Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5406 sonuç bulundu
- 21. yüzyıldan kültür hazinemizin temel incisi destanlarımıza
Aslıhan Duman, ilk öykü kitabında kadim zamanlara uzanıp öykülerinin öz suyunu Doğu’dan alıyor. Bizi modern koltuklarımızdan kaldırıp Orta Asya steplerinde, göçebe Türk toplumlarının yaşamına götürüyor. Bu hikâyelerle devrin ve onları yaratan toplumun tarihsel, kültürel, sosyal yapısını yorumlayabiliyor, 21. yüzyıldan kültür hazinemizin temel incisi destanlarımıza yol alıyoruz. “Çiyin paçalarını, kaftanının eteklerini ıslatmış olmasına aldırmayan İlbilge Hatun kara gözlerini kısmış dağa bakmaya devam ediyordu. Sanki dağın yamacındaki ağaçlara tünemiş, bu saatte ötüşüp duran kuşları, ağaçların altında rızkını aramaya çıkmış tilkileri görecek. Bilirdi elbet, hiçbir şey göremeyeceğini, ama elinden de başka gelen yoktu. Çaresi yok, sessizce bekleyecekti yahşı oğlunun avdan dönüşünü.” GÜN DOĞUSUNDAN KOPAN HİKAYELER Aslıhan Duman Alakarga Yayınları, 2023 Tür: Öykü 112 s.
- Öykü: Floresan
"İnsanın çok hali var işte. Buna ver. O çok hallerden, karşına hiç çıkmadığım hallerimden, aslında benim de kendimde tanımadığım hallerimden birine ver. Çünkü o hale sığındım ben." Şebnem Denk Canan, Yazıyorum diye sakın kızma. Biliyorum, karşılıklı konuşmayı tercih edersin. Bunca zamanın, zor yakalanır ve eskidikçe çoğalan dostluğumuzun hiç mi anlamı yoktu ki karşıma geçip anlatmadın, dersen de haklısın. Ama insanın çok hali var işte. Buna ver. O çok hallerden, karşına hiç çıkmadığım hallerimden, aslında benim de kendimde tanımadığım hallerimden birine ver. Çünkü o hale sığındım ben. Son görüşmemizden bu yana teklifinin olabilirliklerinde kayboldum dersem abartmış olmam. Her bir kelimeni tekrar tekrar düşünüyorum. Zihnim bu durumun yarattığı oyunların içine gömülmüş durumda. Tüm ezberlerimi tekrar ediyorum. Yıkıyorum. Yeniden yaratmaya çalışıyorum. Canan. Biz iki yol arkadaşı. Biz ki en çok kendini tekrardan ibaretler. Kendini keşfetmeye kendi cinsinin aynasında cesaretlenebilenler. Yapabilir miyiz gerçekten bunu? İstek, cesaret ve kararlılığının seni getirdiği bu nokta, beni içine ne kadar alır ki? Düşünüyorum Canan. Sadece düşünüyorum. Aklıma sildiğimi zannettiğim, geçmişte bıraktığımdan emin olduğum ne çok şey geliyor… Evimizin iki arka sokağında eskiden hastane olarak kullanılmış boş bir bina vardı. Bina boştu ama koridorları o nefret ettiğim beyaz floresan lamba ile aydınlatılırdı. Demek gece bekçisi vardı. Keşke gündüz de olsaydı. Zihnimde en belirgin kare amcamın üstümden kalkarken fermuarını çekip, boğazını temizleyerek gitmesi mesela. O çok istediğim formanın parasını baş ucuma bıraktığını sonradan söylemişti. Bununla da kalmayıp arkadaşlarına anlatmıştı beni. Her okul çıkışı biri beklerdi. Ağabeyler... İri yarı olanlar, cılız olanlar, üfüremediğim için uçmayanlar. Hepsi aynı koridorun aynı köşesine götürürdü beni, gündüz yanan tek floresanın kıyısına. Aynı noktaya parayı bırakırlardı. Biliyor musun hiçbiri pantolonunu bile indirmezdi. Fermuarlarını açmaları yeterdi insansızlıklarına. Benimse burnuma o gün yapıştı rutubet kokusu. Seni ilk gördüğümde anlamıştım sende de var o rutubet kokusu. Bir kanadımızı kırdılar bizim Canan. Bile isteye hem de. Sen şimdi kanatlarımızı birleştirelim istiyorsun. “Kendimizi temize çekmenin en güzel yolu…” dedin mesela. Buna inanmayı çok istiyorum Canan. Bu cümlenden aldığım cesareti anlatamam sana. Bu cümlenin verdiği güç bana her şeyi yaptırabilir. Yaşadığım her acıyı unutturabilir. Beni yeniden doğurabilir. İçimdeki deli korkuya karşılık bir umut da var. Deliyiz zaten biraz… Ancak delilikle açıklanabilir bu durum. Sen ve ben. Artık kabullendiğimiz sıfatlarımıza ters, kabul görecek saygın sıfatlarımız. Annelik ve babalık. Bir taraftan da gülüyorum Canan. Bayağı bildiğin kahkahalar atarak gülüyorum. Bu olabilirliğin bana yaşattığı hazla gülüyorum. Mutluyum. Yarın sabahın köründe gideceğim Canan. Hatta gerekirse kapının önünde bekleyeceğim görevlilerin gelmesini. Giderken yanıma yaramaz dergilerimi de alacağım. Kim bilir oradakiler yeterli olmaz belki. Elime verecekleri tüpü dolduracağım. Hatta tamamını dolduracağım ki gerekirse bir daha, bir daha denesinler. Gerisi sende zaten. Zaten gerisi daha çok sende olsun Canan. Ben baba olacağım sonuçta. Ben, baba… Yalnız unutmadan, odanın ışığı beyaz floresan olmasın, ne olur olmasın Canan.
