top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • Timaş'tan gençlere üç yeni kitap

    Genç okurlar için Timaş'tan Haziran kitapları: Alice'in Dünya Turu'nda Alice, bir yaz tatilinde annesinin kaybıyla boğuşurken hayattan zevk almayı öğreniyor. Dilek Bekçileri'nde, muhteşem ikili Dilek Bekçisi Rupus ve Çırak Felix, Dilek Hırsızları’nı durdurabilecek mi? Pepito ve Dünyanın En Sıkıcı Sokağı'nda, Pepito ve köpeği için dedektiflik hayal olmaktan çıkıyor. Hayattan zevk almayı öğrenmek Yakın zamanda annesini kaybeden Alice için oldukça sıkıcı bakıcısından coğrafya dersi dinlemek yerine dışarıda karda oynamak gibi daha ilgi çekici şeyler vardır. Sıkıntıdan uykuya daldığında bakıcı endişelenir ve aceleyle bir doktor çağırır. Doktor ziyaretinden sonra, Alice'in babası annesinin yakın zamandaki ölümü nedeniyle acı çektiğini kabul eder. Babasının kararı yazın Alice’i Fransa’daki aile dostlarının yanına göndermek olur. Denize nazır Fransız villasına vardıklarında Alice için muhteşem bir yaz tatili başlar. Alice burada kalmaktan çok memnun olur. Kısa sürede yalınayak koşturmaya, oradaki çocuklarla birlikte eşeklere binmeye başlar ve dönemin aydınlarıyla tanışır. Pablo Picasso ile bir hurdalığı ziyaret edip sanat eserine dönüştürecek nesneler arar, ünlü Ballet Russes ile gök cisimlerinden esinlenen bir dans sergiler ve Zelda ve F. Scott Fitzgerald ile büyülü maceralar hayal eder. Bu eşsiz yaz tatili Alice'in annesinin kaybıyla boğuşurken hayattan zevk almayı öğrenmesine yardımcı olur. ALICE'İN DÜNYA TURU Lesley M. M. Blume Genç Timaş, 2024 Tür: Roman 176 s. 11yaş + Dilek Hırsızları'nı durdurmak Sadece masum bir dilekte bulunduğunu düşünen Felix, Dilek Bekçisi Rupus’la tanışacağını bilmiyordu. Üstelik dilek bekçisi çırağı olması için teklif alacağını tahmin bile edemezdi. O güne kadar sıradan bir hayatı olan Felix, kasabadaki dilekleri; umutları ve hayalleri yok etmek isteyen Dilek Hırsızları’ndan korumalıydı artık. Acaba muhteşem ikili Dilek Bekçisi Rupus ve Çırak Felix, Dilek Hırsızları’nı durdurabilecek mi? DİLEK BEKÇİLERİ Rachel Chivers Khoo Genç Timaş, 2024 Çizer: Rachel Sanson Tür: Roman 192 s. Dedektiflik, bir hayal olmaktan çıkarsa Pepito, yürümeyi öğrendiğinden beri dedektif olma hayaliyle büyür. Köpeği Lulu ile birlikte bir maceranın içine atılmak için can atarlar. Ancak Pepito’nun planlarında bir sorun vardır. Oturduğu sokak dünyanın en sıkıcı sokağıdır ve en ufak bir soygun bile olmamıştır. Ta ki bugüne kadar, ne de olsa her şeyin bir ilki vardır! PEPITO VE DÜNYANIN EN SIKICI SOKAĞI Jose Ignacio Valenzuela Timaş Çocuk, 2024 Çeviri: Dürdane Tekin 64 s.

  • Bazı sırlar gizlendiği gölgelerden daha karanlıktır

    Gizem ve gerilim türlerinde yazan İngiliz romancı, Alice Feeney'nin romanı, Daisy Darker, Türkçede. Darker ailesi, birbirlerinden uzak geçirdikleri on yılın ardından bir araya gelmiş ve ninelerinin 80. yaş günü için bir gelgit adasındaki Deniz Camı adını verdikleri evlerinde buluşmuştu. Ancak her gece olduğu gibi, o gece de gelgit başladığında, sekiz saat boyunca dünyanın geri kalanıyla bağlantıları kesildi. Deniz Camı’nın duvarlarındaki saatler on ikiyi gösterdiğinde artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacaktı. Gece yarısı fırtına şiddetlenirken nineleri ölü bulundu. Bir saat sonra ise aralarından bir başkası... Ailenin her üyesinin kendine ait sırları vardı; ancak bazı sırlar diğerlerinden çok daha karanlıktı. Birinin onları teker teker öldürdüğü bu adada mahsur kalan Darkerlar, sular çekilip her şey gün yüzüne çıkmadan önce hem bu gizemle hem de geçmişteki sırlarıyla hesaplaşmak zorundaydı. "Şeytan aslında görmemiş gibi yapan gözlerdi ve duymamış gibi yapan kulaklardı. Şeytan aslında sendin, bendim ve hepimizdik." Alice Feeney, 21. yüzyılda gizem ve gerilim türlerinde yazan bir İngiliz romancıdır. Feeney, yazar olmadan önce on beş ya da on altı yıl boyunca BBC'de yapımcı ve gazeteci olarak çalışmıştır. Bu işe 21 yaşında başlamış ve One O'clock News programının yapımcılığının yanı sıra muhabirlik, haber editörlüğü, sanat ve eğlence programlarının yapımcılığını da üstlenmiştir. İlk romanı Sometimes I Lie'ı 30 yaşındayken, boş zamanlarında ve işe giderken trende yazmaya başladı. Faber Akademi yazarlık kursuna katıldı, kitabı ve kursu yaklaşık aynı zamanda bitirdi. 2019'da Fox, Sometimes I Lie'ın televizyon haklarını satın aldı ve Kasım 2019'da Feeney hayranı Sarah Michelle Gellar'ın başrolde olduğu bir televizyon dizisi projesi ortaya çıktı. Kitabı uyarlaması için Robin Swicord ile anlaşıldı ve Ellen DeGeneres ve Jeff Kleeman'ın yanı sıra Gellar ve Swicord yönetici yapımcı olacaktı. 2020'de Jessica Chastain, Kristen Campo ve Endeavor Content, His & Hers'ün televizyon haklarını satın aldı. Rock Paper Scissors kitabı da Netflix'te bir diziye uyarlanacak. DAISY DARKER Alice Feeney Yabancı Yayınları, 2024 Çeviri: Beril Tüccarbaşıoğlu Uğur

