top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5404 sonuç bulundu

  • NO:1 – Küçürek Öykü sayısı yayımlandı!

    Usta yazar Ferit Edgü’ye saygıyla hazırlanan NO:1 – Küçürek Öykü sayısı, yalnızca 101 adet basıldı. Bu sınırlı sayıda basımın 80 adedi satışa sunulacak. Editörlüğünü Hakan Kaya’nın üstlendiği bu sayı; çağdaş ve klasik isimlerin bir araya geldiği, yoğun, katmanlı ve çarpıcı öykülerden oluşan özgün bir içerik sunuyor. Katkıda bulunan yazarlar arasında: Burak Çakır, Turhan Yıldırım, Deb Olin Unferth, Ceren Avşar, Hakan Kaya, Ebru Güneyan, Hüseyin Kılıç, Davut Elçi, Şahin Şentürk, Gülşah Demirci, Mustafa Oğuz, Ela Kiçik, Nagihan Korkutata, İlknur İşcan Kaya, Ayşe Nilay Özkan, Batuhan Çağlayan, Serkan Murat Kırıkcı, İlhami Batı, Bora Abdo, Umut Yalım, Kader Menteş Bolat, Metin Kurt, Muhsin Boz, Daniil Harms, Necla Daloğlu, Yusuf Alper, Taylan Onur gibi isimler yer alıyor. Küçürek öykünün sınır tanımayan dünyasına adım atmak isteyenler için kaçırılmayacak bir sayı.

  • 2146 İstanbul’unda kayıp bir gerçek: Arben’in yeni dosyası

    Gençlik edebiyatının sevilen ismi Deniz Erbulak’ın distopik serisi Arben, Zaman Sarmalı ile devam ediyor. 2146 yılında İstanbul’da geçen bu distopik macerayla Deniz Erbulak farklı türde edebi tatları kurguya katarak muhteşem bir esere imza atıyor. Bilim kurgu ve polisiyenin yan yana koştuğu satırlarda yer yer steampunk esintileri, yer yer mistik dokunuşlar göze çarpıyor. Var olma mücadelesindeki bir genç kızın kimlik arayışı, temposu hiç düşmeyen aksiyona eşlik ediyor. Arben şartlı tahliyesini yakmamak için şirketin Kayıp ve Çalıntı Eşya Bölümü’nde çalışırken (aman ne güzel!) kendini garip bir dosyanın içinde bulur. Başta basit bir hırsızlık vakası gibi görünen “çalıntı tırnak dosyası” giderek karanlık bir hâl almaya başlar. Arben bu gizemi çözmek için Suriçi'nde yaşarken öğrendiği tüm kuralları geride bırakmak zorundadır: Sinsi ol, kaç ve kimseye güvenme! Üstelik vahşi hayvanlara yem olmamayı başarmalı; uğursuz mezarlıklarda dolaşmalı, gizemli bir deniz fenerinden ve dönüştürülmüş bir ormandan geçip zihnindeki zaman sarmalında cevapları bulmalıdır. Peki geçmişin gölgesi üzerindeyken bütün bunlarla nasıl başa çıkacak? Ya yine o dipsiz karanlığa düşerse? Şimdi Reftar onu terk etmişken, dönecek bir evi yokken ve çetesi dağılmışken kime tutunacak? Eris’e mi? Evet, belki de... Çünkü o öyle sağlam, öyle aydınlık ve öyle gerçek ki... Ama bir gerçek daha var: İğnekuyruk gerçeği... Deniz Erbulak 1971’de Manisa’da doğdu. İlk ve orta öğrenimini aynı kentte tamamladı. Akdeniz Üniversitesi’nden 1992 yılında jeoloji mühendisi olarak mezun oldu. 1996-1999 yılları arasında KKTC’de ve sonrasında Manisa’da, jeoloji mühendisi olarak çalıştı. İlk ve orta öğrenimi boyunca çeşitli hikâyeler ve roman taslakları yazan Erbulak, mühendis olarak çalıştığı dönemde de yazmaya ve roman denemelerine devam etti. 2003 yılında kendi çocukları için yazıp resimlediği hikâye kitapları, K Yayınları tarafından yayımlandı. 2007 yılında ilk gençlik romanı 14 Yaşında Bir Genç Kızım Ben Doğan Egmont Yayınları tarafından basıldı. Ardından serinin diğer üç kitabı geldi. Devamında ise 15 Yaşında Bir Genç Kızım Ben serisi dört kitabıyla daha okuyucuyla buluştu. Liseli gençlerin arkadaşlıklarını anlattığı Bu Hayat Benim serisi ve ardından gelen Ölü Bir Kızın Maceraları adlı seriler de genç okurlardan çok yoğun ilgi gördü. Ardından Mete adlı karakterin eğlenceli maceralarının anlatıldığı METE-Centilmen Sporcu ve METE-Bu Gezegeni Seviyoruz kitapları okuyucuya ulaştı. Öğretmen adlı romanında ise genç bir müzik öğretmeninin birbiriyle hiç anlaşamayan beş öğrencisiyle kurduğu imkânsız koronun hikâyesini ele aldı. Yazarın polisiye-macera türünde yazdığı son romanı Tuhaf Tesadüfler - Şifreli Kâğıt, içindeki çizgi roman sayfalarıyla da okuyucunun ilgisini çekti. Yetişkin okurlara yönelik romanları da bulunan Deniz Erbulak, eşi ve iki oğluyla Manisa’da yaşamakta ve yazı hayatını sürdürmektedir. ARBEN - ZAMAN SARMALI Deniz Erbulak XLibris, 2025 12+ yaş 424 s.

  • Bakarsın umduğundan iyi geçer bu yaz! Litera Edebiyat Yaz Soruşturması: İlay Bilgili

    Bu yaz, şimdiye dek ertelediğiniz, okumaya bir türlü zaman bulamadığınız ya da gözden kaçırdığınız hangi kitaplara fırsat vermek istersiniz? İlay Bilgili  Litera Edebiyat için yanıtladı. Witold Gombrowicz’den Kozmos ve Trans-Atlantik kitaplarına Nurdan Gürbilek’ten Örme Biçimleri kitabını okurken rastlamış ve oldukça merak edip hemen ikisini de edinmiştim. Kozmos’u okumaya da başladım açıkçası fakat Gombrowicz’in dikkatle ve özenle okunması gereken bir yazar olduğunu daha ilk satırlarda fark ettim. O dönem hayatımla ilgili karmaşık bir dönemdeydim ve gereken önemi veremeyeceğimi düşündüğüm için okumayı erteledim. Bu yaz bu iki kitabı da okumayı planlıyorum. Kurt Vonnegut’un Şampiyonların Kahvaltısı isimli kitabı da hevesle alıp sürekli okumayı ertelediğim kitaplardan birisidir. Bu ertelemenin tek sebebi ise kitabın kapağı ve kapaktaki renklerin ruhuma itici gelmesinden başka bir şey değil. Sinemaya da en az edebiyat kadar düşkün biri olarak söylemeliyim ki filmlerin afişleri ve kitapların kapakları benim filmi hemen izlememde, kitabı hemen okumamda ya da bu süreci ertelememde keskin kararlar vermeme sebep olabiliyor. Şu an kitabı bu röportaj için elime aldığımda bile içimden okumak değil rafa geri kaldırmak geliyor açıkçası. Kötü kapak. Wilhelm Genazino’nın dilimize son çevrilen kitabı Ne Para Ne Saat Ne Kasket’i bir Genazino fanatiği olarak hemen edindim ama sanırım bazen de dil ve üslubunu bildiğiniz bazı yazarların iyi kötü ne yazacağını biraz kestirme duygusu sebebiyle henüz okumadım. Bazen çok sevdiğiniz yazarları artık kitaplarının içinde yazılan için değil onlarla ve metinleriyle kurduğunuz romantik bağ sebebi ile okursunuz. Bu yüzden bu yaz okuma listemde Ne Para Ne Saat Ne Kasket var. Genazino’nun ayrık otu karakterlerini okumak her zaman keyiflidir. Holden Kitap etiketiyle çıkan ve merakla aldığım Aşçı kitabı da okumayı ertelediğim bir kitaptır. Bunu yayıneviyle de paylaştığım için rahatlıkla yazmak istiyorum. Holden Kitap’ın puntosu benim için çok küçük ve bu beni inanılmaz rahatsız ediyor. İlgili yayınevinden alıp aynı sebep yüzünden henüz okumadığım en az beş altı kitap daha vardır. Kuzey Ormanları, Şehit, Nefes, Sınırsız Ülke… Hepsi rafta okunmayı bekliyorlar açıkçası. Bu yaz onlara şans verir miyim pek emin değilim ama.  Javiar Marias’ın Duygusal Adam ve Tove Ditlensen’in Çocukluk isimli kitaplarını okumayı ise bilinçli olarak erteledim çünkü ikisini de yaz mevsiminde, bir şezlongda, denizin sesiyle okumayı arzuladım. Bazen bazı kitapların kendi mevsimleri ve okunma zamanları varmış gibi gelir bana. Tuncer Erdem’in Kötü Tabiat, İyi Doğa isimli öykü kitabı 2025 Haldun Taner Öykü Ödülü’ne layık görülünce hemen edindim fakat benim sevdiğim tarzda bir öykü tekniği ile değil pasajlar ile karşılaşınca okuma sürecinden keyif almadığım için yarım bıraktım.  Patricia Highsmith’in Carol kitabı da bu sene İletişim Yayınları tarafından Türkçe’ye kazandırıldı. Okurum diye hemen aldım ama birkaç sene önce filmini izlemiş olmak okuma sürecimi negatif etkilediği için bıraktım. Henüz kitabın başında filmden sahneler gözümde belirince normalde okuma sürecinin en sevdiğim yanı olan hayal kurma kısmı baltalandı ve kitabı okumamaya karar verdim. Film çıktığında kitap henüz dilimize çevrilmemişti ama aksi bir durumda nitelikli bir okuma deneyimi için kesinlikle önce kitap okunmalı. Listede adı geçen ve okuyacağım dediğim kitaplardan en az bir ya da ikisini muhtemelen bu yaz da okumayacağım çünkü iyi ve dirençli bir okurun kitaplığında her zaman alıp hiç okumayacağı kitaplar da olmalı.  İçimizde hep bir kurt olmalı, ölmeden bunların hepsini okumalıyım. Ölmeden bazı kitapları tekrar okumalıyım. Ve buna asla zamanımız olmayacağını biliriz. Bir itki duygusu sanırım. Röportaj için teşekkür ederim.

