top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • "İnsanın ölümünü anımsaması, kısaca, bir yaşam biçimidir."

    Çağrılar geledursun, yaşamlarının sonbaharını süren kahramanlar günlük işlerine devam etmeye çabalarlar. Yazınsal dehası ile her zaman çağının ilerisinde yer almış olan Muriel Spark, Memento Mori adlı karanlık fakat eğlenceli romanında her faninin yaşamını gölgeleyen bir gerçeği, ölüm bilgisiyle yaşamı ele alıyor. Başlangıçlarla sonlara, dürüstlükle entrikaya ve insanların çocukluktan yaşlılığa değin oynadıkları oyunlara odaklanan bu roman, her soluğu söndüren olguyu isimsiz bir kahraman olarak olayların kalbine yerleştiriyor ve kahramanların yaşamlarının sarpa sarmasını izliyor. Muriel Spark 1 Şubat 1918’de, İskoçya’nın Edinburgh şehrinde dünyaya geldi. Yazın hayatına 1950 yılında, Observer’ın düzenlediği bir kısa öykü yarışmasını kazanarak adım attı. İlk romanı Avutucular (Comforters) 1957’de yayımlandığında 39 yaşındaydı. Çığır açan tekniği ile büyük övgülerle karşılanan romanı Bayan Jean Brodie’nin Baharı geniş kitlelerin beğenisini kazanmasını sağlamıştır. Bu roman, yirminci yüzyılın en önemli eserleri arasında anılır. Okurun üzerinde bir şok etkisi yaratan kısa romanı Sürücü Koltuğu ise, en çok tartışılan metinleri arasındadır. Muriel Spark, romanlarının yanı sıra şiirleri, oyunları, çocuk kitapları ve Mary Shelley, Emily Brontë ve John Masefield hakkında kaleme aldığı biyografilerle bilinir. Gözlemciliği, mesafeli alaycılığı ve insan yaşamında iyilik ve kötülüğe duyduğu merakla öne çıkmış ve verimli yazın yaşamı boyunca özgün tarzıyla alkışlanmıştır. David Cohen Edebiyat Ödülü, FNAC Prix Etranger, Saltire Ödülü, Ingersoll T.S. Eliot Ödülü, James Tait Black Ödülü ve PEN International Altın Kalem Ödülü gibi ödüllere layık görülen Muriel Spark, Booker Ödülü’ne de iki kere aday gösterilmiştir. Edebiyat alanındaki hizmetlerinden dolayı Dame unvanı ile ödüllendirilmiş olan Muriel Spark, modern Britanya edebiyatının en önemli yazarlarından biridir. Londra, New York, Roma gibi farklı şehirlerde yaşayan Muriel Spark, 2006 yılında hayata veda etmiştir. MEMENTO MORI Muriel Spark Siren Yayınları, 2023 Çeviri: Püren Özgören 232 s.

  • Attila İlhan Edebiyat Ödülleri’nin sahipleri belli oldu

    "Ölümden Uzak Bir Yer" adlı kitabıyla Kerem Eksen roman dalında, Süreyya Berfe "Yavaş Yavaş Bilemiyorum" kitabıyla şiir dalında Attila İlhan Edebiyat Ödülü'ne değer görüldü. Attila İlhan Bilim, Sanat ve Kültür Vakfı’nın, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları’nın desteğiyle düzenlediği Attila İlhan Edebiyat Ödülleri’nin sahipleri belli oldu. ‘Ölümden Uzak Bir Yer’ adlı kitabıyla Kerem Eksen, roman dalındaki ödülün sahibi olurken, şiir dalındaki ödül ‘Yavaş Yavaş Bilemiyorum’ kitabıyla Süreyya Berfe’ye verildi. İlk Roman Vakıf Özel Teşvik Ödülü’nün sahibi 'Nergis Hanım Hakkında Bazı Şeyler' kitabıyla Devrim Koçak olurken; İlk Şiir Kitabı Vakıf Özel Teşvik Ödülü’ne ise ‘Şiir Mayasıdır Uzakların’ kitabıyla Zeynep Tiryaki değer görüldü. Ödüller, Doğan Hızlan’ın onursal başkanlığında toplanan seçici kurulları belirledi. Yapı Kredi Yayınları’ndan çıkan 'Ölümden Uzak Bir Yer' adlı romanıyla Kerem Eksen, 2023 Attila İlhan Roman Ödülü’nün sahibi oldu. Seçici Kurul’un karar gerekçesi şöyle açıklandı: “8. Attila İlhan Roman Ödülü, Kerem Eksen'in mutluluktan trajediye dönüşen bir aile hikayesini ölümle yüzleşmeyle ve baba-oğul ilişkisine paralel bir kurguyla birlikte anlattığı 'Ölümden Uzak Bir Yer' romanına verilmiştir.” İlk Roman Vakıf Özel Teşvik Ödülü’nün sahibi ise Everest Yayınları’ndan çıkan 'Nergis Hanım Hakkında Bazı Şeyler' kitabıyla Devrim Koçak oldu. Seçici kurul ödülün gerekçesini şu şekilde açıkladı: “8. Attila İlhan İlk Roman Vakıf Özel Teşvik Ödülü, Devrim Koçak'ın kişisel tarihin, mektuplarla ve beklentilerle kurduğu olay örgüsündeki merak unsurunun varlık üzerine bir sorgulamaya da dönüştürdüğü romanı 'Nergis Hanım Hakkında Bazı Şeyler' romanına verilmiştir.“ Mehmet Eroğlu’nun başkanlığındaki Attila İlhan Roman Ödülü Seçici Kurulu’nda Deniz Yüce Başarır, Faruk Şüyün, Seval Şahin ve aileyi temsilen Ali Cem İlhan yer alıyor. Yapı Kredi Yayınları’ndan çıkan 'Ölümden Uzak Bir Yer' adlı romanıyla Kerem Eksen, 2023 Attila İlhan Roman Ödülü’nün sahibi oldu. Seçici Kurul’un karar gerekçesi şöyle açıklandı: “8. Attila İlhan Roman Ödülü, Kerem Eksen'in mutluluktan trajediye dönüşen bir aile hikayesini ölümle yüzleşmeyle ve baba-oğul ilişkisine paralel bir kurguyla birlikte anlattığı 'Ölümden Uzak Bir Yer' romanına verilmiştir.” 2023 Attila İlhan Şiir Ödülü Süreyya Berfe'nin 'Yavaş Yavaş Bilemiyorum' kitabına verildi. Şiir Ödülü Seçici Kurulu tarafından gerekçesi “Bir ömür şiire verdiği emekle ve bu kitabında kısa dizelerle derinleşerek poetikasının altını bir kez daha çizdiği için Süreyya Berfe'nin 'Yavaş Yavaş Bilemiyorum' isimli kitabına 2023 Attila İlhan Şiir Ödülü'nün verilmesine oy birliğiyle karar verilmiştir” olarak açıklandı. 2023 Attila İlhan İlk Şiir Kitabı Vakıf Özel Teşvik Ödülü ise Pikaresk Yayınevi tarafından yayımlanan 'Şiir Mayasıdır Uzakların' kitabıyla Zeynep Tiryaki’ye verildi. Açıklanan gerekçede, “Anlatımcılığı aştığı noktalarda imge zenginliği ve sağlam dize yapısıyla Zeynep Tiryaki’ye ‘Şiir Mayasıdır Uzakların’ isimli kitabıyla 2023 İlk Şiir Kitabı Vakıf Özel Teşvik Ödülü'nün verilmesine oy birliğiyle karar verilmiştir” ifadeleri yer aldı. Metin Celal’in başkanlığındaki Attila İlhan Şiir Ödülü Seçici Kurulu’nda A. Ali Ural, Adnan Özer, Tuğrul Tanyol ve aileyi temsilen Kerem Alışık yer alıyor. Ödül töreni, 2 Kasım 2023 Perşembe günü saat 16.00’da Tüyap İstanbul Kitap Fuarı’nda yapılacak.