- Kederin, pişmanlığın ve sevginin katmanları
Üç farklı bakış açısından aktarılan 2021 Booker Ödülü Adayı Son Baharın Sonu, karakterler arasında geçiş yaparak onları birbirine bağlayan kederin, pişmanlığın ve sevginin katmanlarını birer birer kaldırıyor. Günümüzün en maharetli anlatıcılarından birinin kaleminden, meraklandıran, nüktedan ve alabildiğine insani bir roman. Clara’nın ablası kayıp. Annesiyle tartışıp evden çıktı ve bir daha dönmedi. Pencerenin önünden ayrılırsa ablasının hiç gelmeyeceğine inanıyor yedi yaşındaki Clara. Okulundan ve komşunun kedisine bakmaktan arta kalan tüm zamanını camda geçiriyor. Komşuları Elizabeth hastanede. Giderken ona söz verdiğinden çok daha uzun zamandır… Liam, eşinden ve işinden yeni ayrılmış, ne yapacağını bilmeden kendini bu soğuk kuzey kasabasında bulmuş bir adam. Elizabeth’in evine taşınıyor ve çok geçmeden polis kapısına dayanıp ona kayıp bir genç kız hakkında sorular soruyor. Elizabeth, ömrünün son demlerinde geçmişini düşünüyor. Yıllar önce işlenmiş o suçu, uzun zamandır taşıdığı utancı… Ölmeden önce telafi etmesi gereken şeyler var. Mary Lawson, Sarnia, Ontario yakınlarındaki küçük çiftçi topluluğu Blackwell'de doğdu ve büyüdü. Ailesinin kuzey Ontario'da, Kanada Kalkanı olarak bilinen göller, kayalar ve ormanlarla dolu bir bölgede bir yazlık evi vardı. Lawson, buranın en sevdiği manzara olduğunu ve yazılarında önemli bir rol oynadığını söylüyor. Montreal'deki McGill Üniversitesi'nden mezun olduktan sonra tatil için İngiltere'ye gitti, parası bitti, iş bulmak zorunda kaldı, bir meslektaşına aşık oldu ve onunla evlendi. İki oğulları var ve Londra yakınlarındaki Kingston upon Thames'te yaşıyorlar. Lawson, çocukları okula gittiğinde yazmaya başladı. Birkaç yıl boyunca kısa öykülerle uğraştı ve bunları kadın dergilerine sattı, ancak bu öykülerden birini Kanada'da yayımlayana ve bir editör tarafından bunu bir romana dönüştürmesi tavsiye edilene kadar sonunda sesini buldu ve keşfetti. ne hakkında yazmak istediğini. Lawson 55 yaşındayken yayımlanan ilk romanı Crow Lake, 28 ülkede satıldı. Kanada'nın en çok satanlar listesinde 75 hafta kaldı, Amazon.ca İlk Roman Ödülü'nü kazandı, New York Times'ın en çok satanlar listesinde yer aldı ve New York Times, The Sunday Times, The Washington Post ve The Washington Post tarafından Yılın Kitabı seçildi. Küre ve Posta. İkinci romanı Köprünün Diğer Tarafı, Man Booker Ödülü'nün uzun listesinde yer aldı ve Birleşik Krallık'ta Richard ve Judy Yaz Okumaları arasında yer aldı. 2014'te eleştirmenlerin beğenisini kazanan Road Ends, New York Times tarafından "hassas ve şaşırtıcı... canlı ve çağrıştırıcı bir hikaye" olarak tanımlanarak en çok satanlar arasında ilk onda yer aldı. Lawson'ın Şubat 2021'de yayınlanan dördüncü romanı A Town Called Solace, övgü dolu eleştiriler alan en çok satan ilk on kitap arasında yer aldı ve Booker Ödülü için uzun listede yer aldı. SON BAHARIN SONU Mary Lawson Domingo Yayınevi, 2023 Çeviri: Kıvanç Güney Editör: Ümran Özbalcı 272 s.
- Hakikat, kurmaca ve psikoterapi üzerine yazışmalar
İyi Hikâye, psikoterapinin her geçen gün daha çok ön plana çıktığı çağımızda terapiye ilgi duyan edebiyatseverlere keyifli bir okuma vaat ederken aynı zamanda kendi hayat hikâyeleri üzerine düşünme fırsatı sunuyor. İyi Hikâye Nobel Ödüllü yazar J.M. Coetzee ile klinik psikolog Arabella Kurtz arasında geçen, psikoterapi ve hikâye anlatma sanatı üzerine büyüleyici bir diyalog. Coetzee ve Kurtz, psikanalitik kuramları ve terapi yöntemlerini edebiyat eserleriyle yan yana getirerek psikoterapiyi, psikoterapideki gelişim idealini, toplumsal bağlamı ve kurmacayı farklı açılardan ele alıyor. Cervantes ile Dostoyevski gibi büyük yazarlardan ve Freud ile Melanie Klein gibi psikanalistlerin fikirlerinden yararlanan Coetzee ve Kurtz, psikanalitik psikoterapinin çok daha geniş toplumsal biçimlerinde yeni bir perspektif açılabileceği umuduyla kişinin kendini inceleme kapasitesi, kendi yaşam hikâyesinin yazarı olması, kurduğu kişisel anlatılarda hakikatin payı, belleğin işlenebilirliği, bastırma mekanizmasının çıkmazları, grup psikolojisi ve milliyetçilik ilişkisi gibi meseleleri yalın bir dille keşfe çıkıyor. J.M. Coetzee 1940’ta Güney Afrika’nın Cape Town kentinde doğdu. Avukat bir babayla öğretmen bir annenin oğlu olan Coetzee,CapeTown Üniversitesi’ni bitirdikten sonra Texas Üniversitesi’nde edebiyat doktorasını tamamladı, 1972’de Güney Afrika’ya dönerek Cape Town Üniversitesi’nde ders vermeye başladı. İki uzun öyküden oluşan ilk kitabı Dusklands 1974’te yayımlandı. Coetzee, bu yapıtında,Vietnam’daki Amerikalılar ile Güney Afrika’da Hollandalı yerleşmeciler arasındaki koşutlukları irdeliyordu. Yazarın Barbarları Beklerken romanı,1980’de GüneyAfrika’daki büyük bir saygınlığı olan Central News Agency Edebiyat Ödülü’ne değer görüldü. İngiltere’nin en saygın edebiyat ödülü olan Booker Ödülü’nü ise 1983’te Michael K: Yaşamı ve Yaşadığı Dönem romanıyla, 1999’da da Utanç yapıtıyla, iki kez aldı. Aynı zamanda seçkin bir deneme yazarı olan Coetzee, 2003’te Nobel Edebiyat Ödülü’ne değer bulundu. İYİ HİKAYE J.M. Coetzee - Arabella Kurtz Can Yayınları, 2023 Çeviri: Elif Ersavcı 184 s.
