Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5406 sonuç bulundu
- Kendini tanıma yolculuğu
Psikoloji Uzmanı Prof. Dr. İlkay Kasatura, son çıkan kitabı Önce Kendini Tanı’da mutlu olabilmek için insanın kendini tanımasının ne kadar önemli olduğuna ışık tutuyor. Okurlarını, yaşamın en önemli süreçlerinden biri olan kendini tanıma yolculuğuna davet eden Kasatura elli yedi yıllık mesleki tecrübesi, birikimi ve tatlı sohbetiyle bu yolculuğa eşlik ediyor. Sabahları aynada karşılaştığınız, dişlerini fırçaladığınız, saçlarını beğenmeyip yeniden yaptığınız, “Geç kaldın hadi koş!” diyerek evden çıkardığınız biri var. Gece yastığa başınızı koyduğunuzda aklından geçenleri toparlamaya çalıştığınız biri… Üzüldüğünde, kızdığında, yanıldığında size sesini duyurmaya çalışan biri… Onu duyuyor musunuz? Dahası, onu tanıyor musunuz? Yaşamın en önemli süreçlerinden biri, kendini tanıma yolculuğu. Elbette özenli bir dikkat, duyuş ve biliş gerektiriyor; vaat ettikleri ise paha biçilemez. Bu keyifli yolculukta şimdi karşı koltuğunuzda; elli yedi yıllık mesleki tecrübesi, birikimi ve tatlı sohbeti ile Prof. Dr. İlkay Kasatura oturuyor. Prof. Dr. İlkay Kasatura’nın kaleme aldığı Önce Kendini Tanı’da konu konuyu açarken karşılaşacağınız bütün kavramlar, sorular ve cevaplar kendinize yeniden ve daha dikkatle bakmanızı, şimdiye kadar olduğundan daha fazla “tanış” olmanızı sağlayabilir. Prof. Dr. İlkay Kasatura, 1966 İstanbul Üniversitesi Psikoloji bölümünü bitirdikten sonra 1 yıl Çapa Tıp Fakültesi Psikoloji Laboratuvarında “Testlerin Uygulanması” eğitimini gördü. Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesinde psikolog olarak çalışmaya başladı. 1971’de Sağlık Bakanlığı’nca İngiltere’de Kent’de Mabledon Hastanesi Yüksek Lisans merkezine gönderilerek 3 yıllık grup analitik psikoterapi ve Davranış Tedavisi eğitimi gördü. Warlingham Park hastanesine 6 aylık süre ile Mabledon Hastanesi’nden burslu olarak gönderilerek bağımlılığın bireysel ve grup analitik tedavisi konusunda eğitim gördü. Türkiye’ye döndükten sonra Dr. Faruk Bayülken’in kurduğu Türkiye’nin ilk gündüz hastanesinde (Beşiktaş Gündüz Hastanesi) bağımlılara ve ailelere yönelik Bireysel ve Grup Psikoterapiler başlattı. 1976’da “Kaygı ve kişilik özellikleri arasındaki ilişki” konusunda doktorasını verdi. 1980’de Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi’ne dönerek aile terapileri ve bağımlılara yönelik grup psikoterapileri başlattı. 1983’de Dr. Yıldırım Aktuna tarafından Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi bünyesinde kurulan Amatem’de ilk kez alkol bağımlılarına yönelik “Grup analitik psikoterapi”leri ve aile tedavilerini başlattı. Her yıl yüzlerce bağımlının bir araya geldiği “Amatem Bağımlılık Dayanışma Grubu”nun kurulmasını sağladı. Ülke geneline dağıtılan Amatem bültenlerinin editörlüğünü yaptı. 1984 yılında bağımlıların isteği üzerine Hastane Başhekimi Dr. Yıldırım Aktuna tarafından, bu günün kutlanmasının İlkay Kasatura’nın da doğum günü olan 23 Ocak’ta yapılmasına karar verildi. 1988 yılında Doçent olarak gençlik ve aile sorunlarıyla, bağımlılığın tedavisine yönelik 60’a yakın bilimsel araştırma ve yayını bulunan İlkay Kasatura, 1996 yılında Profesör olarak Kocaeli Üniversitesi’ne atandı. Psikolojik Danışmanlık bölümünü kurdu, Yüksek Lisans eğitimini başlattı. 2000 yılında İstanbul’da Ticaret Üniversitesi’nde Psikoloji Bölümünü kurdu. Uygulamalı Psikoloji alanında yüksek lisans başlattı. İlkay Kasatura 1980-1996 yılları arasında Prof.Abdülkadir Özbek ve Moreno Psikodrama Enstütüsü tarafından açılan Psikodrama eğitimini de gece ve hafta sonları 1800 saati tamamlayacak şekilde 16 yıllık bir eğitimden geçerek Psikodrama Terapisti olmuş, bunun arkasından 3 yıl süre ile de Analitik Psikodrama eğitimini tamamlamıştır. Bu ara 4 yıl Psikodrama eğitimi vererek 9 Psikodrama Terapisti mezun etmiştir. 2000-2004 yılları arasında Taksim Tıp Merkezinde yöneticilere yönelik stres yönetimi seminerleri vermiştir. Ruh sağlığı hastalıklarında bireysel ve grup psikoterapileri uygulamıştır. Halen Gayrettepe’deki muayenehanesinde tıbbi destek gereken durumlarda psikiyatrist işbirliği ile evlilik, aile, bağımlılık tedavileri ve gençleri mesleki olarak yönlendirme, okul başarılarını sağlamak üzere ilgi alanı ve yeteneklere göre okul başarılarını verimli hale getirmektedir. ÖNCE KENDİNİ TANI Prof. Dr. İlkay Kasatura Epsilon Yayınevi, 2023 Tür: Psikoloji
- Feminist Teoriye Giriş
Feminizm dalga dalga yayılıyor. Her yeni dalga yeni bir devrimi de beraberinde getiriyor. Peki, erkek egemen toplumların kıyılarını aşındıran bu devrimci dalgalar bugüne kadar neleri değiştirdi? Kadınların birlik olarak elde ettikleri kazanımlar bugün hangi noktada duruyor? Feminist akımların dümen suyunda şekillenen 21. yüzyılın yeni dünyası ne gibi yenilikler getiriyor? Bu kitap feminist hareketlerin temel çıkış noktalarını, cinsiyet, toplumsal cinsiyet ve cinsellik etrafında dönen hararetli tartışmaları, çatışmaları ve anlaşmazlıkları sade bir dille ve güncel örnekler üzerinden anlatıyor. Bir kadın hareketinden azınlıkları kucaklayan kitlesel bir direnişe giden yolda feminist akımların farklı cinsel kimliklere sahip insanlarla kurabilecekleri ittifakların rengini ortaya koyuyor. Baskı odaklarının kesiştiği yerde kadınların, geylerin, lezbiyenlerin, hatta erkek egemen toplumun baskısından yılmış erkeklerin kendilerine yeni yollar çizebilmelerine izin veren bir kılavuz görevi de görüyor. Elsa Dorlin Fransız felsefeci ve feminist yazar (d. 1973). Pierre-François Moreau’nun yönetiminde yazdığı teziyle Paris (Sorbonne) Üniversitesi’nden felsefe alanında doktora derecesi almaya hak kazandı. Daha sonra felsefe ve bilim tarihi alanında doçent olarak Paris (Panthéon) Üniversitesi’nde çalışmaya başladı (2005). Feminist teori ve toplumsal cinsiyet felsefesi alanlarında yaptığı çalışmalar nedeniyle Fransa Ulusal Bilimsel Araştırmalar Merkezi tarafından bronz madalyayla ödüllendirildi (2009). 2011 yılında profesör olan Dorlin, Paris (Vicennes) Üniversitesi Siyaset Bilimi Bölümünde çalışmaktadır. Başlıca eserleri: Se défendre: une philosophie de la violence (2017), La matrice de la race: généalogie sexuelle et coloniale de la nation française (2006), L’évidence de l’égalité des sexes: une philosophie oubliée au 17e siècle (2001). CİNSİYET, TOPLUMSAL CİNSİYET VE CİNSELLİKLER Elsa Dorlin Fol Kitap, 2023 Çeviri: Umay Vardar 120 s.