  • Ağaçlar rüya görseydi?

    “İşin içine romanları katıyorsan eğer, ya âşıksın demektir ya da çok derinlemesine düşünmektesin.” N.Banu Gümüştüs ve Peyman Ünalsın Gökhan, Oylum Yılmaz’ın, okuru, salt derin düşünceye sürükleyen son romanı Ağaçların Rüyası üzerine yazdı. Peyman Ünalsın Gökhan Bazı romanlar vardır; okursun geçersin. Damağında acıbadem kurabiyesi tadı bırakır. Üzerine sade bir kahve içersin, su yudumlarsın ve tat kaybolur gider… Bazı romanlar ise çeşitli baharatlarla öyle çeşnilendirilir ki, üzerine tatlı yiyip kahveni içmiş olsan da midenden yükselen baharatların rayihası ile ertesi güne kadar seninle, sende yaşar. Hani sanki bir dahaki sefere sen pişireceksin de, ne var ne yok tek tek baharatları ayrıştırmaya çalışırsın. Her denemede farklı tat çıkar ortaya, yeni keşiflere yol açar. Oylum Yılmaz’ın, Doğan Kitap etiketiyle yayımlanan üçüncü romanı Ağaçların Rüyası böyle bir roman. Yılmaz’ın her ağacına bir anısını iliştirdiği Büyükada’yı mekân seçen, Füsun ve Nihan isimli iki arkadaşın büyümeyi, aşkı ve cinselliği keşfetme, belki de çocukken pek çoğumuzun da yaptığı, hayata bir tutam gizem katmak amacıyla metruk mekânlara girip bir hayal peşinde koşma hikâyesi gibi görünse de derininde çok daha fazlası. Bir bulmaca çözercesine merakla ve her taşın altını yoklayarak okumak lâzım. Üzerine düşünen, görmeye çalışan biz olsak da “Ağaçlar insanları görürmüş çünkü…” Ekosistemin başrol oyuncularıdır ağaçlar. Doğanın, yaşamın sürdürülebilirliği için vazgeçilemezdir. Mamafih, insanoğlu onlardan vazgeçmeye acımasızca meyillidir; ağaçların görmediğini, duymadığını varsayarak her türlü kötülüğü yapmaktan geri kalmaz. Oylum Yılmaz, Ağaçların Rüyası’nda, doğa insan ilişkisinin, insan denen canlının zevk için ağaçlara, bilim adına diğer türlere verdiği zararın eleştirisini yapıyor. Üzeri, küçük ahşap bir köprüden geçilen, sakura ağaçları arasında, kenarları kıvrımlı çatısıyla bir Japon evini resmeden tül bir yelpaze gibi, açtıkça desenin bütününe ulaşıyoruz. Füsun, Nihan, Ayhan, Avi, Selim, Madam Dina, Elza, Despina; Büyükada’nın, özlem duyulan, renkli etnik kırkyamasını simgeliyor. Romanda bu bileşimi ada halkı üzerinden bize sunan Oylum Yılmaz, ister istemez daha geniş perspektifte, kültürlerin birliğini, zenginliği sağlayan Türkiye’nin etnik köken çeşitliliğini düşündürüyor. Bir arada yaşamanın, yardımlaşmanın, paylaşmanın değeri, tarihi akışta yitirilip gitti maalesef. Oldukça klişe farkındayım; ama gelen gideni aratır dediğimiz noktadayız. Bugün yaşanılan etnik değişim, maalesef kültürel yozlaşmayı da beraberinde getiriyor. Bu değişim doğayı hiçe sayan, kıymetini bilmeyen, sadece betona sarılan nesillere kapı açıyor. İklim değişiminin tek suçlusu hırsına yenilen insanoğlu. Büyükada’nın ağaçları, simge durumundaki Rum Yetimhanesi’nin viran salonları, merdivenleri, koridorları bir gizemin koynuna alıveriyor okuru. Hayalle gerçek arasında bocalarken öncelikle karakterlere yoğunlaşıyoruz. Füsun gerçekse, Nihan nasıl bir arkadaş? Belki Nihan’ın kendi ailesinin gerçekliğini keşfetmesi için dünle bugün arasındaki köprü. Ayhan, bir aşk çocuğu olmamakla beraber, farklı dinlere mensup ebeveynlere sahip, romanın simge karakterlerinden biri. Füsun, Nihan ve Ayhan, Oylum Yılmaz’ın yüreğinden yükselen seslerin sığındığı üç (!) karakter. Yazarın önceki iki romanı Cadı ve Gerçek Hayat’ın izlerine de rastladım bu son romanında. Cadı, bir kedi olarak çıkıyor karşımıza. Gerçek Hayat ise Füsun’un, yaşı gereği içine sürüklendiği küçük cinsel tecrübeleri anlatırken kafasındaki düşüncelerinde beliriveriyor. “Selim’le oynaşırken dedemin tiksindiği, aptal ve içi kötülükle dolu olduğu için erkeklerin dünyasından uzakta tutulması, eğitilmemesi gereken o kadın gibi olduğumu hissediyorum.” Syf. 34 Okur, derinlikli bir başka konuya dalıyor bu noktada; kadının toplumsal konumu. Tıpkı Gerçek Hayat’ta bize hatırlattığı edebiyat kanonunun üç büyük kadın yazarı Suat Derviş, Fatma Aliye ve Cahit Uçuk gibi, bu romanda da bizi fosilleri bulan bilim insanı Mary Anning ile buluşturuyor. Ağaçların Rüyası şiirsel, mitolojik, masalsı anlatımıyla beni yer yer başka metinlere götürüyor. Şibumi, Füsun ve Nihan’ın arkadaş grubundaki Selim’in, ki içlerinde en iri yarı ve kafası en ağır işleyen çocuk o, hayatında okuduğu tek kitap olarak karşımıza çıkıyor. Rum Yetimhanesi’nin romanda kurgulanan kullanım amacı, Kazuo Ishiguro’nun Beni Asla Bırakma romanının nesnel mekânı Hailsham’ı çağrıştırıyor bana. Romanda Füsun bir insan-çiçek olduğunu hayâl ediyor. Kendisini koklayanları zehirleyecek bir türe dönüştüğünde doğayı yok edenlerden alacağı intikamı dile getiriyor. O bölümün satırlarında, bir bilim insanının kendi kızını deneysel malzeme olarak kullanıp, ona dokunan ya da koklayanları zehirleyen bir çiçeğe dönüştürdüğünü anlatan Hawthorne’un Rappaccini’nin Kızı novellasını buluyorum. Ağaçların Rüyası Üzerine... N. Banu Gümüştüs Giriş (Büyükada Serüveni) Bostancı’dan kalkan bir motor sizi yazara götürür… Ada görünür, heyecan sarar da sizi belli etmezsiniz önce; sonra yaklaştıkça sanki yürek ağızda atar da itiraf etmezsiniz… Yazar, karşınızdadır… Yürek; adanın ağaçlarından iner, dinlemeye başlar… “Yangını bana çıkarttırıyordun; ama ateşin içine birlikte girecektik ya, yeterdi bu bana” (…) diyen kahramanın izinden bir ada yolculuğu başlamıştı da, söz, dinlemeye dönüyordu. Gizem daha ilk sayfalardan ‘ada’nın sokaklarına yayılıveriyordu. Zira “arkadaşlık, içine girip yerleşilen sonsuz bir hayranlıktı”. Bu arkadaşlığın ‘serüveni’ bir başkaydı, bir başka olmalıydı, oldu da… Başlangıçlar hep zordur. Oylum Yılmaz, bu zora öyle güzel soyunmuş ki; nasıl bir kafa tutmak nasıl bir yürek ortaya koymak olduğunu ‘zamanın içine geri çekil’erek ve veya zamanın biraz üzerine çıkmaya niyetle okursanız keşfedeceksiniz elbet… Gelişme (abrakadabra) Şimdiki zamanda yolculuk devam ederken romanda bir bakıyorsunuz iş, ‘abrakadabra’ya dayanmış. Ağaçlar ve özellikle ‘kozalaklar’ girivermiş göz hizasına… Dinlememek olmaz ağaçları… Onlar sizi duyamıyor ya… Siz en yakınınızla konuşun. Ağaçların Rüyası gerçekten görülmeye değer… Efsundan yola çıkalım; Füsun olsun biri… Nihan’a selam duralım ve girelim evlere… Saatin, saatlerinizin tik taklarında ‘yetimhane’nin duvarları dile gelsin üzerimize yıkılmadan az önce… Sonra Ayhan’ı seyreyleyelim… Füsun, Nihan ve Ayhan… Diğer kahramanları nasıl da takıyor peşine… Oysa ada, görece küçük, oradan bakınca şu koca kente, bu üç kahramanın pek de kıymeti harbiyesi yok gibi. Oysa kalın hele adada ve adım adım keşfedin adayı; o da ne, Nihan, Füsun ve Ayhan o yetimhanenin bahçesindeler işte! “Binanın yaklaştıkça devleşen, bir bakışa sığmayan manzarası” gibi, aslında unutulmaması gereken hikâyelere gitmek, dokunmak lâzım. Geçmişiyle hesaplaşmak; hele de bir metin üzerinden hesaplaşmak ne zordur aslında… Yazar, bütün sorumluluğu alır üzerine… Yazmıştır… Farkındadır yazar, fark edilsin de ister zira; “Akıl her şeyi bilen bir oyuncudur ve sadece izleyeni eğlendirir.” Sonuç (Yıldız, yağmur, peri ve gidiş…) “Dünyanın en zor şeyi yan yana uzanıp yıldızların altında aynı şeyi dileyebilmekti” cümlesiyle biten bir bölümlemenin soluk alma kısmında durup düşünmemek olanaksız. Arkadaşlığın, aile ve aile bağlarının, ana karaya yakınlığı kaç deniz dakikası olursa olsun bir adanın sadece ona özgü ağaç varlığının, rüyaların, gerçeğin ve “Perşembe”lere özgü iç döküşlerin ve kimin kimsen varken bile “kimsesiz”liğin akışı söz konusu bu kitapta… Aile bağlarının ve özellikle ‘büyük’lerin gizli kalması gereken; ‘merak’ ile sarmalanan, sarmalandıkça koca bir yumak olan hikâyelerinin hangi ağacın yaprağından dökülebileceğini keşfetmek var yine bu kitapta… Bazı başka satırları da hatırlatması var; Hikmet Birand hocanın Alıç Ağacı ile Sohbetler kitabı mesela. Satır aralarını iyi takip ederseniz başka başka kitaplar da göz kırpar size eminim. Ağaçlar gülermiş, muhtemel, ilk akla geldiği gibi, sadece ilkbaharda değil; her dem ve kökten… Bir ağaca bakarken artık kendimize de baktığımızı, tarihi, doğayı ve insanlığı görmek gerektiğini bir de bu kitaptan okuyun. Bitirme sözü olsun niyetiyle; Oylum Yılmaz, epigraflarla o bölümde bizi nasıl bir kuvvetli anlatımın beklediğini de çok iyi sabitlemiş. Romanın son cümlesini okuduktan hemen sonra “epigraflar” bölümünü de okumanızı öneririm. Bir başka tat alacaksınız… AĞAÇLARIN RÜYASI Oylum Yılmaz Doğan Yayınları, 2023