  • Erkek kılığında geçen gerçek bir hayat hikayesi

    Özlem Karahan, gençler için otuzu aşkın roman kaleme alan ödüllü yazar Pam Muñoz Ryan'ın geçtiğimiz günlerde Türkçeye çevrilen romanı, Dörtnala Özgürlük üzerine yazdı: "Gerçek bir hikâyeden ilhamla yazılan roman, 1812 ile 1879 yılları arasında yaşamış ve hayatını erkek kılığında geçirmiş, ABD’de oy veren ilk kadın olan Charlotte Darkley Parkhurst'ü anlatıyor." Pam Muñoz Ryan, günümüzde gençlik edebiyatının en üretken yazarları arasında yer alıyor. Şimdiye kadar gençler için otuzu aşkın roman kaleme alan Ryan, bu romanlarıyla aralarında Kirkus Ödülü, NEA’nın İnsan Hakları Ödülü, çoklu kültür edebiyatı alanında verilen Virginia Hamilton Edebiyat Ödülü, PEN Amerika Ödülü ve Pura Belpré madalyasının da olduğu çok sayıda ödülle onurlandırıldı. Eserleri birçok farklı dile çevrildi, dünyanın dört yanında sıkı bir okur kitlesi var. İthaki Çocuk, yazarın daha önce Türkçeye çevrilen Yankı ve Hayalperest adlı romanlarına bir yenisini daha kısa zaman önce eklemiş, Türkçeye Gökçe Yavaş’ın çevirdiği Yarınülkesi adlı romanı geçtiğimiz aylarda okurla buluşturmuştu. Göç ve mültecilik üzerine yazılmış bu güçlü gençlik romanının ardından yayınevi arayı çok açmadı, Ryan’ın klasikleşen bir başka eserini daha literatüre kazandırdı. Orijinal dilinde ilk baskısı 1998 yılında yapılan ve Brian Selznick’in resimleriyle eşlik ettiği Dörtnala Özgürlük, İren Kori çevirisiyle raflarda yerini aldı. Gerçek bir hikâyeden ilhamla yazıldı Dörtnala Özgürlük, Ryan’ın gerçek bir yaşam öyküsünden yola çıkarak yarattığı bir roman olma özelliği taşıyor. Romanın ana karakteri olan Charlotte, gerçekte 1812 ile 1879 yılları arasında yaşamış olan Charlotte Darkley Parkhurst. Romanda işlenen karakteri ve anlatılan hikâyeyi odağımıza almadan önce, bundan iki asır önce yaşamış Charlotte’un hayatına biraz yaklaşalım. Bu hayatı romana konu olacak kadar “sıra dışı” kılan şey, namı diğer “Tek Göz Charlie”nin (“Şaşı Charlie” ve “Altı Atlı Charlie” olarak da biliniyordu) hayatını erkek kılığında geçirmesidir. Kadınların hiçbir haklarının olmadığı, onlardan ömürlerini erkeklerin gölgesi, vefakâr bir eş ve anne olarak türlü fedakârlıklarla, çoğunlukla da mutfakta geçirmelerinin beklendiği günlerde, büyümekte olduğu yetimhaneden kaçarak hayallerinin peşine düşen bir kadındı o. “Altına hücum günlerinin ünlü arabacısı” olarak bölgede kısa sürede ün yaptı, en tehlikeli yolların en güven veren sürücüsü oldu. O sıralarda Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) kadınların oy hakkı yoktu ama herkesin (devletin bile) erkek sandığı Charlotte, “Charles Darkley Parkhurst” adıyla da olsa oy kullandı. Böylece tarihe ABD’de oy veren ilk kadın (3 Kasım 1868 tarihinde) olarak geçti. Onun aslında bir kadın olduğu ancak öldüğünde ortaya çıktı. Ölene kadar bir erkek olarak yaşadığını, hiç evlenmediğini ve sırrını açıklamadığını biliyoruz. Ancak ne kayıtlar ne de Charlotte’un hayat hikâyesinin peşine düşüp bu hikâyeden ilhamla bir roman ortaya çıkaran yazar, onun neden bir erkek kılığında hayatını sürdürdüğünün yanıtını net olarak veremeyecektir. Kendisini gerçekten erkek olarak hissettiği için mi yoksa iliklerine kadar arzuladığı, peşinde bir ömür sürdüğü özgürlüğe bir kadın olarak ulaşmasının imkânsız olduğu zamanlarda yaşadığı için mi? Charlotte’un Charlie’ye dönüşmesi Gelelim romana… Romanın çıkış noktası, ana karakterin gerçek yaşam öyküsüyle örtüşüyor. Annesi ve babasını bir kazada henüz bebekken kaybeden ve bu nedenle yetimhanede büyüyen Charlotte, bu yetimhanedeki tek kız yetimdir. Evlat edinmek için ne zaman bir aile gelse Charlotte’ı gizlerler çünkü o, yetimhanenin mutfağında “gelecek vadetmektedir” ve dolayısıyla yetimhane çalışanları, nadir bulunan bir “yetim kız”ı bir aileye “kaptırmamak” için onu herkesten saklar. Kendini bildi bileli atlara, özellikle de onların özgür ruhlarına hayran olan Charlotte, yetimhanedeki tek ve en yakın arkadaşı Hayward’ın evlat edinilmesinin ardından, bir gece gözünü karartır ve yetimhaneyi terk eder. Bundan sonrası onun için tamamen yabancı olduğu bir dünyada, erkek kılığında yaşamak ve herkesi erkek olduğuna inandırmak, hayatındaki en büyük hayali olan kendi arsasını alma planını gerçekleştirebilmesi için gereken parayı biriktirebilmek ve tüm bunları yaparken yetimhane yetkililerine yakalanmamayı da başarmaya çalışmakla geçecektir. Eski adıyla Charlotte, yeni adıyla Charlie artık bir şehirden diğerine, bir işten bir başkasına, bir tehlikeden ötekine yaşadıkları boyunca hem daha cesur hem daha güçlü hem de daha “bilgin” birine dönüşürken hayallerinin peşinden yürümeyi asla unutmayacaktır. Oldukça yavaş bir biçimde başlayıp zamanda sıçramalarla ve daha hızlı bir ritimle devam eden Dörtnala Özgürlük’te yazar sade ve yalın bir anlatım kullanmayı tercih etmiş. Dilin bu “yormayan” kullanımı sayesinde hikâye daha akıcı hale gelirken sinematografik üslup da daha belirginleşerek romanın atmosferini bir seviye daha güçlendirmiş diyebiliriz. Tarih, kurgu ve feminist bakış bir arada Ryan, tüm teknikler özellikler bir yana, sadece konusuyla bile oldukça güçlü ve dikkat çekici bir hikâyeyi okuruyla paylaşıyor. Bir kere Dörtnala Özgürlük, günümüzde hâlâ özgürlük için büyük mücadeleler veren kadınların bundan çok da uzun olmayan bir süre önce nasıl da yok sayıldığını, o günlerde kadın olmanın nasıl zorlukları sırtlamak anlamına geldiğini gösteriyor olması açısından önem taşıyor. İlhamını gerçeklerden almasıyla tarihsel bir misyon da yüklenen roman aynı zamanda dönemin toplumsal yapı ve normlarıyla ilgili verdiği bilgilerle de okurun ufkunu açmaya niyetli bir roman. Bunlara ek olarak romanın atlarla ilgili verdiği bilgilerle de dikkat çektiğini söylemek mümkün. Sonuç olarak Dörtnala Özgürlük sadece gençlerin değil, tarihsel kurgu ve hatta feminist edebiyat okurlarının da severek okuyacakları bir roman olma iddiasında diyebiliriz. DÖRTNALA ÖZGÜRLÜK Pam Muñoz Ryan İthaki Çocuk, 2024 Çeviri: İren Kori Resimleyen: Brian Selznick Tür: Roman 144 s.

  • İletişimin ABC'si

    Uluslararası çoksatan yazar ve zihin uzmanı Derek Borthwick, İletişimin ABC'si adlı kitabında, 25 yıllık uygulamalı deneyimlerini nörobilimin en son verileriyle birleştiriyor ve bizlere usta bir iletişimci olma yolunda benzersiz bir yaklaşım sunuyor. Herkesle, her yerde, her Zaman ve her durumda konuşabilmenin sırları nelerdir? Bunu bir kez keşfettiğinizde, hayatınız bir daha asla eskisi gibi olmayacak. Bu kitap sadece bir iletişim kitabı değil. Bir ipucu kitabı da değil. Bu, herhangi biriyle, herhangi bir yerde ve durumda konuşabilmek için geliştirilmiş nihai bir iletişim sistemidir. Uluslararası çoksatan yazar ve zihin uzmanı Derek Borthwick, İletişimin ABC'si adlı kitabında, 25 yıllık uygulamalı deneyimlerini nörobilimin en son verileriyle birleştiriyor ve bizlere usta bir iletişimci olma yolunda benzersiz bir yaklaşım sunuyor. Bu kitapla birlikte her türlü konuşmanın kontrolünü güçlü bir şekilde ele almayı öğrenmiş olacaksınız. Güçlü tekniklerle ve takip etmesi kolay adımlarla birlikte iletişim becerilerinizi zirveye taşımaya var mısınız? Derek Borthwick, bir zihin, ileri iletişim ve iş uzmanıdır. Kendisi çok satan bir yazar, uluslararası eğitmen ve koçtur. Satış ve pazarlama alanında geniş deneyime sahiptir ve FTSE 100 şirketlerine yardımcı olmak da dahil olmak üzere dünyanın en büyük şirketlerinden bazılarıyla çalışmış ve 1 milyar doların üzerinde satış gerçekleştirmiştir. Derek, İskoçya'nın en iyi üniversitelerinden bazılarında kendi yöntemleri üzerine dersler vermiştir. İLETİŞİMİN ABC'Sİ Derek Borthwick Mona Kitap, 2024 Çeviri: Ömer Faruk Yıldız Tür: Kişisel Gelişim 212 s.

  • Dünyanın gerçek gizemi görünmeyende değil, görünende!

    Soner Yalçın'ın yeni kitabı: Tağut - Kutsal Aldanışın Soyağacı, okuruyla buluşmaya hazır. Kimi Sion Liderlerinin Protokollerine… Kimi Cizvitler’in Gizli Talimatlarına… Kimi Barnabas İncil’ine… Kimi Altın Şafak Hermetik Cemiyeti’ne… Kimi Fransız Devrimi’ni İlluminati’nin gerçekleştirdiğine… Kimi Titanik’i masonların batırdığına… Kimi Yahudi bankerlerin Marks’ı solun içine soktuğuna… Kimi Nazilerin tasarladığı UFO ile Hitler’in kutuplara kaçtığına… Kimi Atatürk’ü masonların zehirlediğine inanıyor. Oysa: Dünyanın gerçek gizemi görünmeyende değil, görünende! Görmek isteyenlere yazdım. KUTSAL ALDANIŞIN SOYAĞACI Günümüzde farklı olanı incitmemek adına gerçekleri yazmak zorlaştı. Bu kitap politik doğruculuk ile hesaplaşıyor. Kullanışlı siyasi görüşlerin ve kişilerin üzerindeki perdeyi kaldırıyor. Tüccar aydınlar ile hesaplaşıyor. Ve Soner Yalçın yine saldırıların hedefi olacak bir araştırmaya imza atıyor. TAĞUT Soner Yalçın Kırmızı Kedi Yayınevi, 2024 Tür: Araştırma 352 s.

