve çürümüş yarayı öyle güzel bireyselleştirip küçücük bir bedende ve özgürleşmeye muhtaç ruhta buluşturmuş ki, okurken biraz kahraman oldum biraz kendim. Sonra ikisinin ortasında buluştum vicdanımla. Tarihsel tekrara düşen gerçek, güzel bir ekonomik sistem eleştirisi olarak kazındı belleğime.  Gözlerin yetmediği yerde sözlerin, kelimelerin yorgun düştüğü zamanlarda seslerin görevi devraldığı bir buluşma noktası ise  “Durak”. Bilişsel değişimlerle kendine has atmosferini yaratmış ve düşüncelerin geriye adımlamasını sağlayan, sıradanlıktan çok uzak bir hikâye. Bir açıdan duygularla mantığı değiş tokuş edebilme cesareti gösterenlerin öyküsü olduğunu da söyleyebiliriz. Okur olarak beni en çok etkileyen kısmı, belleğe nüfus etmiş zamansal ve mekânsal dokunuşlarının olması. “Kıyı Şeridi” ise,   baş döndürücü bir   Sabahattin Ali esintisi olarak özetlenebilir. İçeriğindeki incecik, hassas noktalarla çok başarılı selamlar gönderiyor kıymetli yazar. Fazla kurcalamadan okusanız bile, içinde bulunduğunuz mevsimi değiştirecek bir anlık etkiye sahip Kıyı Şeridi . “Yazıyor, yazıyor… Anıl Çetinel Örselli, hayattan bir parça kopartıp nasıl farklı hissedeceğinizin formülünü yazıyor…” Ve son noktayı koyuyor. Bizi Yalan Bil,  fazlasıyla gerçek, bir ayna kadar dürüst ve doğrucu. Ama kulaklarımıza fısıldadıkları yalan söyleme alışkanlıklarımızı tetikler nitelikte. Belki de en mühimi, hangi yalanı ne için söylediğini, günü geldiğinde hatırlayabilmektir. İşte o zaman yalan da kılık değiştirebilir. Hazır üstünü çıkarmış, giyinmeyi bekliyorken doğrular… Keyifli okumalar dilerim. BİZİ YALAN BİL Anıl Çetinelli Örselli Düşbaz Kitap, 2025 Tür: Öykü

  • Ekim ayında Litera Edebiyat’ta en çok okunanlar

    Ekim ayında Litera Edebiyat’ta en çok neler okundu? Okurların favorisi olan içerikleri listeledik! Ekim ayında en çok okunan inceleme Aile hafızası ve kadınlık üzerine bir roman Ayşegül Özdemir, Nazlı Doğan Özsöz’ün ilk romanı Yüreğin Kabarmış üzerine hem yazdı hem de yazarla söyleşti: "Okuyucu romanda, görmezden gelinerek geçirilen bir çocukluğun açtığı yaraları ve bu yaraların romandaki ana karakterin tüm yaşamına ağır ağır yayılmasını izler." Yazının tamamı için tıklayın. Ekim ayında en çok okunan öykü Öykü: Gözü gibi bakılası "Kim bilir kime diyor? Bana demediği kesin. Bu sefer kutudan her kim çıktıysa ona diyor muhakkak." Ece Eken'in öyküsünün tamamı için tıklayın. Ekim ayında en çok okunan ödül haberi 2. Adı: Kadın Öykü Yarışması’na başvurular başladı İkincisi düzenlenen “Adı: Kadın Öykü Yarışması”nın başvuruları 6 Ekim’de başladı.  “Adı: Kadın Öykü Seçkisi” ile bir hafıza yenileme, bir yüzleşme ve tüm kadınlara açık çağrı yapılıyor. Yarışmanın detayı için tıklayın. Ekim ayında en çok okunan söyleşi Yaratıcılık Ritüelleri 61 Taçlı Yazıcıoğlu: "Kelimelerin, hayallerin dünyasına girmek için sabırsızlanmak kâfi" "Kendi hikâyelerimi anadilimde yazmaya başlamak, sanatsal alana geçmek öyle müthiş bir eşikti ki!" Edebiyatçıların yazma deneyimlerine odaklanan Yaratıcılık Ritüelleri'nde Semrin Şahin'in bu haftaki konuğu Taçlı Yazıcıoğlu. Söyleşinin tamamı için tıklayın. Ekim ayında en çok okunan yeni kitap haberi "Sevgi hem en kırılgan hem de en sarsılmaz direniş biçimidir" Sevmenin bir kitabı olabilir mi? Eduardo Galeano'ya göre, evet. Çünkü onun kaleminde sevmek, yalnızca bir duygu değil; dünyayı değiştiren bir güç, insanı insana yaklaştıran bir özgürlük alanıdır. Sevmenin Kitabı ise Galeano'nun acı tatlı gönül serüvenlerini, içten dostlukları ve gündelik hayatın getirdiği ışıltılı enstantaneleri süzgecinden geçirerek satırlara döktüğü, en etkileyici metinlerinden bir araya getirilen bir güldeste. Kitabın detayları için tıklayın.