  • Tahirbuselik Devrim Marşı

    Mustafa Okumuş, kaybedilmiş bir hayatın izinde ilerleyerek aslında bir neslin ertelenmiş muhasebesine ışık tutuyor. Yazar, idealist bir döneme methiyeler sunmak yerine yapbozun kayıp parçalarını, yani sahnenin dışındakileri bir aydın vakarıyla işliyor. 1980 darbesine dair tarih koleksiyonlarında birçok efemeraya rastlayabilirsiniz. Peki ya sonrası? Onu irdelemeye değer bulan sadece edebiyattır. TAHİRBUSELİK DEVRİM MARŞI Mustafa Okumuş Vecilendo Kitap, 2023 Tür: Roman 96 s.

  • Lacan'ın dünya çapındaki etkisini kavrayabileceğimiz bir panorama

    Sınırların Ötesinde Lacan adlı kitapta toplanan yazarlar, aktarımın etkisiyle ve Lacan'la karşılaşmalarının bir sonucu olarak farklı ülkelerde kendileri için temelde neyin değiştiğine tanıklıklarını dile getiriyor. Daha Lacan hayattayken bile, öğretisi etrafında dünyada bir hareket yaratılmıştı. Bu hareket o günden bu güne büyüyerek yayılmaya devam etti. Ve bu söylemin yayılması sadece canlı olmakla kalmadı, aynı zamanda psikanalizdeki yönelim için belirleyici hale de geldi. “Bilinmeyene doğru gitmeyi kabul etmek, kendini bulmak için dışarıya gitmek, işte analize girişteki vaat budur. Analizin sonuna gelecek olursak, her kim ki arzusunu bu yola koyarsa bu deneyimi sınırların ötesine götürebilir. Bu kitabı eline alıp şöyle bir sayfalarını karıştıran veya okuyan herkes Lacan’ın öğretisinin olağanüstü yayılımını, Freud’dan sonra tekrar okuduğu kavramların genişleyen kapsamını ve kendisinin oluşturduklarını ve icat ettiklerini tartabilecektir. Dikkate değer yapıtı, analizin geleceği ve hatta bunun da ötesinde kendi alanının dışındaki alanlar açısından önemli gelişmelerin yaşanmasına olanak sağladı: Bilimle, aynı zamanda, felsefe, mantık, matematik, din ve edebiyatla sürdürdüğü sürekli diyalog buna örnek verilebilir.” Bugün dünyanın pek çok ülkesinde Lacancı hareket başat psikanalitik yaklaşımı temsil etmektedir. Lacancılık dışındaki psikanalitik anlayışlarda belirgin bir gerileme yaşanırken Lacancı düşünce psikanaliz dışındaki alanları etkilemeye devam etmektedir. Film okumalarından felsefeye, radikal politikadan özne tartışmalarına, edebiyat eleştirisinden feminizme kadar bir dizi alanda Lacancı psikanalize göndermeler yapılmaktadır. Bu yaşayan, canlı bir teori ve pratiğe işaret ediyor. Türkiye de bu gelişmelerin dışında kalmadı, burada da Lacancı psikanalize dair güçlü bir ilginin olduğunu söyleyebiliriz. Bu kitap işte bunu göstermektedir. Yazarlar aktarımın etkisiyle ve Lacan'la karşılaşmalarının bir sonucu olarak farklı ülkelerde kendileri için temelde neyin değiştiğine tanıklık ediyorlar. Bize Japonya'dan Arjantin'e, Çin’den Türkiye’ye, Kolombiya’dan İtalya’ya kadar Lacan'ın dünya çapındaki etkisini kavrayabileceğimiz bir panorama sunuyorlar. SINIRLARIN ÖTESİNDE LACAN Editör: Albert Nguyen Axis Yayınları, 2023 Çeviri: Özgür Öğütcen - Ceren Korulsan 208 s.