  • Bengi Başaran ve Umur Talu’dan sofraya kurulan hafıza, direniş ve anlatı: Devrim Mutfağı

    Umur Talu ve Dr. Bengi Başaran’ın birlikte yazdıkları Devrim Mutfağı kitabı, okurlarını hem sofralara hem de tarihin meydanlarına çağırıyor. Politik belleğin, mutfak kültürünün ve insan hikâyelerinin iç içe geçtiği bu özel metin, geçmişi sadece hatırlatmakla kalmıyor, aynı zamanda bugünün toplumsal duyarlılığına da cesurca sesleniyor. Tarih kitaplarında büyük fikirlerle, savaşlarla, devrimlerle hatırladığımız liderlerin hiç bilinmeyen yönleri şimdi mutfakla kurdukları ilişkiler üzerinden anlatılıyor. Mutfak kültürü üzerine uzun yıllardır çalışan Dr. Bengi Başaran ile gazeteci ve yazar Umur Talu’nun birlikte kaleme aldıkları Devrim Mutfağı  kitabında, tarihin sert zeminine ince bir mizah, ironik bir mesafe ve hayli iştah açıcı bir anlatıyla yaklaşıyor. Alanında akademik çalışmaları olan Dr. Bengi Başaran ve Türkiye basınının güçlü kalemlerinden biri olan Umur Talu yeni kitabı Devrim Mutfağı  ile okuru alışılmadık bir belleğe davet ediyor. Bu belleğin içinde yalnızca yemekler değil; tarih, direnç, kayıp, öfke ve umut da var. Devrim Mutfağı , bir anlatı kitabı olmanın ötesine geçerek, okuru hem düşünsel hem duygusal hem de toplumsal bir zemine çekiyor. Kitap “büyük siyaset” anlatılarıyla “küçük hayat”lar arasında keskin ama bir bağ kuruyor ve her bölüm, hem tarihsel bir portre hem de bu portreyi tamamlayan örnek bir yemek ya da içecek tarifiyle sonlanıyor. Tarifler mutfakla tarih arasında köprüler kuruyor. Vedat Milor ve Mehmet Yaşin’den kitaba önsöz Kafka Kitap etiketiyle yayımlanan kitap, yalnızca siyasi tarih değil; gastronomi, kültür ve toplum tarihi meraklıları için de özgün bir okuma deneyimi sunuyor. Kitabın önsözleri, Türkiye’nin gastronomi alanında en önemli iki ismi tarafından kaleme alındı: Vedat Milor ve Mehmet Yaşin. Milor, yemek kültürünün yalnızca damakla değil, siyasetle ve düşünceyle de bağlantılı olduğunu vurgularken; Yaşin, tarihin görünmeyen katmanlarını mutfak üzerinden keşfetmenin önemine dikkat çekiyor. Marx’ın sade yeme içme anlayışındaki ideolojik yansımalar, Atatürk’ün sofrasında şekillenen cumhuriyet tahayyülü, Napolyon’un zamana karşı yarışan mutfağı ve Troçki’nin sürgün yıllarının kırıntılarla örülü tabakları… Kitapta, yakın tarihin biriktirdiği tüm çelişkili ve katmanlı deneyimler, mutfak üzerinden okunabilir hale geliyor. Yazar, yemeği yalnızca biyolojik bir ihtiyaç ya da kültürel bir zevk olarak değil, aynı zamanda bir siyasal anlatı, direniş aracı ve hafıza mecrası olarak konumlandırıyor. Tencerelerin kaynadığı yer yalnızca mutfak değil, aynı zamanda toplumsal hafızanın kaynağı; sofralar ise yalnızca yemek masası değil, aynı zamanda çatışmanın, barışın, sessizliğin ve söylenemeyenin buluşma yeridir. Devrim Mutfağı  okurları Lenin’in Napolyon’un Atatürk’ün sofrasına davet ederken bir yemeğin sunuluşu kadar yokluğu da politik bir dile dönüşüyor. Kitap boyunca açlık sadece karna değil, adalete, hakikate ve tarihe duyulan bir açlık olarak resmediliyor. Bu yönüyle kitap, yalnızca gastronomik ya da nostaljik bir anlatı değil; aynı zamanda politik-psikolojik bir harita niteliği de taşıyor. Devrim Mutfağı , yalnızca bireysel hafızaları değil, aynı zamanda kolektif belleği de katmanlandırıyor. Kitap, sofraların etrafında toplananların yalnızca insanlar olmadığını; hatıraların, fikirlerin, itirazların, kayıpların ve kırıntıya dönüşmüş büyük sözlerin de orada bulunduğunu hatırlatıyor. Sofralar burada birer anı mekânı, birer direnç alanı, birer hikâye evreni. Sadece gazetecilik ya da politika meraklıları için değil; toplumsal belleğe duyarlı her okur için bir okuma sunan kitap yemekle düşünce arasında bağ kuranlar, yemeğin tarihsel ve simgesel ağırlığını taşıyanlar için...  Arka Kapak Yazısından  İlginç alışkanlıkları, öngörülmesi güç hamleleri, zamanın ötesindeki fikir ve düşünceleriyle tarihin akışını değiştirmeyi başarabilmiş devrimcilerin sofralarında neler olduğunu hiç merak ettiniz mi? Onların yaptıkları, nerelere gittikleri, kimlerle görüştükleri, eylemleri ve düşünce dünyaları tarihin sayfalarını satır satır doldururken ne yiyip içtikleri üzerinde pek durulmamıştır... Tabii bugüne kadar! Bengi Başaran ve Umur Talu’nun titiz araştırmaları sonucu kaleme aldıkları Devrim Mutfağı’nda bazen büyük, görkemli, bazen de zorlu koşullarda ve kısıtlı imkânlarla kurulan küçük sofralara davetlisiniz. Ve hepsinin ortak bir yönü var: Enfes görünüyorlar! Marx’tan Napolyon’a, Fidel’den Atatürk’e, Deniz ve Mahir’den Mother Jones’a birçok devrimcinin sofralarında yer edinip damak tatlandırmış tarifleri bulabileceğiniz bu eserde, devrimci yaşamlara dair sıradışı bir anlatıyla da karşılaşacaksınız. Eşitlik, özgürlük ve hak mücadelesinin kokularının sindiği Devrim Mutfağı’na hoşgeldiniz! DEVRİM MUTFAĞI Bengi Başaran ve Umur Talu Kafka Kitap, 2025 236 s.

  • Tüm gelişmelerle ilgili bir suç ortaklığımız olabilir mi?