  • Yaratıcılık Ritüelleri 25 / İsmail Güzelsoy: "Hikaye esastır, onu iyi anlatmak ve lezzetli kılmak…"

    "Sabah çocukluktur, öğleden sonra ergenlik, akşam olgunluk çağı, geceyse yaşlılık… Ben olgunluk çağında kendime geldiğime inanıyorum. O yalnızlık hali, günü geride bırakıp günlük gailelerden arınmışlık güzel bir başlangıç noktası." Semrin Şahin Yaratıcılık Ritüelleri'nde bu hafta İsmail Güzelsoy'u ağırlıyor. Yaratıcı sanatlarda akışta kalmanın, kendimizi yaratma anının içinde tutarak, sürüklenmeden kalabilmenin ne kadar zor olduğu bilinen bir gerçek. Bizi “an” a döndürecek bazı küçük totemler, seremoniler, bazı ritüellerin olmasının yaptığımız çalışma üzerinde odağımızı canlı tuttuğuna dair çalışmalar mevcut. Bu anlamda birçok yazarın günlük yazma alışkanlıkları olduğunu da biliyoruz. Yazmaya başlamadan önce yaptığınız ritüeller var mı? Eğer bir roman üzerine çalışıyorsam, genelde bir ya da birkaç müzik eseri seçip el altında tutuyorum. O eser, romanın ruh haline uygun olmalı tabii, ki yazmaya başlamadan önce o havaya girebileyim. Bunu Saf romanından beri uyguluyorum, işimi kolaylaştırıyor. Bir anlamda romanın ruh halini şifreliyor bu melodiler. Bunun dışında bazı romanlarda, dönem eşyalarından örnekler bulabilirsem masamda tutuyorum. Değmez romanında, o dönem kullanılan bir çakmak bulmuştum, hâlâ saklarım. Bazen bir fotoğraf, gravür, çizim vs. o ruh haline girebilmemi kolaylaştırıyor. Böyle şeyleri ulaşılır bir noktada tutmayı tercih ediyorum tabii. Her zaman bir nesne olmayabilir bu andaçlar. Gravürlerden ya da kendi yaptığım çizimlerden de yararlanıyorum. Dr. Seuss olarak bilinen yazar ve illüstratör Theodor Seuss Geisel, geniş bir şapka koleksiyonuna sahiptir. İlham gelmediğinde, dolabının başına gider, koleksiyonundan seçtiği bir şapkayı takar ve fikir bulmayı beklermiş. Ne hikmetse mutlaka parlak bir fikirle şapkayı başından çıkarırmış. Siz yaratım tıkanması yaşıyor musunuz ve bu tıkanmayı aşmak için neler yapıyorsunuz? Yaratım tıkanması yaşadığım söylenemez. Yaratım tıkanması varsa, söyleyecek sözünüz yoktur, yazmak zorunda değilsiniz, oturup beklersiniz. Çok mu dangul dungul bir düşünüş bu? Benim sıkıntım başka. Bir romana birkaç ay çalıştıktan sonra, orada söyleyecek çok sözüm olmadığını anlayıp çark ettiğim oluyor. Böyle bir şey yaşadığım zaman doğal olarak şevkim kırılıyor. Bir süre boşlukta salınıp durduktan sonra, başka bir proje geliveriyor aklıma. Eğer gelmezse zorlamam kendimi. Yani ille de bir şey yazayım ama ne yazayım, şeklinde özetlenecek bir durumum yok. Yaratıcı çalışmalar yaparken hiç engellerle (iş ortamı, zamansal sorunlar, yazdıklarınızın görünür olmaması gibi engellerle) karşılaştınız mı? Bu engellerle nasıl mücadele ettiniz? Tam aksine sizi destekleyen ve yolunuzu açan kişiler oldu mu? İnsanoğlu, diye kestirme bir cevap verebilirim. Kentin göbeğinde yaşayınca doğal olarak 17 milyon insanın siz o romanı yazmayın diye parayla tutulmuş figüranlar olduğuna inanmaya başlıyorsunuz. Sonra kendinizi ve kent halkını fazla önemsediğinizi fark edip gece yazmayı deniyorsunuz. Benim hikayemin özeti böyle. Hava kararmadan hemen hemen hiçbir şey yazdığımı hatırlamıyorum. Gündüzler self-editing yolculuğu, geceler yaratım… Destek veren yakınlarım var tabii ki ama roman söz konusu olduğu zaman destek çok sınırlı, yani yardım almak isteseniz de, yardım vermeye candan hazır olan birileri olsa da masanın başına yalnız oturmak zorundasınız. Danışabilirsiniz, tartışabilirsiniz, ki bunlar da yabana atılmayacak yardımlar. Yazmaya başladığınız dönemdeki duygularınızla şimdi hissettikleriniz aynı mı? Bu süreçte yazarlığınızda nasıl yol aldınız? Yazmaya başladığım ilk yıllarda bir sınav gibi yaşıyordum bu süreci. Okurun beni sınava tabi tuttuğunu zannediyordum galiba. Olabildiğince üst perdeye çıkmam gerektiği gibi bir algı çarpılması vardı bende. Sonraları hikayeme odaklanmam gerektiğini anladım. Hikaye esastır, onu iyi anlatmak ve lezzetli kılmak… Okur sizin ne kadar iyi yazar olduğunuzla ilgili değildir, sizin hikayenizi izler. Ya da öyle olduğuna inanmak zorundasınız. Yazar Julia Cameron “Sanatçının Yolu” adlı kitabında yazarların güçlerini toplamaları için sabah sayfalarından söz eder. Sabah uyanır uyanmaz yazmayı tavsiye eder. Siz sabah mı yoksa gece mi yazıyorsunuz? Yazma rutininiz nedir? Yazarken elinizin altında tuttuğunuz kitaplar var mı? Sabah yazmak işkence. Evimin önü belediye otobüslerinin manevra alanı. Gürültü tahammül edilir gibi değil. Dedim ya, akşamları yazmayı tercih ediyorum. Kırsal bir alandayken, tatil beldelerinde filan gündüz yazabildiğimi fark etmiştim. En azından öğleden sonra… Ama sabah yazmak da ne ya! Çok saçma gelir bu bana. Yaşanan gün bir insanın ömrü gibidir. Sabah çocukluktur, öğleden sonra ergenlik, akşam olgunluk çağı, geceyse yaşlılık… Ben olgunluk çağında kendime geldiğime inanıyorum. O yalnızlık hali, günü geride bırakıp günlük gailelerden arınmışlık güzel bir başlangıç noktası. Ben yaratmış olsaydım dediğiniz bir yapıt (tablo , öykü, şiir, beste vs…)  var mı? Nedeniyle birlikte bu yapıtın sizin için anlamını açıklar mısınız? Brughel’in tablolarını her zaman kıskanmışımdır. Dünyaya böyle bakabilmeyi, baktığım yerde bunları görebilmeyi çok isterdim. Olağanüstü detaylar, insana sarhoşluk veren hoşluklar var oralarda. Onun haricinde kim olursa olsun, hemen hemen her okuduğum romanda bir sahne karşısında duraksayıp uzunca bir süre düşündüğümü bilirim. Ben olsam bunu nasıl yazardım, diye hesap yapar zihnim. Evet, zihnim diyorum çünkü bilinçli bir süreç değil, içgüdüsel olarak onu hesapladığımı biliyorum. Bazen “Ben bu kadar yükseğe çıkamazdım” dediğimi bilirim. Dosteyevski’yi okurken bu anlamda kahroluyorum tabii. Bunu ben anlatsam, diye zihnimde döndürdüğümde o olgunluğa asla varamayacağımı fark ediyorum haliyle. Bazen tersi de oluyor. Örneğin Anna Karenina’nın sonunu daha iyi yazabilirdim, diye vehmetmiştim. Bunlar değişiyor. Üretim aşamasında egosu şişkin olur insanların. Sanırım herkeste var bu durum. Öyle de olmalı galiba. Böyle zamanlarda üfürüp durursun, ben en iyisini yaparım, filan diye kasılırsın ama tezgahı toplayıp kalkınca edebiyat deryasında bir damla olduğunu anlarsın. Uzun yoldan geldim ama özetlemek gerekirse, iyi yazarların metnini onlarla birlikte yazıyorum bir bakıma. Bu beni besleyen bir süreç, engel olmaya çabalamıyorum. Öğreniyorum çünkü. Edebiyat, eğitimi hiçbir zaman bitmeyen meşgalelerdendir. Hiçbir zaman usta olamayacağımızı bildiğimiz bir tezgahtayız çünkü. İyi metinler her zaman o karmaşık duyguları hissettirecektir bize.

  • Rus edebiyatının en ünlü aşk hikâyelerinden: İlk Aşk

    Uluslararası üne erişen ilk Rus ya­zar İvan Turgenyev’in kaleme aldığı ve yazarın kişisel yaşamından belirgin izler taşıyan İlk Aşk, Can Yayınları Kısa Klasikler serisinde okurla buluşuyor. İlk aşk deneyimi ve yürek parçalayan bir gerçeğin keşfiyle kırılan romantik hayaller üzerine unutulmaz bir öykü olan eser, Rus edebiyatının en ünlü aşk hikâyelerinden biri olma özelliğinde. İvan Turgenyev’in, 21 yaşında bir genç kadınla 16 yaşında bir çocuğun aşk hikâyesini kaleme aldığı kitap, 19. yüzyıl Rusya'sının gücünü kaybetmekte olan aristokrat çevresinde geçiyor.  Gençlik heyecanı, ilk aşk deneyimi ve romantik hayallerin kırılganlığı üstüne unutulmaz bir uzun öykü olan eser aynı zamanda yazarın kişisel yaşamından belirgin izler taşıyor. Gençlik çağında yaşanan ilk aşkın duygu ve algıların üzerindeki derin etkilerini hassasiyetle ele alan Turgenyev, tutku, zaman ve irade gibi temaları da incelikle işliyor. On altı yaşındaki Vladimir Petroviç ebeveyninin kır evine komşu olan kendisinden yaşça büyük Zinaida’ya âşık olmasıyla birlikte çözümlemekte zorlandığı karmaşık duyguların fırtınasına kapılır. Gönlünü kaptırdığı kadının birçok hayranı olduğunu öğrenen delikanlının gençlik tutkusu çabucak işkence ve umutsuzluğa dönüşür. Yürek parçalayan bir başka gerçeği keşfetmesiyle birlikte uğradığı hayal kırıklığı onu bambaşka birine dönüştürecektir. “Zinaida, bugüne kadar karşılaştığım en etkileyici kadınlardan biri!” Gustave Flaubert İLK AŞK İvan Turgenyev Can Yayınları, 2024 Çeviri: Uğur Büke