  • Öykü: Fal mı? Dua mı?

    "Bembeyaz karlar bütün pisliklerin üzerini kısa süreliğine de olsa örtsün, sonra da erirken onları da alsın götürsün istiyorum." Şebnem Oral “Biz de kadın satışçı kadrosu yok ama Ankara’ya yazar sorarım, muhtemelen çıkartırız,” diyor karşımda oturan müdür. Vallahi de billahi de o; geniş gözlüklü, bıyıklı, sigara içen, beyaz gömlekli, beyaz çoraplı. Öyle tarif etmemiş miydi? Çoraptan tutturamaz diye düşünüp ucuna iliştiğim koltukta sağa yaslanıyorum, sola kaykılıyorum, olmuyor. Rengini bir türlü göremiyorum. Müdür, tekrar özgeçmişimin sayfalarına bakarken, bir hamle yapıp bacağımı kaşır gibi öne eğiliyorum. Doğruymuş. Bu o. “Görüştüğün o müdür senin kocan olacak,” demişti falcı. Oda da leş gibi sigara kokuyor. Hiç hoşlanmam. Beyaz çoraptansa nefret ederim. Ne yapacağım? Oğuz yakışıklıydı. Ne dualar etmiştim o söz kesilene kadar. Bir ara duaları bıraktım o da beni bıraktı, attı sözü. Annem haklı, fal mal değil duayla olur bu işler. Yenisi için her an duadayım derken, birden anlıyorum; Tabi ya, Rabbim falcıyla haber yolladı, "Üzülme, bu sefer kıymetini bilenini gönderdim," diyor. Müdür uzun uzun konuşuyor; orada işe girersem kariyerim için ne kadar iyi olacağından, iyi satarsam prim alacağımdan ve insana güven verdiğimden bahsediyor. Bu son söz, mavi kadife kazağımla aynı renk gözlerimi, yanaklarımın kırmızılığıyla daha da belirginleştiriyor. Artık eminim, o da benden hoşlanıyor. İşle ve geçmişimle ilgili sorduğu sorulara müstehzi bir gülümsemeyle cevap veriyorum. İmkânı olsa hafta başı gel başla diyecek. Kapıya kadar da uğurluyor, “Benden haber bekleyin,” diyor, çıkarken. Tokalaşıyoruz. Elimi biraz fazla mı uzun tutuyor? Eve varınca heyecanla anneme anlatıyorum. Bana bir araba laf söylüyor; falcının dediğine inanıp bir hayalin peşinden gitmişim, cumartesi günü arandığında telefonu müdür mü açarmış, öyle bir iş yerinden hayır gelir miymiş, adamın suda görünene benzemesi tesadüfmüş, sadece yaradan bilirmiş, ben zaten hep kafamın dikine gidermişim, Oğuz için de aynını yapmışım, hep acele etmişim, onu hiç dinlememişim, zaten liseden beri asi bir evlat olmuşum, sabretmeyi öğreneymişim, ana sözü dinlemeyenin işi rast gitmezmiş son cümlesiyle de mutat nutuk bitiyor. Her ne yaşarsak yaşayalım laf dönüp dolaşıp buralara geliyor. Bir kere de canıma ot tıkamasın. Mümkün değil. Aslında biliyorum, aksi davransa şüphe etmeliyim. Sevgiyle yaklaşmasını, sevincime ortak olmasını bekliyorum. Bunun bir rüya olduğunu hep unutuyorum. Televizyonda iç karartan haberler eşliğinde yenilen sessiz bir akşam yemeğinden sonra sofrayı topluyor bulaşıkları sudan geçirip tezgâhın kenarına koyuyorum. “Lavabonun içine, tabakları yağlı yağlı üst üste koyma sakın!” diye bağırıyor içeriden. “Koymadım. Ben bir saatliğine Nesrin’e gidiyorum. Geç kalmam,” diye seslenip portmantodaki kabanımı hızlıca üstüme geçirip apartmanın merdivenlerinden inmeye başlıyorum. Oyalansam başıma gelecekleri biliyorum. Tam iki kat inmişken kapıyı açıp arkamdan tekrarlıyor, “Sakın geç kalma.” Hangi gün kaldım, kalabilir miyim? Kapıdan çıkar çıkmaz kar soğuğu yüzümü yalıyor. Başımı yukarı kaldırıyorum, kopkoyu kocaman gri bulutlar bütün gökyüzünü kaplamış. “Eli kulağında,” diye seviniyorum. Bembeyaz karlar bütün pisliklerin üzerini kısa süreliğine de olsa örtsün, sonra da erirken onları da alsın götürsün istiyorum. Nesrin’le apartmanlarımızın arası elli adım, saymıştık bir gün. Oraya bir an önce varmak istiyorum. Tam o sırada, kar taneleri de yüzüme düşmeye başlıyor. Şükür diyorum. Nesrin gecenin dokuzunda beni karşısında görünce şaşırıyor. “Sana anlatacaklarım var.” Hızlıca içeri girip soyunuyor, soğuktan donmuş ellerimi sobanın başında ısıtmaya çalışıyorum. Geldiğimi gören Semra teyze “Hoş geldin yavrum. Annen nasıl?” diyor. “İyi, selam söyledi size,” diye geçiştiriyorum. “Senin içerde işin yok muydu?” diye söyleniyor arkadaşım. Semra teyze, bize bir bakış atıp arka taraftaki odaya doğru giderken “Eteğimi unuttun. Yarına bitirecektin,” diye iğneler içindeki kumaşı uzatıyor annesine Nesrin. Benim annem güya olgunlaşma mezunu. Bana diktiği hiçbir şeyi hatırlamıyorum. Sadece söylediği, bebekken özenmiş, yapmış. O kadar. “Anlat hadi, merak ettim,” diyor Nesrin. Sobanın üstünde kaynayan çaydan iki bardak koyuveriyor. Üniversite günlerimizde imtihanlara çalışırken gece uykumuz gelmesin diye çok çay içerdik. Çay kaşığı almaya üşenir Semra Teyze’nin uzun parçalar halinde dilimlediği havuç çubuklarla karıştırırdık. Artık şeker kullanmasak da her çay içişte ‘Ne güzel günlerdi,’ diye iç geçiriyoruz. “Beni götürdüğün o falcı kadın var ya, dediklerinin aynısı çıktı.” “Deme! Nasıl ya?” “Hani kadın suya bakıp dedi ya; bir yere gideceksin, görüşmeye, o adam senin kocan olacak, onunla evleneceksin,” diye “Evet, hatırlıyorum. E, sonra? Heyecanlandım bak şimdi.” “E’si, geçen gün gazete ilanından bulduğum bir iş görüşmesine gittim bugün. Adam aynı kadının dediği gibi. Bana da çok ilgi gösterdi. Haber bekle diye de uğurladı.” “Ne olacak şimdi?” “Ne bileyim? Anneme anlatınca yine her zamanki gibi… Ben de sana geldim.” “Evlenecek misiniz yani? Masal gibi. İnanamadım.” “Saçmalasan mı acaba! Ben hele işe gireyim de bakarız. Yine de belli mi olur?” Böyle deyince Nesrin’in gözleri kısıldı, yüzündeki fesatlık yüreğime ulaştı. Duygusunu belli etmemek için hafiften gülmeye çalıştı ama kıskandığını da pek saklayamadı. Unutmuşum bunun kem gözünü. Kesin olmaz bu iş de. Hay dilimi eşek arıları sokaydı. Ne diye gelip her şeyi tüm çıplaklığıyla anlattım ki? Rabbim kimle konuşayım? Eve dönerken yine yüzümde kar soğuğu, bir saatte her yeri kaplamış, bembeyaz. Gökyüzü turuncumsu kırmızıya dönmüş. İçim ürperiyor. Eve gidince bir Sezen Aksu kaseti koyup hülyalara dalmak, umutlanmak istiyorum ama ne gezer, başıma dikilip “Kapat şu müzik setini çok elektrik yakıyor,” diye söylenip duracak. İyisi mi yorganın altında walkmandan dinlemek. Günler, bekle denilen haberi umut etmekle, gelmedikçe annemin bitmek tükenmek bilmeyen kafaya kakışlarıyla geçiyordu. Ona hak vermeme ramak kalmıştı. Dua etmekten de dilim şişmişti. Yine bir gün, evde temizlik yaparken elektrik süpürgesini tam kapamıştım, telefonun sesini duydum. Makineyi ayağımın altından çekip eşyaların üzerinden atlamaya çalışırken uzun uzun çaldı. Karşımda müdür, kocam olacak adam. Kalbim yerinden çıkacak. “Ben sizi işe almaya karar verdim. Siz de kabul ederseniz tabii. Onu haber vereyim istedim ama küçük bir sorun var, Ankara’dan kadroyu çıkartmak için biraz beklemeniz gerek,” diyor. Müdüre cevap vermeden önce ağzımda kelimeleri geveliyor sonra da yan odada her lafı dinlediğini bildiğim annemi haklı çıkarıyorum. “Teşekkür ederim. Beni bu kadar beklettiğiniz için başka bir iş buldum,” diye ellerim titreyerek konuşup, telefonu kapatıyorum. Annem anında tepemde bitiyor. “Olmadı değil mi? Ben sana demiştim,” diye karşıma geçip ağzını yaya yaya konuşurken zaferinin keyfini çıkarıyor. Arkasını dönüp oturma odasındaki televizyondan hiç kaçırmadan izlediği ‘Ferhunde Hanım ve kızları’ dizisine kaldığı yerden devam etmeye gidiyor. Boşuna seyrediyor, dirhem bir şey öğrenmiyor. Telefonun başında öylece dikiliyorum. Beynimde dönen iki kelime ‘Yine kazandı.’ Üzgünüm, çok öfkeliyim ama bir şey yapamıyorum. Biraz sonra, odamın kapısını kapatıp yatağımın üzerine oturuyorum. İçeriden, “Kapıyı kapama, yatağına değil sandalyene otur,” diye sesleniyor. İnadına oturuyor, kalkmıyorum. Gözlerim odamın içinde fır dönüyor. Tek tek her eşyaya bakıp, düşünüyorum. Her yer onun kuralları, onun düzeniyle kaplı. Müzik setimi nereye koyacağıma, ne zaman dinleyeceğime, kitaplarımı yan değil boy sırasına göre dik koymam gerektiğine kadar hep o karar veriyor. İçimden yükselen sese karşı koyamıyorum. Kapı hala kapalıyken, kalkıp telefonun yanına gidiyorum. İş görüşmesi yaptığım şirketin telefon numaralarını çevirmeye yarayan deliklere, işaret parmağımı her sokuşumda kararlılığım biraz daha artıyor. Karşıma çıkan santraldeki kıza Müdür Bey’le görüşmek istediğimi söylüyorum.