    Havanur Taflan yazdı: "Karşı karşıya kaldığımız görüntülerle duygudaşlık kurmayı başarmak zorundayız. Bunu yapmadığımızda; yapabileceğimiz hiçbir şey olmadığı duygusunun yaygınlaşacağını, böyle haberlerden sıkılmaya, giderek tepkisizleşmeye başlayacağımızı söylüyor Susan Sontag. (Gerçi başladık bile...) Modernitenin kocaman midesi sürekli gerçekliği yutup sonra da bütün yediğini görüntüler şeklinde geri püskürtürken..." “Hatırlamak, bir hikâyeyi hatırlamak değil, Bir resmi hatırlayabilmektir." "Dilin talihsizliği doğruluğunu kanıtlayamamasıdır," der Roland Barthes. ”Dil doğası gereği kurgusaldır; dili kurgusallıktan çıkarmak için ya mantığı çağırır, ya da onun yokluğunda yemin ederiz.” Oysa fotoğraf... Görülen şeyleri kayıt altına alıp an’ın ardındaki gerçekliğe ışık tutar. Ama kopyalamanın ötesinde bir gerçekliktir bu. Çünkü hem objektif hem de kişisel bir tanıklık içerir. Görüntüler bilmemiz gereken her şeyi anlatmaz. Ama... Kadrajına takılan kısmıyla tanıklık ettiği gerçeklik hakkında fikir sahibi olmamızı sağlar. Susan Sontag’a göre iş "hatırlama"ya geldiğinde fotoğraf hâlâ daha derinden bir can acıtma, insan zihninde daha derin bir iz bırakma gücüne sahiptir. Özelikle de acının, vahşetin, yoksulluğun, çaresizliğin fotoğrafları... “Fotoğraflar, ayrıcalıklı kesimlerin ve hayatlarını emniyet altına almış olanların görmezlikten gelmeyi tercih edebileceği konuları gerçek kılmanın bir vasıtasıdır.” İtalya başbakanı Giulio Andreotti, 1992’de yolsuzlukla suçlanır. Başbakan suçlamayı ve ilişkisi olduğu söylenen mafya babasını tanımadığını söylese de... Polis yıllar önce muhabir Letizia Battaglia tarafından çekilmiş iki fotoğrafa ulaşır. Sicilya Mafyası ile başkan arasındaki ilişki alenen ortadadır. Andreotti, İtalya'daki zaman aşımı yasaları nedeniyle hiç ceza almaz ama siyasi kariyeri sona erer. (Baba filmindeki, mafyayla bağlantılı politikacı Don Lucio Lucchesi karakteri ondan esinlenmiştir.) Fotoğrafçılık kariyerine 1970'lerin başında başlıyor Battaglia. Sicilya'nın kırsalında tarlada ağacının altında yatan bir adam takılıyor kadrajına ilk önce. “Ölü adamın ayakkabısız sol ayağı, cesedi koruyan polisin teslim olmuş bakışları, açılmış gövdenin üzerinden sarkan zeytin yaprakları.” İlk çektiği ceset bu... Sicilya’nın en karanlık günlerinde, hiçbir fotoğrafçının yakalayamadığı görüntüleri çekiyor yıllarca. Palermo’nun sol görüşlü gazetesi L'Ora'da yer alan ilk çalışması ise çok çarpıcı; birkaç mafya üyesi bir mahkeme salonunda sıra halinde oturmuş, en küçüğü, parmağını ağzına doğrultmuş bir şekilde küstahça kameraya bakıyordur. Ona, "beynini uçururum" diyor sanki. "Birdenbire elimde bir kan arşivi oluştu “ 1980'lerde ise mafyanın kalesi olan Corleone köyünde bir sergi düzenliyor. Mafyanın onlara ne yaptığını doğrudan göstermek için. İnanılmaz bir cesaret ve meydan okuma eylemi bu. Fakat ilk defa bir şeyin fotoğrafını çekemiyor Battaglia. Sergiyi gezenlerin yüzündeki korkunun... Gerçi hiç yabancı değil bu duyguya. 2017'de The Guardian'a verdiği röportajda yıllarca nasıl yaşadığını anlatıyor. “Artık dostlarınızın veya düşmanlarınızın kim olduğunu bilmiyordunuz. Sabah evden çıkıyordunuz ve akşam geri gelip gelmeyeceğinizi bilmiyordunuz." Vahşetin bugün cezalandırılması mümkün olmayan uzak geçmişte kaldığı anda, bu fotoğraflara bakmak sahiden gerekli mi peki? Onlar bize gerçekten bir şey öğretirler mi? Zaten bildiğimiz (belki de bilmek istemediğimiz) şeyleri doğrulamaktan öte ne anlamları var? İşte tüm bu sorulara cevap arıyor Susan Sontag da Başkalarının Acısına Bakmak adlı eserinde. Enformasyon akışının hızlanmasıyla kesintisiz bir görüntü bombardımanıyla karşı karşıyayız bugün. Maruz kaldığımız onca görüntü sonrasında belleğimizi temizleyip yenilerine yer açıyoruz biz de. Buradaki "biz", başlarından onlarınki gibi bir şey asla geçmemiş olan herkes Sontag’a göre. Fotoğraflardaki acıyı vahşeti çaresizliği tam olarak anlayamasak da... Kabul etmek zorunda olduğumuz bir gerçeklik var. O da bu görüntülerin bizlerin neye göğüs germemiz, neye acımamız en önemlisi de neyi onarmamız gerektiğini göstermesi...   Woolf’a göre ise; acının, vahşetin fotoğraflarına bakıp da acı duymamak, irkilmemek, bu yıkıma ve kıyıma yol açan şeyi ortadan kaldırmak için uğraş vermemek, ahlaktan ve vicdandan nasibini almamış bir canavarın vereceği tepkiler.   Evet, karşı karşıya kaldığımız bu görüntülerle duygudaşlık kurmayı başarmak zorundayız. Bunu yapmadığımızda... Yapabileceğimiz hiçbir şey olmadığı duygusunun yaygınlaşacağını, böyle haberlerden sıkılmaya, giderek tepkisizleşmeye başlayacağımızı söylüyor Sontag. (Gerçi başladık bile...) Modernitenin kocaman midesi sürekli gerçekliği yutup sonra da bütün yediğini görüntüler şeklinde geri püskürtürken... İşimiz gerçekten çok zor. Ama her şeye rağmen duygudaşlık kurmayı (daha çok) başarabilsek... Acılara yol açan tüm gelişmelerde suç ortaklığımız olmadığı duygusuna kapılmamız da o ölçüde kolaylaşacak. Acizliğimizin yanı sıra masumiyetimizin de ilanı olacak bu. Döngüsel acının dünyasında salınıp dururken korumamız gereken masumiyetimizin... “Biz canavar değiliz, biz eğitimli sınıfın üyeleriyiz. Bizim başarısızlığımız tahayyülle, empatiyle ilgili bir başarısızlıktır: Biz bu gerçekliği zihnimizde tutmakta başarısız olduk.” Battaglia’nın kadrajına kadın ve çocuklar da takılıyor. Sicilya'da uyuşturucu satılan La Cala mahallesinde futbol topuyla bir genç kız... Geleceğe dair hiçbir umudu olmayan bir erkek çocuk... Eşinden dayak yiyen bir kadın... Her fotoğrafı, kelimelerin anlatmadığı (anlatamadığı) hikâyeler barındırıyor derinliklerinde. Ölüm, acı, çaresizlik... Hepsi siyah ve beyazın zıtlığında anlam buluyor. Sadece yetenekli bir foto muhabiri değil o. Kelimeler yerine imgeler kullanan bir hikâye anlatıcısı. “Kadınları fotoğraflamayı seviyorum çünkü dayanışma içindeyim: mutluluğa giden yolda hâlâ birçok engeli aşmaları gerekiyor bu erkek egemen toplumda. Ve küçük kızların derin ve hayalperest gözlerini arıyorum: Bana on yaşındayken, dünyanın o kadar da iyi olmadığını aniden fark ettiğim zamanki halimi hatırlatıyorlar.” Çektiği binlerce fotoğraf sonrasında...“Fotoğraf hiçbir şeyi değiştirmiyor. Şiddet devam ediyor, yoksulluk devam ediyor. Çocuklar hâlâ aptalca savaşlarda öldürülüyor” dese de Battaglia, yaşanabilir dünyaya olan inancını ve iyimserliğini hep koruyor. “Olmak zorundayım. Kendim için değil, gençler için. Onların umuda ihtiyaç duyduğunu görebiliyorum ve onlara bunu vermeliyim. Politika onlara sadece nefret gösteriyor. Ben onlara güzelliği gösterebilirim. Her zaman umut vardır ancak bunun için savaşmalısınız.” Evet, umut hep var, bunu hepimiz inanıyoruz inanmasına da... Ama şu unutkanlık hastalığımızı tedavi etmezsek şayet. Gerçeklik feragat ettiği tahtına hiç kavuşamayacak. Umudun hayaline tutunan bizler de yeni acıların dikizcisi olmaya devam edeceğiz. Kaynak: https://www.theguardian.com/artanddesign/2019/nov/27/archive-of-blood-how-photographer-letizia-battaglia-shot-the-mafia-lived BAŞKALARININ ACISINA BAKMAK Susan Sontag Agora Kitaplığı, 2004 Çeviri : Osman Akınhay