- “Evet, önceki kitaplarımdan en önemli farkı oldukça öfkeli ve alaycı olması,”
Gönül Malat, Sema Kaygusuz’un kaleme aldığı Barbarın Kahkahası üzerine yazdı: "Barbarın Kahkahası, diyalojik, çoksesli, çok katmanlı yapısı ve içinde barındırdığı karnavalesk unsurlarla çağının ruhunu yansıtan bir eser." Gönül Malat Çocuklarınız, sizin çocuklarınız değildir. Onlar, Hayat’ın kendine olan özleminin oğulları ve kızlarıdır. Ve sizle olsalar da, size ait değiller Onların bedenleri için bir yuva sunabilirsiniz; ama ruhları için değil;* Yazar Sema Kaygusuz’un kaleme aldığı Barbarın Kahkahası, 2016 yılında Yunus Nadi Edebiyat Ödülüne layık görülen bir metin. Kitabın satırlarına dalınca bu ödülün ne kadar da haklı olduğunu hemen anlıyor okuyucu. Bir dil şöleni sunuyor biz okurlarına Kaygusuz. Yazar; dili, romana amade ediyor adeta. Bir söyleşisinde; öykü ve romanlarını sözcük, sözcük yazdığını belirten usta kalem, metinlerinin okunduğunda işitilen tını için kelimeleri sürekli değiştirdiğini de ekliyor sözlerine. Satırlar gerçekten de bir ahenkle hatta melodiyle ilerliyor. Bu durum okuyucuyu anında kitabın içine çekiyor. Yine bir söyleşinde “Yere Düşen Dualar kitabını dört yılda yazdığını ve yazarken de bir ateş çemberinin içinden geçtiğini söylüyor yazar. Barbarın Kahkahası, öyle derinlikli öyle acıtıcı ki okurlar kitabın satırlarında gezinirken aynı Kaygusuz gibi bir ateş çemberinin de içinden geçiyor. Bir yandan gülümsüyor, diğer yandan kan ağlıyor. Sema Kaygusuz eserlerinde hem teknik ve hem de deneysel metinlerle bizleri buluşturmakta hayli başarılı. Barbarın Kahkahası, güzel bir “Karnavalesk” metin olarak okurlarına sunulmuş satırlar içeriyor. Şiirsel bir anlatıya sahip diğer yandan! Bildiğiniz gibi "Karnavalesk" anlatı Mikhail Bakhtin'in ortaya koyduğu bir edebiyat kuramıdır. Kısaca şöyle tanımlanabilir: Karnaval, toplumsal hayatın baskın gerçeğini ve dayatılan düzeni geçici bir süre içinde yok sayan eğlence ve mizaha dayalı bir kutlama biçimidir. Bu kutlamalarda toplumsal yapının dikte ettirdiği tüm hiyerarşik düzenler, ayrıcalıklar, norm ve yasaklar askıya alınır. Bakhtin, karnavalı içinde barındırdığı ikonaklastçı (ikona yıkıcı) eğilimler dolayısıyla sanatın mihenk taşı olarak görmektedir. Yaşamdan bir örnek vermek gerekirse “Gezi Olayları” bir karnavalesk yapıdır. Bakhtin’in, karnaval teorisinde resmi ideoloji ve resmi dilin alaya alındığı bir alan vardır. Dolayısıyla resmi ideolojinin mutlak gördüğü hiyerarşi ve kurallar bu alanda askıya alınır. Böylece hem mizaha dayalı hem de resmi ideolojiye/iktidara karşı duran ve eleştiren bir metin sunulur okuyucuya. Bir karnavalesk eserde hem yazar, hem okur kurmacanın mizahi yönüyle tebessüm ederken bir yandan da bir ateş çemberinin içinden (Biber Gazına maruz kalmak gibi) geçerler. Mikhail Bakhtin'in, diyoloji ve karnaval kavramları birbirini tamamlayan kavramlardır. Bakhtin diyalojiyi “Bir ifade (utterance) ile diğer ifade arasındaki ilişki/çelişki olarak,” tanımlar. Ona göre diyaloji; aynı konu üzerindeki ifadelerin (metindeki diyalogların) arka planına yani çelişkili düşüncelere, bakış açılarına, değer yargılarına girilerek oluşturulur. Yazar, Barbarın Kahkahası’nda bu çelişkili karşı duruşlu diyalogları –özellikle Eda ve Ufuk karakterleri ile Melih ve İsmail’in konuşmaları, hatta Alikar ve Selçuk’un demli muhabbeti- bu tekniğin hem güzel hem de hayli öğretici örnekleri olarak bizlere sunmuştur. Görüşlerini, anlamanın doğası ve iletişim üzerine yoğunlaştıran Bakhtin, öncelikle, insanın kendini keşfinin ancak “Öteki” ne bakarak mümkün olabileceğini her türlü bilmenin ön koşulu olarak ortaya koyar. Bu, ben ve öteki diyalektiği üzerinden yaşamın ve insanın özünün diyalojik olduğu sonucuna ulaşan Bakhtin, bu meyandaki fikirlerini roman türü üzerine temellendirir. Sema Kaygusuz da işte Barbarın Kahkası’nda bu öteki/diyalojik karnavalesk roman yapısını, ustalıklı kalemiyle Jung’un “Gölge” teorisiyle de harmanlayarak okuyucularıyla buluşturmuştur. Teknik ve fakat bu nefis çok sesli, hatta dilli (Simin eski-Arapça, Farsça -kelimeler kullanır) metin için yazara ne kadar teşekkür etsek az olur kanımca. Karakterlerin karnavalesk yapısına, olayların ve konuların da aynı yapıyla oluşturularak kurguya eklenmesi, yazarın çokça alkışı hak ettiğinin bir başka göstergesidir. Doğrusu kurmacanın bir motelde geçmesi karnavalesk metin için, ustalıkla oluşturulmuş bir kurguya pek güzel hizmet eder. Tabii “Çiş” olayı da öyle! Kurgu üzerinde epeyce kafa yorulduğunun da kanıtıdır aynı zamanda! Bana göre Sema Kaygusuz, kalemi çok ama çok usta bir öykücü. Romanları bile zincir öyküler şeklinde ilerliyor. Hatta nehir öyküler demek hiç yanlış olmaz romanlarına. Barbarın Kahkahası’nda da, birbirine bağlı yirmi beş öykü okuyoruz bu nedenle. Bu öykülerden eğik yazılmış üçü, romanın karakteri Simin tarafından kaleme alınmış. Diğerlerinin anlatıcısı ise üçüncü tekil ya da tanrı bakışı anlatısı! Barbarın Kahkahası, diyalojik, çoksesli, çok katmanlı yapısı ve içinde barındırdığı karnavalesk unsurlarla çağının ruhunu yansıtan bir eser. Kitabı