  • Milli Mücadele’ye katılan bir atın öyküsü

    Ömür Kurt, Sakarya Muharebesi’nden düşmanın yurttan atılmasına kadarki süreçte Milli Mücadele’ye katılan bir atın öyküsünü, tarihi gerçeklere dayanarak, eşine az rastlanan bir bakış açısıyla anlatıyor Kızıl şimşekler, solucanlar gibi kıvrılıyor, rüzgâr tozu toprağı savuruyordu. Süvariler, birer gülle gibi yere düşen yağmur damlalarından sırılsıklam halde atlarına bindiler. Alay komutanının “İleriii!” demesiyle Karayel, bir rüzgâr gibi esti ve kavakların arasından görünmez bir yel gibi geçti. Kurşunlar vızıldıyor, atların nallarından çıkan gürültü, bir haykırış gibi etrafa dağılıyordu. Top gülleleri süvarilerin ortasına, önüne ardına düşüyor, kimi atlar açılan gediklere yuvarlanıyor, askerler toprağa karışıyordu. Derken bir patlama daha oldu ve Karayel kendini bir anda yerde buldu. Karşı tepeden gelen bir top güllesi, önünde koca bir gedik açmış, Karayel açılan çukura yuvarlanmıştı. Şarapnel parçaları saplanan bedenini kaldırmaya çalışırken sırtında Mehmet Efe’nin olmadığını fark etti. Etrafına bakınınca sahibinin biraz ileride toprağın koynunda acıyla yattığını gördü. Ömür Kurt, 23 Nisan 1982 tarihinde Samsun’un Lâdik ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Yalova’nın Çınarcık ilçesinde tamamladı. Gazi Üniversitesi İletişim Fakültesi, Radyo-Televizyon ve Sinema Bölümü’nden mezun oldu. Yüksek lisansını Bahçeşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Küresel Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Bölümü’nde yaptı. 2010 yılından bu yana Hürriyet Gazetesi’nin çocuk ve gençlere yönelik yayınlarında görev alan Kurt, Hürriyet gazetesinde aile-çocuk yazıları yazıyor ve Hürriyet TV’de yayımlanan ‘Çocuklarla Bir Ömür’ adlı programı hazırlayıp sunuyor. Yazarın ‘Yaban Ördeği Ailesinin Göç Yolculuğu’ adlı çocuk romanı, Gülten Dayıoğlu Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Vakfı tarafından ‘Yılın Çocuk Romanı (2017)’ ödülüne layık bulunmuştur. Yazarın Doğan Çocuk Yayınları’ndan çıkan kitapları şunlardır: Rüzgârın Şarkısı, Kitap Tamircisi, Hayal Defterim, Gri Taçlı Turna Kuşu, Karaca ve Mucizeler Köyü, Karaca ve Yürüyen Köşk, Karaca ve Sihirli Orman. CEPHEYE KOŞAN AT Ömür Kurt Doğan Kitap, 2023 Tür: Roman 224 s.

  • "Cesaret, cesaret... Tek bildiğiniz bu!”