  • Bakarsın umduğundan iyi geçer bu yaz! Litera Edebiyat Yaz Soruşturması: Bora Abdo

    Bu yaz, şimdiye dek ertelediğiniz, okumaya bir türlü zaman bulamadığınız ya da gözden kaçırdığınız hangi kitaplara fırsat vermek istersiniz? Bora Abdo Litera Edebiyat için yanıtladı. Ne yazık ki son zamanlarda herhangi bir kitaba ya da metne odaklanamıyorum.  Dergileri okumayı da çoktan bıraktım. Bir zamanlar yaşadığım çevreden ve gürültüden kitap okuyarak sıyrılırdım ve yine kitap okuyarak alışırdım her şeye. Tanıdıkça. Anladıkça. Kitap okumak sessizleştirirdi beni. Yine de soruşturmanıza yanıt vermem gerekirse: Çok okumak isteyip de bir türlü zaman ayıramadığım ya da zaman ayırdığımda da zihnimin karmakarışık dönemine denk gelen Roland Barthes’in Romanın Hazırlanışı’nı en başa yazabilirim. “Yazarın niyeti önemli değildir; metin çoklu anlamlarla okuyucunun elindedir.” cümlesiyle beni çok etkilemiştir.  Bazı kitaplara girmek ayrı zor çıkmak ayrı zor.  Bir kitabı bitirmenin hazzını bilen bir okur olarak odaklanamadığım kitaplara inatla dönemiyorum. Yarım bıraktığım kitapların çokluğu da belki yeni bir kitaba başlama heyecanımı elimden alıyor. Adorno’nun Edebiyat Yazıları misal. Hep heyecanla başlarım, aynı heyecanla da yarım bırakırım. Belki bu yaz okurum.  Yazdığım romanlar için araştırmalar yapmak ve tarihi metinler okumak nispeten heyecanlandırıyor beni. Sahaflarda Tercüman’ın 1001 Temel Eser serilerinden bende olmayanına rastladığımda çok sevinirim. Ama onlardan da eksik bıraktıklarım var. Belki onları tamamlarım. Jean Thevenot’un 1655-1656’da Türkiye adlı eserini okurum belki. Güncel edebiyatı pek takip edemiyorum. Belki bir dostun önerisiyle iyi bir roman ya da öykü okuyabilirim. Aslında okusam çok güzel olur.  Yapay Zeka gerçeği var bir de. Bunu uzun uzun anlatmak isterdim ama buna da pek isteğim yok.  Dilerim kitap okumanın yerini doldurmaz. Cihan Ülsen’in yeni şiir kitabını bekliyorum. Çıkarırsa heyecanla okurum.

