Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5404 sonuç bulundu
- “Bizi Yalan Bil, hayatımla uyumlu şekilde 'yolda' oluştu.”
Aynur Kulak, Anıl Çetinel Örselli ile Bizi Yalan Bil öykü kitabı odağında söyleşti: “Bizi Yalan Bil’i yazarken yalanın felsefesi üzerine okumalar yapıyordum ve uzun süredir gündelik yaşamımızda yalan kavramını algılayış biçimimizi gözlemliyordum. Derin, sade ve duru bir bakış açışıyla sadece merakla başlayan bir gözlem beni yalanın etiğini ve bilgisini araştırmaya sürükledi. Yalan üzerine 'ne düşündüğümü düşünmeye' başladığımda artık zihnimde öyküler oluşmaya başlamıştı.” Biyografinize baktığımda nerdeyse adım adım edebiyata doğru yol aldığınızı görüyorum. Edebiyatla olan bağınızı nasıl anlatırsınız? Tabii ki, yazmak istediğiniz birçok hikâye vardır fakat geldiğiniz yer itibariyle hayalini kurduğunuz, istediğiniz, rüyalarınızı süsleyen noktada mısınız? Bizim gibi ülkelerde hayallerinizle biyografiniz pek uyuşmaz hele ki hayalleriniz sanat veya edebiyatla ilgiliyse hayatınızın dümenini böyle açık denizlere kırmak pek kolay değildir. Uzun yıllar, genel tabirle beyaz yakalı bir kariyerim oldu. Yakanın renginden bağımsız bir sömürü düzeni içinde kendime alan açmaya, canıma bir pencere açmaya gayretlendim hep. Bundan öncesi de var tabii. Çocukluk ve gençlik yıllarım da okuyarak ve öyküler yazarak geçti. Okul dergilerinin de gönüllü çalışanı, edebiyat öğretmenlerinin hem sevdikleri hem de tartıştıkları o muhalif öğrenci bendim. Bence hayatta ve yazıda bulunduğum/kalmakta ısrar ettiğim nokta “daimi amatör” noktası… Amatör kelimesi latince “amare” kökünden gelen muhteşem kelimelerden biridir, bir şeyi onu sevdiğin için yapmak demek. Sadece sevmek de değil, her daim yaptıklarımı yolculuğum esnasında merakla, heyecanla yapabilmek… Hedeflerden ziyade yolların ve yürüyüşlerin kendisi önemlidir benim hayatımda. Öyküler, tiyatro oyunları, senaryolar yazıyorum ama bilmiyorum bir sonraki durakta neler olacak, zamansızlığın ve plansızlığın tadını amatörce çıkarıyorum. Bizi Yalan Bil içerisindeki öykülerin oluşma ve bir araya gelme süreçlerini konuşabilir miyiz? Daha önce çeşitli mecralarda yayınlanan öyküler var mı mesela ya da ilk defa kitapta okuduğumuz öyküler mevzu bahis mi? Bir araya gelme süreçlerini sizden dinleyebilir miyiz? Bizi Yalan Bil yine hayatımla uyumlu şekilde “yolda” oluştu diyebiliriz. Dosyayı ilk hazırladığım haliyle şimdiki hali arasında fark var çünkü ben yazmadan ve kendimi artırmadan duramayanlardanım. Her daim akan bir nehir gibi yatağını yenileye yenileye ilerleyenlerdenim sanırım. Bu şekilde olunca dosyanın çehresi de ister istemez değişiyor tabii. Bu süreçte bana sabır ve şefkat gösteren sevgili editörüm Cansu Canseven’e özellikle teşekkür ederim. Dergilerde veya başka mecralarda yayınlanmış öyküleri prensip olarak kitaplarıma almayı tercih etmiyorum, okura bu öykülerin “yeni ve özel” olduğu duygusunu yaşatmak istiyorum. Her iki öykü kitabımda da tematik bir bağlam var ama bu yapılandırılmış bir durum değil. Yazmak benim için bir fikir üzerine düşünme biçimi olduğundan, o dönem hayattaki sorgulamam/meselem ne ise yazdıklarımda da bu sorgulamayı gösteriyorum. Bizi Yalan Bil içerisindeki öykülerin tematik olarak yazılma sebepleri nelerdi? Yani aslında sizi öykülerinizi yazmak üzere masanızın başına oturtan odaktaki meselelerinizi merak ediyorum. Bizi Yalan Bil ’i yazarken yalanın felsefesi üzerine okumalar yapıyordum ve uzun süredir gündelik yaşamımızda yalan kavramını algılayış biçimimizi gözlemliyordum. Derin, sade ve duru bir bakış açışıyla sadece merakla başlayan bir gözlem beni yalanın etiğini ve bilgisini araştırmaya sürükledi. Yalan üzerine “ne düşündüğümü düşünmeye” başladığımda artık zihnimde öyküler oluşmaya başlamıştı. Yalan söylemenin nedenlerini araştırmak, insanın doğasını, ahlaki değerlerini ve sosyal dinamiklerini anlamak adına önemli bir pencere açtı bende. Felsefede güçlü bir yer bulan bu kavramın psikolojik ve toplumsal etkilerini de daha iyi görmeye başladım. Sanatın içinde de yalanı/yalanları aradım bir süre. Edebiyatta, sinemada, tiyatroda, resimde… Her sanat dalının, yalanın farklı bir yönünü göz önüne serdiğini düşünüyorum. Mesela bireysel aldatma, toplumsal ikiyüzlülük, gerçeğin çarpıtılması veya öz-aldatma. Meselenin temelinde insanın doğasının gerçekliğini kabul ederek yalanın dışlanacak/yok sayılacak bir şey olmadığını anlamak var, politik, bireysel ve toplumlar yalanların üzerine kurduğumuz bir oyun alanının içinde olduğumuzu kavramak var. Öyküler iki bölüme ayrılmış. Yalanlar. Dolanlar. Ve her iki bölümde de sekizer öykü var. Bu başlıkları neden oluşturmak istediniz? Hem günlük hayattaki işlevleri hem de kavramsal anlamda Yalanlar ve Dolanlar güçlü ifadeler olarak karşımıza çıkıyorlar. Bu güçlü ifadeleri öykülerle iyice pekiştirme isteği miydi yapmak istediğiniz? Bizi Yalan Bil ile ilgili en sık sorulan soru bu bölümleme oluyor, ben de böyle olmasını ümit etmiştim. Yalanlar ve Dolanlar bölümlerinin benim için kendi içinde bir mantığı var ama bunu açıkça söylemiyorum, okurla benim aramda keyifli bir oyun bu. Herkesin kendi hakikati ile hayatı algıladığını bilerek söylüyorum bunları. Yalanlar ve Dolanlar için güçlü kelimesini kullanmazdım aslında, “olağan” derdim en fazla, öyküler de bu kavramların insanın hayatının normları içindeki varlığını gösteriyor sadece. Örneğin Nietzsche, yalanın insan doğasının bir parçası olduğunu ve bazen hayatta kalmak veya