  • Yaratıcılık Ritüelleri 63 / Emrah Polat: "Yazar, esasen hep yalnızdır"

    “ Fikir fikirdir ve her yerdedir. ” Yazarların yaratım süreçlerine odaklanan "Yaratıcılık Ritüelleri Söyleşileri"nde Semrin Şahin'in bu haftaki konuğu, Emrah Polat Yaratıcı sanatlarda akışta kalmanın, kendimizi yaratma anının içinde tutarak, sürüklenmeden kalabilmenin ne kadar zor olduğu bilinen bir gerçek. Bizi “an” a döndürecek bazı küçük totemler, seremoniler, bazı ritüellerin olmasının yaptığımız çalışma üzerinde odağımızı canlı tuttuğuna dair çalışmalar mevcut. Bu anlamda birçok yazarın günlük yazma alışkanlıkları olduğunu da biliyoruz. Yazmaya başlamadan önce yaptığınız ritüeller var mı? Ritüelim yok doğrusu. Dört yıldır yazmıyorum da.  Açık ya da örtülü -özellikle aydınlara sinmiş- mezhebi ayrımcılık üzerine bir roman dosyası için notlar alıyorum ama… Ne zaman başlarım, ne zaman bitiririm hiç bilmiyorum doğrusu. Acelem de yok.  Aslında bu benim çalışma yöntemimle uyuşmuyor: 2001 yılından beri; yani 20 yıldan fazla süredir her gün çalıştım. Yazmadığım zaman çok mutsuz olurdum. Sonra, birdenbire yazmaktan soğudum ama mutsuz da olmadım. Benzeri deneyimi yaşamış Cemil Kavukçu’ya açtım bunu. “Hocam,” dedim. “Böyle böyle durumlar,”. “Emrah,” dedi Cemil Hoca, her zamanki bilgeliğiyle, “Yazma isteği sebepsiz gider, nedensiz gelir; merak etme sen!” Özetle, hâlâ bekliyorum Semrin Hanım. Dr. Seuss olarak bilinen yazar ve illüstratör Theodor Seuss Geisel, geniş bir şapka koleksiyonuna sahiptir. İlham gelmediğinde, dolabının başına gider, koleksiyonundan seçtiği bir şapkayı takar ve fikir bulmayı beklermiş. Ne hikmetse mutlaka parlak bir fikirle şapkayı başından çıkarırmış. Siz yaratım tıkanması yaşıyor musunuz ve bu tıkanmayı aşmak için neler yapıyorsunuz? “İlham” denilen kavrama inanmam ben. Yazma isteği varsa gerisi çalışmaya bakar. Fikrin parlağı matı olmaz; fikir fikirdir ve her yerdedir: Ağaçların devinimleri arasındaki farkta örneğin, söğütle çam ağacını devinim yönünden karşılaştırdığımızda ağaç olmak dışında ortak yanlarının azlığı öne sürülebilir rahatlıkla. Ayrıca fikir, bir şeyin fikri değildir her zaman; başlı başına bir şeydir de: Malum, güzellik fikri, tekil güzelliklerin toplamından daha fazla ve başka bir şeydir.  Dediğim gibi bendeki yaratım tıkanması değil de, yazma isteksizliği. Onun da geçmesini bekliyorum.  Yaratıcı çalışmalar yaparken hiç engellerle (iş ortamı, zamansal sorunlar, yazdıklarınızın görünür olmaması gibi engellerle) karşılaştınız mı? Bu engellerle nasıl mücadele ettiniz? Tam aksine sizi destekleyen ve yolunuzu açan kişiler oldu mu? Sözleri Zeki Özpınar, müziği Burhan Bayar’a ait “Gözlerin Yaşlı” şarkısının sözleri ve şarkıyı dinlerken açığa çıkan anlam, kendimi ispatlayıncaya kadar geçen yazarlık sürecinin bir özeti gibi… Neyse, hikâyenin başına dönelim: Yazmaya başladıktan dokuz yıl sonra ilk romanım basıldı, yani 2009’da. Ondan bir yıl sonra ise edebiyathaber.net kuruldu. İlk basılan romanım Köpek Adamlar ’dan önce iki roman daha yazdım. Onlardan birini saklıyorum, diğerini bulamadım. Süreci uzun uzadıya anlatmayayım. Bilenler bilir. Yukarıdaki şarkıyı yeniden ve yeniden dinleyin lütfen… Sözleşmeye çok yaklaştığım anlar olsa da ellinin üzerinde yayınevi tarafından reddedildim özetle. Romanda ya da gerçek yaşamda, insanlar asıl yüzlerini ya da kişiliklerini önüne engeller çıkınca gösteriyorlar: Yazarlık, inatçı yönü güçlü bir karakter gerektirir. Ayrıca inatçılığınız sabırla sınanacaktır; pes ederseniz, yenilmezsiniz ama yazar da olamazsınız. Katırınki gibi bir inatçılıktan bahsetmiyorum; dışsal zorlama karşısında duyulan bir inat değil dediğim, kaplumbağanınki gibi bir inatçılık; zamanla sınanır onunkisi, ama sonunda kaplumbağa menzile erer. Gerçek yazar kaplumbağa olmalıdır.  