  • Öykü: Gri Cuma

    "Kollarını bağlayıp apartmanı gözlemeye başladı. Sıkıntıyla kendi etrafında ileri geri yürüdü. Yerdeki kırık dökük karolara bastıkça, aralarından fışkırmaya hazır su birikintileri gibiydi." Özlem Oral Gürdal Pencere korkulukları kirden grileşmiş evin önünde durdu. Işıklar yanmıyordu. Yağmurdan kaçmak için kaldırım kenarında hızla yürürken soluk soluğa kalmıştı. Montunun cebinden telefonunu çıkardı, saate baktı. Gelen giden yoktu henüz. Defalarca söylemesine rağmen, mecbur yine bekleyecekti. Kollarını bağlayıp apartmanı gözlemeye başladı. Sıkıntıyla kendi etrafında ileri geri yürüdü. Yerdeki kırık dökük karolara bastıkça, aralarından fışkırmaya hazır su birikintileri gibiydi. Karşı dairenin ışıkları yandı bir ara. Onların ziline basmaya yeltenecekken elini çekti. O meraklı yaşlının, gözlerini oyacakmış gibi hücum etmesini istemedi. Neyse ki o ara, üst katlardan gelenlerin ayak sesleri duyuldu. Montunun şapkasını kafasına geçirdi. Kapı açılırken bakışlarını yere çevirdi. Çocuklu bir kadın, zayıf bir selamlaşmayla çıkıp gitti. Elif içeri giriverdi. Soğuk merdiven basamaklarında oturdu bir süre. Ayağının ucunu hafifçe sürterken, paspasta açılıp koyulaşan desenleri takip etti. Üst katlardan patır patır inen adımların sesini duydukça, duvara daha da yanaştı. Apartman kapısı her açıldığında, heyecanla öne doğru atılıyordu. Elleri kolları dolu bir adam, iki üç genç yanından geçip gitti. Yağmurda trafiğe takılan Kerem, bir süre sonra geldi. Üstünde gri, uzun pardösüsü, elinde bilgisayar çantası. Numaralı gözlüklerinin altından, “Seni çok bekletmedim, umarım,” diyerek Elif’in alnına düşmüş saçlarını yana doğru çekti. Soğumuş yanağına zayıf bir öpücük kondurdu. Tıkırtıları duyan yaşlı kadın, çöp çıkarma bahanesiyle eşikte belirdi. “İyi akşamlar bey oğlum,” deyişini geride bırakarak evin karanlık koridoruna adım attılar. Gündüzleri kapalı kalan bu evin soğuğu, her zamanki gibi Elif’in yüzüne vurdu. Kerem anahtarları girişteki askıya taktı, kaloriferleri açtı, odaları kontrol etti, açık kalan panjurları kapattı. Arka odaların perdelerini çekti. Evi kapalı bir kutuya benzeten Elif, üstü tüylenmiş, yer yer iplikleri çıkmış gri erkek terliğini umutsuzca ayağına geçirdi. Bir yıldan fazladır buraya geldiği hâlde, kendisi için bir terlik konmamasına içerlese de üzerinde durmadı.  Salona geçip ışıkları açtı. Işığın rengi yağmurdan korunamamış soğuk su hissi veriyordu. Sıcak bir yuvadan çok uzaktı. Bakışları, gergince serilmiş koltuk örtülerini, Kerem’in annesinin evinden getirdiği krem rengi aynayı, raflara nizamla dizilmiş kitapları, sandalyelerin düzenini, ortadaki beyaz halının hizalanışını, sehpadaki dergilerin simetrik yerleşimine kadar her detayı taradı. Yoğunlaşan işleri ve bitmeyen toplantıları nedeniyle, son haftalarda bir araya gelememişlerdi. Kerem, eve çeki düzen verdikten sonra hemen kendini duşa attı. Kasvetli ve zor geçen bir haftadan sıyrılarak, bu cuma yine buradaydı Elif. Akvaryumun suyunu değiştirmek istedi. Önce, iki küçük balığı bir tankın içine aldı. Suyun yarısını boşalttı, camlarını sildi, ardından temiz ve dinlenmiş suyu ekledi. Isısını kontrol edip, içine yem serpti. Balıkları ürkütmeden, boz bulanık sudan daha berrak, mavi-yeşil temiz dünyalarına bıraktı. Sanki evleri yenileniyor, tazeleniyordu. Onlara özendi. Biri şişman, diğeri ince uzun balık, birbirlerinden önce telaşla kaçıştı. Sonra hızlanıp yavaşladılar, ani dönüşlerle birbirlerinden uzaklaştılar. Ağızlarını açıp kapattılar. Konuşuyorlardı ama sesleri yoktu. Şişman olan, diğerine göre daha yavaş hareket ediyor; rengi daha soluk görünüyordu.  Şirkette yemeğini yiyip gelen Kerem ve sürekli diyette olan Elif için, cuma akşamları peynir, şarap günü demekti. İlk zamanlar bunu daha sık yapıyorlardı. Cumalar seyreldikçe, yerini belirsiz bir boşluk aldı. Duştan çıkan sevgilisinin mutfağa yönelirken durgunluğu dikkatinden kaçmadı. Keyfi yoktu sanki. Ne zaman yaklaşmak istese, bahaneler duymaya başlamıştı. Biraz müzik hiç de fena olmazdı. Gri kareli perdeleri çekerek, gök gürültüsünü, çakan şimşeği eve almak istemedi Elif. İki perdeyi bir çırpıda, ortada birleştirdi.  Balon bardakların etrafında toplandılar. Ortada peynir çeşidi, cips, kraker, kuru üzüm, biraz da füme… Ayaklarını sehpanın kenarına uzatan Kerem, bilgisayarında yarım kalan dosyasına göz atmaya başladı. Konuşmuyor, işine odaklanmış çalışıyordu. Ekranın karşısında yüzü hep aynı şekli alıyordu; kaşları çatılmış, dudaklarını ısırarak… Lambaderin soğuk beyaz ışığı, tepelerinden onlara doğru uzanan bir pergel gibi açılıyordu. Kadın, hiç sevmediği bu aydınlatma karşısında rahatsızdı; bir türlü değiştirilememişti. “Müziği biraz kısar mısın?” diyen sevgilisini duymazdan geldi. “Lütfen, elimdeki dosyayı bitirmem gerek, yarına kadar!” diyen Kerem, dişlerini sıkarak yerinden kalktı, CD’nin sesini kıstı. Kaldığı yerden çalışmaya devam etti. Yüzü değişen Elif, huzursuz bacaklarını göğsüne çekti. Çantasından çıkardığı kolyesinin düğümlenen zincirini dikkatle çözmeye koyuldu. Öyle bir dolaşmıştı ki zincirin uçları, birbirine ulaşamıyordu bile. Bu kolyeyi, ilişkinin başlarında sevgilisi hediye etmişti. Daha çok ışıl ışıl yerleri sevdiğinden, karanlık ve salaş bir ortamda huzursuz olmuştu. Ama Elif’in en sevdiği yerlerdendi. Buluştukları ilk akşam yemeğinde, kendinden çok annesini, ona olan bağlılığını anlatmasına bir anlam verememişti. Lafları ağzından kerpetenle alıyordu. Onun ne düşündüğünü, ne hissettiğini anlamaya çalıştığı o ilk günleri arkasında bırakmış olmayı çok isterdi. Ama onun kapalılığına alışmak zordu. Bir aradayken sessizliği bölen ya laptopun zırıltısı ya akvaryumun motoru ya da sokaktan geçen bir arabanın kornası olurdu. Dolaşmış zinciri iki parmağının arasında çekiştirdi. Bir tarafından çekince, diğer tarafı sıkışıyordu. Lambadere baktı. O soğuk aydınlığın üstüne düşen kendi gölgesinin içinde devam etmeye çalıştı. Şarabını yudumlarken, arada göz ucuyla sevgilisini izliyordu. Başparmağı ve işaret parmağıyla zinciri çekiştirirken, gözü bir ara iki turuncu balığa takıldı. Yoruldu. “Konuşmayacak mısın hiç?” sorusu bir fısıltı gibi çıktı. Kerem öyle bir dalmıştı ki… Elif, arkasına yaslandı. Çiğ beyaz ışığın etkisiyle parlayan balıklara bakmaya devam etti. Ona ne kadar sakin ve huzurlu görünmüşlerdi. Elindeki zincirin düğümünü çözemedikçe, küçücük dünyalarının ne kadar da kolay olduğunu, tekrarlanan günlerin hiç de öyle kötü olmadığını söyler gibiydi balıklar. Şişman olanı biraz ağır hareket etse de zayıf, ince balığın etrafında dolanıyor, arada bir bakışıyorlardı. İnce uzun olansa suyun dibine, girintili çıkıntılı küçük kayalıkların, bitkilerin arasına batıp çıkıyordu. Ellerinin arasındaki kadehi döndürüp dururken, birden başına dikti; soluksuzca bitirdi. Şarabın etkisiyle ısınmaya çalıştı bu soğuk evde. Gergin dudaklarını yaladı. Aralarından beyaz dişleri gözüktü. Yaslandığı koltukta ellerini kafasının arkasına alarak, “Haftaya diyorum, şirketin yeni yıl yemeği var… Ne dersin, birlikte katılalım mı?” diye umursamazca sordu, içinden prova etmemiş gibi. Gözlerini ekrandan ayırmadan, “Bunu konuşmuştuk, söylemiştim sana,” dedi ağır ağır. Sustu. Ekrana daha da yakınlaşırken, “Anneme ne zamandır gitmedim. Özel günlerde yanında olmak istiyorum, biliyorsun,” derken iki kaşı birleşiyordu neredeyse. “Bir sonraki hafta gitsen, olmaz mı? Birlikte hiçbir davete katılamadık.” Kısık sesle çalan CD takılmış, tırt tırt gibi garip cızırtılar çıkarıyordu. Kerem kapatmak için yerinden kalktı, çat diye tuşa bastı. CD’yi çıkarıp kutusuna koydu. Bir şeyler eklemek için boşalan peynir tabağını alırken göz göze geldiler. Ama soğuk bakışları onu görmüyor gibiydi. Mutfağa yöneldi. Elif’in hiç de sevmediği grili yeşilli tatlarla sehpaya döndü. Biraz daha uzağına oturdu. Hızını arttıran gök gürültüsü, yorgun binanın camlarını titretiyordu. Çakan şimşek, pencerenin demir parmaklıklarını aşıyor, sehpanın tam ortasına doğru yayılıyordu sanki. Bir gece yarısıydı. Elif’in annesiyle babasının o dönülmez kavgası... Birbirlerini sevememiş, yan yana olmayı becerememişlerdi. Şimşeklerle aydınlanan bir gecenin ucundaki sabaha karşı çekip gitmişti babası. Tam da içinden geçen böyle bir şeydi; çekip gitmek… Ama onu tepeden tırnağa saran, bitimsiz kaybetme korkusu her defasında onu frenliyordu. Demir korkuluklarının içindeki bu ev, onun gözüne sığınılası liman gibi görünüyordu. İnsan kendi yarattığı bir hapishanenin gardiyanı da mahkûmu da olabilir mi, diye düşünmekten alamıyordu kendini, zinciri çözmeye çalışırken. Son birkaç aydır bakışlarını oraya gizleyen, Kerem’e çok içerliyordu. Hep titiz, düzenli, sıralı… Hep yetişecek, halledilecek işleri vardı. Kıskanıyordu. Mıh gibi yerine çakılıp kalmış olmasına içinden söyleniyordu. Hafif çilli, kahverengi gözlü, bu sarışın adamın, kendisi için giderek niye böyle ulaşamayacağı bir sahilin karşı kıyısı gibi göründüğünü bir türlü anlayamıyordu. Hâlbuki bu adam hep benzer tipte kıyafetler giyen, evin sıcaklığını sabit tutan, işe ve eve aynı saatlerde gidip gelen, belli mekânları tercih eden, benzer yemekleri seçen ve şarap konusunda da seçici olmayan biri değil miydi? Onu Elif için bu kadar bilinmez, erişilmez kılan neydi? Duvarları, kuralları olan birine tutunma hissini bir türlü çözemiyordu. Kopamıyordu işte. İçinde biriken bu arzusu kendisini huzursuz etmeye başlamıştı.  