yaratıcılık için gerekli olduğunu savunur. Ona göre, gerçeklik her zaman nesnel değildir; insanlar, yaşamlarını anlamlandırmak için "yaratıcı yalanlar" (örneğin, mitler veya ideolojiler) üretir. Bu anlamda felsefi olarak Nietzsche’ye daha yakın durduğum söylenebilir. Bir de tabii bu iki bölüme ayrılmış sekizer öykü sanki birbirine ayna tutuyorlarmış gibi ya da bana da öyle gelmiş olabilir ama özellikle ikinci bölümdeki öykülere geçtiğimde bu hissi yaşadım diyebilirim, ne dersiniz? Benimle birlikte bu oyunu oynadığınız için öncelikle size çok teşekkür ederim. Bölümlerin birbirine ayna tuttuğunu düşüncesini çok sevdim ve bu fikri oluşturmak için derin bir okuma yaptığınızı anlıyorum. Kitabın girişindeki teşekkür bölümü de tam bu nedenle şu şekilde başlıyor: “Emek verip de okumaya niyetlendiğin için ilk ve en büyük teşekkür yine sanadır, Sevgili Okur.” Bunun bir kurmaca oyun olduğunun bilinciyle benimle bir oyuna başlamak, bir maceraya atılmak, bir başka hakikate yelken açmak için gösterdiğiniz gayretin bendeki karşılığıdır bu. Umberto Eco’nun “okur sözleşmesi” kavramının temelindeki kurmaca algısından yola çıkarsak; öyküler okundukça okur kendi hakikatinden hareketle başka başka açılımlara yönelir ve fakat okuduklarının bir kurmaca olduğunun her zaman bilincindedir. Yazdıklarımın, benim dünyamdaki karşılığı ile okurdaki algısının farklı olmasını seviyorum, bu sayede hepimizin düşünsel evreninin genişlemesini istiyorum. Birlikte yeniden ürettiğimiz bir kurmaca makinası içinde duygu olarak da yakınlaşmamızı sağlayabiliyorsam mutlu oluyorum. Karakterlere verdiğiniz önemi konuşmak istiyorum. Aziz gibi Zühre gibi öykülere ismini veren karakterler var hatta. Çağımız insanının tam tezahürü gibi tüm karakterleriniz; farkındalar ama bir şey yapamamanın acısını çekiyorlar, acıları var, yasları var, fakat her ne olursa olsun arayışları da hiç bitmeyecekmiş gibi, ne dersiniz, karakterlerinizi bu yönleriyle konuşabilir miyiz? Aziz de Zühre de aslında metinler arası ironik göndermeleri olan iki karakter. Bir okur olarak da disiplinler arası ve metinler arası sıçramaları, metinin katmanlanması açısından lezzetli bulduğum için benim de yazdıklarıma bir şekilde sızıyor. Eyleyen özneleri karakter olarak seçtiğim doğrudur, bunu bilinçli yapmasam da düşününce size hak veriyorum. Acıları, yasları, hırsları, mutlulukları, dertleri, heyecanları var onların ve de direnişleri… Aktif veya pasif bir direniş halindeler ya, bunu çok seviyorum işte! Kimi zaman baskıya, kimi zaman kendilerine, kimi zaman normlara, kimi de zamanın kendisine direniyorlar ve bu öykü makinası çalıştıkça, siz her kapağı kaldırıp okumaya başladığınızda direnişleri sürüp gidecek. Öykülerde çokça ağırlıkta olan toplumsal olayların etkisini de konuşabilir miyiz? İki yönlü konuşmak istiyorum sizinle bu meseleyi; hem kadınlara etkisi açısından hem de günceli yakalayıcı şekilde Ortadoğu coğrafyasında (ki bizi de bu coğrafyaya dahil edersek) yaşamanın etkileri açısından konuşmak istiyorum. Mesela, Sus öykünüz bu açılardan konuşmak adına önemli . İlk kitabımda olduğu gibi Bizi Yalan Bil’de de toplumsal olayların etkisini görebilirsiniz. Bu kitabın benim için “SUS!” öyküsü ile başlamasının ironisi de burada aslında. Susulan coğrafyalar üzerine ne anlatsak biraz hayal meyal belki yalan yanlış oluyor. O ünlü fotoğraftaki Afgan Kızı’na ne olduğu ile ilgili bilgimiz o kadar kısıtlı ki. Sadece o fotoğrafı bir ürün olarak tükettiğimiz ama kimi olayların gerçekliğinin bizim için yalan olduğu bir dünyada- kişisel dünyamızda yaşıyoruz çoğu zaman. Kendi masalımızda yani. Oysa duyarsızlığın coğrafyası olmaya başladı burası. Unutmanın, tüketmenin ve ötekileştirmenin toprakları… Sus öyküsünden hareketle kadının otoriter bir rejimin boyunduruğu altında “daha da öteki” olduğu meselesini düşündünüz mü hiç? Baskı altında, savaş ortamında veya bir salgında bile cinsiyetinizden dolayı “iki kez mağdur” olmak nasıl bir duygudur acaba? Veya bir ülkede konuşamadığınız bir dilden ötürü, cesedinizin “öteki” olduğunuz için “ötede” bir yere gömülmesi? Kimin kanunları geçerlidir/önceliklidir sizce, devletin mi insanlığın mı? Kim kime yalan söylemektedir bu konuda? İşte bu soruların peşi sıra sürükleniyorum ben bir süredir. Öyküler yazmaya devam edecek misiniz? Sıradaki dosyanız hangi türde hikayeleri içinde barındıracak? Şimdilerde kısa ve uzun metraj film senaryoları ve tiyatro oyunları yazıyorum. Ancak “ev bir histir ve öykü de benim evim” olduğu için dönüp dolaşıp öyküye geleceğimi biliyorum. Öykülerim zihnimde yavaş yavaş toplanıyor yine. Zihnimdeki flanörün fikri çok ama henüz adını koymuş değilim.
- TEB Sponsorluğunda UrlaDam Kitap Festivali 23–27 Temmuz’da başlıyor
Söyleşiler, imza günleri, konserler, sergiler ve tiyatro gösterimleriyle dolu zengin bir program, kitapseverleri UrlaDam’a davet ediyor. TEB’in ana sponsorluğunda UrlaDam Kitap Festivali, 23–27 Temmuz 2025 tarihleri arasında İzmir-Urla’daki UrlaDam’da düzenleniyor. Festival, kitap, hikâye ve fikir meraklılarını bir araya getirerek zengin bir içerik sunmayı hedefliyor. Festival boyunca: Söyleşiler ve imza günleri Konserler Tiyatro gösterimleri Sergiler Atölye çalışmaları gibi farklı disiplinlerden etkinlikler yer alacak. Katılımcılar, kitap ve sanat dünyasından isimlerle buluşarak, birlikte düşünmek, dinlemek ve ilham almak fırsatı bulacak. Adres: UrlaDam, Camiatik Mah. Mimoza Sk. No:13/A, Urla/İzmir. Festival biletleri ücretsiz ve herkese açık.