için Kaygusuz bir söyleşisinde “Evet, önceki kitaplarımdan en önemli farkı oldukça öfkeli ve alaycı olması,” demiştir. Bu romana muazzam bir zenginlik katmıştır. Yazar, anlatım tekniği olarak anlatmadan ziyade göstermeyi tercih etmiştir ayrıca. Üçüncü romanı Barbarın Kahkahası ile romancılığında yeni bir aşamaya ulaşır. Meselesini doğrudan ya da seçtiği bir anlatıcı kanalıyla ortaya koymak yerine kahramanlarına serbestçe tartışabilecekleri demokratik bir anlatısal zemin hazırlayarak dile getirir meselesini. Karnavalesk roman yapısı tam da budur. Böylelikle herhangi bir kahramana ya da söyleme angaje olmadan; estetik ve edebî olandan taviz vermeden anlatır okura hikâyesini. Tüm karakterlere eşit mesafededir yazar da okur da. Roman, yazardan ya da anlatıcıdan ziyade kahramanların seslerinin duyulduğu, farklı seslerle türlerin iç içe geçtiği, çoğulcu bir anlatıma sahiptir. Metnin derin yapısında halkalanarak bir ülkenin, giderek dünyanın girift meselelerine yol alır. Bir kabahat ve failin aranması üzerinden, dünya ahvalinin sorgulanması, insanın insana ettikleriyle yüzleşmesi ön plandadır. Söz konusu kurguya, belli başlı karnaval kategorileri ve edimleriyle geleneksel alçaltıcı karnavalesk jestlerin eklemlenmesiyle roman, artık tamamen karnavalesk bir yapıya bürünür. Hele de Simin’in bavul hikayesiyle biz okuyucularını, ateşin içine atarak. Kollektif bilinçdışımızın zorbalıklarını/zulümlerini, eziyetlerini yoklayarak hem de. Kitap, sembollerle hayli nitelikli bir kurgu da sunuyor biz okurlarına. Ozan’ın denize dalarak zıpkınla balık avlaması, çocukluktan ergenliğe geçiş süreci, yılanı öldürmesi, kaplumbağa anatomisini merakı, keçiyi alt etmesi olağanüstü mitolojik atıfları içeren satırlardır aynı zamanda. Bir yandan da denize dalıp çıkması Homo Sapiens’in evrimine de güzel göndermeler içerir. Simin karakterinin kendisi ve üç bölümdeki anlatısı da yazarın Jung teorileriyle –Kollektif Bilinçdışı olarak- kurguya ustalıkla yerleştirdiği satırlarla doludur. Romanda, kahkaha atarak protest duruşunu sergileyen “Barbar” gibi, yazar Sema Kaygusuz’un da Bakhtinyen terminolojiyle ifade etmek gerekirse, her türden mutlak, otoriter, monolojik ideoloji ve söylemlerin karşısındaki duruşudur Barbarın Kahkahası’yla. Sema Kaygusuz’un içinde yaşadığı çağa bir yanıtı, sırları ortaya döküşü, kabahatlerle ve derin acılarla yüzleştirmesi, tepkisi ya da haykırışı olarak okunmalıdır bu KAHKAHA. BARBARIN KAHKAHASI Sema Kaygusuz Metis Yayınları, 2015 152 s. Kaynaklar: 1. Ağacın Gözüne Bakmak, Sema Kaygusuz söyleşisi, Oggito.com 2. Karnavalesk Bir Roman Olarak Barbarın Kahkahası, Canan Sevinç, Dergipark cilt 9, sayı 44 2016 *Halil Cibran, Çocuklarımız şiiri
- İktidar’ın yazarı Robert Greene’den Her Güne Bir Yasa
Çoksatanlar listesinde yıllarca bir numarada yer alan İktidar kitabının yazarı Robert Greene’den Her Güne Bir Yasa, piyasaya çıktı. Tercümesini Füsun Doruker’in üstlendiği Her Güne Bir Yasa’da güç, baştan çıkarma, ustalık, strateji ve insan doğası üzerine 366 öğreti yer alıyor. New York Times çoksatan listesinin bir numaralı yazarı ve dünyanın önde gelen güç ve strateji uzmanı Robert Greene, yirmi yılı aşkın süredir milyonlarca insana yol gösteriyor. Şimdi, onun beş kitabından derlenen alıntılar ile daha önce hiç yayımlanmamış eserlerini bir araya getiren Her Güne Bir Yasa, Robert Greene’nin kolay anlaşılır ve bilgelik dolu yasalarını tek bir kitapta okurla buluşturuyor. Yılın her günü için özel olarak seçilmiş yasaları, okuyucuların yasam savaşında görmezden gelemeyecekleri, her gün sadece birkaç dakikalarını ayırarak okuyacakları şekilde sunuyor. Kitaptaki her bölüm bir aya denk geliyor ve her ay dikkat çekici bir tema etrafında şekilleniyor: güç, baştan çıkarma, ikna, strateji, insan doğası, toksik insanlar, kontrol, ustalık, psikoloji, liderlik, zorluklar ve yaratıcılık. Tolstoy, “Her gün çalışma, her insan için gereklidir,” der. Büyük yazarın da dediği gibi her gün çalışmayı teşvik eden yapısıyla bu kitap, Greene’yle yeni tanışacak okurlar için bir girişten çok daha fazlası, yazarın kitaplarındaki hayat derslerini içselleştirmeye yardımcı olacak bir yol haritası. Hayat mücadelesinde size ömür boyu eşlik edecek, kendi kaderinizi yazarken dönüp tekrar tekrar okumak isteyeceğiniz esaslı bir kılavuz. Robert Greene 1959 yılında Los Angeles’ta doğdu. Wisconsin, Madison Üniversitesi’nden mezun oldu. Bir süre Hollywood’da senaristlik yaptı. 1998 yılında yazdığı İktidar (Güç Sahibi Olmanın 48 Yasası) adlı kitabıyla şöhreti yakaladı. Ve bunu Baştan Çıkarma Sanatı ile 33 Stratejide Savaş izledi. 2003 yılında iş insanlarına danışmanlık yapmaya başlayan Greene, 2007 yılından beri de Amerikan Giyim Sanayicileri Derneği Yönetim Kurulu üyesidir. 2009 yılında pop sanatçısı 50 Cent’in yaşamını anlatan İktidarın 50. Yasası’nı, 2012’de Ustalık’ı, 2018’de ise İnsan Doğasının Yasaları adlı kitabını yayımlamıştır. HER GÜNE BİR YASA Robert Greene Altın Kitaplar, 2022 Çeviri: Füsun Doruker Editör: Elçin Kazancı Tür: Kişisel gelişim 464 s.
- Milliyet Sanat dergisinin Şubat 2023 sayısı çıktı!