Bu düşüncelerle yerinden kalktı. Hızlı adımlarla kendini banyoya attı. Bir çırpıda saçlarını tepesinde topladı, yüzünü yıkadı. Kapıya gelen Kerem, “Bir şey mi var?” diye seslenince, “Hayır, iyiyim,” diyebildi sadece. Elini yüzünü silmek için dolabın üst rafından bir havlu çekerken yere fosforlu pembe diş fırçası düştü. Çömeldi. Bakakaldı fırçaya. “Bu ne?” diyecek oldu… Sustu… Elleri titremeye başladı. Evirip çevirirken, daha yeni kullanılmakta olduğunu anladı. Belli ki bir daha kullanılmak üzere buraya saklanmıştı. İçinden yere fırlatmak geçse de frenledi kendini. Sorular hücum ediyordu zihnine. Bir çırpıda karşısına dikilmeliydi. Söylemek istedikleri boğazına dizildi. Ellerini sıka sıka kapıya yöneldi. Diş fırçasını yerine koymadığını fark edince aniden arkasını döndü. Rafın üstündeki havlunun altına fırçayı aynı şekilde koydu. Kalbi hızla çarpıyordu. Eve kimsenin davet edilmediğine, kendinden başka birinin gelmediğine inanmıştı. Neden böyle düşünmüştü ki? Kafası karıştı. Koridora çıktı. Beyni uğulduyordu. Portmantodaki yedek anahtarı hızlıca kotunun cebine sıkıştırdı. Salona geçti. Kerem’e hiçbir şey söylemedi. Başını önüne eğip, eline aldığı zinciri görmeden evirip çevirmeye başladı tekrar. Kaçamak bakışlar attı. Düşündükçe, içinde kabaran şüpheler, bir kartopu misali büyüyordu. Kurmaya başladı. Yok, böyle olmayacaktı. Acil yardıma ihtiyacı vardı. Bir bahaneyle yanından ayrılmayı düşündü. Kendini çarçabuk toparlayıp evden dışarı atmalıydı. Terleyen ellerinin arasında zincir daha da karışmıştı. Tam ağlayacağı sırada akvaryumun önüne yaklaştı. O anda Kerem’in telefonu çaldı. Arayan annesiydi. Belli ki yine uzun konuşacaklardı. Evin içinde dolanarak sohbete başladı. Annesiyle konuştuğu ses tonu, duvarlarda yankı yapıyordu sanki. Elif, mutfağın bir köşesine çekilmiş olsa da bulunduğu yer daralmış gibiydi. Nefesi kesilir gibi oldu. Hareket edecek bir yeri kalmamış gibi hissetti. O konuşurken montunu giydi. Fısıltıyla “Ben gidiyorum,” dedi ve hızla çıktı. Apartman kapısının önünde derin nefes aldı. Hıçkırıklarını bırakıverdi.   Eve vardığında gecenin üçüydü. Kapının önünde çantasını karıştırdı. Anahtarını almayı unuttuğunu fark edince hırsla zile bastı. Birkaç saniye bekledi. Sonra parmağını zile yapıştırdı. Kapıyı açan ev arkadaşı, uykulu gözlerle ona, “Ne oluyorsun be?” diye homurdandı. Nefes nefese, “Sana olanları anlatmam lazım,” diyerek içeri daldı. Kan çanağına dönmüş şiş gözlerle, “Kerem’in evinde bir diş fırçası buldum,” dedi. Sesi titriyordu. “Havluların altına saklanmış, hiçbir şey soramadım ona, söyleyemedim. Sadece o evden çıkıp gitmek istedim. Sence bu ne demek?” Arkadaşı esneyerek kanepeye oturdu. “Dur, hemen… Bu ne telaş? Belki bir misafir için, belki annesi için nerden biliyorsun sormadan, anlamadan?” dedi. Elif, kırlente sarılmış bir hâlde, “E, o zaman neden bir fırça havlunun altına saklanmış olsun ki?” der demez, çantasından çıkardığı zinciri koltuğa fırlattı. Arkadaşı, karşısında durmuş, sessiz bir şekilde onu süzüyordu. “Aslında haklısın… Bir yılı geçti, henüz ne tanışabildik ne de bir araya gelebildik, hep bir bahanesi var,” demekten geri kalmadı. “Ben de bunu anlatmaya çalışıyorum ya,” dedi çatallaşan sesiyle. “Son zamanlardaki soğukluğundan anlamalıydım.” Arkadaşı, “Biliyorum… Tanıştırmak hep senin istediğin bir şey değil miydi?” demesiyle, Elif’in gözlerindeki ışık söndü. Sabahı sabah etti. Bunu öğrenebilmek için bir sonraki haftayı bekleyemezdi. Akşama dek bu şüpheler zihnini yiyip bitirdi. Sevgilisinin en başından beri koyduğu cumartesi akşamı buluşmama kuralını yıkmaya kararlıydı. Akşam karma karışık hale gelen zinciri evde açmaya çalıştığı sırada, Kerem’in iki yıl evli kaldığını, hep annesinin zoruyla sürdürdüğünü, ara ara ortalıktan kaybolmalarını, annesiyle uzayan telefon görüşmelerini, sınırlı sayıdaki arkadaşlarını, bazen derin bir sessizliğe gömülmesini, takıntılı hallerini, bu ilişkiyi sürekli kendi istediği şekilde yaşadığını düşünürken saatler sonra zincir çözülüverdi. “Kim bu kadın? Kim olabilir? İşyerinden mi yoksa annesinin uygun gördüğü biri mi yine? Belki de yaşça çok genç, güzel biri,” derken genişleyen vücuduna, basenlerine dokundu. Zinciri elinden bıraktığında yüzü kıpkırmızıydı.   Akşam, kolyeyi boynuna takıp çıktı. Kerem’in evine vardığında ışıkları hâlâ yanıyordu. Bir süre sonra onu, taksiyle takip etmeye başladı. Yolda, bu yaptığının ne kadar kötü olduğunu, buna nasıl mecbur kaldığını düşünüyor, içinde onu yiyip bitiren sesi susturmaya çalışıyordu. Sevgilisinin aracı bol ışıklı caddeleri geçtikten sonra bir sokağın köşesinde durdu. Daha dar ve karanlık bir yola doğru yürümeye başladı. Elif adımlarını sıklaştırırken kalbi de hızla çarpıyordu. Buluşamadıkları cumartesi gecelerinden birinin nasıl geçeceğini düşünürken, içini merak ve korku kaplamıştı. Barın içi gece mavisi ışıklarla doluydu. Duvara yansıyan spotlar ara ara renkleniyor, aşağıya doğru süzülüyordu. İçerideki kalabalıkta yükselip alçalan kahkahaların, tokuşan kadehlerin sesleri duyuluyordu. Kimisi dans ediyor, kimileri koltuklarda göz göze diz dize sohbet ediyordu. Bir müddet camdan içeriyi izledi. İçerideki ortam ona bir şeylerin düşündüğünden farklı olduğunu fısıldıyordu. Bir cesaretle içeri girdi. Kapı arkasındaki gölgeli masaya oturdu. Gözleri hızla sevgilisini aradı. Elleri cebinde barın yüksek taburelerine ilişmiş, önünde yarım viski bardağı… Elif’in hiç bilmediği haliyle orada oturuyordu. Karşısında en samimi dostu Barış vardı. Sarılmalarını, içten gülüşmelerini, ona doğru eğilip mesafeyi daraltmalarını, göz göze yakınlaşmalarını izliyordu. Sohbetlerinin iyi olduğunu biliyordu bilmesine de… Elif’in gözleri kısıldı. Bütün bunların anlamı neydi? Kerem, onunla neden böylesine rahat olamamıştı? Hep bir mesafe vardı. Konduramamıştı. Bunun saçma olduğunu düşündü. Yaşadığı kafa karışıklığını “Yok canım,” diye susturmaya çalışsa da her şeyin farkındaydı. Saatler sonra, yorgun bir halde Kerem’in evine vardı. İçindeki fırtınayı bastırmaya çalışıyordu. Karşı daireyi umursamadan apartman kapısını şangır şungur kapattı. Ayakkabılarıyla içeri daldı. Bir gün önce ayrıldığı ev, her zamanki gibi düzen içindeydi. Tanıdık olması gereken bu yer, onun için soğuk bir yabancı gibiydi şimdi. Salonda ilerlerken eşyalara tek tek dokunmak istedi. Onunla yaşadığı anlar şimdiden bir gölgeye dönüşmeye başlamıştı. Boynundaki kolyeyi çıkarıp dikkatlice girişteki askısının üstüne astı. Pembe diş fırçasını saklanıldığı yerden alıp lavabonun önüne koydu. Onun evinde kendisine ait hiçbir şey yoktu. Birkaç kez bırakmayı düşünse de sonradan vazgeçmişti. Salona dönüp akvaryumun yanına gitti. Şişman balık suyun yüzeyinde yavaş yavaş dönüyordu, can çekişiyordu sanki. Ona uzun uzun baktı. Parmaklarını soğuk camın üzerinde gezdirdi. İçinde bir şeyler çatırdadı. Avucunda tuttuğu anahtar yere düştü, hemen yerine astı. Elif, gece sabaha ilerlerken kendini dışarı attı. Sudaki serinliği hissetmek istercesine bedenini rüzgâra bıraktı. Bu defa üşümüyordu. Teni okşayan karanlığa teslim olmuştu. Tıpkı babasının yaptığı gibi, bir boşluğa yürüdü. Kaybolmak, şimdi ona özgürlük gibi geliyordu.