  • Zeytin Ağacı çocuklarla tanışmayı bekliyor…

    Leyla Aslan'ın yazdığı, Esma Zülfikar Özyayla’nın resimlediği "ZEYTİN AĞACI Yeryüzü Sofrasının Bilgesi" başlıklı kitap, minik okurların beğenisine sundu. Zeytin Ağacı kadim zamanlardan beri, insanların sevgiyle sarıldığı, gözü gibi baktığı ve barışın simgesi saydığı en eski dostlarından biridir. Yerini severse binlerce yıl yaşar. Bu nedenle ölmez ağaç derler ona canım Anadolu’da. Leyla Aslan, bir doğa aşığı ve bir yaşam savunucusu. Yazdığı çocuk kitapları ve oyunlarıyla gelecek kuşaklar için bir ilham kaynağıdır. Onun metinlerine; toprağa, kurda ve kuşa olan sevgisi damla damla yansır, ete kemiğe bürünür. Bu gönülden akan sözcükler sayesinde, minik okurlar onun kitaplarını her zaman neşeyle okur, okumaya doyamaz. Kitabımız, ne güzeldir sarılmak ölmez ağacının gövdesine cümlesiyle başlıyor. Yürekten damlayan bu sevgi cümlesi bir ağaca, ardından bir ormana dönüşüp yeryüzünün sofrasını kuruyor. Leyla Aslan bu bereketli sofraya şimdi sizi de davet ediyor. Davete icabet etmemek olmaz. Buyurun başlayın kitabı okumaya! ZEYTİN AĞACI Leyla Aslan Yeniinsan Yayınevi, 2024 Tür: Çocuk Kitabı 32 s.