- Alfred Jarry’nin gölgesinde: Bir aşkın yapıbozumu
Yirminci yüzyıl edebiyatının en radikal çıkışlarından biri, patafiziğin mucidi Alfred Jarry’nin kaleminden gelir. Mutlak Aşk , babasız doğan Emmanuel Dieu’nun varoluşsal şiirini anlatırken, edebiyatın sınırlarını yerle bir eder. "20. yüzyıl 1885'te başlar," der Amerikalı yazar ve eleştirmen Roger Shattuck. Başlangıç meridyeni olarak bu yılı işaret etmesi boşuna değildir. Belle Époque literatüründe meteor etkisi yaratan avangart yazar Alfred Jarry o sene yazmaya başlamıştır. Kaleminin absürt tonları ile güzellik ve çirkinlik algısını yerle yeksan eder, adını verdiği 'patafizik' ile Dadacıların ve sürrealistlerin atası kabul edilir. Antonin Artaud, kurduğu tiyatroya "Alfred Jarry Tiyatrosu" adını verir. Deleuze, onu "Heidegger'in bilinmeyen öncüsü" olarak tanımlar. Oulipo grubunun bir nevi sembolik hamisi olarak görülür. Bu istisnai zekânın en tuhaf romanı olarak taltif edilen Mutlak Aşk, Emmanuel Dieu karakterinin yapıbozumuna uğrayan doğumunu irdeler. Dieu, babasız dünyaya gelmiştir ve aslında kurgu, teolojik ve sembolist bir şiir gibi örülmüştür. MUTLAK AŞK Alfred Jarry Vacilando Kitap, 2025 Çeviri: Biriz Can Arslanboğan 64 s.
- Kayıp kimliğin peşinde: Yabanmersini Toplayıcıları
Caner Almaz yazdı: "Amanda Peters’ın Yabanmersini Toplayıcıları , kaybolan bir çocuğun ardında kalan sessizliğin, bastırılmış kimliğin ve nesiller boyu süren bir eksikliğin izini sürüyor." "Ölmek, tek başıma yapmam gereken bir şey." (s.7) Amanda Peters’ın Yabanmersini Toplayıcıları romanı, böyle tesirli bir cümle taşıyan giriş bölümüyle başlar ve okuyucusunu ilk satırlarından itibaren içsel bir dünyaya davet eder. Yaşlı ve hasta bir adamın yatağından dünyaya bakışıyla başlar metin. Joe’nun sesi hem kişisel bir pişmanlık hikâyesi hem de çokça kişinin dahil olduğu bir sessizliğin habercisidir. Yastıklara gömülmüş bir bedenin çaresizliğiyle, pencereden sızan ışığın içinde geçmişin gölgeleri belirir. Joe'nun hayatına dair ilk izlenim, onun yaşadığı fiziksel yalnızlıktan ziyade ruhsal bir boşluğun çevresinde döner. Ve ardından, büyük bir boşluğu işaret eden o cümle gelir: “Joe, bizi görmeye biri geldi. Ve sanırım kapatmamız gereken büyük bir ara var.” İşte bu “büyük ara”, romanın asıl meselesidir: Zamana, mekâna ve kişiliğe sinmiş bir eksiklik, kayıp bir geçmiş, bastırılmış bir gerçeklik. Yabanmersini Toplayıcıları ’nda hikâye, iki farklı zaman ve iki ana karakterin gözünden anlatılır: Joe ve Norma. Joe’nun çocukluk anlatısıyla başlayan roman, küçük kız kardeşi Ruthie’nin yabanmersini toplama kampında kaybolmasıyla sarsıcı bir biçime dönüşür. Bu kayıp yalnızca o dönem ve zamanda kalmayacak, on yıllar boyunca sürecek bir hikâyenin ana kaynağını oluşturacaktır. Ruthie’nin kaybı, ailenin hayatında derin bir sarsıntıya yol açar. Kardeşi Joe’nun gözünden anlatılan bu olay, yalnızca bir yaz anısı değil, tüm hayatı boyunca taşıdığı bir suçluluk, eksiklik ve pişmanlık yüküne dönüşür. Joe’nun anlatımı bir çocuk saflığıyla başlasa da zamanla yerini ölümün eşiğindeki bir adamın ağır pişmanlıklarına bırakır. Bu bakış açısı, yazarın zamanla oynadığı ilk ipucudur: Roman yalnızca olanları değil, olamayanları da anlatır. Peters olayları doğrusal bir çizgide anlatmaz. Zaman zaman geçmişe döner, zaman zaman bugüne atlar. Bu bilinçli tercih, özellikle Joe’nun içsel dünyasını anlamamızı sağlar. Hikâyenin diğer köşesinde ise anlatıcı Norma yer alır. Küçük yaşlardan itibaren garip rüyalar gören Norma, yıllar boyunca kim olduğunu, nereye ait olduğunu sorgular. Parçalı anlatı burada da dikkatimizi çeker. Bu anlatı tercihi onun kimlik bunalımını form olarak da yansıtır. “…annem olmayan ama annemin yüzünü taşıyan bir kadının yüzünü gördüm. Ve sonra uyandım..” s. 26 Norma'nın anlatısı, baskılanmış hafızanın zamanla çözülmesini anlatan bir tür içsel dedektiflik sürecidir. Dedektiflik süreci diye bahsetmeme kanmayın, kitap bir polisiye anlatısı değil. Tamamen içsel çözülmeye dayalı bir keşif yolculuğundan bahsediyorum. Romanın kurgusu da bu içsel çözülmeye göre şekillenir: Norma’nın çocukluk rüyaları, araya sıkıştırılmış geçmiş sahneleri ve bir noktada ortaya çıkan Joe’nun mektubu, parçaları birleştirme görevini hem karaktere hem okura verir. Anlatı, bir tür belirsizlik estetiğiyle örülüdür; bilgiler çoğu zaman doğrudan verilmez, ima edilir, sezdirilir ya da saklanır. Okur, tıpkı Norma gibi, metnin izlerini sürerek gerçeğe ulaşır. Peters’ın kurgusal tercihi, anlatının içeriğiyle birebir örtüşür: Parçalanmış anlatı, parçalanmış kimliğin bir yansımasıdır. Norma'nın çocukken içselleştiremediği ama sezgisel olarak hissettiği yabancılaşma, yalnızca bir bireyin değil, nesiller boyu süregelen kültürel silinmenin sonucudur. Dolayısıyla, romanın olay örgüsündeki her "sessizlik", tematik bir yankıya dönüşür. Bu kurgu içinde Ruthie'nin kayboluşu aynı zamanda varoluşsal bir kırılmadır. Ruthie sadece fiziksel olarak kaybolmaz, kimlik düzeyinde de adeta silinir. Bu silinme ve yeniden kişilik inşası süreci, yerli çocukların asimilasyon politikaları kapsamında maruz kaldığı kimlik silinmesinin simgesel bir örneğidir. Peters’ın küçük detaylarla büyük duygular yaratmayı başarır. Rüyalar, kokular, sıcaklıklar ve sessizlik romanın temel motiflerindendir. Özellikle Norma’nın çocukluk rüyaları, hem olay örgüsünü şekillendirir hem de okura sezgisel bir gerçeklik sunar. “Rüyalarımın ertesi günlerinde yalnız kalmama izin verilmezdi. Bu yüzden yerde oturur, başımı eğip onları dinlemeye çalışırdım.” s. 29 Norma’nın rüyaları, bastırılmış anıları ve sezgileri, onun gerçekte kim olduğuna dair ipuçları verir. Ancak bu kimlik yalnızca bir bireye ait değildir; işaret ettiği nokta daha derindedir. Yazar, Kızılderili halkların travmalarını bireysel hikâyeler içinde sunar. Bununla birlikte Ruthie’nin kaybı fiziksel olduğu kadar ruhsal da bir boşluk yaratır. Karakterler bu boşluğu konuşarak değil, susarak yaşar. Sessizlik, bu romanın en gürültülü öğesidir. Amanda Peters’ın Yabanmersini Toplayıcıları , kaybolan bir çocuğun hikâyesinden çok daha fazlasını anlatır. Sessizliğin, bastırılmış geçmişin ve yasın romanıdır Yabanmersini Toplayıcıları. Ruthie’nin kayboluşu, sadece bir kız çocuğunun değil; bir dilin, bir kültürün ve bir bağın kopuşunun sembolüne dönüşür. Ve Peters bu kaybın izini, parçalanmış hatıraların içinden titizlikle sürer. YABANMERSİNİ TOPLAYICILARI Amanda Peters Beyaz Baykuş Yayınları, 2025 Çeviri: Aslı Perker Tür: Roman 280 s.