Milliyet Sanat’ın Şubat 2023 sayısında, pandemi sonrasında tüm zamanların en hareketli dönemini geçiren sanat dünyasının etkin isimleri 2022’yi nasıl geçirdiklerini, yeni trend’leri ve gelecek öngörülerini anlatıyor. Milliyet Sanat, Şubat 2023 sayısının kapağını, sanat piyasasında geçen yıl yaşanan rekor büyümeye ayırıyor. Milliyet Sanat Şubat 2023 sayısında ayrıca sinemanın yeni yıldızı Cem Yiğit Üzümoğlu’nun ve “Kızlar ve Oğlanlar” oyununu tek kişilik dev performansıyla sahneye taşıyan Özlem Zeynep Dinsel’in röportajları; "90’lı yıllara damgasını vuran Prestij Müzik’in hikâyesi ve “Prestij Meselesi” filmi; edebiyatçıların yarım kalmış, kısmen yanmış, kaybolmuş, unutulmuş yapıtlarına dair bir dosya; son dönemde çok ilgi gören biyografik filmlerdeki hukuki anlaşmazlıklara dair uzman görüşleri ve çok daha fazlası sanatseverleri bekliyor. Ayın Söyleşisi’nde Asu Maro’nun konuğu, tiyatro, sinema ve dijital platformlarda hızlı bir yükseliş yaşayan Cem Yiğit Üzümoğlu oluyor. “Kalp”, “Evlat”, “Sırça” gibi oyunlarla tiyatro izleyicisinin gözdelerinden biri hâline gelen, iki filmiyle birden yarıştığı 59. Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde “LCV” ile En İyi Erkek Oyuncu Ödülü’nü alan, dijital platform dizi macerasına ise “Rise of Empires: Ottoman”daki Fatih Sultan Mehmet rolüyle devam eden genç oyuncu, kendisine dair tüm soruları samimiyetle yanıtlıyor. Özlem Zeynep Dinsel’in, tek kişilik dev performansıyla sahneye taşıdığı “Kızlar ve Oğlanlar” oyununu anlattığı Milliyet Sanat Şubat 2023 sayısı, Mahsun Kırmızıgül’ün yeni filmi “Prestij Meselesi” vesilesiyle de Prestij Müzik’in aşk, ihanet, intikam, kavga ve dostlukla örülü fırtınalı geçmişine bir bakış sunuyor. Araştırmacıların çok uzun zamandır peşinde olduğu bazı kayıp romanlara dair bir dosyanın yer aldığı sayıda, alanında uzman isimler ise son dönemde sıklıkla gündeme gelen ve gerçek hayat hikâyelerini konu alan biyografik dramların konu olduğu hukuki anlaşmazlıklarla ilgili görüşlerini paylaşıyorlar.
- "İnsana verilmiş en büyük armağan olduğunu düşünüyorum öleceği günü bilmemenin."
2009 Yaşar Nabi Nayır Öykü Ödülü’nü alan Düşe Kalka, zengin konu, karakter ve anlatım biçimleriyle her öyküde masaldan gerçeğe, kurgudan rüyaya okuru bambaşka iklimlere taşıyor. "İnsana verilmiş en büyük armağan olduğunu düşünüyorum öleceği günü bilmemenin. Faniyiz, bunu inkâr eden yok. Ama belleksizliğimize sığınıp içimizden birisi öldüğünde şaşırabiliyoruz. Gerçekten tüm varlığımızla şaşırıyoruz. Unutkanlığı inkârla birlikte özenle kullandığımızda, felaketleri daha rahat atlatıyoruz. Ama bir sonrakine tepki verirken, bütün anlam arayışımıza yeni baştan başlıyoruz, tabii isyanımız da cabası. Neyse, zararı yok, her seferinde şaşıralım." Aslı Akarsakarya ilk kitabı Düşe Kalka'daki öykülerinde toplumun her kademesinden baskılanan kişilere, kişiliklere, duygulara yoğunlaşıyor. Kimi zaman şiirsel, kimi zaman eğlenceli, kimi zaman da acıtan bir üslupla kaleme aldığı öykülerde, söylenenler kadar söylenmeyenleri de önemli kılan özgün bir dilin peşine düşüyor yazar. Aslı Akarsakarya “Düşe Kalka” (öykü, 2009), “İçeride Kalanlar” (roman, 2016) ve “Buraya Kısıldık Sanırım”ın (öykü, 2021) yazarıdır. “Düşe Kalka” 2009 Yaşar Nabi Nayır Ödülü’ne, “Buraya Kısıldık Sanırım” 2021 yılında Yunus Nadi Öykü Ödülü’ne değer bulundu. İlk kişisel fotoğraf sergisini 2010 yılında açtı ve 2017-2019 yılları arasında bir video/belgesel projesi olan “Woman In Me”ye (İçimdeki Kadın) hayat verdi. DÜŞE KALKA Aslı Akarsakarya Yapı Kredi Yayınları, 2023 Tür: Öykü 96 s.
- “Nasıl hissettiğimize” dair eğlenceli ve aydınlatıcı bir cevap
Dokunmanın Büyüsü, benlik algımızı ve dünya deneyimlerimizi açıklamaya yardımcı olan dokunma anlayışındaki bilimsel gelişmeleri araştıran, zekice yazılmış bir inceleme… Epsilon, sinirbilimci David J. Linden’ın yazdığı ve Gökçe Çakmak’ın dilimize çevirdiği Dokunmanın Büyüsü: Parmak Ucundan Kalbe ve Zihne Giden Yol ile Türkiye’deki psikoloji literatürüne kazandırdığı kitaplara bir yenisini daha ekledi. Deriden sinirlere ve beyne kadar, vücudun dokunma devrelerinin organizasyonu hayatımızı güçlü bir şekilde etkiler; tüketici seçiminden cinsel ilişkiye, alet kullanımından dilin kökenlerine, kronik ağrıdan iyileşmeye kadar her şeyi etkiler. Kişilerarası temas, sosyal bağ ve bireysel gelişim için çok önemlidir. Dokunmanın Büyüsü’nde David J. Linden, neyin iyi ve neyin kötü hissettirdiğine ilişkin algıları ayırt etmek için duyusal ve duygusal bağlamın birlikte nasıl çalıştığını anlaşılır bir şekilde açıklıyor. Biyoloji ve davranış bilimini birbirine bağlayan Linden, kelimenin tam anlamıyla “nasıl hissettiğimize” dair eğlenceli ve aydınlatıcı bir cevap sunuyor. David J. Linden, 1961’de Santa Monica, California’da doğmuştur. Johns Hopkins Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde nörobilim profesörüdür. Hafıza depolamanın hücresel alt katmanları, bağımlılığın moleküler temeli ve beyin hasarının ardından işlevin geri kazanılması üzerine araştırmalar yapmaktadır. Dr. Linden yüzden fazla hakemli yayının yazarı veya ortak yazarıdır ve iki nörobilim kitabı yazmıştır. Dr. Linden 2010 yılında American Association for the Advancement of Science tarafından fellow olarak kabul edilmiştir. Linden şu anda kızı ve oğluyla birlikte Baltimore’da yaşamaktadır. DOKUNMANIN BÜYÜSÜ David J. Linden Epsilon Yayınevi, 2023 Çeviri: Gökçe Çakmak Tür: Psikoloji
- Evli bir çiftin yaşamlarına getirecekleri sınırlar