  • Öykü: OKB

    "Ben bilmiyor muyum seni yorduğumu. Fiziksel yorgunluk değil bahsettiğim ha, o da var ama ruhunu yordum hayatımdaki herkesin." Doğan Görmez Arabaya bindiğimizden beri sessizdik. Birden, uykusunda sayıklar gibi konuştu. Ne dediğini anlamadım. Tam konuştuğu sırada tünele girmiştik. Arabanın motor sesi tünelin içinde boğuk boğuk yankılanıyordu. Bir yandan yola odaklanmaya çalışıyor, direksiyonu sıkıca kavrıyor bir yandan da tünelin tavanındaki turuncu ışıkların ön cama vurup hızlıca, sıra sıra arkaya doğru kayışını takip ediyordum. İşte tam o anda konuştu. Kemeriyle oynayıp yerinde kıpırdandı. Montunun hışırtısıyla söyledikleri birbirine karıştı. Kafamı hafif sağa doğru eğerek kulağımı ona yaklaştırdım. Gözlerim kısıktı ve kaşlarım çatılmış haldeydi. Gözlerimi yoldan ayırmadan söylediği şeyi tekrarlamasını bekledim. Bu sefer daha yüksek sesle ve kesin bir ifadeyle konuştu: “Durmamız gerek.” Tünelden çıktıktan sonra uygun bir yer bulup sağa yanaştım. Asfalttan ayrılıp hafif çakıllı bir boş alanda yavaşladım. Lastiklerden fırlayan küçük taşlar arabanın altına sıçrayıp takırdadı. Durdum. Arabanın farları bir yerleri sarı sarı aydınlattı. Çakıllı boşluğun bittiği yerde başlayan koyu kahverengi toprak, birkaç küçük çam ağacı, az ötedeki küçük bir çalılık, oradan buradan fırlayan otlar ve yabani birkaç çiçek… Bir süre ikimiz de arabanın tekdüze motor sesini dinledik. Yanımızdan ve karşıdan birkaç araba geçti. Neden sonra Serdar’a döndüm ve merakla baktım. O da bana döndü. Göz göze geldik. Mahcup bakıyordu. Utana sıkıla konuştu. “Abi hani az önce bir tünelden çıktık ya,” dedi. “Evet,” dedim devam etmesini istercesine. “O tünelin adı Tekkebak. Uzunluğu da 170 metre. Tünele girmeden önceki tabelada öyle yazıyordu.” Söylediklerini sabırsızlıkla dinliyordum. Bunu nereye bağlayacağını merak ediyordum. Gözlerini yere indirdi, arabanın konsolunda gezdirdi. Yutkunup devam etti. “Bir önceki tünel çok uzundu. Tünelin adını da hatırlıyorum. Nefise Akçelik. Ama 3805 metre mi yoksa 3905 metre mi onu hatırlayamıyorum. Kafam karıştı. Geri dönelim, o tabelayı görmem gerekiyor. O tabelayı görmezsem kaza yapabiliriz.” Bildik cümlelerdi bunlar, daha önce benzerlerini duymuştum. Sinirlendim elimde olmadan. Derin bir nefes aldım. Sakinleşmeye çalıştım. “Serdar ne olur başlama yine. Bak gecenin bir saatinde kalktık köye gidiyoruz. Arabayı al, sen git dedim. Olmaz yanımda biri olmalı, tek gidemem dedin. Çıktık yola. Bak neredeyse üç saattir yoldayız. Köye varmak üzereyiz. Şimdi o tünele dönmek için bir sonraki sapağa kadar gideceğiz, geri döneceğiz. Bir sürü zaman kaybı. Hem internetten bakalım, kesin yazıyordur tünelin kaç metre olduğu. Hadi Serdar, çıkar telefonunu da bakalım he?” Ben bunları söyledim ama tabii ki Serdar’ın ikna olacağı yoktu. Umutsuzca başını iki yana salladı. “Olmaz abi, biliyorsun tabelayı görmeliyim.” dedi. Direksiyona yapıştım, gaz pedalına yüklendim. Yaklaşık yarım saat gittikten sonra sapaktan geri döndüm. Hiç konuşmadan yol alıyorduk. Sinirlendiğimi anladığı için sessiz kalmayı tercih ediyordu. Benim de konuşma isteğim yoktu zaten. Bir an önce köye gidip, işimizi halledip eve dönmek istiyordum. Bir süre daha ilerledikten sonra Serdar’ın bahsettiği tünel göründü. Tünele yaklaşınca iyice yavaşladım. Tabela da göründü. Serdar biraz öne eğildi, dikkatlice baktı tabelaya. NEFİSE AKÇELİK TÜNELİ 3805 metre. “Tamam,” dedi yüzünde çocukça bir gülümseme belirirken. “3805 metreymiş,” deyip arkasına yaslandı. Koltuğa yayılıp rahatça oturdu. Hızlandım. İleriki sapaktan tekrar köy istikametine döndüm. Bir saatten fazla zaman kaybetmiştik. İlerledikçe uykum geliyordu. Köye az kalmıştı. Alelade bir benzinlikte durdum. “Tuvalete gideceğim. Geliyor musun?” dedim. Arabada oturacağını söyledi. Arabadan indim. Hava soğuktu. Montuma sıkıca sarındım. Ortalıkta kimsecikler yoktu. Doğrudan benzinliğin market ve tuvalet bölümünün olduğu tarafa yöneldim. Otomatik cam kapı, önümde iki yana gürültüyle açıldı. Market, küçük iki içecek dolabıyla bisküvi, çikolata, kraker, cips gibi atıştırmalıkların sıralandığı tozlu raflardan ibaretti. Tezgâhta kollarını kavuşturup başını kollarına gömmüş gençten bir adam kapının sesiyle irkildi. Başını kaldırıp bana boş boş baktı. Gözleri kan çanağı gibiydi, alnında montunun bilek kısmının lastik izi vardı. Başımla selam verip tuvaleti işaret ettim. Yavaşça gözlerini yumup açtı. Başını tekrar kollarına gömdü. Tuvalet kısmını marketten ayıran kapıyı açıp içeri girdim. Serdar’ın arabadan inse bile tuvaleti görür görmez gerisin geri döneceğini düşündüm. Pisuvar ağzına kadar sidik doluydu. Onu kullanamazdım. Dışarıya açılan, tavana yakın küçük pencere tamamen açık olmasına rağmen içerideki koku dayanılır gibi değildi. Pencereden giren soğuk hava da cabasıydı. Yerdeki beyaz fayansların arasındaki derzler kapkara olmuştu. Açık kalmış bir musluktan tıslama halinde incecik bir ses geliyordu. Tuvalet bölümünün içindeki iki kapıdan birini dirseğimle itip içeri girdim. Koku  burada daha da yoğundu. İşimi hızlı hareketlerle halledip her tarafı sararmış lavaboda ellerimi güzelce yıkadım. Tuvaletteki belki de tek iyi şey sabunluğun ağzına kadar dolu olmasıydı. Tuvaletten tekrar market bölümüne geçtim. Kasadaki adam hâlâ uyuyordu. Kendimi dışarı zor attım. Titretici bir soğuk yüzüme çarptı. Gecenin soğuğu insanın içine işliyordu. Benzinliğin uzak bir köşesine geçip sigara içmeye başladım. Arabayı Serdar’ın olduğu taraftan, yandan görüyordum. Yirmi metre kadar uzağımdaydı. Serdar, kafasını önüne eğmiş oturuyordu. Mavimsi bir ışık yüzünü aydınlatıyordu. Telefonda bir şeylere bakıyordu. Ara sıra gülümsediğini görebiliyordum. Tıraşlı yüzü onu olduğundan daha küçük gösteriyordu. Benim gibi kirli sakallı değildi. Sana sakal yakışıyor; benim suratım ablak, bana yakışmıyor dediği geldi aklıma. Sakalı ben de kendime yakıştırıyordum ama erkenden beyazlayan saçlarım beni otuzlarımın sonunda değil de elliye merdiven dayamış gösteriyordu. Aramızdaki yaş farkı beşten on beşe çıkıyordu böylece. Ben bunları düşünürken Serdar’ın yüzündeki ışık söndü. Etrafına bakındı sıkıntıyla. Beni gördü, göz göze geldik. Sigaramı gösterdim, başını aşağı yukarı birkaç kez salladı. Bir yandan olduğum yerde küçük küçük adımlar atıp ısınmaya çalışıyor bir yandan da sigaramı güçlü nefeslerle içiyordum. Birkaç fırt daha çektikten sonra sigarayı yere atıp ayağımla ezdim. Dumanı havaya üfleyip arabaya yöneldim. Kapıyı açtım, oturdum. Arabayı çalıştırdım. Tam kemerimi takarken Serdar kapıyı açıp indi. Şaşkın gözlerle onu takip ettim. Benim geldiğim tarafa doğru gitti. Yerdeki sigaraya ayağının ucuyla iyice bastırdı. Bunu birkaç kez tekrarladı. Koşar adım arabaya döndü. Oturdu. Burnunu çekerek konuştu. “Amma soğukmuş ha!” Köye varmak üzereydik. Serdar “Dikkat ettim de bir tabelaya ulaşmamız sekiz veya dokuz saniye sürüyor genelde,” dedi. Ne dediğini anlamadım. “Nasıl yani?” diye sordum. “Hani bu, hangi ile kaç kilometre kaldığını gösteren tabelalar var ya, ne bileyim ya da köprülerin, tünellerin tabelaları… Biz giderken o tabelalardan herhangi birini gördüğüm anda içimden saymaya başlıyorum. Biz tabelaya yaklaşıyoruz, yaklaşıyoruz. Tam biz arabayla tabelanın yanından geçtiğimizde kaç saniye olduğunu tespit ediyorum. Genelde sekiz veya dokuz saniye oluyor. Ama gündüz olsa daha uzun sürebilir tabii. Tabelayı daha ilerideyken görebilirim. Ya da yol çok virajlı olursa daha kısa sürede ulaşırız tabelaya. Ortalama sekiz, dokuz saniye ama bugün rekor on iki saniye. Bir tabelaya on iki saniyede ulaştık. Gözlerimi yoldan bir iki saniyeliğine ayırıp Serdar’a baktım. Bunları, çok zor bir işi halletmiş gibi şevkle, karmaşık bir olaya mükemmel bir çözüm bulmuş gibi mutlulukla anlatıyordu. Yüzünden neşe saçılıyordu konuşurken. “Yorulmuyor musun, Serdar?” dedim neşesini bölerek  “bunları düşünürken.” Yüzü düştü birden. O çocuk heyecanı yüzünden silinip gitti. “Yoruluyorum abi,” dedi ağlamaklı. “Hem de çok yoruluyorum. Kendim de yoruluyorum. Etrafımı da yoruyorum. Farkındayım. Karımı yoruyorum, çocukları yoruyorum, seni yoruyorum. Herkesi yoruyorum. Bak saatlerdir yoldayız. Yatağından kalktın da benimle yollara düştün. Ben bilmiyor muyum seni yorduğumu. Fiziksel yorgunluk değil bahsettiğim ha, o da var ama ruhunu yordum hayatımdaki herkesin. Biliyorum abi, farkındayım her şeyin. Ama elimde değil, sen de bunu biliyorsun. Engel olamıyorum kendime. Psikoloğa da gittim, biliyorsun. Olmuyor, aşamıyorum abi. Yoruldum tabii, yorulmam mı hiç. En çok da insanları yormaktan yoruldum.” Sustum, bir şey diyemedim. O da sustu. Hava aydınlanmaya başlamıştı. Ufuk çizgisinde beliren beyazımsı ışık önce kırmızıya sonra da turuncuya dönmeye durdu. Ana yoldan köye gidilen ara yola saptık. Birkaç kilometre daha ilerledikten sonra köye girdik. Çamlar, akasyalar, söğütler, yolun iki yanında sıralanmıştı. Sabahın ilk ışıklarıyla aydınlanan yeşillikler pasparlak uzanıyordu önümüzde. Köyün girişindeki evlerde hiç hareketlilik yoktu. Herkes uykusundaydı. Sadece mezarlığın hemen yanındaki evin üst katındaki perde belli belirsiz dalgalandı. Sonra o ev de diğerleri gibi kıpırtısız bir sessizliğe gömüldü. Mezarlığın kapısına gelince durdum. Serdar’a dönerek “İşte geldik,” dedim. Kemerini hemen çözdü. Arabaya bindiğinden beri ayağının dibinde duran poşeti aldı, açtı. İçinden boya fırçası ve küçük bir boya kutusu çıkardı. Arabadan indi. Ben de oflaya puflaya indim arabadan. Bu kadar yolu boşuna geldiğimizden adım gibi emindim. Arabadan iner inmez ıslak çimen ve ot kokusunu duydum. Hava geceki kadar olmasa da soğuktu. Serdar mezarlığa çoktan girmişti. Elinde boya kutusu ve fırçayla annemle babamın mezarına doğru seğirtti. Ben de peşinden gittim. Mezarlık köyde ağaçların en sık olduğu yerdeydi. Mezarlıkta bütün bitkilerin üstü çiy doluydu. Saksağanlar, eski bir makinenin dişlilerinden çıkan düzensiz çalışma sesini andıran sesleriyle dallardan dallara uçuyor; siyah beyaz renkleriyle göz kamaştırıyordu. Yürüdükçe sabahın taze havası ciğerlerime doluyor ve her adımda kendimi daha dinç hissediyordum. Annemle babamın yan yana olan mezarlarını uzaktan gördüm. Serdar, mezar taşlarının başında elinde kutu ve fırçayla dikiliyordu. Öylece, heykel gibi bakıyordu sadece. Tek bir kası bile hareket etmiyordu. İyice yaklaştım. Mezar taşları sapasağlam duruyordu. Üzerlerindeki yazılar da simsiyah parlıyordu. Yazılarda ne bir boya atması ne bir solma vardı. İlk günkü gibiydi. Beni fark edince uykudan uyanır gibi oldu Serdar. Kendine geldi. Çenesiyle mezar taşlarını işaret ederek “Baksana gerek kalmadı,” dedi. “bunları boşuna getirmişim,” diye ekledi elindekileri biraz havaya kaldırıp. Bu söylediğini duyunca sinirlendim. “Yani buraya boşuna gelmedik de elindekileri boşuna getirdin öyle mi?” dedim sesimi yükseltip. “Ne bekliyordun Serdar? Daha iki ay önce buradaydık. Çoluk çocuk hep beraber piknik yaptık evin önünde. Sen yine eline aldın boyayı, fırçayı. İkisinin de mezar taşındaki yazıları güzelce boyadın. Elindeki boyaya dünyanın parasını vermiştin. En kalitelisini almıştın. Hem de kaçıncı kez. Ne yağmurdan ne kardan etkilenir o boya, yıllarca çıkmaz. Sen de biliyorsun bunu. Sen burada mezar taşlarındaki yazıları boyarken biz de evi topladık, temizledik. Kapattık evi, buradan hep birlikte mutlu ayrıldık. Daha iki ay oldu Serdar, iki ay.” Konuştukça sinirim yatışacağına artıyordu. Yanaklarımın, kulaklarımın kıpkırmızı kesildiğini hissedebiliyordum. Durduramıyordum kendimi. “Düştük yollara, geldik. Neymiş, ya boyalar çıktıysa. Çıksın ulan çıksın. Ne olur çıkarsa? Saatlerce yol tepmeye değer mi buraya kadar?” Ben konuştukça Serdar başını önüne eğdi. İki damla yaş süzüldü yanaklarına. Elindekiler yere düştü. Boya kutusunun eğreti duran kapağı açıldı. Boya aktı otlara. İki üç karışlık alan yeşilden siyaha döndü hemencecik. Serdar hiçbir şey söylemeden mecalsiz adımlarla arabaya doğru yürüdü. Ben orada öylece kaldım. Ayakta bekledim birkaç dakika. Zaman geçtikçe üzerine çok gittiğimi düşünmeye başladım. Hak etmedi bunu ama ben de insanım, bir yere kadar dedim kendi kendime. Babamla annemim mezarını çevreleyen mermerin kenarına oturdum sonra. Bir sigara yaktım. Yavaş yavaş içtim. Gelmişken dualarını okudum. Çıktım mezarlıktan. Serdar arabada oturuyordu. Küskün, dalgın bir hali vardı. Öylece dışarıyı izliyordu arabanın camından. Kapıyı açtım. “Buraya kadar gelmişken şu eve bir uğrayayım. Evi havalandırayım geliyorum,” dedim. “Olur,” dedi kafasını hiç benden yana çevirmeden. Dönüş yolunda hiç konuşmadık. Serdar yolun çoğunda uyudu. Benim de iyice uykum gelmişti. Bir an önce eve varmak istiyordum. Önce Serdar’ı evine bırakacaktım. Onun evinin olduğu sokağa girince uyandı. Esnedi, gerindi. Öğlen olmak üzereydi. Evin önünde durdum. Tam inecekken aniden bana döndü. Gözleri fal taşı gibi açıldı. Büyük bir heyecanla hızlı hızlı sordu: “Abi kapıyı kilitledin mi?” Şaşırdım. Neyden bahsettiğini anlamadım. “Ne kapısı oğlum?” diye sordum. “Köydeki evin diyorum, kapısını kilitledin mi?”