- Chuck Palahniuk'tan yeni bir absürt masal: Sonsuza Dek Değilse de Şimdilik
Ahlaki çürümeyi ve sınıf çatışmalarını kara mizahla kaleme aldığı romanda Chuck Palahniuk, Sonsuza Dek Değilse de Şimdilik adlı yeni romanında, aile geleneği olarak seri katillik yapan iki kardeşin karanlık, kanlı soyluluk hikâyesini anlatıyor. Düşbaz Kitaplar, yeraltı edebiyatının kült ismi Chuck Palahniuk’in Sonsuza Dek Değilse de Şimdilik adlı romanını Türkçede ilk kez okurlarla buluşturuyor! Ahlaki çürümeyi ve sınıf çatışmalarını kara mizahla kaleme aldığı romanda Palahniuk, aile geleneği olarak seri katillik yapan iki kardeşin karanlık, kanlı soyluluk hikâyesini anlatıyor. Palahniuk’in ölüm, miras, medya ve şiddeti sarkastik kalemiyle yeniden şekillendirdiği Sonsuza Dek Değilse de Şimdilik, rahatsız edici biçimde eğlenceli! Ayrıntı Yayınları’nın dinamik markası Düşbaz Kitaplar, yeraltı edebiyatının güçlü kalemi ve Dövüş Kulübü’nün yazarı Chuck Palahniuk’in karanlık romanı Sonsuza Dek Değilse de Şimdilik’i okurlarla buluşturdu. Burcu Asena Şahin Gençoğlu’nun dilimize çevirdiği Sonsuza Dek Değilse de Şimdilik, yazarın Bunu Bi’ Düşün, Miras, Çığlık ve Yargı Günü’yle birlikte Düşbaz Kitaplar’dan çıkan beşinci kitabı oldu. Ölümsüzlük? Ne zahmetli şey. Doğa belgeselleri izleyip ataları gibi cinayet işleyerek büyüyen Otto ve Cecil, aristokrat bir ailenin iki genç üyesi. Öldürmeyi bir gelenek gibi sürdürüyor, törensel cinayetlerle yaşamı değil, ölümü kutsuyorlar. Aileden miras kalan şey yalnızca bu değil: bastırılmış duygular, suskun yaslar ve içi oyulmuş bir aidiyet hissi. Ne de olsa iyi terbiye görmüş çocuklar önce duygularını gömer. Ama her sistem bir gün çatlar. Kurbanlar tükenir, kurallar değişir, boşluk büyür. Yaşamak bir alışkanlıksa çürümek neden olmasın? Chuck Palahniuk bu kez kanlı bir soyluluk anlatısıyla, bağımlılığın, kayıpların ve içsel çöküşün soğuk taşlarına basarak ilerliyor. Zarif görünümlü bir cinnetin içinden, şimdilik hayatta kalmaya çalışan karakterlerin nabzını tutuyor. Sonsuza dek değilse de şimdilik yaşıyoruz. Yetmez mi? Dövüş Kulübü’nün yazarı Chuck Palahniuk, Galler kırsalında ayrıcalıklı bir yaşam süren iki kardeşin hikâyesiyle kanlı bir aile geleneğini, absürt bir mizah ve karanlık bir hicivle harmanlıyor. CHUCK PALAHNIUK 1962 doğumlu Amerikalı yazarıdır. Karanlık mizah, toplumsal eleştiri ve rahatsız edici detaylarla tanınan eserlerinde tüketim toplumu, kimlik ve ölüm gibi evrensel temaları işler. Edebiyat dünyasında “transgressive fiction” (sınırlarıaşan kurmaca) türünün, Türkiye’de de yeraltı edebiyatının önde gelen isimlerinden biri olarak kabul edilir. SONSUZA DEK DEĞİLSE DE ŞİMDİLİK Chuck Palahniuk Düşbaz Kitap, 2025 Çeviri: Burcu Asena, Şahin Gençoğlu 272 s.
- Mahal Edebiyat'ın 4. sayısı çıktı
Genç yazar ve şairlere alan açan edebiyat dergisi Mahal, dördüncü sayısıyla okurla buluştu. Yeni sayıda şiirden öyküye, denemeden söyleşiye pek çok metin yer alıyor. İçinde bulunduğumuz şartların edebiyat yapmak için ne kadar müsait olduğu elbette tartışılabilir. Bu yazıyı yazdığım sırada, 12 şehit verdik. Kartalkaya’da yaşanan facianın ilk duruşması vardı. Yazar, çizer, gazeteci, siyasetçi tutuklular vardı. Şimdi edebiyata, sanata ya da dergimize dair ne yazabilirim ki buraya? Böyle bir buhran döneminde, bu denli sıkışmışlığın içinde bir çıkış yolu aramaktan başka çaremizin olmadığı gün gibi ortadadır. Herkes; kendince ve elinden geldiğince, bu çıkış yolunu bulmaya çalışırken biz de yine bu sayfaları kendimiz için ama en çok da sizin için hazırladık. Edebiyattan uzaklaştığımı fark ettikçe yazdıklarımın hepsini sildim. O yüzden cümlelerimi burada bitirirken sizleri de dergimizle baş başa bırakmak istiyorum. Keyifli okumalar! Başar Yılmaz , Yön adlı köşesinde üslup ve konuyu ele aldı. Yeni içeriğimizin ilk konuğu olan Mahir Ünsal Eriş , yarım kalan cümlelerimizi tamamladı. Söyleşilerimizin ilk konuğu Cabir Özyıldız , samimiyetle sorularımızı cevapladı. Turhan Yıldırım , yazan ile yazarı karşılaştırdı. Ahmet Karadağ , köşesinde okur olmaya değindi. Fatih Gezer , kısa bir aranın ardından Fikri Güzel ile yeniden karşımızda. Melike Pehlivan İşler, Hemme’nin Öldürüldüğü Günlerden Biri adlı film incelemesiyle; Selma Hangül ise Ceviz Çatlağından Sızan Çığlık adlı kitap incelemesiyle bizlerle. Engin Topuz , edebiyatımızdaki Yalnız Adamlar Sokağı’nda dolaşmaya devam ediyor. Kayhan Esen , Murakami’yi ve Şehir ve Belirsiz Duvarlar adlı eserini ele alıyor. Bu sayının öykülerini; Esra Kahya, Burak Akbaş, Öznur Unat, Aydın Kayabaşı, Atakan Boran, Recep Kayalı kaleme aldı. Dergimizin şiir köşesinde ise Burçin Laçin Altay var.