Yazmaya başladığımda edebiyat dünyasından kimseyi tanımıyordum. Belirli bir aşamaya gelince Kalem Ajans kapısı açıldı. Ajans olarak Nermin Mollaoğlu’nun, editör olarak Levent Cantek’in faydasını gördüm. Ayrıca 2010 yılında kurduğumuz Edebiyat Haber’in profesyonelleşmesinde Can Öz’ü unutamam.  Yolculuk boyunca çeşitli destekler olsa da yazar, esasen hep yalnızdır. Bunu hiçbir zaman unutmamak lazım. Yazmaya başladığınız dönemdeki duygularınızla şimdi hissettikleriniz aynı mı? Bu süreçte yazarlığınızda nasıl yol aldınız? O zamanlar içimdeki yazarak anlatma isteğini durduramıyordum. Biraz da yalnızlıktan kurtulmak için yazıyordum, ancak yazarak daha çok yalnız kaldım: Zaten yazarlık, yalnızlık gerektirir. Çoğu yazarın yaşadığı trajedi budur işte: Bir yanda yalnızlıktan kurtulma isteği, öte yanda yalnız kalma mecburiyeti.  Şimdilerde doğru dürüst yazmadığım için konuya mesafeli bakabiliyorum; yalnızlıktan biraz da olsa kurtulmanın yollarını buldum, diyelim. Yazar Julia Cameron “Sanatçının Yolu” adlı kitabında yazarların güçlerini toplamaları için sabah sayfalarından söz eder. Sabah uyanır uyanmaz yazmayı tavsiye eder. Siz sabah mı yoksa gece mi yazıyorsunuz? Yazma rutininiz nedir? Yazarken elinizin altında tuttuğunuz kitaplar var mı? Uzunca bir dönem sabah erken yazdım. Sonra başka işlerle uğraştım. Bedensel yorgunluğun yoksa her yerde ve her zaman yazabilirim, yalnızken de gürültülü bir ortamda da. Romanın ana hatları belirginleşmişse, ne iş yaparsanız yapın, onun içinden çıkamıyorsunuz; ya not alıyorsunuz ya onu düşünüyor. Tamamlanmamış dünya tasavvurunu; yani romanınızı tamamlamaya gayret ediyorsunuz. Elimin altındaki kitaplara gelince; en önemlisi Özcan Yalım, Türkçe’de Yakın ve Karşıt Anlamlılar sözlüğü, diğerlerini Edebiyat Haber’de yayımlanmış bir yazıda uzun uzadıya anlattım. Meraklısı oradan okuyabilir.  Ben yaratmış olsaydım dediğiniz bir yapıt (tablo , öykü, şiir, beste vs…)  var mı? Nedeniyle birlikte bu yapıtın sizin için anlamını açıklar mısınız? Metin Kaçan, Ağır Roman. Okuduğumda üniversitedeydim ve girdiğim dünya beni büyülemişti. Kız arkadaşımdaydım. Şartlar, birbirimize sarılıp yorgan altında uyumak dışında çok az şeye izin veriyordu. Ankara ayazıydı. Küf kokusu sinmiş Cebeci’deki öğrenci evinin kaloriferleri çalışmıyordu. Uyduruk elektrikli ısıtıcı bozuktu. En iyisi Kumtel  marka olan o dandik cihazları öğrenciler iyi bilir; sonu gelmez sohbetlerin sigaralarını göğüslerindeki ince çubuklarda korlamıştır cefakâr ısıtıcılar; bakmayın dandik dediğime… Neyse, konumuz başka: İşte o gece bitirmiştim kitabı… Nasıl bitirdiğimi de anlatırım ileride, o da ayrı bir “macera”. Bu hikâyeyi yıllar sonra rahmetli Metin Kaçan’a anlattığımda, “Vay be!” demişti, etkilenmiş bir edayla. Ben de baya sevinmiştim. Yıllar sonra düşündüm ama, o kitabı -beğenerek- okuyan herkesin -okuma anıyla ilgili- unutamadığı bir hikayesi mutlaka vardır. Anlatanlar olduğunda, ne diyecek Metin abi. Ben olsam, “Vay be!” derim. İnsanları sevindirmek lazım. Ömür kısa… Yeniden okumadım Ağır Roman’ı. Benzeri hisleri yaşayamam endişesini ya da vesvesesini taşıdım hep. Zaten filmi şusu busu da yapıldı, tadı kaçtı epey.