Malcolm Bradbury, Tarih Adam adlı kitabında evli bir çiftin yaşamlarına getirecekleri sınırları ve bunun sonuçlarını sorgularken dönemin akademik yaşantısını da ironik bir dil ile hicvediyor. İngiliz yazar ve akademisyen Sir Malcolm Bradbury’nin en bilinen romanı Tarih Adam, kendi entelektüel çevrelerinde eğitimli ve ilerlemeci bir çift olarak tanınan Kirk’lerin yaşamlarının bir dönemine odaklanıyor. Başarılı ve radikal bir toplum bilimci olan Howard Kirk ile eşi Barbara Kirk’ün evlilik yaşantılarında kaldırdıkları bütün engeller ve sürdürdükleri açık ilişki 1960’lı yılların özgürlükçü havasında takdirle karşılanmaktadır. Kirk’ler hiç şüphesiz yeni insanlardır ve tam da zamanın gerektirdiği gibi solculardır. Akademisyen, romancı, senarist ve oyun yazarı Malcolm Bradbury, 7 Eylül 1932'de Sheffield'da doğdu ve Nottingham'daki West Bridgford Gramer Okulu'nda, Leicester Üniversitesi'nde ve Londra'daki Queen Mary's College'da eğitim gördü. 1959'da doktoraya başladı. Manchester Üniversitesi'nde Amerikan Çalışmaları bölümünden mezun oldu, ilk romanı Eating People is Wrong'u yayımladı ve Hull Üniversitesi'nde öğretmenlik yaparak seçkin bir akademik kariyere başladı. 1960'ların başında Birmingham Üniversitesi'nde İngilizce öğretti ve 1965'te East Anglia Üniversitesi'nde İngiliz ve Amerikan çalışmaları üzerine ders vermeye başladı ve Sir Angus Wilson ile aralarında Booker'ın da bulunduğu pek çok seçkin çağdaş yazar yetiştiren, beğenilen yaratıcı yazarlık kursunu kurdu. Kurgu Ödülü kazananları Ian McEwan ve Kazuo Ishiguro. Malcolm Bradbury, 1970 yılında Amerikan Çalışmaları Profesörü, 1995 yılında Emeritus Profesör oldu. Malcolm Bradbury, romanlar, kısa öyküler, edebiyat eleştirisi ve televizyon oyunları ve dizilerinin üretken bir yazarıydı. En ünlü romanları, Heinemann Ödülü sahibi ve Anthony Sher'in Marksist öğretim görevlisi Howard Kirk olarak oynadığı televizyona uyarlanan The History Man (1975) dahil olmak üzere üniversite hayatını hicvediyordu. Malcolm Bradbury, 1981 Booker Kurgu Ödülü için Jüri Başkanıydı ve dördüncü romanı, Rates of Exchange 1983'te ödül için kısa listeye alındı. En son romanı To the Hermitage 2000'de yayınlandı ve birçok eleştirmen tarafından onun eseri olarak kabul edildi en iyi kurmaca eser. Malcolm Bradbury tüm dünyada konferanslar verdi ve kitapları birçok dile çevrildi. Pek çok orijinal radyo ve televizyon oyunu yazdı ve aralarında Tom Sharpe'ın Blott on the Landscape ve Porterhouse Blue, Alison Lurie'nin Imaginary Friends ve Kingsley Amis'in The Green Man'inin de bulunduğu birkaç romanı televizyona uyarladı. Eleştirel çalışmaları arasında The Modern British Novel (1994) ve The Modern American Novel (1984) bulunmaktadır. Malcolm Bradbury, 1976'da Kraliyet Edebiyat Derneği üyesi oldu ve 1991'de CBE ile ödüllendirildi. 1959'da iki oğlu olduğu Elizabeth Salt ile evlendi ve 27 Kasım 2000'deki ani ölümüne kadar Norwich'te yaşadı. TARİH ADAM Malcolm Bradbury Othello Kitap, 2023 Çeviri: Mehmet H. Doğan Tür: Roman 390 s.
- Öykü: İşlenmemiş Bir Cinayet
"Çiçeksiz bahçe duvarlarının dibindeki kuru ağaçların yaslandığı, bütün göğü kaplayan telleriyle sanki kasabadaki her şeyi birbirine bağlayan, dünya durdukça da orda öyle kıpırtısız durmaya devam edecekmiş gibi dikilen beton elektrik direklerini. Sonra onu görüyor." Bengi Özboyacı Ellerini sabunla iyice köpürterek yıkadı, suyunu lavaboya sıvazladıktan sonra yeni çıkardığı mutfak havlusuna kuruladı. İkinci çekmeceden leke tutmaz pembe çiçekli önlüğünü aldı, boynundan geçirdi, ipini ardında sıkıca bağladı. Gene ittire kaktıra zor kapadı çekmeceyi. Alüminyum tepsinin içinde duran budu kesme tahtasının üzerine koydu. Gözünden uyku akıyordu. Televizyonlar, bar bar bağırıyor kestiğiniz hayvanın etini hemen yemeyin, mutlaka buzdolabında beş altı saat dinlendirin diye; ama, cık, babam dinlemez ki! İlla eskisi gibi olacak, babaannemin zamanındaki gibi, hayvanı kes, kavurmayı pişir, on bir’de sofrada olunacak. “Adet böyle, kızım!”. Halbuki az beklese et de yumuşarmış, kesmesi daha kolay olurmuş. Yok, hiçbir şey benim istediğim gibi olmasın zaten! Abisinin dünden bileylediği bıçağı aldı. Elini etin üzerine koydu, hala ılık; ılık bir şey aktı sanki onun da içinden o an. Gözü tül perdenin aralığından dışarı kaydı. Abisi köşeden hortumu tutuyor, yengesi süpürgeyle hayvanın kanlarını taştan aşağı akıtıyor. Ne kadar yıkasan da birkaç gün kan kokar etraf. Havalar da iyice ısındı. Babası, kapının önüne çektiği sandalyeden dev kanatlı bir şahin gibi olanı biteni izliyor. Başını indirince bir an gözü karardı. Eti sıkıca kavradı, gözünü kapadı. Radyoda, Yıldız Tilbe’nin son şarkısını duydu, kalbim duraksız haykırışlarda... Bayramdan hemen sonra geliriz dedi Cemal. İçi bulanır gibi oldu. Hazırlıklar tamam zaten. Anneciğinin son nefesine kadar tek tek alıp kenara koyduğu, göz nuru işlediği çeyizlikleri, evin dip temizliği, abisi, yengesi -ev onlara kalacak nasılsa, rahat rahat-, babasının rızası, bunu her konuştuklarında kafasını hızlı hızlı sallayışı, Cemal iyi çocuk, Cemal’in annesi Gülşen Teyze, Cemal’in parmaklarını kemerine geçirip pantolonunu göbeğine çekerkenki yayık gülüşü, hepsi hazır. Bayramdan sonra caminin ilerki köşedeki Tuhafiyeci Emin’den üç numara ten rengi bir çorap almaya gitmek lazım, ayağımdaki olmaz. Kafasını kaldırıp, bahçe kapısının ötesindeki yola doğru baktı. Kendini caminin önündeki yamuk yumuk kaldırımda yürürken görüyor şimdi; çökmüş yerlerine pis su dolmuş çamurlu asfalt yolu, yolun kenarına gelişigüzel park etmiş, artık ne renk olduğu belli olmayan, içi daima mazot kokan o döküntü arabaları, arabaların sahiplerinin oturduğu, çatıları uydu antenli, pencerelerinin kenarları uçuk eflatuna boyalı kirli beyaz evleri, turuncu evleri, pembe evleri, sıvasız evleri görüyor. Çiçeksiz bahçe duvarlarının dibindeki kuru ağaçların yaslandığı, bütün göğü kaplayan telleriyle sanki kasabadaki her şeyi birbirine bağlayan, dünya durdukça da orda öyle kıpırtısız durmaya devam edecekmiş gibi dikilen beton elektrik direklerini. Sonra onu görüyor. Yolun köşesinden dönüveriyor bayrak kırmızısı arabasıyla o ölümden beter sessizliği yara yara. Tekerlekleri çamura battığından sinirli, yolunu kaybetmiş gibi etrafa bakınıyor; o da bir an önce çıkıp gitmek istiyor kimsenin adını bile bilmediği bu solgun kasabadan. Aynı benim gibi... Soluğum