- Yürüyen denemeler, konuşan sayfalar: “Doğa Yürüyüşleri” Kitap Kulübü’nde
3 Ağustos Pazar günü saat 15.00’te, Gümüşlük Erkan Oğur Müzik Okulu'nda gerçekleşecek buluşmada, yazar Oylum Yılmaz’ın doğa, kadın ve yazarlık temalarını işleyen deneme kitabı Doğa Yürüyüşleri konuşulacak. Toplantı, yazarın katılımıyla zengin bir edebiyat sohbeti vaat ediyor. Erkan Oğur Müzik Okulu Kitap Kulübü’nün 12. buluşması, 3 Ağustos Pazar günü saat 15.00’te gerçekleşecek. Bu özel toplantıda, Oylum Yılmaz’ın Doğan Kitap etiketiyle Mart 2025’te yayımlanan Doğa Yürüyüşleri: Yazının Doğasına Dair Denemeler adlı kitabı ele alınacak. Yazarın doğa, kadın ve yazarlık temalarını edebi bir bakışla harmanladığı bu denemeler kitabı, edebiyat tarihinde iz bırakan eserleri doğa yürüyüşleriyle buluşturarak özgün bir anlatı kuruyor. Toplantının bir diğer önemli yanı, yazar Oylum Yılmaz’ın da etkinliğe katılacak olması. Denemelerinde Latife Tekin, Brontë Kardeşler, Melville, Virginia Woolf, Ursula K. Le Guin, Hüseyin Rahmi gibi pek çok yazarla yürüyen Yılmaz, hem doğayla hem metinle hem de kadınlık deneyimiyle kurduğu ilişkileri derinlemesine tartışmaya açıyor. Toplantıya dinleyici olarak katılmak isteyenler için etkinlik herkese açık olacak. Edebiyat, doğa ve yazarlık üzerine yoğun ve zengin bir sohbetin beklendiği buluşma, kitap kulübü takipçileri için dikkat çekici bir durak niteliğinde.
- Öykü: Bir Sipariş Hadisesi
"Söylenmeyi abartınca, annem ile kız kardeşim, 'Dürüst ol. Yapacağın iyiliğin hayrını uçurma,' dediler. Susmak zorunda kaldım, çünkü iki kadının karşısında başarı şansımın olmadığını daha önce çok defa deneyimlemiştim." Fatih Altınbeyaz İnsan; kimi zaman, başına gelecek felaketin üzerine bodoslama gider. Tıpkı benim gibi… Ya da rüyasında ağır yük kaldırır, sabah, milli hastalığımız olan bel ve omuz ağrılarıyla uyanır. Bizim külüstüre atlamış, eski sokağa giriş yaptığımızda Kara Haydar’ın evinin önüne çıkacağını hiç düşünmemiştim. Çeşmenin başında su elleyen Ayşe Kadın’ın sırtı, üç etekli çatal donu görünüyor, Kara Haydar o meşhur sandalyesinde âdeta beni bekliyordu. Oysa bir gün önce, onları köylerine götüreceğimin sözünü vermiştim fakat sabah uyandığımda, baktım gök gürlüyor, hiç oralı olmadım. Öğlen, annemi ve kız kardeşimi de yanıma aldım, Cumartesi Pazarı’na gitmek üzere evden çıktık. Aksi gibi yine meşhur komşularımıza yakalanmıştık. “Hava anca gözünü açtı,” dedim, gayriihtiyarî. Ayşe Kadın, “Evet oğlum, yağmur yağdı, böyle oldu,” dedi tebessüm ederek. Anlaşılan boşuna telaş ediyor, sorumluluk duyuyordum. Çünkü Kara Haydar, hava muhalefeti dolayısıyla Masaldere’ye gidemediği, şu meşhur zeytin bahçesinin dere kenarına yapılan taş duvarına ve Kaymakamlık Makamı’nın iç ettiği söylenen alana bakamadığı için hiç müteessir değildi. Üstelik ben onun emir eriymişim gibi, bugün bana başka bir görev bulmuştu gene. Saç baş yolmamak, salya sümük yerlerde yuvarlanmamak elde değildi. “Bana bak Kültürlü Kâtip, Roman Mahallesi’nde uygun fiyata patates ile soğan satıyorlardı. Bir bak bakalım. Aklına yatarsa bize birer torba alıverirsin,” dedi Kara Haydar. “Başlatacaksınız şimdi kültürüne de kâtibine de. Bi bitmediniz amk…” Allah’tan, merhametli Ayşe Kadın araya girdi. “Ülen herif, çocuk Roman Mahallesi’nde ne arayacak? Sebze haline uğrasın gelirken,” dedi. Hafakanlar basmaya başlayınca, “Tamam, ben sizi oradan telefonla ararım,” dedim, ardından arabayı çalıştırıp yola koyuldum ama sinirim tepeme çıkmıştı. Söylenmeyi abartınca, annem ile kız kardeşim, “Dürüst ol. Yapacağın iyiliğin hayrını uçurma,” dediler. Susmak zorunda kaldım, çünkü iki kadının karşısında başarı şansımın olmadığını daha önce çok defa deneyimlemiştim. Pazar yerinde park yeri bulmak meseleydi. Sulu sepkenli ayazdan dolayı pazarcı esnaflarının çağırışları pek çıkmıyordu. Müşteriler insanın ayağına dolaşıyor ya da ısrarla önünden çekilmiyorlardı. Kız kardeşim ile şakalaştığımı gören heybetli bir kadın, “Kalabalık içinde darı saçılmaz,” dedi meydan okurcasına. Çokbilmiş, süslü hanımefendiyi muhatap almadım. Bazan en iyisi buydu. Bilumum meyve, biraz da zerzevat aldıktan sonra karayolunun kenarındaki sebze haline geçtik. İnsan bilmediği yerin yabancısı oluyor. Komisyoncunun birine, adres sorar gibi, patates ve soğan almak istediğimi söyledim. “Biz de bulunmaz beyim, karşı komşumda var diye düşünüyorum,” dedi. Teşekkür edip onun dükkânının içinden yürüdüm, yüksekçe yığılmış tahta kasaların arasından neden bilmem ürpererek geçtim, Acem Ticaret’e başvurup, geliş sebebimi anlattım. “Patates 13 TL, soğan ise 20 TL,” dediler. Kara Haydar’ı derhal cepten aradım, bilgi verdim. “Soğan kalsın, yanında para varsa patates alıver,” diye buyurdu Ayşe Kadın. Acem Ticaret’in uzun boylu, eli çabuk çalışanına gerekeni ilettim. Az sonra bir el arabasının önüne koyduğu koca çuvalı getiren eleman, bagajda yer olmadığını görünce, pazardan aldıklarımızı aceleyle bir kenara ittirdiği için yumurtalar kırıldı, cennet hurmaları