  • Türkiye’nin medeni haline dair keyifli bir taşlama...

    Gürgen Öz’ün kara komedi unsurları taşıyan, eleştirel bir biçimde karakterler üzerinden Türkiye gündemini ele alan ve problemleri tartışan bir üslupla yazmış olduğu romanı Garip Bir Yer, raflardaki yerini aldı. Her şeyin yolunda gittiğini sandığı sıralarda eşinden boşanmanın bunalımıyla olacak ki etrafındaki tüm olumsuzlukları üstüne çekmeye başaran Tarık, Türkiye gündeminin kendi zihnindekinden farklı bir noktada olduğu gerçeğiyle yüzleşir. Tüm bunların yanında işlerinin aksaması ve eskisi kadar kazanamaması da canını sıkar. Üstüne üstlük bu süreçte kızına daha iyi bir hayat sunabilmek adına yazlıkta eski eşiyle birlikte aldığı ikiz villalardan birinin satışını konuşmak üzere bir akşam yemeğinde eski eşi ve hukuk profesörü sevgilisiyle bir araya gelir. Gürgen Öz’ün kara komedi unsurları taşıyan, eleştirel bir biçimde karakterler üzerinden Türkiye gündemini ele alan ve problemleri tartışan bir üslupla yazmış olduğu romanı Garip Bir Yer Masa Kitap etiketiyle raflardaki yerini aldı. “Herkesin birbirini ezmeye çalıştığı ve bir kısırdöngü halinde ezildiği için de intikam aldığı bir yerdi burası. Bu gerilim hiç bitmiyordu. Hayatın her anında ve her köşesinde, saklandığı yerden çıkıveriyordu insanların karşısına. Kadın erkek, çoluk çocuk fark etmeden, bir veba gibi yayılıyordu zihinlerde.” “Gerçek kalmak... Çoğu kişinin yaptığı gibi yalanlara inanmayı seçip kendinden vazgeçmemek, insanlara dayatılan bu arzulara ve hırslara teslim olmamaktı.” Zengin ve havalı iş insanı Tarık, eski eşi, eski eşinin yeni sevgilisi ve genç bir eskort... Ülkenin değişen, dönüşen, gittikçe garipleşen zihniyeti içine sıkışmış ve bocalamakta olan bu dört karakter şimdi uzun bir akşam yemeğinde bir araya gelecek, hiç tahmin etmedikleri bağlar nedeniyle trajikomik bir yüzleşme yaşayacaklardır. Gittikçe garipleşen ülkede, her biri kendince çıkış yolları arayan bu dört karakter, bu uzun gecede, yetmezmiş gibi bir de son derece değişik bir garsonla mücadele etmek zorundadır. Gürgen Öz’ün Türkiye gündemine dair, hepimizin zaman zaman yaşadığı absürt durumları, mantıksızlıkları, zihniyet problemlerini ve sıkışmışlıkları kara komedi tarzında kaleme aldığı bu romanda, her okuyucu yer yer kendinden bir parça bulurken bazen trajikomik hallere gülecek bazen de gerilmeden edemediği sürükleyici bir hikâyenin içine dalacak. Sisteme dair keyifli bir taşlama olan Garip Bir Yer, siz okuyucularla dertleşecek. GARİP BİR YER Gürgen Öz Masa Kitap, 2024 Tür: Roman