- 2023 Talât Sait Halman Çeviri Ödülü için başvurular başlıyor
Başkanlığını yazar Doğan Hızlan’ın yaptığı Talât Sait Halman Çeviri Ödülü Seçici Kurulu; yazar, çevirmen ve eleştirmen Sevin Okyay; yazar ve çevirmen Ayşe Sarısayın; yazar ve çevirmen Yiğit Bener ile yazar ve çevirmen Kaya Genç’ten oluşuyor. Ödülün sahibi, Seçici Kurul tarafından yıl sonunda açıklanacak. İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV), bu yıl dokuzuncusunu takdim edeceği Talât Sait Halman Çeviri Ödülü ile güncel kültür-sanat üretimini teşvik etmeye devam ediyor. Nitelikli edebiyat çevirilerini desteklemek amacıyla, dokuz yıl önce aramızdan ayrılan Talât Sait Halman anısına başlatılan Talât Sait Halman Çeviri Ödülü’nün 2023 yılı başvuruları 4 Eylül – 6 Ekim tarihleri arasında kabul edilecek. Talât Sait Halman Çeviri Ödülü’yle, Seçici Kurul tarafından belirlenen yapıtın çevirmenine 40 bin TL tutarında nakit desteği sağlanacak. Talât Sait Halman Çeviri Ödülü başvuru koşulları Talât Sait Halman Çeviri Ödülü için başvurular, yayınevleri veya çevirmenler tarafından yapılabilir. Başvuruda sunulacak eserler, orijinal dilinden Türkçeye çevrilmiş, ISBN numarası almış öykü ve roman türlerinin çevirileri ile sınırlıdır. Yayınevleri en fazla üç çeviri eser ile başvuru yapabilmektedir. Seçici Kurul, aday önerilerinde bulunabilir. Adayların daha önce Talât Sait Halman Çeviri Ödülü’nü kazanmamış olması gerekmektedir. Başvuru formu ve koşullarına dair ayrıntılı bilgi içeren şartnameye iksv.org adresinden ulaşılabilir. 2023 Talât Sait Halman Çeviri Ödülü için başvuruların 6 Ekim Cuma saat 17.00’ye kadar İKSV’ye ulaştırılması (Nilay Kartal dikkatine, Nejat Eczacıbaşı Binası, Sadi Konuralp Cad. No: 5, 34433 Şişhane, Beyoğlu, İstanbul) gerekmektedir. Talât Sait Halman Çeviri Ödülü 2015’ten bu yana veriliyor Türkiye’nin ilk Kültür Bakanı olan ve 2008-2014 yılları arasında İKSV Mütevelliler Kurulu Başkanı olarak görev yapan Talât Sait Halman anısına, 2015’te başlatılan Talât Sait Halman Çeviri Ödülü önceki yıllarda Siren İdemen, Ahmet Arpad, Fuat Sevimay, Ülker İnce, Gökhan Sarı (Jüri Özel Ödülü), Ebru Erbaş, Kamil Kayhan Yükseler, Erdem Kurtuldu, Süleyman Doğru ve Zafer Ceylan’a sunulmuştu.
- Cumhuriyetin İlk Çocukları
Cumhuriyet’imizin 100. Yılı’nı kutladığımız şu günlerde, Renan Özdemir sizleri zaman yolcuğuna çıkarıp doksan yıl geriye o yılların İstanbul’una götürecek ve Haluk’la birlikte Cumhuriyet’in 10. Yıl kutlamalarına tanıklık etmenizi sağlayacak. Satırlarda Atatürk ile buluşup söyleşecek ve Genç Cumhuriyet’imizin kazanımlarını öğreneceksiniz. 1933 yılı sonbaharında bütün radyolar ve gazeteler, 29 Ekim haftasında Cumhuriyet’imizin 10. Yıl'ı olması sebebiyle yapılacak olan tören ve kutlamalardan bahsetmektedir. Tüm yurtta düzenlenecek olan bu kutlamalar büyük bir şenlik havasında geçecektir. Üsküdar’da yaşayan Haluk da bu kutlu bayramı ve şenlikleri heyecan içinde beklemektedir. Ancak o sıra evlerine bir çocuk, bir yabancı ve bir de kara kanatlı kuşun gelmesiyle işler sarpa sarmaya başlar. Yepyeni duygularla ve düşüncelerle tanışan Haluk ise kendisini bir maceranın ortasında buluverir. 1963 yılında doğan Renan Özdemir, Marmara Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nden mezun oldu. Trabzon’da başladığı edebiyat öğretmenliği görevini uzun yıllar sürdürdü. İstanbul’da yaşayan ve yeni çocuk kitapları üzerinde çalışan Özdemir, evli ve bir kız çocuk annesidir. CUMHURİYETİN İLK ÇOCUKLARI Renan Özdemir Epsion Yayınevi, 2023 Editör: Özlem Küçükşahin Kalabalıkoğlu 152 s.
- 21. yüzyılın 21 nevrozu
Psikolog ve psikoterapist Johannes Hepp, hızla ilerleyen dijitalleşme sürecinde 21. yüzyılın 21 nevrozunu tanımlıyor. Sigmund Freud tarih boyunca insanlığın üç büyük hakarete uğradığını söylemişti. Bunlardan ilki Kopernik’in evrenin merkezinde güneşin olduğunu keşfetmesi, ikincisi Darwin’in evrim teorisi, üçüncüsüyse Freud’un kendisinin ortaya attığı bilinçaltı kavramıydı. Öyle ki Freud “ İnsan kendi evinde bile patron değildir” diyerek insanın kibirli tahtını sarsmıştı. Bugünse insanlık en büyük ve en kapsamlı dördüncü büyük hakarete maruz kalıyor, insanın bilinçdışının, gizli arzularının, isteklerinin ve duygularının kontrolünü ele geçirdiği dijital devrim yapıyor bunu. Artık akıllı telefonlarımız ve algoritmalar bizim ne istediğimizi bizden çok daha iyi biliyor üstelik böyle bir çağda nevrozların şekli ve adı da değişiyor… Çevrimiçi seks bağımlılığı, ilişki korkusu, artan iletişime rağmen yalnızlık, ahlak nevrozu, kusursuzluk peşinde koşma, patolojik yalan, değer görme bağımlığı, flört nevrozu, kendini sömürme ve deneyim doyumsuzluğuna kadar bugünün endüstri dünyasının yarattığı yeni sorunları ortaya koyuyor. Hepp, somut ipuçları, kişisel deneyimler ve psikoterapötik uygulamalardan örneklerle zihinsel dayanıklılığımızı güçlendirmeye ve bu karanlık dijital ormanda güvenli bir şekilde yolumuzu bulmaya yardımcı oluyor. HOMO DİJİTAL Johannes Hepp Serenad Yayınevi, 2023 Çeviri: Gonca Gül Kurtulmuş 408 s.