patladı. Çuvalı bagaja boylu boyunca uzattı. “Ya sabır!” çektim, ses etmedim. “Borcum ne kadar?” diye sordum. “700 TL versen yeter,” deyince işkillendim ama köşeye sıkıştığım için çıkar yol bulamadım. Beni bekleyen annem ile kız kardeşim, bir anormallik olduğunu, aracın arka tarafının çöktüğünü, önünün de havaya kalktığını söylediler. Lafı değiştirmeye çalışsam da dinlemeyip, “Patates kaç kilogram?” diye inatla merak ettiler. “Kilosunu sormadım,” deyince iş bilmezliğimi, sakarlığımı, kandırılmaya müsait olduğumu malzeme yaptılar. Parmak hesabıyla, 700 TL’yi 13’e bölerek net sonucu kabak gibi ortaya çıkardılar. Yol boyunca şahsımla dalga geçip mütemadiyen beni kızdırmaktan kaçınmadılar. Kara Haydar’ın evinin önüne vardığımızda komşu Kezban Sultan’ın da orada olduğunu gördüm. “Hah, bir sen eksiktin,” dedim kendi kendime. Başıma gelecekleri anlamıştım ancak artık çok geçti. Taşıtımın bagajını açınca Kezban Sultan, karnını tutarak gülmeye başladı ve “Düğün yemeği mi yapacaksınız bu kadar patatesle? Mahalleliyi mi doyuracaksınız?” diye sorarak eğleniyor, kırık yumurtaları ve patlamış cennet hurmaları için de ayrıca veryansın ediyordu. İki seksen uzanmış, yüklü çuvalı gören Ayşe Kadın’ın beti benzi attı, Kara Haydar, daha da bir karardı. Başına sopayla vurulmuş gibi sersemlemiştim, mecburen görmezden geldim. Annem, kız kardeşim ve Kezban Sultan ile birlikte sıkı sıkı tutarak, malum ağırlığı çeşmenin dibine indirdik. Dakikalar ilerledikçe, düzen ve ölçü duygularım devreye girmiş, hata ettiğimi anlamıştım. Allah’ını seversen 54 kilogram patatesi kim yiyecekti? Ben, taş çatlasın 15 kilo gelen, kırmızı file neden almamıştım? Yaptığım bütün işleri niçin böyle, elime yüzüme bulaştırıyordum? Şimdi, Ayşe Kadın’a alınan çamaşır makinesinde yaşanan talihsizlik, cihazın ince ayarının baştan yapılmaması, Kezban Sultan’ın sorumluluğundan çıkıp benim üzerime yapışmayacak mıydı? Ciddiyetimi takındım, dokunaklı bir ses tonuyla, Kezban Sultan’a, bir büyüklük yapıp çuvalın üstünden bir miktar satın almasını rica ettim. Kâfir, asla kabul etmedi, gri renkli demir kapısını yüzümüze kapatıp arkasından sürgüledi. Neymiş efendim, kendisinde şeker varmış, bu yüzden doktor ona patatesi yasaklamış. Şimdi de beline şiddetli bir sancı girmiş, soğuğa çıkmaya hiç gelemiyormuş. Ayşe Kadın, “Bizi bu dertten kurtar, yoksa bizim huysuz dede beni bu gece eve sokmaz,” der gibi yüzüme acıyla bakıyor, Kara Haydar ise öfkesini, hızla gelip geçen kamyonetlerden, bakkala Dubai çikolatası almaya giden uyanık çocuklardan, etrafımızda dolanan kedilerden çıkarıyordu. Aile faciasının yaşanmasına ramak kalmıştı, bir şeyler yapmalıydım. Anneme işaret ettim. “İkiye bölün, çuvalın yarısını biz alacağız.” Kaşları çatılan kız kardeşim, ellerini beline koydu. “Hayatta olmaz. Kendine gel Kâtip ağabey, bu kadar kumpiri biz ne yapacağız?” “Ticaretini... Bundan sonra semt pazarlarına biz de çıkacağız. Savulun satıcılar, hazır olun zabıtalar. Kıt kanaat geçindiğim memuriyeti bırakıyorum, sebze alım satım işine gireceğim.” Kargaşaya ne ara katıldığını fark etmediğim Balıkesirli Nine’ye gözüm ilişti. Bir ahbabını ziyaretten dönen kadın, “Hayrola, burada ne yapıyorsunuz?” diye sordu, arkadaşlarını yaramazlık yaparken yakaladığını düşünen muzip bir çocuk gibiydi. “Beleşe patates bulduk da onu üleşiyoruz teyze,” dedim kahkaha atarak. Etekleri zil çalan Balıkesirli Nine, hemen öne atıldı. “Evden bir leğen getireyim de bir pişirim bana da katıverin. Yunus Emre’nin dediği gibi, bölüşürsek tok oluruz, bölünürsek yok oluruz.”
- Dipsiz bir kuyunun yangını
LiteraEdebiyat, Varlık, KE Dergisi, Öykü Gazetesi gibi mecralarda öyküleriyle edebiyat dünyasına etkileyici bir giriş yapan Ömür Müzeyyen Yılmaz’ın ilk romanı Defne Yangını, okurlarıyla buluştu. Ömür Müzeyyen Yılmaz bu sarsıcı romanında kadınların acıdan doğurdukları direnci anlatıyor. Çocukların korunmadığı dünyaların kıyılarında anneler kendi gerçekliklerini kuruyorlar. Bazen bir mezarlıktan oyun odası yapıyor bazen de karanlık dipsiz kuyulardan çıkardıkları çocuklarıyla yollara düşüyorlar. Ömür Müzeyyen Yılmaz ilk romanında kullandığı dille de dikkat çekiyor. Sadece konunun değil dilin de sınırlarını zorluyor ve hikaye anlatmaktaki ustalığını gözler önüne seriyor. 1977 yılında İstanbul’da doğan yazar Marmara Üniversitesi SBMYO Muhasebe bölümünü bitirdikten sonra Anadolu Üniversitesi’nde İşletme lisansını tamamladı. Çocukluk hayali olarak gördüğü yazarlığa başlamadan önce başka alanlarda çalışmalar yaptı ve öyküleri ve söyleşileriyle edebiyat dünyasına hızlı bir giriş yaptı. Defne Yangını , Yılmaz’ın ilk romanı olmasına karşın ilk kitabı da değil, Ömür Müzeyyen Yılmaz çeşitli yayınevlerinden çıkan Alkarısı, Aşure ve Analog Öyküler adlı kollektif kitaplarda da yer aldı. Defne Yangını , kitap boyunca gerçek ve hayali birbirine karıştıran Ömür Müzeyyen Yılmaz’ı kendi kuşak yazarları arasında öne çıkartıyor… DEFNE YANGINI Ömür Müzeyyen Yılmaz Edisyon Kitap, 2025 200 s.