  • Bakarsın umduğundan iyi geçer bu yaz! Litera Edebiyat Yaz Soruşturması: Tuğçe Isıyel

    Bu yaz, şimdiye dek ertelediğiniz, okumaya bir türlü zaman bulamadığınız ya da gözden kaçırdığınız hangi kitaplara fırsat vermek istersiniz? Tuğçe Isıyel Litera Edebiyat için yanıtladı. Önümüzdeki günlerde yıllar önce okuduğum Joseph Campbell’ın Bir Kahramanın Sonsuz Yolculuğu kitabını tekrar okumak istiyorum. Bir de sürekli ertelediğim Aldous Huxley'nin Ada kitabını okuyacağım. İkisi de içsel yolculuklara dair, bilinmeyenle yüzleşmeye dair kitaplar olduğu için ilgimi çekiyor.  Ayrıca iki kitabı da bu sefer Jungien bir bakışla anlamaya çalışacağım. Bunların yanısıra çok sevdiğim yazarlardan Vigdis Hjorth'un yeni çıkan kitabı Annem Öldü mü? kitabı da sırada. Aynı yazarın Miras kitabını çok sevmiştim. Bu kitabını da merakla okuyacağım.

  • Tolstoy’un kalbini yoğuran kadın: Toinette Teyze

    S. Serdar Yegül, bizi, Tolstoy’un yazılarına yansıyan vicdanın sessiz mimarlarıyla tanıştırıyor: “Toinette teyze ahlakı öğretmez, yaşardı.” Bir çocuğun hayatına yön veren kişi, çoğu zaman en az konuşan, en çok hissedilendir. Tolstoy’un "küçük Benjamin" olarak anıldığı çocukluk günlerinde, ona sessizce vicdanı öğreten biri vardı: Toinette Teyze. O zaman gelin, Tolstoy’un çocukluk dönemine daha yakından bakalım. Masumiyetin eşiğinde  28 Ağustos 1828’de, Moskova’nın 175 kilometre güneyindeki Yasnaya Polyana’da, ailenin dört oğlan çocuğunun en küçüğü olarak dünyaya gelen Lev Tolstoy, ailesi tarafından çok sevilir. Annesi onu, “mon petit Benjamin” – Benim küçük Benjamin’im – diyerek bağrına basar. Lev’in duygusal yapısı nedeniyle babası ona, “Lyova-Ryova” (Sulugöz Lyova) der.  Tolstoy’un çocukluğu, sözcüklerden çok bakışlarla, nasihatlerden çok örnek davranışlarla geçer. Annesi, bir köle kadının özgürleşmesini konu alan bir öykü kaleme alır; bu hikâye, adeta Tolstoy’un vicdanına bırakılmış ilk pusula gibidir. Annesi nazik, içine kapanık, alçakgönüllü bir kadındır; sinirlenince kızarır, ağlamadan konuşamaz. İki yaşında annesini, yedi yaşında babasını; birer yıl arayla ise babaannesi babuşka ve  halası Aline’yi kaybeden Tolstoy’a, sonraki otuz yıl boyunca Toinette (okunuşu, Tıynniyet) teyzesi “anne-baba”lık yapar. Toinette teyze yetim bir çocukken, Tolstoy’un dedesi tarafından aileye alınmış ve ailenin bir ferdi olarak büyümüştür. Tolstoy, nereye giderse gitsin Toinette teyzesine uzun uzun mektuplar yazar ve onun fikirlerini alır. Tolstoy’un iyi bir yazar olacağının ilk keşfeden yine Toinette teyzesidir. Çünkü Tolstoy, mektuplarında, karşısında konuşuyormuş gibi yazmaktadır. Gülüşüyle yol gösteren kadın: Toinette Teyze Fransızcayı Rusçadan daha iyi konuşan ve mükemmel piyona çalan Toinette teyze, aynı zamanda güçlü bir iradeye ve derin bir merhamete sahiptir. Kölelere uygulanan bedensel cezaları reddeden Toinette teyze, kimseye kötü söz söylemez ve kendine ait ayrıcalıkları başkalarına hizmet etmek için kullanır. Tolstoy’un hayatına yön veren değerler, öğretilmiş değil, yaşanmış deneyimlerin ürünüydü.  Toinette teyze, ahlakı öğretmez; hal ve hareketleriyle ahlakı yaşar. Nezaketle yol gösteren Toinette teyzenin, yumuşak ve telaşsız bir hali ve sessizliğiyle konuşan bir iradesi vardır. Tolstoy’un vicdanı onun yanında gelişir. Babası ise, vakar sahibi, sanatla ilgilenen, oğluna devretmek üzere büyük bir kütüphane kuran bir insandır. Babuşka sı her gece torunlarıyla birlikte hikâyeler dinler ve öyle uyur. Halası Aline ise, sınıf farkı gözetmeksizin herkese saygı gösteren zarif bir kadındır. İşte Tolstoy’un çocukluğu, bu kadınların ve babasının sessiz şefkatiyle geçer. Yasnaya Polyana’dan Kazan’a: Bir çocukluğun yitimi  Lev Tolstoy’un halası Aline vefat ettikten sonra Lev ve diğer çocukların velayetleri küçük hala Polina’ya geçer. Polina hala, eşinin işi nedeniyle Kazan’da yaşamaktadır. Dolayısıyla tüm çocuklar, Yasnaya Polyana’nın yaklaşık sekiz yüz kilometre doğusundaki Kazan’a taşınmak zorunda kalır. Kazan’da geçirdikleri beş yıl boyunca, Lev Tolstoy ve kardeşleri şehir hayatıyla ve toplumsal düzenin gerçekleriyle karşılaşır ve sonunda masumiyetlerini yavaş yavaş kaybederler. Elbette Toinette teyzenin gülüşü, küçük Lev’in iç dünyasını aydınlatmaya devam eder. Güzel örneklerle büyüyen bir yazar Tolstoy’un hayatı boyunca tekrar ettiği bir söz vardır: “Asli konularda birlik, tali konularda özgürlük; her hususta da sevgi.” Tolstoy’un bu ve benzeri düşüncelerinin oluşmasında onun yakın çevresinin birer sessiz pusula olduğu düşünülebilir. Yalnızca büyük sözlerle değil, büyük örneklerle de büyüyen Tolstoy, kendi iç sesini o muhteşem eserlerine yansıtırken, kendiliğinden Toinette teyzenin sessiz gülüşünü de katmış olabileceğini düşünmeden edemiyorum. Kaynak Bartlett, Rosamund. Tolstoy: Bir Rus Hayatı. Everest Yayınları, 2017.

  • Bu öyküler, bu dünyadır

    Bu Dünyadır , öykü türünde ve Ali Çağlar Kale’nin ilk kitabı. Kitapta on iki öykü yer alıyor. Öykülerde yalnızlık, bunalım, şiddet, kadın, çocuk, ezilenler, direnme ve umut gibi temalar öne çıkıyor. Yazar, bireyin yaşadığı bunalımları ve bu bunalımların ardındaki nedenleri sorgularken, toplumsal sorunlara da dikkat çekiyor. Toplum içinde gitgide yalnızlaşan, gün doğumuyla gün batımı arasında sıkışıp kalan insanların hüzünlerini, kırık dökük mutluluklarını ve bastırılmış hayallerini samimi bir dille yansıtıyor. Kitapta işlenen temalar, akıcı bir anlatımla ve sarsıcı bir etkiyle okura ulaşıyor. Arka Kapak:     Ali Çağlar Kale, hayatın kıyısında ve tam ortasında duran insanların öykülerini ustalıkla anlatıyor. Gündelik hayatın içinden kopup gelen karakterler, büyük hayallerle küçük gerçeklerin çarpıştığı hikâyelerde hayat buluyor. Kaybolan çocukluklar, suskun acılar, kanayan yaralar ve umudu diri tutan kırık dökük sevinçler… Bu kitap, görünmeyeni gösteren, duyulmayanı duyuran bir ses gibi. Yaşamak kadar sahici, dünya kadar acımasız ama aynı zamanda umut kadar inatçı. Bu öyküler, bu dünyadır. Ali Çağlar Kale , 30 Temmuz 1991’de Kadirli’de doğdu. Lise eğitimini Kadirli Lisesinde tamamladı. 2013 yılında Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesinden Türkçe öğretmeni olarak mezun oldu. Meslek hayatına Erciş’te başlayarak sekiz yıl görev yaptı. Hâlen Bursa’da Türkçe öğretmeni olarak çalışmaktadır.  BU DÜNYADIR Ali Çağlar Kale Parma Kitap, 2025 Tür: Öykü 121 s.