  • KulturaLitera Kitap Kulübü gatherinlife ile Kasım buluşması

    KulturaLitera Kitap Kulübü Kasım ayında çağdaş dünya edebiyatının sevilen ismi Gospodinov’un Türkçeleşen son romanı Bahçıvan ve Ölüm ’ü okuyor. Buluşma, 20 Kasım Perşembe, gatherinlife platformu üzerinden, gerçekleşecek. “Babam bahçıvandı. Şimdi bir bahçe.” “Onun bugüne kadarki varlığı, benim kendi varlığımı, çocukluğumun varlığını doğruluyordu. Öte yandan yokluğu hafızanın tüm mekanizmasını harekete geçiriyor. Uzun zamandır aklıma gelmeyen şeyler şimdi uyanıyor, onları ben uyandırıyorum – tüm bunların gerçekten olup bittiğinden emin olabilmek için. İstemli ve istemsiz bellek birlikte çalışıyor ve anıların paslanmış çarkını harekete geçiriyor, net görülmeyen yerleri temizliyor veya uyduruyor. Kabul etmeliyiz ki bu, vefat edene yönelik bir bellek çalışması olduğu kadar, kendimize de yöneliktir, benmerkezci, bir anlamda kendimizi kurtarmaya, birinin gidişinden sonra hayatta kalışımızı anlamlandırmaya yönelik bir uğraştır. — Bizi çocuk olarak hatırlayan son kişi de gittiğinde hâlâ var olduğumuz söylenebilir mi?” Kulüp, okurları, 2023 Uluslararası Booker Ödüllü yazardan içe işleyen bu anı-roman üzerine düşünmeye ve tartışmaya davet ediyor. Kayıt için tıklayın .