- Köksüz bir sessizlikten cürete
Demet Eker, boşluk ve köksüzlük üzerinden Neslihan Önderoğlu’nun Cüret romanı hakkında yazdı: "Roman boyunca bir “boşluk” dolaşır satır aralarında ama o boşluk öyle sıradan, bildik bir eksiklikten kaynaklanmaz; kim olduğunu, nereye ait olduğunu, ne zaman doğduğunu bilemeyen bir çocuğun içsel kıyısındaki köksüzlükten doğar." Bazı hayatlar eksik doğar. Öylece başkasının evinde açar gözünü; başkasının verdiği adla çağrılır, başka bir dilin içinde büyür, birinin yoksunluğuna yama olmak için alınır, büyütülür, unutulur. Neslihan Önderoğlu’nun Cüret adlı romanı, böyle bir eksikliğin ve boşluğun içinden ses veriyor. Roman, Gül, Resul ve Oğuz karakterleri etrafında şekilleniyor. Üçünün temel ortak noktası, farklı nedenlerle, kendileri için seçilmiş hayatları yaşamaları. Başkarakterlerden Gül’ün hikâyesi bir çocuğun terk edilmesinin ötesinde bir belleğin, bir aidiyetin, bir kimliğin sessizce yeniden yazılışı. Roman boyunca bir “boşluk” dolaşır satır aralarında ama o boşluk öyle sıradan, bildik bir eksiklikten kaynaklanmaz; kim olduğunu, nereye ait olduğunu, ne zaman doğduğunu bilemeyen bir çocuğun içsel kıyısındaki köksüzlükten doğar. Bu boşluk roman boyunca çeşitli vesilelerle karşımıza çıkar: “Gece herkes yattıktan sonra duvardaki kabarcıklara parmağımla dokunmuştum. İttikçe parmağım sonu gelmeyen bir karanlığa uzar gibi içeri gömülmüştü. Duvarın arkası boştu sanki. Boş.” Gül’ün yaşadığı pek çok travma vardır. Sessiz bir kabullenişle akar kendi nehrinin yatağında. Bu travmalardan birinin katmanı, dil üzerinden örülür. Anadilini konuşması yasaklanır, İstanbul ağzı “terbiye edici” bir unsur olarak dayatılır. Kendi diliyle olan bağı koparılır. Bu, yalnızca bir çocuğun dili değiştirilerek “medenileştirilmesi”nden çok kimliğin yerinden edilmesi, bir belleğin silinmesidir. “İstanbul şivesi öğreteceğim sana. Hem herkes kendi dilini konuşursa nasıl anlayacağız birbirimizi?” Sözler, roman boyunca hem yaralayıcıdır hem de boşlukta yankılanan bir gürültüdür. Gül için sözcükler, anlamlarını yitirmiştir. Harfler kendi arasında kopuktur; cümleler ya çok eksik ya da fazlasıyla yüklüdür. Dile gelen her şey, köksüz bir çocuğun zihninde yer bulamaz. “Ağızdan çıkan ama karşılığını bulamayan her söz, boşlukta bir hançer gibi asılı kalır.” Roman ilerledikçe anlatıcı, yalnızlığını ve boşluğunu reddetmek yerine onları anlamaya başlar. Her yolculuk bir ayrılıktır ama aynı zamanda bir dönüşü de içinde barındırır. Gül, Oğuz’un varlığıyla farklı bir aidiyet deneyimler. Bu kez karşımızda eksikliği tamamlamanın ötesinde birlikte yürümek için kurulan bir aidiyet vardır. “Bu dünyada Gül isimli melek yüzlü bir katil ile Oğuz isimli bir sakat oğlan olduğunu… hiç bilmediklerini…” “Benim doğum günüm, bu eve geldiğim gün.” Saat sesiyle açılır roman. Zaman işlemekte ama geçmiş yerinden kıpırdamamaktadır. Gül için saatte gördüğü yelkovan ve akrep her defasında babasına benzer. Yüzünü unuttuğu ama gidişini her gün yeniden hatırladığı babası. Hatırlamakla unutmak arasına sıkışmış, sabitlenemeyen bir hatıra gibi. Yeni evi, yeni ismi, yeni ailesi vardır Gül’ün. Ama “yeni” olan her şey başkasının eksikliğinden doğmuştur. Gül, bir kız çocuğu olmaktan çok Oğuz’un eksik kalan parçasıdır: “Seni Oğuz’un eksik kalan parçası yerine koydu. Sevmeden. Bir eşyayı kucaklar gibi.” Sevgi, burada bir duygu değildir, bir görevin kenarından geçen bir gölgedir. Bu gölgede büyüyen bir çocuğun kendine yer bulması mümkün mü? Üstelik adı bile ona sorulmadan verilmişse? Gül, geçmişinin diliyle bağını kaybederken sesini de kaybeder. O yüzden kelimeler onun için şekilden şekile girer, harfler birbirine yabancılaşır, sözler kurur: “Sözlerin kurşun yarası gibi insanı içten içe kemirip kanatabileceğini öğrendim.” Boşluk, romanda bir zamanın, bir aidiyetin, bir evin, bir bedenin içinde sesini duyuramayan herkes için büyüyen bir karanlıktır aslında. Bu boşlukta kök salmaya çalışan Gül, evinin, ailesinin dışında kendisinden de koparılmış bir çocuktur. “… o güne kadar benim hafızam, ortasında büyük bir kestane ağacı bitmiş boş bir düzlüktü aslında. Ben o evde geçirdiğim yıllarda bu düzlüğe bir çöp dahi ekleyememiştim.” Ama anlatı onun orada kalmasına izin vermez. Roman ilerledikçe Gül yürür, sorar, peşine düşer. Boşlukla yüzleşir. Oğuz’un başına gelenler, onun yeniden doğuşuna bir eşik olur. Yavaş yavaş kendi kararlarını vermeye başlar. En sonunda, kayıplarını ve kırıklıklarını yanına alarak “birinin yanında yürümeye” cesaret eder: Romanın adı bir soru gibi yerleşiyor zihne: Cüret neye? Cüret, geçmişin bütün yüklerini taşımayı reddetmeye. Cüret, başkasının çizdiği kimliği bırakmaya. Cüret, suskunluğu dile, acıyı harekete çevirmeye.Gül’ün hikâyesi, ait olmakla özgürleşmek arasında bir geçiş noktası. O köklerini kendi elleriyle belki bir bakışa belki bir yoldaşlığa belki bir vedaya bırakıyor. CÜRET Neslihan Önderoğlu Everest Yayınları, 2024 176 s.