- Öykü: Sarı
"Dışarının dondurucu havası beynimdeki sıkıntıları yakalamış sanki. Bir türlü erimiyor. Düşünüp düşünüp canımı sıkmakla geçiriyorum zamanı." Ahmet Cengil “Romantizm işsizlerin uğraşı değil zenginlerin imtiyazıdır.” Oscar Wilde, Yalnız Sıkıcı İnsanlar Kahvaltıda Parıldar Bulaşıklar olduğu gibi duruyor mutfakta. Masada yumurta kabukları, zeytin çekirdekleri, ekmek kırıntıları, bal, pekmez lekeleri… Dokunmuyorum hiçbirine. Kılımı kıpırdatasım yok. Camları yarı buğulu pencerenin karşısına geçmiş, delinen çatı oluklarından akan damlacıkların, pencere önündeki beyaz mermerle buluşurken çıkardığı sesleri dinliyorum. Çevreye düzensizce yayılmış, en fazla iki katlı olan evlere göre epey yüksekte duruyor oturduğum bina. En üstte, altıncı kattaki dairede kalıyorum. Manzaramı kesen bir şey yok. Çıplak dağların üzerindeki beyaz örtüyü, tamamen beyaza bürünmemiş tarlaları, tek tük ağaçları, mevsime inat göç etmeyen kuşları, dağ eteklerindeki çadırları, çadırlardan çıkan koyunları, bu küçük şehri, kıyılarında biriken karlarla iyice daralan yolları, karla oynayan masum çocukları, brandanın altından çıkardığı odunları karları eze eze tek göz evine götüren yaşlı amcayı ve bacalarda tüten yoğun dumanı engelsiz görebiliyorum. Ne güzel değil mi? Dışarıda tadına doyulmaz kış manzarası, elinizde sıcak meşrubat, ayağınızda terlik, sırtınızda yün kazak... Tek derdiniz anın tadını çıkarmak... Bahsettiğim manzara fotoğraflanıp iyi bir filtre ve duygusal bir müzik yardımıyla sosyal medyada paylaşılsaydı böyle düşünülebilirdi. Fakat bu manzara bana kederden başka bir şey düşündürmüyor. Dışarının dondurucu havası beynimdeki sıkıntıları yakalamış sanki. Bir türlü erimiyor. Düşünüp düşünüp canımı sıkmakla geçiriyorum zamanı. Ta kaç ay önce yarım ağızla söylenmiş sözleri tahlil ediyorum uzunca. Nefret ettiğim sorulara verdiğim cevapları geçiriyorum aklımdan. Baştan alıyorum her şeyi. Bir düzene, kronolojik bir sıraya sokuyorum yaşadıklarımı. Düşünüyorum sonra. Menekşe kokusunu duyumsuyorum. Üniversitede karşılaştığım o güzel kızı... Kampüsün geniş pembe yolunda karşılaşmıştım onunla. Bilmeden yaşayacaklarımı. Çektiğim çilenin o günlerde başlayacağının farkına varmadan. Sınav haftasıydı. Şehrin meşhur soğuklarını yaşıyorduk sonbahara veda ederken. Bir koku duymuştum önce. Yumuşak, eriten, erkek bünyesini sangılatan bir koku. Başımı kaldırdığımda kusursuz güzellikteki yüzünü, yüzünün yarısını saran sarı atkısını, mavi gözlerini, soğuktan pembeleşmiş küçük, ince burnunu, al al yanaklarını ve sağa sola savrulan bukleli, uzun sarı saçlarını görmüştüm. Bir an evvel durağa varmak istiyordu. Bana doğru geliyor, sakınmadan atıyordu adımlarını. Yaklaştıkça çarpılıyordum. Rüzgâr saçlarını savuruyor, saçlarından yayılan menekşe kokusunu önce yanından geçtiği akasyalara, sonra burnuma, sonra hücrelerime, sonra da ruhuma damıtıyordu. Kampüsteki rüzgâr gibi geçmişti yanımdan. Hızlıca, sarsarak beni. Sarı, kahve yaprakları ederek yerinden. Orda kalmak, ayaklarımı üzerinde durduğum kaldırım taşına çivilemek, havada asılı kalan enfes kokusunu içime içime çekmek, hacimsiz menekşeyi sarıp sarmalamak ve ruhumu hemen oracıkta teslim etmek istiyordum. Edebilseydim keşke… Yaradan’ın ölüm meleği kapamıştı kulaklarını. Çekecek çilem vardı daha. Elimdeki not kâğıtlarını, ezberimdeki kavramları, yirmi dakika sonra gireceğim sınavı unutmuştum çoktan. O an, o dakika teslim olmuştum ona. Fakat o, varlığımdan habersiz uzaklaşıyordu benden. Bir şeyler yapmalıydım. Onu bir daha görmezsem ölürdüm. Arkasından gelen bir öğrenci grubu vardı. Sınıf arkadaşları olmalıydılar. İçlerinden birine -sınavdan çıkacak bir arkadaşımı bekliyormuşum gibi- hangi sınavdan çıktıklarını sormuştum. Farsça, demişti. Edebiyat ya da Tarih okuyordu demek ki. Saatime baktım hemen. “Farsça” ve “11.10” diye defalarca tekrar ettim içimden. Menekşe kokusunun peşine takıldım sonra. Çekiminden kurtulamadığım bukleli saçları salındıkça salınıyordu omuzlarında. Pembe kabanı, sarı atkısı kapalı olan havada bile ışıl ışıldı. Değişik, anlatılması güç bir şey vardı yürüyüşünde. Hem bir asker gibi dik ve intizamlı, hem de kadın ruhuna yaraşan nazeninlikte atıyordu adımlarını. Onu durdurup tek bir söz edesim yoktu o an. Hatta yüzüne bakmak, ay parlaklığındaki çehresini seyre dalmak bile geçmiyordu aklımdan. Sadece pembe yolun bir lastik gibi uzadıkça uzamasını ve onun, sarı saçlarını savura savura yürümesini istiyordum. Fakat bir tek ölüm meleğinin kulakları değildi kapalı