kesiliyor o an. Nefes almıyorum, kıpırdayamıyorum da; ama hayatımda ilk kez hafifliyor ayaklarım, hafifliyor yüreğim, bir kuş olup uçacağım sanki üstümüzü kaplayan bu sarı, ağır havayı delip. Görüyor beni köşede, öyle kalakalmışım, küçük bir serçe gibi. Kalbimin kanat çırpışını görüyor. Durduveriyor arabayı, iniyor, yolu geçip bana doğru yürüyor. Bakmıyor bile sağına soluna, yalnızca gözümün içine. Merhaba diyor, sadece gözlerini görüyorum, bir de dişlerini. İlyas ben. Sizin adınız ne? Sesim boğazıma dolanıyor ilkten; ama sonra dudaklarımdan ona doğru akıveriyor sanki. Meliha, diyorum. Meliha, diyor. “Meliha! Kızım, bir bardak su getir!” Gözünü kapadı, dudağını ısırdı. Tam da sırasıydı suyun! Derin bir nefes aldı. “Geliyorum, baba.” Ellerini yıkadı. Önlüğünün eteğine kurulayıverdi. Pembe örtülü raftan aldığı bardağı sürahideki suyla doldurup dışarı koştu. Babasını beklerken gözleri, ıslak betonun ortasındaki, üstünde gökkuşağı renklerinden yağlı, ince bir tabaka oluşmuş su birikintisine daldı. “Doğruyorsun de mi kızım, Meliha, hiç ses duymuyorum mutfaktan?” Kafasını öne eğerek iki yana salladı babası. Meliha bu kafa sallayışın, “Ah, ananız olacaktı ki... ” demek olduğunu biliyor. “Yapıyorum baba, dedi ağzının içinden.” “Sevim, hadi kızım sen de, bak şuralar hep kalmış, iyi alın oraları!” Mutfağa girdi, bardağı lavaboya koydu. Kalkar kalmaz ısladığı pirinci, bulanmış suyun içinde eliyle şöyle bir karıştırdı, su berraklaştı... İlyas... İlyas İlyas İlyas! Koşa koşa dönüyorum eve, deli gibi, caddeden, hiç girmiyorum evlerin arasına biri durdurup da lafa tutar diye. O akşamı zor ediyorum tabi. Evde çıt çıkmıyor, herkes uyumuş. Babam, abim, yengem, çocuklar yer yatağında, canlarım, melek gibi, terlemiş baksana kafaları. Alınlarından öpüyorum usulca; arabanın sesini duyunca atıyorum kendimi dışarı. İlyas bana kapıyı açıyor. Sevinçle ön koltuğa geçiyorum. İlyas bana gülümsüyor, ben de ona. Geçen seneki kadınlar kermesinden gizlice aldığım kan kırmızısı fularımı boynuma takıyorum. Nasıl çıkıyoruz bir anda o sonsuza kadar uzayan kasabadan, nasıl bitiveriyor o evler, yollar; kanat takmış sanki İlyas’ın arabası, kırmızı dev kanatlarıyla uçuyoruz bulutların arasından. O gece arabada uyuyoruz. Bir çeşmenin dibinde kuytuda. Ellerimi tutuyor, sıcacık elleri, kalbini avucumun içine bırakmış gibi. Pirinç suyundan kafasını kaldırıp gülümsedi. Çay? Ah, çayı unuttum! Salak Meliha! Aklın bir karış havada! Ah ah, yanıyormuş az kaldı. Akılsız Meliha! “Pis şişko!” Çaydanlığın altına, deme yetecek kadar su koydu; çabuk kaynasın diye altını iyice açtı. Yine dalıp da unutmamak için bu kez ocağın başında dikildi. Ellerini ateşe doğru uzattı. Sabah bu saatlerde hava hala serin. Mavi alevin sıcağında yavaş yavaş erimeye başladı kızgınlığı. Babasının iki yıl önce normal elmadan daha bol meyve veriyormuş diye duyup da yan bahçeye diktiği bodur elmada hala bir hareket yok. Öyle, sipsivri duruyor kaditi çıkmış ergen oğlan çocuğu gibi çorağın ortasında tek başına. Burada ne büyümüş ki o büyüsün... O kocaman caddelerden geçiyoruz bir hız. Şehirde kutu gibi bir evi var İlyas’ın. Eve geliyoruz, ben hemen evi temizliyorum, buz gibi yapıyorum. İyi bir adamın yanında çalışıyor İlyas, Ali Abi. Taksicilik yapıyor, korsan ama olsun, ikimiz el ele verip çok çalışır, bir güzel para biriktirirsek gerçek plakası da olur! Ali Abi bize arka çıkıyor, çok iyi bir adam Ali Abi, hemen düğün yapıyoruz; bana, nereye baksam çeşit çeşit gelinlikler olan kocaman bir mağazadan en beğendiğim gelinliği alıyor İlyas. Tabi kırk dört bedeni varsa... Her şey çayın suçuymuşçasına üstüne boca etti kaynar suyu... Saçlarımı o sıkı topuzlardan yaparsak... Yüzü de toparlıyor onlar, şuralara biraz allık... Elleri yanaklarında, öylece kaldı. Ocağın kenarına yaslandı. İlyas’ın gözleri ışıl ışıl parlıyor bana bakınca. Ateş gibi. Ne zaman yaklaşsa alev alacağım sanıyorum. Hemen bir bebeğimiz oluyor, oğlan doğuruyorum tabi, Samet koyuyoruz adını, İlyas öyle istiyor... Babasının adıymış, ben İlyas’ın sözünden hiç çıkmıyorum, bir dediğini iki etmiyorum, öyle mutluyuz ki! Su sesi kesildi, taşlığın yıkanması bitmiş olmalı. Etin başına geçti hemen. Yengesi birazdan gelir. Perde aralığından baktı, abisi hortumu topluyor. Önünde boylu boyunca uzanan budun alt kısmındaki kemiği çıkarmak için eti, bıçağın ucuyla karnından aşağıya yardı. “Kemiklerin üstünde et kalmasın, iyi sıyır, aman kızım.” Dediğin kulağımda anne, merak etme sen. Daha kaç gün işi var bu etin. Kemikler haşlanacak, yumurtası, bağırsağı... Derin bir iç çekti. Kemiği etten ayırabilmek için, budu çevire çevire çeperinden kesmeye başladı... İlyas her sabah erkenden işe gidiyor. Ben yalnız kalıyorum evde. Hemen işlere, Samet’e veriyorum kendimi; ama yine de bir yalnızlık çöküyor. Hiç gitmesin İlyas istiyorum. Kimseyi tanımıyorum bu şehirde. Camdan bakınca bir sürü insan görüyorum. Ne çok insan. İyice bakıyorum yüzlerine belki bir tanıdık görür müyüm diye, bir tane bile geçmiyor, gurbetlik böyle miymiş? Babamlar n’apıyordur şimdi acaba? Kahvesini içmiş, Ruşen Dayı’ya tavlanın nasıl oynanacağı yahut oynanmayacağı konusunda vaaz veriyordur tabi, n’olucak! Ya yatıyorsa? Duraksadı. Kafasını etten kaldırdı. Ya çok konuştuysa herkes? Babam çok üzülür mü ben gittim diye, “Kalbine dikkat et, İbrahim Bey” demişti doktor, “Kilolusun, şakaya gelmez”. Konya’ya amcamlara gittiğimde de bir garip kalmıştım gerçi. İlk hafta iyiydi, eğlendik kızlarla, yengem filan; ama ikinci haftadan sonra, bir daha dedim, öldürseler gelmem bu yemeğini, adetini, kokusunu bilmediğim yere, yersiz yurtsuz olmak zor, yokmuşsun gibi. Bir yarın yok... Olsun ama İlyas var! Yerin yurdun o artık senin. Dünyan o. Budu sıkıca tutup kemiği hızla çekti, koparttı. Hayalci Meliha, senin dünyan bu işte kızım, kabul et bunu! Olsun ama, gülümsedi, şimdi İlyas var... İlyasım... Her sabah işe gidiyor İlyas, akşam eve gelince