  • Sabahattin Ali ve bir çaydanlık öyküsü

    Havva Evin Akay yazdı: "Yazarın öykülerinde iyi ile kötü, acımasızlıkla merhamet iç içedir. Sabahattin Ali’nin toplumcu gerçekçiliği bu öyküsünde neredeyse acımasız gerçekçiliğe varır." Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatının önemli yazarlarından olan Sabahattin Ali, 1940 dönemi öykücülüğünde, gerek toplumsal konuları gerekse bireyin iç çatışmalarını, duru ve kesintisiz bir dille anlatışı ile derin bir iz bırakmıştır. Ele aldığı konuları çarpıcı bir biçimde sunuşu ve okuru daima uyanık bir ilgiyle eserine dahil edişi, günümüzde hala severek okunma sebeplerindendir.  Sabahattin Ali’nin Çaydanlık öyküsü yine bu çarpıcı öykülerinden biri olarak karşımıza çıkar. Sabahattin Ali bu öyküsünde hasta mahpusların bir hastane koğuşunda geçirdikleri zamana ve onların ilişkiler ağına odaklanmıştır. Hikâyenin anlatıcısı hem hastanede geçen zamanın şahidi hem de hikâye kahramanlarından biri konumundadır. Bir kulak sancısı sebebiyle burada yatmakta olan anlatıcı, dört mahpusla birlikte kaldığı bu odada nadiren kitap okumakta, çoğunlukla istirahat ederek düşünmektedir.  Bir diğer hasta mahpus, rüşvet ve irtikaptan mahkum, eski icra memuru Süleyman Efendi ise zatürreden muzdarip; memnuniyetsiz, dırdırcı, aksi bir ihtiyardır. Kitap okuyan, düşünen koğuş arkadaşı için Süleyman Efendi: “Aptal mıdır nedir, boyuna kitap okuyup düşünür. Biz de çok okuduk ama faydası olmadı. Neyine kibirlenir acaba? Biz de efendiyiz ama, kimseye kem gözle baktığımız yok…” demekte, onu tepeden bakan bir kibirli addetmektedir.  Odadaki diğer mahkum Esrarkeş bakkal, hastanede de olsa kendi düzenini kurmuştur. Hasta değildir ancak tedavi olması gereken bir bağımlıdır. Odada durmaz da koridorda jandarmalarla ahbaplık eder. Adam vurmaktan on beşer seneye mahkum iki köylüden biri çektikleri bağırsak hastalığı sebebiyle yataktan kalkamayacak kadar halsizdir. Diğer köylü Satılmış ise hikayenin odak kişisi Süleyman Efendi’nin, fikrini almaya lüzum görmeden kendisine hizmetçi seçtiği hikaye karakteridir. Satılmış, Süleyman Efendi’nin adeta refakatçisidir. “Satılmış, oğlum uzat şu tükrük hokkasını” “Satılmış, jandarmaya seslen, şu çeyreği ver de, bana şeker alsın!...” Hastane koğuşunda, “Beybaba” dediği Süleyman Efendi’nin çaycısıdır, Satılmış. “Satılmış …Getir çaydanlığı!...” Süleyman Efendi, öksürüğünün bıraktığı boşluklarda hastabakıcılara, hademelere, odadaki mahkumlara, jandarmalara, hemşireye, doktora çatar. Kiminin arkasından, kiminin yüzüne sıkılmadan sayar döker. “Aman!... Doktor mu bunlar… Ben onlardan iyi anlarım bu işlerden…… Sonra tutmuş ‘çay içme!’ diyor. Allah allah… Çaydan da zarar geldiği görülmüş mü?..”  Çaydanlık sıcaklığın, yakınlığın, sohbetin, ağız tadının simgesidir. “Beybaba”nın son günlerinde içini ısıtan bu nesne öykünün devamında soğuk rüzgarlar estirecek cinsten bir simgeye dönüşür. Beybaba bilmişliğin, aksiliğin verdiği cüretle göğsünü pencereden gelen Takkeli Dağ’ın rüzgarına açıp hastalığını azdırarak hayata veda eder. Odadaki mahpuslara “Geberemedi yahu!..” dedirten öksürükleri de böylece kesilir. “Nihayet bir gece sabaha karşı ses kesildi.” Beybabanın ölümünün ardından geride kalan dört kişi, ölünün yatağı dışarı çıkar çıkmaz “gamsız bir kabullenişle” derin bir uykuya dalar.  Öykünün zirve noktası da bu kabullenişin ardından görünecektir. Beybabanın soyu sopu hastane odasına gelecek; karısı -ölüm hak miras helal deyip belki de- yana yakıla kapağı kopuk, sırları dökülmüş bir küçük emaye çaydanlığın peşine düşecektir. Süleyman Efendi’nin -kırık dökük bir çaydanlık- mirasına konan karısı, hastanenin -masraflarından bahseden- idari müdürüne de: “Ne demekmiş o? Devlet elinde can verdi, ölüsünü de devlet kaldırır. Elimi sürmem. On para vermem…….Ne yaparsanız yapın…” diye çıkışır. Yakınları ölüsünü bile görmeye tenezzül etmeyecek, kader arkadaşı Satılmış ise ailesinin karşılamadığı cenaze masrafları için yoldaşına iki on kuruşluğunu bahşederek bu son görevi de üstlenecektir. Yazarın öykülerinde iyi ile kötü, acımasızlıkla merhamet iç içedir. Sabahattin Ali’nin toplumcu gerçekçiliği bu öyküsünde neredeyse acımasız gerçekçiliğe varır. Bir cana kıymış kader mahkumu yeri gelir bir aile ferdinden daha vicdanlı olur. İnsanın en yakını bazen en uzağı, en uzağı birden en yakını oluverir.  Onun öykülerinde insan acımasızlığıyla da merhametiyle de; vicdanıyla da çıkarcılığıyla da toplumdadır. Çaydanlık öyküsünde, Sabahattin Ali ölümün soğuk yüzüyle bizi ustaca karşılaştırır ve insanoğlu mezarına bir çaydanlık olsun götüremez.