  • Bakarsın umduğundan iyi geçer bu yaz! Litera Edebiyat Yaz Soruşturması: Emine Altınkaynak

    Bu yaz, şimdiye dek ertelediğiniz, okumaya bir türlü zaman bulamadığınız ya da gözden kaçırdığınız hangi kitaplara fırsat vermek istersiniz? Emine Altınkaynak  Litera Edebiyat için yanıtladı. 1. Judith Hermann, Yaz Evi, Daha Sonra  (Sia Kitap) 2. Judith Hermann, Birbirimize Her Şeyi Söyleyebilirdik  (Sia Kitap) Hermann’ın Yuva romanındaki etkileyici dil ve atmosfer yukarıdaki iki kitabını edinip “yakın zamanda okunacaklar” rafına eklememe neden oldu. 3. Wolfgang Borchert, Ama Fareler Uyurlar Geceleyin (YKY) Edebî zevkine güvendiğim, aynı zamanda çok iyi okur olan usta bir yazarın önerisiydi. Yine yanıltmayacağına inanıyorum. 4. Mark Haber, Reinhardt’ın Bahçesi (Dergâh Yayınları) 5. Sinan Antün, Yalnız Nar (Aylak Adam Yayınları)  6. Marianne Fritz, Şeylerin Ağırlığı  (Jaguar Kitap) İyi kitabın kokusunu almak diye bir şey var. Şimdiye değin genelde yanılmadım. Bu üç kitabı art arda yazmamın nedeni, ilk önce biraz da bu sezgiyle dikkatimi çekmiş olmaları. Daha sonra söz konusu kitaplara dair yaptığım ön okumalar da merakımı artırdı.  7. Italo Calvino, Sıfır Zaman (Can Yayınları) Calvino’nun kaleminden çıkan her metni büyük beğeniyle okuyan biri olarak, ertelemiş olmanın beni çokça rahatsız ettiği ve yine çok iyi öykülerin toplamı olduğundan kuşkumun olmadı bir kitap.  8. Peter Handke, Kısa mektup Uzun Veda  (Sia Kitap) Bu romanla ilişkim, çocukların, sevdikleri çikolatayı sona ayırmaları gibi bir şey. Tadını az çok bildiğin ya da düşleyebildiğin şeyin, orada bir yerde seni bekliyor oluşu haz veriyor sanırım. Yine de, zamanı geldi. 9. E.T.A. Hoffmann, Sıradan Şeylerin Fısıltısı (Ketebe Yayınları) Hoffmann’ın farklı disiplinlerle ilgilenen bir yazar olduğunu biliyorum. Hem bunun Sıradan Şeylerin Fısıltısı ’na etkisini merak ediyorum hem de Hoffmann öykülerinin tekinsizliği ilgimi çekiyor.  10. J.M. Coetzee, Demir Çağı  (Sia Kitap) Yıllar önce, Barbarları Beklerken , hemen ardından da Utanç  romanlarıyla tanıdığım ve sonra okuduğum her kitabını sevdiğim bir yazar Coetzee.  11. Ian McEwan, Amsterdam’da Düello  (YKY)  Man Booker Ödüllü romanla ilgili ön okumalarım kitabı listeme ekleme kararımda etkili oldu. Zamanının gelmesini epeyce beklemiş kitaplardan biri. 12. Daniel Chamovitz, Bitkilerin Bildikleri -Dünyaya Bitkilerin Gözünden Bakmak- (Metis Yayınları) Hediye kitaptı. Konusu da merakımda etken. 13. Chinua Achebe, Halk Adamı  (İthaki Yayınları)  Man Booker Uluslararası Ödüllü olması ve romana dair ön okumam, okuma isteğimde etkili olmuştu. 14. Anja Kampmann, Sular Yükselirken  (Can Yayınları) Öneri üzerine edindiğim ve en kısa zamanda okumayı umduğum bir roman. 15. Ahmet Büke, Kırmızı Buğday  (Can Yayınları) Ahmet Büke, metinlerini takip ettiğim bir yazar. Yine iyi bir roman olduğunu tahmin ediyorum. 16. Barlas Özarıkça, Ters Adam  (Everest Yayınları) Özarıkça’yı Hay  ile tanımış, metinleri ile ilgili biraz okuma yaptıktan sonra Ters Adam’ ı okumaya karar vermiştim. 17. Ayla Kutlu, Zehir Zıkkım Hikâyeler  (Bilgi Yayınevi) Öneri kitaptı. 18. Zeyyat Selimoğlu, Koca Denizde İki Nokta  (Eksik parça Yayınları) Yazarı çevirileriyle tanıdım ilkin. Dilinde kendine has bir doku olduğu daha oradan belliydi. Direğin Tepesindeki Adam ’ı da o dilin sahibinin kurgu metinlerini merak ettiğim için okumuş, ardından Koca Denizde İki Nokta’ yı listeme eklemiştim. 19. Mehmet Günsür, İçeriye Bakan Kim? Farklı yayınevlerinden çıkmış, baskısı bir süredir yapılmayan, listedeki kitaplar arasında henüz edinemediğim tek kitap. Israrla yeni baskısını beklemekteyim ve sözcüklerin kehanetine inanarak listeye alıyorum. Belki bu listeden birkaçı, başka kitaplar yüzünden yine ötelenecek. Günde en az bir kere Goethe’nin o meşhur sözü çoğumuzun aklına geliyordur. Okumayı da yaşamayı da aynı ömre sığdırmak zorunda olduğumuz gerçeğiyle baş edebilmek için, yeniden ve yeniden listelerimize, kitaplara, ayracı koyduğumuz sayfaya döneceğiz. Hepimize iyi okumalar.

  • Zamanın dairesinde, sessizce akan öyküler

    Nesrin Erek’in kaleminden çıkan Böyle Devam Edemezsin , yaşamın kırılgan kıyılarında dolaşan, insan ruhunun en ince çatlaklarına sessizce dokunan öykülerden oluşan derinlikli bir edebi yolculuk. Bu kitap, görünüşte sıradan olanın içinde gizli derinliği fark edebilenler için yazıldı: bir kelebek sürüsünün yarattığı huzursuzluk, rüzgârla birlikte anımsanan bir kayıp, su kenarına çömelmiş bir çocuğun sessizliği, yaşlı bir kadının yıpranmış elleri... Her öykü, doğanın döngüsüyle insanın içsel evrimi arasında güçlü bir bağ kuruyor. Nesrin Erek’in dili yalın ama içeriği katmanlı; sözleri ölçülü ama duyguları geniştir. Onun öykü dünyasında karakterler sessizce konuşur, doğa anlatının asli unsuru hâline gelir, zaman ise dairesel bir biçimde akar. Kaybetmenin, yas tutmanın, direnmenin ve iyileşmenin izlerini sürerken; okur, kendini bir nehrin kıyısında oturmuş, uzaklara bakan bir karakter gibi hisseder. Böyle Devam Edemezsin, aynı anda hem içe dönük hem evrensel, hem kişisel hem kolektif bir hafızanın parçalarını bir araya getiriyor. Bu öyküler, sadece kurgular değil; aynı zamanda bir yaşamın, bir dünya görüşünün, bir içsel dönüşümün damıtılmış izdüşümleridir. Her satırda, yılların birikimiyle gelen bir bilgelik, doğayla kurulan içten bir bağ, insanın kendine ve başkasına karşı geliştirdiği derin empati hissedilir. Sessizliğin içindeki uğultuyu, basit bir hareketin ardındaki fırtınayı, sıradan gibi görünen hayatların içindeki olağanüstü duygusal yoğunluğu fark eden bir yazarın anlatılarıdır bunlar. Nesrin Erek, uzun yıllar boyunca öğretmenlik yapmış bir düşünce insanı. Felsefe eğitiminin getirdiği derinlik, yaşamla kurduğu sade ama dikkatli ilişki ve yıllar içinde yazıya verdiği emek, onun anlatımında kendini kuvvetle hissettiriyor. Yazı yolculuğu çeşitli dergilerde yayımlanan öykülerle şekillendi. Bugün İzmir’in Çandarlı beldesinde, doğayla iç içe, üretken bir yaşam sürüyor. Yalnızca yazıyla değil; resim, mozaik ve el işiyle de uğraşarak çok yönlü bir anlatı evreni kuruyor. Bu estetik yaklaşım, metinlerine de yansıyor: öyküleri adeta bir tablo gibi kurulmuş, görsel ve duyusal yoğunluğu yüksek metinlerdir. Böyle Devam Edemezsin , adını taşıdığı duygunun kırılgan ama dirençli doğasını yansıtıyor. Kitap boyunca hissedilen en temel izlek, yaşamın bütün kayıplarına rağmen filizlenmeye devam eden o küçük, inatçı umuttur. Bu kitap, yavaşlamayı, bakmayı, sezgilerle anlamayı, kalbin ritmine kulak vermeyi bilen okurlar için bir durak, bir ayna, bir nefes aralığı olacak. BÖYLE DEVAM EDEMEZSİN Nersin Erek Alakarga Yayınları, 2025 Tür: Öykü 144 s.

bottom of page