olan. Dua kapım da kapanmış, yol bitmişti. Turnikeden geçmeden önce boynundan aşağı kayan atkısını düzeltmişti. Bu sırada bana doğru döneceğini sanmış, bin küfürden beter bir bakışa maruz kalacağım diye ödüm kopmuştu. Fakat yüzünü dönmemişti. Atkıyı zarif boynuna dolamış, araya sıkışan bir iki tutam saçını atkıdan kurtarmış ve genzimi bir buket menekşeyle daha doldurmuştu. Tanımlayamayacağım bir his geçmişti midemin üzerinden. Sessiz bir gurultu gibi garip, titreten, heyecanlandıran... Cesaretimi kırmıştı bu his. Korkmuştum göz göze gelmeye, bir bahaneyle konuşmaya, gizlice burnunun ucundaki pembeliğe bakmaya, saçlarının kıvrımlarında kaybolmaya… Suçlu gibi kaçmıştım turnikelerden. Gerisingeri, hızla arşınlayarak pembe yolu. Bir an evvel ulaşma arzusuyla Fen-Edebiyat fakültesine. Ben yetişmeden fütursuz bir öğrencinin panodaki sınav duyuru kâğıtlarını almasından korkuyor, adımlarımı sıklaştırıyordum. Nefes nefese varmıştım fakülteye. Zemin kattaki panoları tek tek dolaşmış, çıkış saati 11.10 civarına denk gelen Farsça sınavının hangi sınıfta yapıldığını öğrenmiştim: Türk Dili ve Edebiyatı, üçüncü sınıf. İçimden, “İnşallah alttan veya üstten aldığı bir ders değildir,” diyerek panodaki tüm sınav duyurularının fotoğrafını çektim. Yarın sabah dokuzda bir sınavı daha vardı. Uçuyordum mutluluktan. Önümdeki tek engel zamandı. Ağır ağır, yormadan kendini, kağnı hızında ilerleyecek ve beni çıldırtacak zaman. Yeni günün doğması güç olmuştu gerçekten. Tüm günüm, kâh ayaklarımı yerden kesen, kâh karabulutları üzerimde gezdiren gerçeküstü hayallerle geçmişti. Onun olmadığı, tasavvuru güç bir istikbalin hayaleti ve ona ayarlı, neşe içinde geçecek bir ömrün hülyası gözlerimi kapanmaktan men ediyor, bir damla uykuya müsaade etmiyordu. Karanlık zifiriyken aydınlığın kuluçkaya yatırıldığını düşünemiyordu insan. Güneşin birkaç saat içinde dağlara merhaba diyeceğini, tepelerin süzgecinden geçerek ovaya ulaşacağını, yaprakların üzerindeki kırağıyı çözeceğini, benim ve menekşe kokulu kızın üzerine doğacağını… Hava aydınlanır aydınlanmaz yola çıkmıştım. Sınav saatini bekleyecek sabra, dirayete sahip değildim. Gündüzün saati de gecenin saatinden çok farklı işlemiyordu. Sırtında kaplumbağa kabuğu vardı zamanın. Vardığımda benden başka kimse yoktu fakültede. Kantinden aldığım simitle kahvaltımı yapmıştım. Panolardaki lüzumlu lüzumsuz tüm yazıları okuyor, beş dakikada bir otomattan bir şeyler alıyor, zemindeki karoları sayıyor, fakülte içindeki banklarda mekik dokuyor, defalarca saate bakıyordum. Gelmiyordu. Saat 9.30 olmuş, sınavı başlayalı yarım saat geçmişti. Bir hata yaptığımı, konuşmayı erteleyerek elimdeki fırsatı kaçırdığımı düşünmeye başlamıştım. O, öğrenci bile değildi belki. Hatta bu şehirde yaşamıyordu. Kim bilir, ömrümün sonuna kadar hiçbir izine rastlayamayacaktım belki de. Zihnimdeki olumsuz düşünceleri bir kenara bırakıp biraz daha beklemeye karar vermiştim. O gün gelmezse birkaç gün daha şansımı deneyecektim. Eğer bu denli beni etkilediyse karşıma çıkmalıydı. Öğlene doğru boynunda sarı atkısıyla girmişti fakülteye. Yerimde duramamış, hemen yanına koşmuştum. “Affedersiniz,” dedim. Karşılık vermedi. Kuracağım cümlenin devamını bekliyordu haklı olarak. Yutkundum. Koca bir gün boyunca kafamda kurduklarımın, arkasına sığınacağım bahanelerin, mırıldana mırıldana ezberlediklerimin, aynaya söylediklerimin tek bir harfi bile kalmamıştı aklımda. Buhar olmuş, atmosfere karışmışlardı sanki. “Ben Ayhan, psikoloji öğrencisiyim,” dedim devamını nasıl getireceğimi bilmeyerek. “Evet,” dedi ilk defa duyduğum nahif sesiyle. İyice boğuklaştırarak sesimi. “Saçlarınız…” dedim, “atkınızla aynı renkte.” Göz ucuyla solundaki sarı tutamlarına baktı kısa bir an. Sonra, “Eee?” dercesine bana döndü bakışları. Ağzımdan kesik kesik çıkan cümlelerden bir anlam çıkaramıyordu anlaşılan. Sıkılmış gibiydi. Hiçbir yere varmayan debelenmelerim bitsin istiyordu. “Bir araştırma yapıyoruz,” dedim, “saç renginin giyim tercihlerine etkileriyle ilgili.” Gülmüştü. Hoşuna gitmişti bahanem. “Anket yapacaksanız vaktim yok, sınava girmem gerek,” dedi. “Sınavdan sonra da yapabiliriz.” “Anket yapmak için yanlış zaman seçmişsiniz. Sınav haftasındayız.” “Uygun bulacağınız başka bir vakitte yapalım o halde. Lütfen kırmayın beni. Koca üniversitede sarı saçlı ve sarı aksesuarlı bir kişi bile bulamadım.” “Peki,” dedi tebessümle. İnanmadığı yalana inanmış gibi yaparak. Bir çırpıda bitirerek çırpınmalarımı. Tane tane söylediği numarasını, ellerimin