anlatıyor. Öyle de güzel anlatıyor ki, arabaya kimleri almış, türlü türlü insan, bir hikayeler anlatıyor, Cemal hiç bilemez böyle hikayeleri, nerden bilsin, bir yere gittiği bir insan gördüğü mü var, anca ev dükkan, bilemez ki, ne bilecek. Komik adamlar, çok ciddi suratlı adamlar, geveze, düzenbaz adamlar, tabi anlıyor hemen İlyas gözünden, kaçın kurası... Kadın binmiyor mu hiç diyorum, tabi kadınlar da biniyor diyor İlyas, düzenli müşterileri var... Aysel Hanım var mesela, hep arar, başkasına güvenmez diyor, sadece bizim kırmızı şimşek, anında yetiştiririm havaalanına diyor, enayi mi diyor taksiye versin dünyanın parasını. Çok akıllı İlyas. Çok yakışıklı. Koyu kumral. Saçları sol gözünün üzerine dökülüyor bazen, şöyle bir geri atışı var ki... Başka kadınlar da biner mi arabaya? Şehirli, zayıf kadınlar, meçli saçlı, tırnakları kırmızı ojeli, ağzı laf yapan kadınlar... Çok yakışıklı İlyas. Çok da güzel konuşuyor. Nasıl da güldürüyor beni! Onları da güldürür mü öyle... Dudağını ısırdı, soluğu hızlandı. Ya gelmezse? Elinde bıçak, elleri kesme tahtasının üzerindeki butta kalakaldı. Akşam sofrayı kurmuşum, Samet’i yatırmışım, ya gelmezse? Gece geçse, sabah olsa, beklesem beklesem, gelmeyiverse, ne yaparım, kime koşarım, orda öyle yapayalnız, bir Samet bir ben, bağırsam feryat etsem kim duyar, kim yetişir çığlığıma, yetişin dostlar, bu adam beni terk etti, başka bir kadına çekip gitti, hem de ben ona bir oğlan doğurmuşken, beni, oğlunu bıraktı gitti, başka kadın için, herkeslerin gözünde küçük düşürdü beni, nereye giderim şimdi, n’aparım, babamın, abimin, kasabadakilerin yüzüne nasıl bakarım, ah ben nasıl bıraktım onları Allahım, soyun kurusun İlyas! Allah belanı versin İlyas! Bunu bana nasıl yaparsın, bunu aşkımıza nasıl yaparsın İlyaaas! Ben de seni doğduğuna pişman etmez miyim, yakıp kurutmaz mıyım evini, ocağını, hem kendimi hem Samet’i! Cayır cayır yanarım, kendi verdiğim canı kendim alırım da sana bensiz bir mutluluğu ellerimle teslim etmem! Yersiz yurtsuz, onun bunun yanında bir sığıntı gibi bir ömür süremem! Ellerini sıktı; sol elinin tırnakları ete geçti. Saç diplerinin arasından bir damla ter alnından gözüne doğru süzüldü, göz pınarlarında birikmiş yaşlar taştı, dudağının kanıyla karışıp ırmak oldu, aktı. Meliha eti doğradı, doğradı, doğradıkça ağladı, ağladıkça rahatladı. Cemal iyi çocuktu. Samet’le onu hiç terketmezdi Cemal. Sevgi bu değilse, neydi?
- Dünyayı daha iyi bir yer haline getirmek isteyen her yaştan çocuk için yararlı bir kılavuz
Jesse Goossens, irili ufaklı otuz dört afetle ilgili bir kılavuz hazırladı ve olası bütün felaketler hakkında tuhaf, tüyler ürpertici ve müthiş bilgiler derledi. Volkanik Patlamalar ve Taşan Okyanuslar 9 yaş ve üstü genç okurlar için Can Çocuk raflarında! Bir insan hayata nasıl döndürülür? Bir orman yangınının yaklaşmakta olduğunu nasıl anlarız? Bugüne dek yaşanan en şiddetli deprem hangisiydi? Bir felaket yaşandığında, evinizde ya da semtinizde neler yapabileceğinizi biliyor musunuz? Linde Faas ise bu bilgileri capcanlı ve neşeli desenleriyle sayfalarını çevirmekten keyif alacağınız bir kitaba dönüştürdü. "Her yıl onlarca çocuk, aileleri alışverişe ya da başka bir yere giderken arabada bıraktığı ve çocuklarının hâlâ arka koltukta olduğunu unuttukları için sıcak çarpmasından ölüyor. Yalnızca Birleşik Devletler'de her yıl böyle 40 ölüm gerçekleşiyor. Bu ölümlerin yüzde 70'inde, kurbanlar 2 yaş altı çocuklar oluyor. Arabanın içindeki sıcaklık 10 dakikada, camların açık ya da kapalı olması fark etmeksizin, on santigrat derece artabilir. Dışarıda hava sıcaklığı 15 santigrat derece olsa bile, doğrudan güneş ışığı alan arabanın içindeki sıcaklık 40 dereceye yükselebilir. Bunun yazın ne kadar yükselebileceğini bir düşünün!" Jesse Goossens 1969 yılında Hollanda'da doğdu. İki çocuk annesi olan ve Rotterdam'da yaşayan yazar Lemniscaat adlı Hollandalı bir yayınevinde editörlük ve çevirmenlik yapıyor. Can Çocuk Yayınları'ndan çıkan Kola Fıskiyeleri ve Sıçrayan Boya Bombaları ile Kitap Saati Yayınları'ndan çıkan Zıplayan Penguenler ve Kıkırdayan Sırtlanlar yazarın Türkiye'de okurla buluşan iki çocuk kitabı. Yazarın kaleme aldığı diğer kitaplar: ''1000 Things about Holland'', "Plastic Soup, Right To Play", "It's a Wonderful Life", "Nog één kieteltje: handpopboek". VOLKANİK PATLAMALAR VE TAŞAN OKYANUSLAR Jesse Goossens Resimleyen: Linde Faas Çeviri: Seda Ateş Dizi: Meraklı Kitaplar Yaş Aralığı: 9, 10, 11 + 91 s.
- “Deniz merak edendi. Merak edince adı değişti, körfez oldu.”
Sema Kaygusuz’un deyişiyle, “düşünmeye baştan başlamanın cesaretini” kuşanmış, edebiyatın has işçiliğinden el almış bir kalemden, hem kendi bahçesini derleyen hem de ustalara selam duran bir ilk kitap. Simlâ Sunay, ilk öykülerini bir araya getiren İçbahçe’de, mekânın içindeki insandan insanın içindeki biricik mekânlara uzanıyor: Bir lojmanın grisine, bir otobüs durağına ya da bitmeyen bir yasa sıkışıp kalmış kadın kahramanlar, aynı özlemlerle ayrı yerlerde birbirlerini yankılarken sıva çatlıyor, beton kırılıyor, susam boy veriyor... Ev’lenince bilgeleşiyor insan. Ev’den çıkınca. Bütün’ü görüyorsun. Ve parçaları. Ayrım noktalarını. Sonrası daha kolay, sonrası kolay, diye yineledi içinden. Ruhunu çıkarıp çıkarıp serin sulara atmak içindi bu. Soğukta daha az hissedilir acılar. Çocukken yaralı dizlerini karlara gömmez miydi? Soğuk sızıları erteler... Simla Sunay 1976 yılında İstanbul’da doğdu. İlk kez 1995 yılında mimarlık fakültesinde okurken, çocuk öyküleri yayımlandı. Serbest mimar ve tasarımcıdır. Taksim Tarlabaşı Toplum Merkezi’nde dar gelirli göçmen ailelerin çocuklarıyla öykü atölyesi yürüttü. “Remzi Kitap Gazetesi” ve “İyi Kitap” adlı dergilerde çocuk kitabı yorum/eleştiri yazıları yayımlanan Simla Sunay, farklı yaş gruplarındaki çocuklarla resim ve öykü atölyesi yürütmeye devam etmektedir. İÇBAHÇE Simla Sunay Everest Yayınları, 2023 Tür: Öykü 124 s.