  • Bir acılı kadının ressam hâli: Frida

    tan doğan, Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón üzerine yazdı. “Yaşamı, insanları çok seviyorum; yaşamak istiyorum. Ölümden korkmuyorum. Ama acıya gelince... Hayır, acıya dayanamıyorum. ” ________________________________ “Derdimin Dermânı Kadınım”a… “Merhaba Dünya !” ve “ Merhaba 7 Temmuz !” Meksika’da -Mexico City’nin güneyinde Coyocan’da-, Wilhelm Kalho adında bir Macar Yahudisi olan ve fotoğrafçılıkla geçimlerini sağlayan babasıyla, Matilde Calderon Gonzales adında ve İspanyol-Meksika yerlisi/melezi olan annesinin dört kızından üçüncüsüdür karakaşlı-karagözlü Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón. 1907’nin Temmuz ayının 6’sında, -dış duvarı mavi boyalı olduğundan- “Mavi Ev”de doğsa da, ileriki yıllarda, “Merhaba Dünya!” dediği günü, “Meksika Devrimi”nin gerçekleştiği “7 Temmuz 1910” tarihi olarak benimser ve duyurur -bu kez- tüm dünyaya… Sorunların ve Acıların Yumağında Bir Kız Çocuğu Frida doğar, annesi hastalanır ve -“anne-çocuk birlikteliği”ni, paylaşımını, sevgisini yaşayamadan- ölür. Emzirme ve “annelik” görevini, “bir Kızılderili sütanne”nin üstlenmesi sağlanır ki, bu olgunun “Çocuk Frida”yı duygusal bağlamda olumsuz olarak etkilediği, yıllar sonra ortaya serilir -davranışlarında, sözlerinde, seçimlerinde, özellikle de resimlerinde sergilenir… (Günlüğünde sütannesini -tüm inceliğine karşın- çıkarcı ve acımasız olarak nitelerken, babasını sevgi dolu, sorunlarına anlayışla yaklaşan, çalışkan ve eksiksiz bir insan olarak anlatır. -O da, en akıllı ve küçümen kızı olarak, babasının gözbebeğidir.) Çocukluk sorunlarının başında “annesizlik” gelse de, sonrasında, bir bacağının kısalığına ve incelmesine neden olacak, “acımasız çocuklar”ca tahta bacak Frida” diye alaya alınacak, bu yüzden hep uzun etekle dolaşma gereğini duyuracak “çocuk felci”ni geçirir -6 yaşından sonra… (Ne ki bu yaşını “7” diye değiştirmez, doğum gününde olduğu gibi…) Erkek çocuk gibi büyür Frida ve -üç kız kardeşine karşın!- hep erkek çocuklarla arkadaş olur. Okul yıllarında da arkadaş seçimini erkeklerden yana kullanır. Geçirdiği sayrılığın etkisinden sıyrılamaması, tıp öğrenimine yönelmesini sağlar ve Mexico City'deki -dönemin en iyi eğitimini veren- “Ulusal Hazırlık Okulu”nun “Tıp Eğitimi Bölümü”ne kabul edilen ilk genç kız öğrencilerden biri olur. Öğrencilik yıllarında sanat, yazın/edebiyat ve felsefe alanlarında bilgilenim sürecini yaşarken, ileriki yıllarda Meksika’nın değerli adlarından olacak Alejandro Gomez Arias, Jose Gomez Robleda ve Alfonso Villa’yla okul ve ekin/kültür arkadaşlığını sürdürür. …ve “Bir Başka Büyük Acı” Tarih 17 Eylül 1925’i gösteriyordu, yaşı 18’i… Önce arkadaşı, sonra sevgilisi olan Alejandro Gomez Arias’le eve dönmek için yola çıkmışlardı ve… o zaman dilimini, “Benim zamanımda otobüsler hiç de güvenilir değildi; henüz yeni kullanıma girmişlerdi ve pek rağbet görüyorlardı. Tramvaylar boşalmışlardı. Alejandro Gomez Arias'la otobüse bindim... Kısa bir zaman sonra otobüs ile Xochimilo hattının treni çarpıştı. Tuhaf bir çarpışmaydı bu; şiddetli değil, ağır ve yavaştı, herkesi sarstı. Beni daha da çok sarstı. Önce başka bir otobüse binmiştik. Ama küçük şemsiyemi unuttuğumu görünce, aramak için indik, beni harabe eden otobüse böylece bindik. Kaza bir kavşakta oldu... İnsanın çarpışmanın farkına vardığı, ağladığı doğru değil. Gözümden bir tek damla yaş akmadı ve demir çubuk, kılıcın boğayı delmesi gibi beni deldi geçti” sözleriyle -eğretileme ve alaysama yöntemini kullanıp- hafife alarak anlatsa da Frida, bindikleri otobüsün yolcu tutunma -metalden kalın bir boru- (Alejandro Gomez Arias'a göre, çarpışmadan ötürü tramvaydan otobüse kadar uzanan) çubuğunun karnından girip bel omurundan çıkması, bazı kaburga kemiklerinin ve sağ bacağının kırıklarla dolu olması, hiç de hafife alınacak bir durum olarak görülmemekte. Çok sayıda yolcunun ölümüyle sonuçlanan kaza yerine gecikerek gelen ambulansla hastaneye götürüldüğündeyse, doktorların açıklaması, durumunun ve acısının ne denli büyük olduğunu daha açık-seçik ortaya koymaktadır: Sol omzu çıkmış, omurgası -bel bölgesindeki üç noktadan-, sağ bacağı -on bir yerden-, leğen kemiği -üç yerden-, köprücük kemiği ve kaburgaları kırılmış; dahası, karnının solundan giren çelik çubuk, cinsel organından dışarı çıkmış!… Daha ne ola ‘acı?’ Ölüm-Yaşam Arası Bir An Kaza yerinde Frida’yı kim görse, “öldü!” demiş -Meksika geleneğince, şarkıların ve ağıtların söylendiği, üzerine altınların serpildiği de söylenir… “Kızıl Haç Sayrıevi”ndeki günlerinde doktorların söylediğiyse, yaşamasının umutsuz olduğu, yaşasa bile bir daha yürümesinin ve paramparça olan bedeninin bir araya getirilmesinin olanaksızlığı üzerineymiş. Ölüm-yaşam arasında gidip gelen, acılar içinde kıvranan bu genç kızı, birkaç arkadaşının ve kız kardeşi Matilda’nın dışında kimsenin ziyaret etmemesi; babasının, annesinin ve erkek arkadaşının, yaşamasından umudunu kestiklerinin bir başka acı göstergesi değil mi? Oysa, -onca acı içinde bile- görüşmeye gelmeyen erkek arkadaşına hep mektuplar yazar Frida. Sayrıevi Çıkışı ve Yine Acılar… 17 Ekim'de -tam bir ay sonra- taburcu edilir. Evdedir ve sıkıntılı bir başka zaman dilimi sarmıştır en güzel çağını... Acıdan kaçması için bir dost edinir. Yaşam buyu onu hiç yalnız bırakmayan, -derdine derman olmasa da- ağrısını azaltan, tinsel ve bedensel acısını sağaltmaya uğraşan bu gerçek dostunun adı, “Resim”dir. Kaçmaz yüzünü ve bedenini görmekten -çoğun otoportreler yapar. Bir alçı tabakaya tutsaklanmış ve kaynamaya gebe bir biçimde yatağa gömülmüş bedenini, tuvallerde ölümsüzleştirmek için hep bir “ayna”sı olur yanında. Kendinle ve yaşamla savaşım içinde olurken, omurgasındaki ve sağ bacağındaki dinmez ağrıları günlerine, aylarına, yıllarına hep eşlik eder, korselerle, sayrıevleriyle/hastanelerle ve doktorlarla birlikte... Yüzündeyse, çivilendiği yerden hiç çıkmayan o ‘tebessüm’üyle, 5 Aralık 1925'te, bir de şöyle der: “Başıma gelen en iyi şey, acı çekmeye alışmaya başlamam.” Sayrılıktan Yoksulluğa Yolculuk Çocuk felci nedeniyle sakat olan sağ bacağının -kangren yüzünden- kesilecek duruma gelmesiyle bitmek bilmez sıkıntılara yenileri eklenirken, ilaç, doktor, sayrıevleri -32 kez ameliyat!- benzeri giderlerin de artması, fotoğrafçılıkta günden güne işleri ve sara sayrılğı kötüye giden babasının, -çok sevdiği piyanosu ve kitapları dışında- evin eşyalarını satmasına neden olur. “Gündüzlerin ve Gecelerinin Cellâdı” Yoksullukla boğuşan, ne ki bunca acıya katlanan kızları için, “bir Pazar günü”, Frida'nın odasında bir araya gelir “Kalho ailesi.” Sıradan bir gün gibi görünse de, öyle değildir onlar için. Tahtalar, alet çantası ve bir “ayna…” O günün akşamına dek, sütunlarla bezeli oldukça güzel bir “karyola” yapılır, Matilde’nin sürprizi olarak da, Frida yattığı yerden kendini görebilsin diye, yatağın tavanına da “dev bir ayna” asılır. Yeni yatağına ilk yatırıldığında, beklenen olmaz: Frida’nın tepkisi sevinç değil, dehşettir. Parçalanmış bedeniyle büsbütün karşılaşması, önceleri korku salarken içine, "gündüzlerin ve gecelerinin cellâdı" diye nitelediği “ayna” karşısında, kendini kendine model kılarak nice resim yapar. Kendi için bir aşk olmaktan çoktan çıkan, ne ki ilk aşkı olan Alejandro Gomez Arias’a armağan eder ilk portresini… (İleriki yılarda, neden bu kadar otoportre resmi yaptığı sorusu sorulduğunda, şu yanıtı verir: “Otoportre konusundaki ısrarım hakkında bana çok soru soruldu. Bir defa seçme şansım yoktu ve zannedersem yapıtlarımdaki özbenin sürekliliğinin temeli budur. Bir an kendinizi benim yerime koyun. Tam kafanızın üstünde kendi görüntünüz, özellikle de bedenininiz çoğu zaman çarşafların, yorganların altında olduğundan yüzünüz. Yani salt yüzünüz. Takılmamak elde değil. ” “Diego-Frida Aşkı” Ailesinin yoğun katkıları, moral gücü ve desteğiyle resim üzerine resim yapar Frida. Bunların çoğu genelde otoportre, özeldeyse kendi otoportresidir. Yoğun ilgi, bakım ve “resmin ilaç gibi gelmesi”yle iyileşmeye, 1927 yılı sonunda da yürümeye başlar. Bu dönemde sanat ve politika çevreleriyle, özellikle Kübalı önder Julio Antonio Mella ve fotoğraf sanatçısı Tina Modotti yakın ilişkiler kurar, onlarla davetlere katılır, toplumcuların/sosyalistlerin tartışmalarına katılır ve 1929’da da Meksika Komünist Partisi'ne üye olur. Kendini iyi duyumsadığı günlerin birinde, adını yalnızca duyduğu, ne ki resimlerini izlediği, “Meksikalı Michalangelo” ya da “kübist duvar boyacısı” olarak anılan ünlü ressam Diego Rivera'yı görmeye gider. Amacı, resimlerinin yeterince iyi olup olmadığını sormak ve bu konudaki görüşlerini almaktır. Görüşme her ikisi için de olumlu geçmekle kalmaz, sonraki görüşmelerinin de temelini oluşturur. 41 yaşındaki Diego’nun dış görünümünün çekici olmamasına karşın, canlı ve etkileyici bir kişiliğinin olması, Frida’yı çekim alanına almaya yeter. Diego’ya âşık olmasının ardından, 21 Ağustos 1929'da, Frida-Diego evliliği gerçekleşir. Frida, bu evlilikle ilgili günlüğüne şu ilginç notu düşer: “Diego'ya âşık oldum, ailem bundan hiç hoşlanmadı, çünkü Diego bir komünistti ve bizimkiler onu çok çok çok şişman Breughel'e benzetiyordu. Bunun bir fille beyaz güvercinin evlenmesini andırdığını söylüyorlardı. Her şeye rağmen 21 Ağustos 1929'da evlendik. Diego'ya; ‘Kızımın hasta olduğunu ve yaşamı boyunca sağlık sorunları olacağını unutmayın. Akıllıdır ama güzel değildir. Bunu aklınızdan çıkarmayın. Her şeye rağmen onunla evlenmek istiyorsanız, rıza gösteriyorum' diyen babam dışında düğüne kimse gelmedi.” Evlenir evlenmez hamile kalmasına karşın, bu süreçte yaşadığı sorunlar, bebeğini aldırmasıyla sonuçlanır. Üstüne üstlük bir başka sorun daha dikilir karşısına: Küçük kız kardeşlerinden biriyle ilişki içinde olduğunu öğrenir Diego’nun. 1930 yılında Amerika'ya itseler de, Diego’nun başkalarıyla ilişkisi hep sürer. Frida’nın anladığı acı gerçek, dilinden kâğıda şöyle düşer: “Gözleri kurbağalarınkine benzer, cildi bir deniz canlısınınki gibi yeşilimsi beyazdır. Diego'ya kocam diyemem, o kimsenin kocası olamaz, sevgilim de sayılmaz. Ondan sadece bir ruh olarak bahsetmeyi denediğimde ise, kendimi duygularımı tuvale dökerken bulurum.” (Bu bağlamda, Frida’nın da kimi ilişkilerinin -Dolores Del Rio, Paulette Goddard, Georgia O'Keeffe, Emmy Lou Packard, Nickolas Muray, Isamu Noguchi, Maria Felix…- olduğunu söylemek gerekir. Bunlardan en bilineniyse, “Rus Devrimi”nin önde gelenlerinden Lev Troçki’yle olanıdır.) Diego’nun sipariş üzerine aldığı duvar resmi bitene kadar orada yaşamaya karar verirler. Günlüğünün 12 Eylül 1939 tarihli sayfasına düştüğü not, “Gecelerim sürekli seni arıyor. Bedenim bir kaç sokağın ya da adi bir coğrafyanın bizi ayırdığını anlayamıyor. Bedenim gecenin ortasında senin gölgeni görememekten dolayı acıdan çıldırıyor. Bedenim uykunda sana sarılmak istiyor. Bedenim gece uyumak ve karanlıkta senin öpüşünle uyanmak istiyor. Gecelerim bundan daha zalim bir düş tanımıyor…” olsa da, üst üste iki düşük daha yapan Frida’yla Diego’nun fırtınalı evlilikleri, aynı yılda sonlanır. Ne ki, bir yıl sonra yeniden evlenip, önce, Frida'nın çocukluğunun geçtiği “Mavi Ev”e yerleşirler, sonra, yine ayrılırlar. (Daha sonra da, Meksika’dan ayrılıp, ayrıldığı eşi Diego’nun yaşadığı San Francisco’ya gider Frida.) Bir de şöyle der Diego için: “O benim gözümde bir devdi. Sözcüğün hem kutsal hem de gerçek anlamında. Her şeyi dev boyutlardaydı. Üretkendi, canlıydı, yaşam, enerji, söz, hareket, dinginlik, fikir ve resim doluydu. O güne kadarki çalışmalarını yüzlerce kilometrekare olarak ifade etmek mümkündü. O daha dışa, toplumsal olana açıktı, bense içe, insanın mahremiyetine dönüktüm. Aynı türden bu yakınlığın, birbirimizin çalışmasına yönelttiğimiz bu bakışın ve bu konudaki eleştirilerinin yaşamımdaki en güzel şeylerden olduğunu düşünüyordum. İlişkimizin en güzel yönlerinden biri de buydu.” O çağın ünlü düşün adamlarından Alejandro Gomez Arias ise, Frida’nın Diego'yla ilişkisini şöyle değerlendirirken, şu yorumu yapar: “Bir ressam olarak Frida, Diego'ya hiçbir şey borçlu değildi, yani Diego hiçbir zaman onun hocası olmadı, asla bir resmini düzeltmedi demek istiyorum. Hatta pek çok konuda tersi geçerliydi, çünkü Frida'nın onun üzerinde ahlaksal ve sanatsal olarak güçlü bir otoritesi vardı.” Frida, “ressam Frida”yı şu sözlerle dile getirir: “Ben sürrealist bir ressam değilim. Asla hayallerimi resimlemedim. Yalnızca kendi gerçeğimi resimledim." -Ölüm, doğum, sayrılık izleklerini/temalarını en sert biçimleriyle ve kendine özgü biçemiyle, üstelik de sınır ve yasak tanımaz bir tavırla bezeli- resimlerinin yoğun imge ve duygu bağlamı, bedensel ve tinsel konumunun acılarla yüklü olmasıyla ve yaşadıklarıyla ilintilidir. Nesneleşmiş bedeninde yer alan hemen her organın (içi dıştan/deriden sıyırıp) “acı-direnç-umut sacayağı”ndaki görünümü, resimlerinde (kanlı doğum ve ölüm sahneleri, fetüsler ve cesetler…) açık-seçik, somut-soyut, geleneksel - çağcıl - çağötesi birlikteliğinde yaşama geçmiştir. Frida’nın “kendi gerçeğim” dediği, bundan öte bir sunum/sergileme olmasa gerek… Gerçeküstü/sürrealist resmin öncülerinden yakın dostu André Breton’un da desteğiyle New York’ta bir sergi açar, resimlerinin yarısı satılır; ünlü aktör Edward G. Robinson, Frida’nın dört tablosunu satın alır. Ünü dünyanın dört bir yanına yayılan Frida, 1939 yılında Paris'te bir sergi açar ki; Diego’ya, “Ne sen, ne Derain ne de ben, Frida Kahlo gibi yüzler çizmeyi biliyoruz” diyen Pablo Picasso ve elini gözyaşları içinde sıkıp kutlayan Wassily Kandinsky gibi çok ünlü ressamların kendisiyle ilgili övgülerde bulunması, yüreğini kabartır. (Bu sergide yer alan “Çerçeve” adlı tablosunuysa, Louvre Müzesi satın alır.) Diego’nun sözleriyse şu olur: “Sanat tarihinde ilk kez bir kadın, tam bir içtenlikle, yalın ve sakinliği içinde acımasız denebilecek bir içtenlikle, yalnızca kadını ilgilendiren genel ve özel olguları dile getirmiştir. Çok yumuşak ve zalim olarak da nitelenebilecek içtenliği, bazı şeylerin kesin ve tartışmasız bir biçimde tanıklığını yapmasını sağlamıştır; bunun için kendi doğumunu, meme emmesini, ailesi içinde büyümesini ve her türden korkunç acılarını, kesin olgularla duyguları genelleştirip, onları kosmogonik ifadesine ulaştığı durumlarda bile her zaman yapmış olduğu gibi gerçekçi kalarak, derine inerek resmetmiştir... Frida Kahlo Meksika ressamlarının en büyüğüdür. Geleceğin dünyası için sahip olduğu değeri ölçmek mümkün değildir.” Diego’yla ilişkisi “bir dargın-bir barışık” olarak sürse de, Diego’nun Frida için değeri -onun sözleriyle- ‘özce’ şu olmuştur hep: “Başlangıç Diego... Yapıcı Diego... Çocuğum Diego… Ressam Diego... Babam Diego... Oğlum Diego… Sevgilim Diego... Kocam Diego… Dostum Diego... Anam Diego… Ben Diego… Evren Diego." Frida’lar… Frida’nın yaşamı irdelendiğinde, birden çok Frida’nın olduğu dikilmekte karşımıza: “Yitik Çocuk Frida”, “Sayrı Frida”, “Yürekli Frida”, “Yalnız Frida”, “Çilekeş Frida”, “Âşık Frida”, “Devrimci Frida”, “Âsi Frida”, “Feminist Frida”, “Öğrenci Frida”, “Öğretmen Frida”, “Ressam Frida”, ve, “Paramparça Frida…” Onca “acıyı bal eyleyen”, tutkuyla ve dirençle sürdürmeye çabaladığı yaşamında “delirmemek” için can dostu bildiği (sayısı 70’i bulan) resme sığınan Frida, yüreğinde sırladığı nice Frida’yla bunca soluk alabildi ancak… “Yaşasın Hayat !” - “Hoşçakal Dünya!” Frida, sağlık sorununun karşına dikilmediği bir zaman dilimini hiç yaşamamasına karşın, tüm gücüyle resim yapmayı sürdürürken en büyük heyecanı, resimlerinin gördüğü ilgi olur. Bir yandan resim çalışmalarında/üretkenliğinde yoğunlaşırken, öte yandan, 1943'te, La Esmeralda adlı bir sanat okulunda, (sağlık koşullarının bedenini zorlamasını önemsemeden) öğretim üyeliğine başlar ve 1950’ye dek bu görevde bulunur. Aynı yıl, omurgasından olduğu ameliyatlardan ötürü, dokuz ay daha hastanede yatmak zorunda kalır. Frida, resimlerini sergilemeyi çok istediği ülkesi Meksika'daki galerisinde ilk kişisel sergisiniyse, 1953 yılında açar. Aynı yılın temmuz ayında, -kangren olan- sağ bacağı kesilir. 1954'te, sayrılığının ağırlaşmasına karşın, Kuzey Amerika'nın Guatemala'ya dayatma getirmesine karşı yapılan gösteriye katılır. Yaşamını büyük bir bölümünü sayrılıklar, sayrıevleri, çelik korseler ve anlatılması/anlaşılması güç acılar içinde -çoğun- yatakta geçen; ne öğrenimini, ne de yolculuk düşlerini gerçekleyen; bir yaşam boyu “derdini tuvaline çalan kadın”ın, HYPERLINK "http://www.biyografi.info/bilgi/13-temmuz" \o "1" 13 Temmuz 1954 tarihinde, akciğerlerindeki damarların tıkanması sonucunda, 44 -kendi hesabına göreyse 47- yaşında, son ürünü olan “Yaşasın Hayat” -“Viva la vida”- adlı natürmortu tamamlamasının ardından, (kimilerince yaşamını sonlandırdığı/intihar ettiği dillenen) yaşamı da tamamlanır, -yine acılar içinde… Acılarını günü gününe yaşayan ve yazan Frida’nın, günlüğünün son sayfasına düştüğü “son not”u da şu olur: “Umarım son eğlencelidir; bir daha asla geri dönmek istemiyorum.”