  • Kayıp parçalara aldırmadan yapbozu tamamlamaya çalışanların kitabı

    Feyza Cengiz Dündar, Mevsim Yenice'nin kitabı, Fil Gözü odağında yazdı: "Kitap, olaydan ziyade durum ve duyguya odaklanarak atmosfer öykücülüğünün önemli örneklerinden biri." Mevsim Yenice'nin öykülerini okurken bir hal’in içerisinde yeniden yaşıyor gibi hissederiz. Yazar olayları ön plana çıkarmaktan çok atmosfer üzerinde durmayı yeğler. Ertelenmiş konuşmalar ve bastırılmış duyguların izlerini görürüz onun öykülerinde. Aile içinde de toplumsal bağlamda da dışlanma, kabul edilmeme, kendinde yer bulamama öykülerin başlı başına konularıdır. Boşluklara rağmen yaşama tutunanların hikayelerini okuyoruz da diyebiliriz. Ayrıca biraz da karakterlerin travmatik deneyimlerini yok sayma ya da gündelik hayata gömme eğilimlerini de görürüz. Dili yalın ve akıcıdır; yoğun bir çağrışım alanı içeren de bir üslubu vardır. Bununla birlikte öykülerinde leitmotif tekniğini kullanır, bazı şeyleri direk anlatmak yerine sezdirme tekniği ile anlatmayı tercih edenlerden Yenice… Atmosferin bu kadar iyi hissedilmesinde mekanların da önemi var. Sıradan mekanlar (klinik, ev, kasaba, hamam…) metaforik bir yoğunluk kazanıyor onun metinlerinde. Karakterlerin büyük çoğunluğu bireysel yalnızlıkların içinde toplumsal bağlamla çatışan karakterlerdir. En çok etkilendiğim ‘lokal anestezi’ öyküsünde bir kız çocuğunun boşluklarla yaşamak zorunda kalmasını okuduk. İyi bir konumda olan, doktor olmuş bir karakter var karşımızda ama içindeki o bireysel yalnızlığı aşamayan bir karakter aynı zamanda. Öykünün adı ile karakterin boşluklarla savaşı esasında çok uyumlu… Çünkü karakter de yaşadıklarını unutmaya çalışmış -tabiri caizse- uyuşturmaya çalışmış ama bir çağrışım anıyla yeniden uyuşturduğunu sandığı tüm o anılar gün yüzüne çıkmış, tıpkı hastasına yaptığı lokal anestezi gibi… Bu öykü, kitabın arka kapağında yer alan şu cümleyi çok net kavramamı sağladı. “kayıp parçalara aldırmadan yapbozu tamamlamaya çalışanların kitabı…”  Anlayacağınız; yaşadığı tüm hayal kırıklıklarına rağmen devam etmeyi seçmiş bir kadın var karşımızda.  “Başında durmuş izlerken vereceğim küçük bir kararın hayatının geri kalanını belirleyeceğini, tüm hakimiyetin bende olduğunu anladım. Harika bir histi. Ne kadar debelenirse debelensin tek başına dönemiyordu. Ben müdahale etmezsem dönemeyecekti de.” Diğer bir öykü ‘Buzda balık avı’ ise, yalnızlığın mekan üzerinde görünür kılındığı bir öyküydü. Yine bir kadın var karşımızda yaşadığı duygu durumunu dolabındaki yumurtayla ve buzullarda çekilen bir belgeselle anlatarak aslında bize ne yaşadığına dair bir fikir veriyor. Sıradan bir an vardır ortada ve o anı en etkileyici ama bir o kadar da yalın bir şekilde anlatmış yazar. Fil Gözü, Türk öykücülüğünde kırılma anlarını görünür kılan bir eser olarak konumlandırılabilir; olaydan ziyade durum ve duyguya odaklanarak atmosfer öykücülüğünün önemli örneklerinden biri olmuştur. Aidiyet ve yalnızlık sorunlarını incelikle işleyen gündelik detaylardan sembol oluşturan bir kitap olarak okurunu beklemektedir.

bottom of page