titremesinden bir türlü doğru yazamıyordum telefona. “Fakülte bayağı soğuk,” diye inanmadığı bir yalana daha sığınmıştım. Gülmüştü yine. Yanakları şişmiş, elmacıkları belirginleşmişti. Hoşlanmıştı benden. Buna yoruyordum. Numarayı kaydetmeden önce “adı,” diye soruyordu telefon. Gözlerine bakarak soruyu ona ilettim. “Deniz,” demişti. “Deniz,” diye tekrarlamıştım ben de, berrak gözlerini başka hiçbir ismin taşıyamayacağını düşünerek. Hatıralarını düşünürken o anları tekrar yaşamış gibi tepki veriyor insan. Tebessüm ediyorum ben de, kısacık mutlu oluyorum. Ellerim titriyor sonra. Bu titreme soğuktan mı, yoksa hatıramın heyecanından mı, ayırdında değilim. Heyecanlı olduğum muhakkak. Havalandırma menfezinin soğuğu olduğu gibi mutfağa aldığı da. Elimdeki çayı bitirmişim farkına varmadan. Çayın yokluğu, evin en soğuk yerinde olduğumu bir kez daha hatırlatıyor bana. Ocağın üstünde dumanı tüten çaydanlığı bardağıma boşaltmak için kalkıyorum yerimden. Bu, sıraya koyduğum hatıraların arasına bıraktığım ilk ayraç. Belki de son. Daha fazla hayıflanmaya, daha fazla kızmaya ve daha fazla kendimi yıpratmaya takatim yok çünkü. Çayımı aldıktan sonra tekrar yerime geçiyorum. Masanın üstündeki telefonum gelen bildirimle titriyor bu sırada. Gelen bir e-posta. Açıp okuyorum. Sayın Ayhan D. Şirketimize yaptığınız iş başvurusu için teşekkür ederiz. Başvurunuz ne yazık ki insan kaynakları birimimizce uygun bulunmamıştır. Her şirketin farklı çalışma prensipleri olduğunu hatırlatmak ister, başarı ve kolaylıklar dileriz. Medcengi Temizlik Hizmetleri Kaçıncı reddedilişimdi bu? Mezun olduğumdan beri işsiz olduğumu hatırlatan kaçıncı hazır mesaj? Hatırlamıyorum artık. Böylesi mailler can sıkıntımı artırmaya bile yetmiyor. Üzüntüm süreğen, ha bir eksik ha bir fazla, fark etmiyor. Bana uğrayacak bir mutluluğuysa olasılık dışı buluyorum. Hem böylesi daha iyi. Mutluluk, üzüntüyle örselenmiş bünyemin kaldıramayacağı bir duygu. Beyaz parkelerin üzerine döktüğüm çayı görüyorum. Ne zaman dökülmüş acaba? Anımsayamıyorum. Kuruyup işimi zorlamasın diye çekmeceden sarı bezi alıyor, lekeleri silmeye koyuluyorum. Bu konudaki kabiliyetime şaşıyorum. Annem bu halimi görse ne düşünürdü acaba? Mutfağa adımını atmayan, yumurta bile kıramayan oğlunun hamaratlığını ağzı açık izlerdi herhalde. Dış kapıda dönen kilidin sesini duyuyorum. Karım gelmiş olacak. Okuldan, iş bilmez idarecilerinden, en kolay konuları bile öğrenemeyen öğrencilerinden şikâyet edecek yine. Sıkıntı basıyor içimi. Epeydir geç geliyor böyle. Gün batana kadar çalışıyor. Kurs açmışlar okulda, iyi ek ders veriyorlarmış. Elindeki dolu poşetlerle giriyor mutfağa. Dolu poşetlere bakınca ayın on beşinde olduğumuzu anımsıyorum. Bir aylık öteberimizi taşımakta zorlanan kolları belli ki ağrı içinde. Adeta kurtulurcasına yere bırakıyor poşetleri. Alnı boncuk boncuk terlemiş. “Yoruldum,” diyor nefes nefese. Yorgunluğunun, yüzündeki memnuniyetsizliği maskelediğini düşünüyorum. Bir ona, bir de elimdeki sarı beze bakıyorum. “Deniz,”diyorum. “Ben boşanmak istiyorum.” Susuyoruz karşılıklı. Sarı bez, tüm cümleleri içine çekiyor.
- Romantizmin doğasına ve köklerine dair yeni ve özgün düşünceler
Ünlü tarihçi Peter Gay, 18. yüzyıldan 20. yüzyılın başına kadar resimde, edebiyatta, müzikte, Schlegel, Novalis, Wilde, Beethoven gibi isimlerin yanı sıra nüfuzlu galeri müdürlerinin, sanat tüccarlarının izlerini sürerek romantik akımı incelemeye girişiyor. Romantizmi tanımlamanın en sağlıklı yolunun onu tek bir romantizm değil farklı “romantizmler” olarak kavramlaştırmaktan geçtiğini savunan Gay bu kısa ama kapsamlı kitabında romantizmin doğasına ve köklerine dair yeni ve özgün düşünceler ortaya koyuyor. Peter Gay, 1923’te Berlin’de doğdu, 1941’de Amerika Birleşik Devletleri’ne göç etti. Bu, “My German Problem” eserinde ele aldığı bir deneyimdir. Beş ciltlik büyük bir çalışma olan “The Bourgeois Experience: Victoria to Freud” ve büyük etkiye sahip “Freud: A Life for Our Time” adlı kitabı da dahil olmak üzere yirmi beşten fazla eser kaleme almıştır. Gay, Yale Üniversitesi’nde Fahri Tarih Profesörüdür ve New York Halk Kütüphanesi Akademisyenler ve Yazarlar Merkezi’nin ilk direktörüdür. İki kez Guggenheim bursu kazanmıştır. Yazıları, aralarında 1967 National Book Award ve 2004 American Historical Association’s (AHA) Award for Scholarly Distinction da olmak üzere pek çok ödüle layık görülmüştür. ROMANTİKLER NEDEN ÖNEMLİDİR? Peter Gay Yapı Kredi Yayınları, 2023 Çeviri: Kerime Dalyan 112 s.