    Ayşenur Tanrıverdi, Serinlikler’de yaşamla uyumsuz kişilerin düşüncelerine sızıyor. Bazen hiçbir şey yapmadan izleyerek, bazen de intikam içgüdüsüyle yeniden inşa edilen mutlulukların, insanın kendisi ile karşı karşıya kaldığı sahici ve benzersiz anların peşine düşüyor. Yaşama sevincine karışan can sıkıntılarını, utançtan beslenen arzuları, gerçekleri, gerçeğe uymayanları ve insanın özünden kopan delilikleri bir serinlik anında sahneliyor. “Bana biraz cesur olmam gerektiğini, korkak olduğum zamanlarda bile doğru yere saklanabileceğimi öğütlüyordu. Oysa ben korkaklığın başarılarla parlatılmış cesaret anlatılarından daha cesur bir girişim olduğunu düşünüyorum. Bugüne dek taşıyamayacağım kadar çok bilgi yüklendim. Birkaçını yolun ortasına öylece bırakıp koşarak uzaklaşmakta, bu yeni dünyadan korkmakta nasıl kötü bir yan olabilir? Cesaret, cesaret... Tek bildiğiniz bu!”, Ayşenur Tanrıverdi, Serinlikler’de yaşamla uyumsuz kişilerin düşüncelerine sızıyor. Bazen hiçbir şey yapmadan izleyerek, bazen de intikam içgüdüsüyle yeniden inşa edilen mutlulukların, insanın kendisi ile karşı karşıya kaldığı sahici ve benzersiz anların peşine düşüyor. Yaşama sevincine karışan can sıkıntılarını, utançtan beslenen arzuları, gerçekleri, gerçeğe uymayanları ve insanın özünden kopan delilikleri bir serinlik anında sahneliyor. Ayşenur Tanrıverdi 1988’de Kahramanmaraş’ta doğdu. Üniversite dönemine kadar Eskişehir’de yaşadı. İstanbul Üniversitesi Biyoloji Bölümü’nde öğrenim gördü. Öykü, deneme ve inceleme türündeki yazıları basılı ve dijital kültür sanat mecralarında yer aldı. 2019 yılında h2o Kitap etiketiyle Yeryüzünün Derinliklerinde Olup Bitenler adlı öykü kitabı yayımlandı. Eylül 2022’den beri Lizbon’da yaşıyor. SERİNLİKLER Ayşenur Tanrıverdi İletişim Yayınları, 2023 Tür: Öykü 119 s.

  • Bir ringe tüm hayat sığar mı?

    Burak Soyer’in kaleme aldığı Ring, spor destekli alınan “intikamın” bir örneği. Yaşamının baharında hayalleri, sevinçleri ve umutları elinden alınmış bir genç adam hayatını acı içinde geçirmesine neden olanlardan intikam almak için neleri göze alabilir? Uzun yıllar boyunca içinde biriktirdiği öfkesini spor yaptığı ringe yansıtan bu adam intikam planını uyguladıktan sonra artık kimsenin hayatı eskisi gibi olmayacak. “İntikam soğuk yenen bir yemektir” cümlesini Tolga’nın yaşamı ve 16 yıl sonra uyguladığı planıyla iliklerinize kadar hissedeceksiniz. Son sayfasına kadar gerilimi azalmayan sert bir hikâye! Tüm yaşam, bir spor salonunun içinden film şeridi gibi geçer mi? Tolga, 30’lu yaşlarında genç bir adamdır. Uzun zamandır egzersiz yaptığı, dövüştüğü, ahir ömürdeki deneyimleri mekânın sahibi “Hoca” ile sık sık konuştuğu, yeri geldiğinde çilingir sofrasının kurulduğu bu yer, onun geçmişinden-geleceğine bir geçiş köprüsüdür. Sonra bir akşam bu mekânda aniden bir parti organize edilir… Etkinliğin ev sahibi Tolga’dır… Konuklar önemlidir… Kimsenin olacaklardan haberi yoktur… Burak Soyer’in kaleme aldığı Ring spor destekli alınan “intikamın” çok iyi bir örneği. Burak Soyer 9 Ocak 1986’da Kütahya’da doğdu. 1992 yılında Çanakkale’ye yerleşti. İlkokul, ortaokul ve liseyi burada okudu. 2004 yılında Marmara Üniversitesi Alman Dili ve Edebiyatı’nı kazandı. Aynı yıl okulu bıraktı. Bir süre garsonluk yaptı. 2005 yılında Radikal gazetesi Kültür Sanat Servisi ve Radikal Kitap’ta stajyer olarak gazeteciliğe başladı. 2006-2008 yılları arasında Akşam gazetesi Ekler servisinde muhabir olarak çalıştı. 2008’in sonunda “memleketim” dediği Çanakkale’ye geri döndü. Burada çeşitli yerel gazetelerde görev yaptı. 2010 yılında internethaber.com’da editör olarak işe başladı.. 2012 yılında Reklam Store şirketine bağlı 12 sektörel internet sitesinin yayın yönetmenliğini üstlendi. Buradan ayrılıp sözcü.com.tr’de editör olarak işe başladı. Bu dönemde İstanbul Oyuncu Tayfası’ndan oyunculuk eğitimi aldı ve tekrar Çanakkale’ye dönerek Çanakkale’nin ilk özel tiyatrosu Tiyatro Troya’da oyunculuk eğitimine devam etti. Bu eğitimler neticesinde Son Mektup filminde George karakterini canlandırdı. 2009 yılında girdiği Anadolu Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nden 2014 yılında mezun oldu. Halen BirGün, sendika.org, kitapeki.com, gaiadergi.com ve muhtelif internet sitelerine siyaset, edebiyat ve müzik yazıları yazmaktadır. RİNG Burak Soyer Karakarga Yayınları, 2023 Tür: Roman 88 s.

  • KulturALiterA Kitap Kulübü 2023 Ekim buluşması

    KulturALiterA Kitap Kulübü Ekim ayında 29’uncu toplantısını gerçekleştiriyor. Ekim kitabı Çağdaş Türk Edebiyatı’nın önemli ve de renkli yazarlarından Başar Başarır’ın son romanı Dünyanın Bütün Fıstıkları. Toplantı Başar Başarır’ın katılımıyla gerçekleşecek. "Baksanıza bütün şu yalnız insanlara. Bu kadar yalnızlık nereden gelir? Ve acaba nereye aittir yalnız insanlar? Nerede olmaları gerekir?” "Dünyanın Bütün Fıstıkları, bir Türkiye hikâyesi. Köylü ile kentlinin karşı karşıya geldiği bir hikâye. Köyün ve köylünün olduğu yerde doğa kahramanlardan biri olmaz mı? Olur tabii. Hiç anlaşamayan iki kardeşin, Aksel ve Seyfettin’in hikâyesi. E Türkiye’nin hikâyesi anlatılırken aile masaya yatırılmaz mı, kol kırılır yen içinde kalır diye diye kangrene dönüşen aile meseleleri… Bir de şifacı Meryem Ana karıştı mı işin içine. Başar Başarır hem ağlatıyor hem güldürüyor. Bizi bize anlatırken, çağdaş bir masala davet ediyor okurlarını. Konuşacak çok şey var bu masalda. Biz de bunları paylaşmaya davet ediyoruz sizi. KulturaLitera Kitap Kulübü herkese açık ve ÜCRETSİZ. İsteyen katılımcılarımız kitap kulübüne yine kayıt bölümünden bağış da yapabilirler. Kultura Litera Kitap Kulübü’nün bu toplantısı zoom üzerinden canlı olarak 25 Ekim Çarşamba günü Türkiye saatiyle 19.30’da başlayacak. Tek yapmanız gereken ayın kitabını okumak ve sitemiz aracılığıyla kitap kulübümüze kaydolmak. Kayıtla ilgili önemli not: Etkinliğimize kaydolurken açılan sayfada pound para birimi değerinde bir ücret bölümü göreceksiniz, ücretsiz katılmak için oraya sadece 0 yazmanız yeterli. Ancak kitap kulübümüze bir bağış yapmak isterseniz (istediğiniz rakamı seçebilirsiniz) sizin yazdığınız rakama göre bankanızdan o günün kurundan TL olarak otomatik çekim yapılacaktır. Yaptığınız bağışlar KulturaLitera Kitap Kulübü'nün devamlılığını sağlamaya ve site üzerinden yapılan kayıtlar için KulturaLitera olarak ödediğimiz mecburi sabit ücrete destek olacaktır. Desteğiniz için şimdiden teşekkür ederiz. Yürütücü: Şule Tüzül Kitaplar üzerine düşünür, yazar, konuşur. Başta Edebiyathaber, LiteraEdebiyat ve Altıüstükitap olmak üzere farklı mecralarda edebiyat ve kitaplar üzerine yazıyor. Edebiyathaber ve Videogren youtube sayfalarında, Altı Üstü Kitap Podcast programında ve fırsat bulduğu her yerde kitaplar üzerine konuşuyor."