- Edebiyatımızın büyük kaybı: Pınar Kür hayata veda etti
Edebiyatımızın dev ismi, Asılacak Kadın’ın, Yarın Yarın’ın, Akışı Olmayan Sular’ın, Bir Deli Ağaç’ın yazarı Pınar Kür 82 yaşında aramızdan ayrıldı. Pınar Kür Kimdir? Doğum–Vefat: 15 Nisan 1943, Bursa – 15 Temmuz 2025, İstanbul Eğitim: Robert College (Robert Kolej) Queens College (New York) & Boğaziçi Üniversitesi Sorbonne Üniversitesi’nde karşılaştırmalı edebiyat alanında doktora Edebiyat ve Çeviri Hayatı: 1971’den itibaren hikâyeleri saygın edebiyat dergilerinde yayımlandı. İlk romanı Yarın Yarın (1976), ardından Küçük Oyuncu, Asılacak Kadın gibi eserleri toplatıldı; yargılandı, beraat etti. 1984 yılında Akışı Olmayan Sular öyküsüyle Sait Faik Hikâye Armağanı kazandı; 2013'te Ankara Öykü Günleri tarafından onur ödülüne layık görüldü. Öne çıkan eserleri: Yarın Yarın, Asılacak Kadın, Bir Cinayet Romanı, Sonuncu Sonbahar; öykü kitapları arasında Akışı Olmayan Sular, Hayalet Hikâyeleri yer alıyor. Çevirmen ve Medya İnsanı: Çağdaş dünya edebiyatındaki birçok eseri Türkçeye kazandırdı. 2007–2008 döneminde NTV’de yayınlanan “Haydi Gel Bizimle Ol” programıyla televizyon dünyasında da yer aldı. 15 Temmuz 2025’te yaşamını yitiren Kür’ün vefatı, yazar ve yapımcı Yekta Kopan tarafından sosyal medyadan duyuruldu: “Pınar Kür’e veda ettik. Edebiyatımızın büyük kaybı… Başımız sağ olsun.” 82 yaşında hayatını kaybettiği bildirilen Kür’ün cenaze detayları henüz açıklanmadı.
- Gündelik hayatın mikro anlatıları ve sessiz direniş
Lina Yalınçay yazdı: Iraz Şensöz’ün Kurbağa Yağmuru öykü kitabına feminist ve toplumcu gerçekçi bir bakış Kurbağa Yağmuru (2025), Iraz Şensöz’ün gündelik hayatın sıradan ama derinlikli katmanlarında saklı kırılmaları, bastırılmış duyguları ve kadın deneyimini merkezine alan öykülerinden oluşur. Kitapta yer alan on bir öykü, hem bireysel hem de toplumsal düzlemde çeşitli çatışmaları barındırmakla birlikte, kadınlık halleri, sınıfsal sıkışmalar, yaşlılık, çocukluk belleği ve erkek egemen ilişkiler gibi çok yönlü temaları sahici bir dille işler. Bu çalışma, Şensöz’ün öykülerine feminist edebiyat kuramı, gündelik hayatın estetiği ve toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında odaklanmayı amaçlamaktadır. Kadınlık deneyiminin katmanlı temsili Şensöz’ün anlatıları, kadın karakterlerin gündelik hayatla kurduğu ilişki üzerinden ilerler. “Kurbağa Yağmuru” adlı öyküde yer alan Zerrin karakteri, bir yandan kocasının denetleyici, pasif-agresif tavırlarına maruz kalırken, diğer yandan kendi bedeni, arzuları ve kararsızlıklarıyla baş etmeye çalışır. Mavi ya da pudra rengi elbise seçimi gibi küçük görünen detaylar bile, aslında erkek iktidarının gündelik dile ve kararlara nasıl sızdığını gösterir. Burada, Judith Butler’ın toplumsal cinsiyetin performatif doğasına ilişkin tezi, Zerrin’in “karar verememe hâli” üzerinden beden politikalarıyla kesişir. Sessizlik, bastırılmışlık ve ironik dönüşüm Kitap boyunca kadın karakterler, açık isyandan çok içsel kırılmalarla, sessiz bir direniş biçimi geliştirir. “Akşam Olur Gizli Gizli” öyküsündeki Arif karakteri üzerinden kurulan anlatı ise yaşlı erkekliğin yalnızlıkla birleştiği anlarda nasıl kırılganlaştığını gösterir. Ancak bu kırılganlık, kadına yönelik duygusal manipülasyonla örtülür. Bu yönüyle öykü, Hélène Cixous’nun kadın yazınına dair "écriture féminine" (kadınsı yazı) kavramı üzerinden okunabilir. Çünkü anlatıda ataerkil dilin dışında, duygusal ve içsel bir ritim inşa edilmiştir. Bellek, çocukluk ve travmanın gündelik temsili “Evin Sakinleri”, “Dalgalar ve Gölge Fesleğeni” gibi öyküler, çocukluk ve ergenlik çağındaki karakterlerin gözünden şekillenen olay örgüsüyle, travmatik hafızanın nasıl sıradan anlar içine sızdığını gözler önüne serer. Bu öykülerde kullanılan birinci tekil şahıs anlatıcı, hem olayların duygusal yoğunluğunu arttırmakta hem de anlatıcının öznel deneyimini belirginleştirmektedir. Özellikle çocuk bakış açısının masumiyetle kırılan gerçeklikle karşılaşması, Benjamin’in “hikâye anlatıcısı” figürünü akla getirir: Travma, kelimelere dökülmese bile anlatının atmosferine sızar. Sınıf, emek ve erkeklik eleştirisi “Adamım Muhammed Ali” adlı öykü, erkeklik mitosunu sorgulayan ironik bir anlatıdır. Emekli bir boksörün düşüş süreci, yalnızca fiziksel değil, simgesel bir çöküş olarak da kurgulanır. Abinin kendini Muhammed Ali ile özdeşleştirmesi, toplumsal erilliğin efsaneleşmiş biçimlerine duyduğu hayranlığın bir sonucudur. Ancak sonunda, kahramanlık miti parçalanır ve karakter, psikiyatrik hastaneye yatırılan bir figüre dönüşür. Bu noktada, Raewyn Connell’in hegemonik erkeklik kavramı üzerinden metin okunabilir; çünkü anlatı, bu hegemonik yapının nasıl çökebileceğini göstermekle kalmaz, aynı zamanda toplumun bu çöküşe olan tahammülsüzlüğünü de yansıtır. Biçimsel özellikler ve anlatı dili Kitaptaki öyküler, genellikle iç monolog, doğrudan anlatım ve diyaloglarla ilerler. Bu dilsel tercihler, karakterlerin ruhsal çözülmelerini ve duygusal salınımlarını daha görünür kılar. Şensöz’ün dili sade ama derinliklidir; anlatının şiirselliği, özellikle duygu geçişlerinde belirginleşir. Betimlemelerde seçilen imgeler ise gündeliğin içinde metaforik anlamlara bürünür: kurbağaların gökten yağması, sıradan bir düğünü hem absürdleştirir hem de anlatının duygusal zirvesi hâline getirir. Kurbağa Yağmuru , görünürde sessiz, kırılgan, bazen de sarkastik karakterlerin mikro düzeydeki çatışmaları üzerinden, toplumsal yapıların nasıl işlediğini gösteren güçlü bir öykü kitabıdır. Gündelik hayatın içinden seçilen basit ayrıntılar, derin duygusal ve ideolojik çatışmaların taşıyıcısı hâline gelir. Kadınlık, yaşlılık, sınıfsal baskı, erkeklik miti gibi temalar, duygusal yoğunluğu yüksek ama abartısız bir anlatı diliyle harmanlanır. Bu yönüyle kitap, hem feminist edebiyat hem de çağdaş Türk öykücülüğü içinde dikkate değer bir konumda durur. Kaynakça ve Kuramsal Temeller Judith Butler, Gender Trouble Hélène Cixous, The Laugh of the Medusa Michel de Certeau, The Practice of Everyday Life Walter Benjamin, The Storyteller Raewyn Connell, Masculinities KURBAĞA YAĞMURU Iraz Şensöz Parma Kitap, 2025 Tür: Öykü 69 s.