- Sıradan bir ailenin evrensel hikâyesi
Nobel Edebiyat Ödülü’ne sahip ilk kadın yazar Pearl S. Buck’ın sıradan bir çiftçi ailesinin 1920’lerde Çin’deki yaşamının izini süren üçlemesinin ilk kitabı Mübarek Toprak, okurla buluşuyor. Wang Lung ihtiyar babasıyla birlikte yaşayan, doğup büyüdüğü köyde hayatını topraktan kazanan fakir bir çiftçidir. Bir süre sonra bir kadının ve kadının ona doğuracağı oğlanların bereketli hayaline kapılarak O-lan adında bir köle kadınla evlenir ve onunla bir aile kurar. O-lan güzellikten uzak ebleh ifadesi, eski sahibi tarafından “kıt” olduğu iddia edilen aklı ile pek göz kamaştırmasa da sadakati ve çalışkanlığıyla, Wang Lung toprağına nasıl bağlanıyorsa öyle bağlanır. Wang Lung, oğullarının ve azminin getirdiği şans ve bereketle zenginleşir, hırslarının ve arzularının giderek artması anlamına gelir bu. Ancak “yüze gülen tanrılar adama sırtını bir kez döndü mü bir daha yüzüne bakmaz”. Wang Lung ve ailesi hayatta kalma mücadelesi verirken Mübarek Toprak, hayatını toprağa veren insanların korkularını, hırslarını, öfkelerini anlatan muazzam anlatımıyla dünya edebiyatının en güçlü eserlerinden biri olur. İlk olarak 1931 yılında yayımlanan ve yayımlanmasından kısa süre sonra Pulitzer Ödülü’ne layık görülen Mübarek Toprak, tarihin akışına kapılmış sıradan bir ailenin hikâyesini anlatırken, yıllar geçmesine rağmen büyüleyiciliğinden hiçbir şey kaybetmiyor. Pearl S. Buck (1892–1973) çoksatan kurgu ve kurgudışı kitaplar yazan, Çin’deki taşra hayatına ilişkin ezber bozan tasvirleri okurlar tarafından olduğu kadar eleştirmenler tarafından da beğeniyle karşılanan, Nobel ödüllü bir yazardır. Ünlü romanı Mübarek Toprak (1931) yazara Pulitzer Ödülü ve William Dean Howells Madalyası kazandırmıştır. Kaleme aldığı eserlerle 1938 Nobel Edebiyat Ödülü’ne layık görülen Buck, bu ödülü alan ilk Amerikalı kadın olmuştur. 1892 yılında, West Virginia’nın Hillsboro şehrinde doğan Buck, ömrünün ilk kırk yılının büyük bir kısmını Çin’de geçirdi. Zhenjiang’da konumlanan Presbiteryen misyonerlerin kızı olarak, hem İngilizce hem de yerel Çince lehçesini konuşarak büyüdü. Bazen Çince ismi Sai Zhenzhju’yu da kullandığı olurdu. Randolph-Macon Woman’s College’da öğrenim görmek için Birleşik Devletler’e taşındıysa da, ilerleyen yıllarda hasta annesiyle ilgilenmek için Çin’e geri döndü. 1917’de ilk kocası John Lossing Buck ile evlendi. Çift, önce Anhui şehrinin küçük bir kasabasına yerleştikten sonra on üç yıl boyunca yaşayacakları Nankin’e taşındılar. Buck, 1920’lerde yazmaya başladı. Türkçeye önce Şark Rüzgârı Garp Rüzgârı, daha sonra Doğu Rüzgârı Batı Rüzgârı adıyla çevrilen ilk romanı (East Wind: West Wind) 1930 yılında yayımlandı. Ertesi yıl yayımlanan ikinci kitabı Mübarek Toprak (The Good Earth) milyonlarca kopya sattı ve ilerleyen yıllarda filme çekildi. Bu kitap “Good Earth” üçlemesinin ilk kitabıydı; bu ilk romanı Sons (1933) ve A House Divided (1935) başlıklı devam kitapları izledi. Çığır açan bu kitaplar 2. Dünya Savaşı’nın arifesinde Batı dünyasının Çin’e sempati duymasına, Japonya’ya ise husumet beslemesine neden olmuştur. Buck ilerleyen yıllarda başka birkaç roman daha yayımladı; bu kitapların çoğu Çin Kültür Devrimi’ne ve hızla değişen ülkenin farklı yönlerine değiniyordu. Çin’de büyümüş ve hem Boxer Ayaklanması’ndan hem de 1927 Nankin Katliamı’ndan etkilenmiş bir Amerikalı olarak, o zamanlar büyük ölçüde yanlış yorumlanan bir kültürün Batı’daki anlayışlı ve bilgili sesi oldu. Kitaplarında yalnızca Çin’den söz etmedi; Kore (Living Reed), Burma (The Promise) ve Japonya’da (The Big Wave) geçen hikâyeler de yazdı. Buck’ın kitapları Doğu ile Batı, geleneksellikle çağdaşlık arasındaki farkları irdelemekte, toplumsal çalkantıların yaşandığı dönemlerde yoksullaşan halkın çektiği sıkıntıları ele almaktadır. Buck hem Çin’deki siyasi istikrarsızlıktan kaçmak hem de nadir görülen ve ağır seyreden bir zekâ geriliğinden ötürü New Jersey’deki bir akıl hastanesine yatırılan kızı Carol’a yakın olabilmek için 1934 yılında Birleşik Devletler’e taşındı. 1935’te eşinden boşanan Buck, John Day Company’deki yayıncısı Richard Walsh ile evlendi. Bu ilişkinin, Buck’ın fevkalâde eserlerinin daha da tanınmasını sağladığına inanılır. Buck hayatı boyunca kadın hakları, insan hakları ve engelli bireylerin sağaltımı gibi çeşitli insani meseleleri destekledi. 1950’de kızı Carol’la yaşadığı hayatı anlatan The Child Who Never Grew adlı hatıra kitabını yayımladı. Bu samimi anlatı, öğrenme güçlüğü meselesinin tartışılmasının önüne geçen toplumsal tabunun yıkılmasına yardımcı oldu. Farklı ırka mensup anne-babalardan doğan çocukların, özellikle de savaş kurbanı olan yetimlerin, evlat edinilmesinin önüne geçen uygulamalara karşılık olarak 1949 yılında ABD’nin ilk uluslararası, ırklar arası evlatlık kurumu Welcome House’u kurdu. Pearl S. Buck International adlı kâr amacı gütmeyen kuruluş ise Asya’daki çocuk meseleleriyle ilgilenmektedir. Buck 1973 yılında Vermont’ta akciğer kanserinden öldü. Mübarek Toprak Amerika’da büyük bir başarı kazandıysa da Çin Devleti Buck’ın ülkenin kırsal yoksulluğuna dair çizdiği sert tasvire karşı çıktı ve 1972’de Buck’ın ülkeye dönmesini yasakladı. Buck bütün bunlara rağmen Çin’in ilk başbakanı Zhou Enlai’nin tabiriyle hâlâ “Çin halkının dostu” olarak görülmektedir. Zhenjiang’daki eski evi yazarın mirasını yaşatan bir müzeye çevrilmiştir. MÜBAREK TOPRAK Pearl S. Buck Kafka Kitap, 2023 Çevirmen: Merve Sevtap Ilgın Tür: Roman 354 s.