  • Bellek, nostalji, anımsama ve unutma, ölüm ve yas

    Çağdaş Portekiz edebiyatının önde gelen yazarlarından José Luís Peixoto ilk kitabı Sen, Bende Öldün ile dikkatleri üzerine çekmişti. Babasının ölümünün dokunaklı hikâyesini anlattığı Sen, Bende Öldün adlı kitapta yas sürecine tanık oluyoruz. Anılar, çarpıcı gözlemler, derin duygular şiirsel bir dille anlatılıyor. Bellek, nostalji, anımsama ve unutma, ölüm ve yas süreci üzerine düşünme fırsatı sunan sarsıcı bir kitap. “Senden geriye kalanlara bakıyorum, hepsi senin olduğun şeyin kalıntısından ibaret. Senden geliyorum, senin yollarından geçiyorum, koşup senin karmaşanda kayboluyorum, doğuyorum, ölüyorum, senden ge­liyorum, arkanda bıraktığın karanlıkta yol alıyorum ve varıyorum, sonunda sana varıyorum. Baba.” José Luís Peixoto 1974’te Galveias’ta (Portekiz) doğdu. Çağdaş Portekiz edebiyatının önde gelen yazarlarından biridir. Lizbon NOVA Üniversitesi’nde modern diller ve edebiyat okudu. Üniversiteden sonra birkaç yıl öğretmenlik yaptı. İlk kitabı Morreste-me (Sen, Bende Öldün) ile dikkatleri üzerine çekti (2000). 2001’de eleştirmenlerin ve kamuoyunun büyük beğenisini kazanan Não Olhar romanı ile José Saramago Edebiyat Ödülü’nü kazanan en genç kişi oldu. 2007’de Cemitério de Pianos ile İspanya’da yayınlanan en iyi yabancı romana verilen Cálamo Otra Mirada Ödülü’nü, Livro ile İtalya’da 2012’nin en iyi Avrupa romanına verilen Libro d’Europa ödülünü kazandı. 2016’da Galveias ile bir önceki yılın Portekizcedeki en iyi edebi eseri dalında Brezilya’da Oceanos Ödülü’nü aldı. Romanlarının yanı sıra yayımlanmış dört şiir kitabı da vardır. Kitapları otuzdan fazla dile çevrildi. BEN, SENDE ÖLDÜN José Luís Peixoto Anima Yayınları, 2023 Çeviri: Bengi De Sá Matos Paixão Tür: Anlatı 56 s.

  • "Duygusunda debelenmeyen, onu üstünden sıyıran hırçın şiirler, istediğim."