  • YKY'den iki yeni resimli öykü kitabı

    Filiz Özdem'in kalemi ile Eren Caner Polat'ın resimlerinin buluştuğu Benim Güzel Uzay Gemim ve Elif Erdoğan'ın kalemi ile Yeliz Akın'ın resimlerinin buluştuğu Yusyuvarlak Bir Kare, genç okurlarıyla buluştu. Benim Güzel Uzay Gemim Gelin bir uzay yolculuğuna çıkalım, gezegen gezegen dolaşalım. Uzay kaplumbağasına el sallayıp uzay fillerinden, uzay aslanlarından kaçalım! Dede uzay masalları anlatsın torununa, biz gökteki takımyıldızları keşfe çıkalım… Filiz Özdem’in yazdığı bu merak uyandıran uzay hikâyesini Eren Caner Polat resimledi. BENİM GÜZEL UZAY GEMİM Filiz Özdem Yapıkredi Yayınları, 2024 Resimleyen: Eren Caner Polat Editör: Hazel Bilgen Sayfa:24 8+ yaş Yusyuvarlak Bir Kare Sakar mı sakar bir kare düşünün. Düşe kalka şekli değişmiş, köşeleri törpülenmiş, yusyuvarlak olmuş. Ama kare bu durumdan hiç hoşnut değilmiş, eski haline dönmek istiyormuş. YUSYUVARLAK BİR KARE Elif Erdoğan Yapıkredi Yayınları, 2024 Resimleyen: Yeliz Akın Editör: Hazel Bilgen Sayfa:32 8+ yaş

bottom of page