- 2023 Yaşar Nabi Nayır Gençlik Ödülleri açıklandı!
Varlık dergisinin 1933’ten günümüze özenle sürdürdüğü ‘edebiyatımıza yeni değerler kazandırma’ çabası, 90. yılında da edebiyatseverleri yeni imzalarla buluşturuyor. Bu yıl şiir dalında Mert Özden, öykü dalında ise Eris İnal ödüle değer görüldü. Şiir dalında ödüle aday olan 279 dosyadan 18’i ön elemeyi geçti ve Alkın Sezen, Bilgehan Tuğrul, Damla Koruk, Enes Kaynakçı, Kutay Onaylı, Mert Özden, Ozan R. Kartal ve Rona Aslan’ın dosyaları seçici kurul tarafından toplantılarda tartışmaya açıldı. Zeynep Uzunbay, Nilay Özer, Seyyidhan Kömürcü, Ali Özgür Özkarcı ve Mehmet Erte’den oluşan şiir seçici kurulu yaptığı değerlendirme sonucu ödülü oy birliğiyle Mert Özden’in “Iska Şansı İçin Taviz” adlı dosyasına verdi; Alkın Sezen’in “Persona”, Bilgehan Tuğrul’un “Midilliler Hakkında İlginç Bilgeler” ve Rona Aslan’ın “Böyleydi, Çağ Çürürken” adlı dosyalarını ise oy çokluğuyla ‘dikkate değer’ buldu. Öykü dalında ödüle aday olan 154 dosyadan 21’i ön elemeyi geçti. Seçici kurul tarafından toplantılarda tartışmaya açılan dosyalar Bozkurt Toral, Derya Onaran, Emirhan Mutlu, Eris İnal, İlyas Sualp Uzun, Özlem Boyacı, Sude Şencan ve Zeynep Kabadayı imzalarını taşıyordu. Nursel Duruel, Mehmet Zaman Saçlıoğlu, Pelin Buzluk, Selçuk Orhan ve Birgül Oğuz’dan oluşan öykü seçici kurulu, ödülü oy çokluğuyla Eris İnal’ın “Herze ve Tedvir” adlı dosyasına verdi; Zeynep Kabadayı’nın “Son Sayfalar Başlangıcı” ve Sude Şencan’ın “Papatya Suyu” adlı dosyalarını ise oy çokluğuyla ‘dikkate değer’ buldu.
- Hande Z. Watt, çocuklar için yazdığı ilk macera dizisi "Cafer Black" ile Türkçede!
Yazar, akademisyen, editör Hande Z. Watt, okurlarını Cafer Black ile farklı ülkeleri ve kültürleri ziyaret edebilecekleri, eğlenceli serüvenlere davet ediyor. Dimitriyev ailesinin en değerli tablolarından biri kayıp! Dimitri ve Tatyana çifti, bu önemli aile yadigârını bulması için olağanüstü-sorun çözücü Cafer Black'e başvuruyor. Van ve İskoç kırması, kılık değiştirme ustası, Batman tutkunu ve kahve düşkünü Cafer Black için bu iş 'kedi' oyuncağı! Usta bir yazılımcı, yılmaz bir çevreci olan ortağı Lüfer Lütfü'nün de 'doğa dostu' yardımlarıyla Cafer, Türkiye'den Kazakistan'a, Çin'den Rusya'ya uzanan matrak bir maceraya, soluksuz bir kovalamacaya atılıyor! Yazar, akademisyen, editör Hande Z. Watt çocuklar için yazdığı ilk macera dizisinde okurları, Cafer Black'le birlikte farklı ülkeleri ve kültürleri ziyaret edebilecekleri, eğlenceli serüvenlere davet ediyor. Hande Z. Watt İstanbul ve Münih kahvelerinin kokuları arasında kitap okuyarak büyümüş. Kitapları bırakmak istemediği için önce Amerika'da, sonra da İskoçya'da okumuş da okumuş. Ta ki bir gün Edinburgh Üniversitesi'nin Edebiyat Bölümü'nde ders verirken, 'Bu kadar okudum, biraz da yazayım,' diye düşünene kadar. Bunun üzerine farklı mahlaslarla fantastik, romantik, kara mizahî kurgular kaleme almış, farklı yayınevleriyle çalışmış. Bir gün İstanbul'a geri dönmüş ve onun gibi kitap okumayı çok seven iki çocuğu için bir roman yazmaya karar vermiş. Bu işi kıskanan iki kedisi ise, her türlü entrikayı çevirerek, bu romanın ana karakteri bir kedi olana kadar Hande'ye bir saniye bile rahat vermemiş. CAFER BLACK KAYIP TABLONUN İZİNDE Hande Z. Watt Can Çocuk, 2023 Resimleyen: Mavisu Demirağ Çeviren: Mehmet Erkurt Tür: Roman Yaş aralığı: 9, 10, 11 + 104 s.