    Özlem Şan, Okan Yılmaz yeni kitabı dudağım politik üzerine söyleşti: "Büyüyen ve küçülen puntolar, tezhip sanatıyla süslenmiş sayfalar, zaman zaman anlatıya dönüşen satırlar, parçalanan kelimeler gibi tipografik yenilikler içeren kitap, şiir formu üzerine düşünen şiirlerle bizi karşılıyor." Özlem Şan Şair, akademisyen ve aktivist Okan Yılmaz ile Everest yayınlarından çıkan yeni kitabı dudağım politik üzerine sohbet ettik. Yılmaz’ın 2018’de yayımladığı yeniay mahvı ve 2021’de çıkan bu senin devrimin kitaplarının ardından üçüncü kitabı bu. Yılmaz, bu kez daha öfkeli daha erotik bir şiirin peşine düşmüş. Büyüyen ve küçülen puntolar, tezhip sanatıyla süslenmiş sayfalar, zaman zaman anlatıya dönüşen satırlar, parçalanan kelimeler gibi tipografik yenilikler içeren kitap, şiir formu üzerine düşünen şiirlerle bizi karşılıyor. Kitap, Sema Kaygusuz’un Yüzünde Bir Yer romanından bir alıntıyla açılıyor. Özellikle dikkatimi çeken cümle “… varla yok arasındasın” oldu. Senin kitabının ilk bölümü ise “yek hebû yek tune bû” adında. Anlamı, bir varmış bir yokmuş. Bir masalın başlangıcını imleyen bu cümleyle dudağım politik arasındaki ilişki nedir? “yek hebû yek tune bû” Kürtçe bir ifade ve senin dediğin gibi “bir varmış bir yokmuş” anlamında. En temelde hem masalları çağrıştırıyor hem de çocukluğu. dudağım politik’in şiirlerine bir toplam halinde çalışırken bir çocuğun atıldığı coğrafyadaki büyüme masalına dair birtakım şiddetli sorular sorduğumu fark ettim. Doğup büyüyen ve yaşam yolundaki onca zorluğa rağmen hayatta kalan, bunu yaparken de neşesini kaybetmeyen özneler gördüm ve onların yürüyüşlerini izledim. Ama süpernovalardı, ama çöllerdi, ama ormanlardı, ama yatak odalarıydı, onca yerden geçtiler, onca şeyle dövüştüler fakat içerideki çocukları hiç kaybetmediler. Ben bu bakıştan kopmak istemedim açıkçası. İkincil sayabileceğim sebep ise “burada olmak”la ilgili, yani tamamen “olmak”, kendini var etmeyi ve yok etmeyi çeşitli açılardan deşmek. Bunu yaparken mutlak bir tavır sergilemek yerine, daha keskin, daha ikircikli, daha kuir bir döngünün peşine düştüm. O yüzden anlattıklarım her var oldular hem yok; hem belliydiler hem belirsiz. Hep bir sevgiliye hitap var. “seni vermem saraylara” şiirinde bu sevgili için “tanışmışız aslında” diyorsun. Buna öznel malzemelerden yola çıkarak oluşturulmuş bir tema olarak mı bakmalıyız yoksa “sevgili” başka türlü oluş hallerine de karşılık geliyor mu? “Ben” dediğim hayvan benim metinlerimde bir çıkış noktasıdır. “Ben”e dair her şeyin olduğu gibi görünmesine izin verdiğim takdirde bu hayvanın şairliğimi alt edeceğini düşünürüm. Bu poetika gereği de “ben”in etrafındaki her şeyi tıraşlamayı göze alıyorum. Bu tarifle düşündüğümde ve o seslenmeleri hesaba kattığımda evet, son derece öznel temalardan yola çıkıyor bu şiirler. Ancak şiirlerimin kaderlerine karar vermem gerektiğinde amacımın dışında kalanları bozmaktan çekinmiyorum. Tam da bu sebeple, etinden, kemiğinden ve şahdamarından tanıdığım sevgililerle başlasam da onların yerine geçebilecek her türlü oluş halini, don değiştirmeleri, varlığın kendini döndürerek başkalaşması gibi yöntemleri zorluyorum. Aksi takdirde kendine acıyanlar için metinler dizmiş olurum ancak benim için şiir böyle bir feryat alanı değil. Ben uluorta kahkaha atanlara, topuklarını yere vurup yürürken saçlarını savuranlara, dilindeki sözcükleri en zarif cephanesiymiş gibi taşıyan kusursuz divalara yazıyorum bu şiirleri. Kitap üç bölümden oluşuyor: “yek hebû yek tune bû”, “yok” ve “var”. Her bir bölümde dile yansıyan öfkenin tınısı değişiyor. Şiddeti artıyor. Şiirin öznesi zaman zaman sövmeye zaman zaman ah etmeye başlıyor. Öfkeyle birlikte kitabın ilk sayfasından kendini gösteren erotizm de şiddetleniyor. Öfke ve arzu… Bu ikilinin arasında nasıl bir ilişki var? Doğru bir tespit Özlem. Öfkenin tınısını ve tarzını bölümlere özgü bir hale getirmeye çalıştım, tabii bu amacıma bağlı bir şekilde metinlerin teknik özellikleri ve sözcük kadroları da son derece değişken ve işlevseldi. Erotizm de aslında senin bu tarif ettiğin öfke-arzu ilişkisinden doğdu. Ben bu ilişki için daha çok “bıçak sırtı” sözcüğünü tercih ediyorum. Arzulanan nesneye ulaşmanın türlü yollarını deneyen özneler var, ancak bu yola dağ olmuş düşmanlar da var, o dağları aşarken veya aşamazken de ortaya çıkan bir öfke var. Tabii bazen benim “Dağ,” dediğim engel arzunun kendisi de oldu. Ama buradaki öfke yıkmayı değil de neşeyi, kahkahayı, yaşamanın haklarını teklif ediyor. Bu ikili karşıtlığın gerilimini seviyorum açıkçası. “anlat omuzların neden geniş” isimli şiirinde René Girard’ın Romantik Yalan ve Romansal Hakikat isimli kitabında sunduğu “üçgen arzu modeli”ne bir gönderme yapıyorsun. Bu modele göre, arzulanan nesne ve arzulayan özne arzunun iki ucudur. Üçgenin üçüncü ayağı, yani öznenin arzusunu kışkırtan, arzunun dolayımlayıcısıdır. Bu dolayımlayıcı sayesinde arzu mümkün olur. dudağım politik’teki şiirlerde, özneye arzusunu veren dolayımlayıcının suretleri nelerdir? Genelde bu dolayımlayıcının bir üçüncü kişi olması her zaman daha kolay bir yöntemdir ancak ben bu tembel tavırdan metinlerimi kurtarmak ve tüm ötekilere bakmak istedim. O yüzden bu suretlerin sayısı ve çeşitliliği o kadar geniş bir yelpazede çıktı ki karşıma Özlem... Bir odanın içindeki eşyalardan göklerdeki yıldızlara kadar her şey arzuyu var etmek için bu metinlere sızdı. Ama benim gözlemim, bu dolayımlayıcı suretlerin yoğun bir şekilde politikanın eseri olması. Tabii oradan koca bir tarihe varıyoruz. Sadece doğduğumuz günden bugüne yaşamadık ki biz, hepimiz binlerce yıllık özneleriz. Bizden önceki tüm yapıp etmeleri sırtımıza kambur ediyoruz, doğduğumuz ülkeyi, konuştuğumuz dili, ailelerimizi, türlü cinselliklerimizi... ve bunlara dair her şeyi... Arada bir dönüp kamburumuzla da konuşmamız gerekli. Zannediyorum bu senin tarif ettiğin arzu da kamburuma sorduğum en şiddetli sorulardan peyda oldu. “boğulmak isterken sığ sularında” şiirinden söz edelim biraz. Bu şiir için özel bir biçim tasarlamışsın. Kutsal kitap formuna benziyor. Bu biçime dair bize neler söyleyebilirsin? Neden böyle bir tasarım seçtin? İkinci bölümün açılışında yer alıyor “boğulmak isterken sığ sularında”. Bu kitabı hazırlarken beni en çok zorlayan ama bir o kadar da bana en çok keyif veren şiir oldu. İlk bölümde anlattığım güncel meselelerin arkaik temellerine inmek istemiştim ikinci bölümde. Çağlar öncesine gitmek, yeryüzünün öncesini sorgulamak, böylece her sonucun ilk sebebine ulaşmaktı niyetim. Bunu yaparken de elimi korkak alıştırmadan semavi dinlerin, klasik anlatıların büyük metinlerini çağırıp onlarla konuşmak istedim. Bu konuşmanın görselliği de önemliydi benim için, yani şiirin kenarlarını bir tür yeni nesil tezhiple süslemek, dize aralarına küçük semboller yerleştirmek vs. Metnin içinden daha göksel başka metinlere gidebilmekten bahsediyorum. Tabii bu amacımın ve ortaya çıkan görselliğin benim kuir edebiyat sevdamla da doğrudan bir ilişkisi olduğunu da hatırlamak gerekli. “Birhan Keskin’in Şiirlerinde Aşk ve Beden” isimli akademik çalışmana değinmek istiyorum. Tezinin sonunda Keskin’in şiirlerinin âşık öznelerinin, bir güç ilişkisi içerisinde görünseler de gündelik hayatın içindeki iktidar modelleriyle hesaplaştığını söylüyorsun. Bunu dudağım politik kitabındaki şiirlerin öznesi ve âşığı için de söyleyebiliriz. Bu şiirlerin öznesinin hesaplaşması politik bir zeminde gerçekleşiyor. Tarihle de yüzleşiyor. Bu yüzleşme kalemi eline alırken hesaba kattığın bir şey miydi? Tezim, bizim kürsüde yazılan tezlerin dışında kalan yenilikçi bir çalışmaydı. “Aşk”ı ve “beden”i iki ayrı tema şeklinde incelemek yerine onların birbirini dönüştüren iki unsur olduğunu kabul edip yola çıkmıştım. Akademik çalışmaların elbette yer yer metinlere sızmasını doğal karşılıyorum ama ben hayata ve edebiyata oradan baktığım için bu araştırma konusunu seçmiştim. O yüzden herhangi bir hesap yaptığımı söyleyemem. Kanımda ve poetikamda bu yüzleşmek arzusu olmasaydı bu şiirlerin ve araştırmaların peşine düşemezdim ki. İlk kitabın yeniay mahvı’ndan dudağım politik’e, sence şiirinde neler değişti? Şimdilerde bir proje için yeniay mahvı’nı yeniden okuyorum ve sorun da bu karşılaşmayla aynı zamana denk geldi. O kadar çok şey değişmiş ki Özlem. Ama ilk olarak şunu gördüm: Anlatıların isimlerinde ve formlarında karşıma çıkan belirgin farklılıklar var. Konu veya tema bağlamında daha yüce, daha muğlak, daha ürkütücü metinlerin peşindeyim artık. Sözcükler de oralardan sökün etmiş gibi. Duygusunda debelenmeyen, onu üstünden sıyıran hırçın şiirler istediğim için sanırım. Bu arada yeniay mahvı’nda da aynı isteklerim vardı ama otosansürüm de vardı. Artık kendimi susturmuyorum, uslu metinler yazmak istemiyorum. Tam kendini teslim edecek noktada kaçıp giden, başka bir şeye dönüşen, yeri geldiğinde delirmeyi de yaşam hakkından sayan, yaramaz metinler yazmak istiyorum. Ondan belki bu kadar farklı yazma ve yazıyı açma tekniği. Bundan sonra hangi şiire doğru nasıl açılırım, bilemiyorum. O kadar tekinsiz ki şiirin salt kendiliği. dudağım politik Okan Yılmaz Everest Yayınları, 2023 Tür: Şiir

bottom of page