- "Üveylik bir bataklık gibidir. Kurtulmaya çalıştıkça sizi daha da içine çeker."
Hatice Günday Şahman, Okan Çil ile son kitabı Üvey odağında söyleşti: "Geçmişi sağlam kurunca karakter de ete kemiğe bürünüyor, gelecek hikâyesi daha bir oturuyor." Hatice Günday Şahman Çeşitli mecralarda öyküleri, inceleme ve araştırma yazıları yayınlanan, 2017’de Onu da Sonra Anlatırım öykü kitabı ve Tezer Özlü: Bir Arayışın Peşinde romanının yanı sıra 2019’da Ölüler ve Seyyahlar isimli sesli romanı okurla buluşan, yazar-senarist Okan Çil ile Oğlak Yayıncılık etiketiyle raflarda yerini alan yeni kitabı Üvey üzerine söyleştik. Öncelikle kitabın ismi üzerinde durmak isterim. Üvey’in sözlük anlamına baktığımızda; yasaca akraba sayılan ancak aralarında kan bağı bulunmayan, öz olmayanı ifade etmesinin yanı sıra kendisine kötü davranılan şeklinde de bir tanımla karşılaşıyoruz. Siz hangi bağlamda Üvey’i isim olarak seçtiniz? Hayatta herkesin kendini üvey hissettiği bir an vardır. Bunu bazen aile içinde, bazen arkadaşlar arasında, bazen de sevgilinizle baş başayken hissedersiniz. Bir anda tuhaf bir yabancılaşma içine girersiniz; oturduğunuz koltuk, tokalaştığınız el, baktığınız göz bile rahatsız eder sizi. Kitapta üveylik hem gerçek hem mecazi anlamda mevcut. Üstelik sadece ana karakterler için değil, neredeyse her karakter için. Hatta bir karakter halini alan dönem ve mekân için de geçerli bu. Karakterler adım adım üveyleştiklerini fark ettiklerinde önce kendilerini, sonra birbirleriyle olan ilişkilerini sorgular hale geliyorlar. Doğalı da budur; binbir türlü soru sarar insanın etrafını. Birinden kurtulunca bir başkası yakanıza yapışır. Üveylik bir bataklık gibidir. Kurtulmaya çalıştıkça sizi daha da içine çeker; hepten kimsesiz bırakır. Bunun ilk akla gelen örneği, Cezmi’nin fırıncı Karatekeli ile eşi Raziye Ana’nın üvey evladı olma meselesidir. Raziye Ana iki çocuk düşürmüş, mahallede adı uğursuza çıkmış bir kadın. Bir çocuk gördüğünde, aman lanetim bulaşmasın diye perdeyi çekip içeri kaçıyor. O derece. Karatekeli Cezmi’ye, “Sen bize değil, biz sana muhtacız a oğlum,” diyor. Acaba kim kimin üveyi? Minyatür Türkiye olduğunu söyleyebileceğimiz Karabağlar semtinde geçen kişisel öykülerin toplamından büyük resme ulaştığımız, artalanda siyasal ve toplumsal olayların, olguların, dönüşümlerin incelikle işlendiği çok katmanlı bu romanı yazma düşüncesi nasıl doğdu? Ana meseleniz neydi? Ve yazma süreci nasıl gelişti? Ben İzmir’de doğup büyüdüm. Çocukluğum Karabağlar’da geçti. Semtin de, şehrin de türlü halini gördüm. Uzun zamandır bir İzmir romanı yazmak istiyordum. İlk etapta romanı sadece İzmir Yangını etrafında kurmayı düşündüm. İşin içine Yunanistan’dan gelen muhacirler eklenince kurgu biraz daha büyüdü. Ben de önünde durmadım. Nihayetinde ortaya yaklaşık 100 yılı işleyen bir roman çıktı. Bunu “Sabah”, “Öğle”, “Akşam” şeklinde üç bölüme ayırdım. Her bölümde ailenin bir neslini işlediğim için buna “Dede”, “Baba”, “Torun” da diyebiliriz. Kitap, içinde bulunduğu toplumsal koşullarla beraber değerlendirilince daha da genişledi, başlangıçta tasarladığım İzmir Yangını’nı hayli aştı. Yangın bir temel olarak kaldı. Yeni kurulan şehir, yeni kurulan ilişkiler yangının üzerine inşa edildi. Bu yüzden de biraz karanlık ve is kokulu bir iş ortaya çıktı. Roman uzun bir zaman dilimini kapsıyor ve farklı özellikte pek çok karakter var. 31 Mart olayını, mübadeleyi, İzmir yangınını, darbeleri, sağ-sol çatışmasını yaşamış insanlardan ve onların çocuklarından, torunlarından söz ediyoruz. Arka kapakta “Hasılı, hepsi yaşadıkları semte, Karabağlar’a benzerdi; Karabağlar gibi tekinsiz, Karabağlar gibi içten pazarlıklı…” şeklinde belirtilen farklı düşünce ve davranış yapılarına sahip roman karakterlerinin oluşum sürecinde kendinize nasıl bir yol haritası çizdiniz? Evet, roman biraz kalabalık; irili ufaklı elliye yakın karakter var. Yola çıkarken nasıl bir atmosferde neler yapacağımı az çok biliyordum zaten. Ana karakterlerimin geçmiş hikâyelerini kurarak başladım. Neden bilmem, geçmiş her zaman beni daha çok ilgilendiriyor. Zaten romanda sık sık geri dönmemin sebebi de bu. Geçmişi sağlam kurunca karakter de ete kemiğe bürünüyor, gelecek hikâyesi daha bir oturuyor. Beri yandan, yaklaşık 100 yıllık ve İzmir’in pek çok yerine girip çıkan bir roman bu. Hal böyle olunca bu kadar büyük bir şeyi üç beş karakter arasında döndürmenin iyi sonuç vermeyeceğini hissettim. Sonra tabiri caizse sokakta dolaşmaya başladım. Nerede, ne yapacağımı biliyordum elbette, ama karşıma kimin çıkacağını pek düşünmedim. Böyle olunca da pek çok karakterle karşılaştım. Hepsi de bulundukları dönem ve ekonomik koşullar dahilinde bir üveylik yaşıyorlardı. Onlarla bazen ana karakterimle beraber aynı anda tanıştım. Mübadele sonrası para karşılığı ikinci eş/besleme/hizmetçi olan, hırsızlık yapan Gülşah gibi geçmiş dönemlerde yaşamış karakterlere ilişkin gözlem yapma olanağınızın olmayışından yola çıkarak, hangi kaynaklardan beslendiğinizi de öğrenebilir miyiz? Mübadele ve İzmir’in kurtuluşuyla ilgili çok sayıda tez ve kitap var. Biraz derine inince, enflasyon sebebiyle ekmeğin bile ne kadar zam aldığını görebiliyorsunuz. Ben biraz daha sokağa inmeye, orayı görmeye çalıştım. İzmir 9 Eylül’de kurtuluyor. Yani şehir kışa hazırlanıyor. İzmir Yangını’yla şehrin önemli bir kısmı yanmış, ticaret hayatı neredeyse yok olmuş durumda. Belediye sistemi, vergi ve denetim çöküyor. Karaborsa ve seyyar satıcılık artıyor. Enflasyon ve sokak kanunları da cabası. Şehirdeki suç çeteleri yangın harabelerinde saklanıyorlar. Muhacirler böyle bir İzmir’e geliyorlar. Hiç de öyle herkesin birbirine kucak açtığı bir durum yok yani. Hal böyle olunca her türlü pisliğin, kötülüğün yaşandığını tahmin etmek zor olmasa gerek. Gülşah özelinde bir şey söylemem gerekirse, onu, pek çok yerde karşımıza çıkan ağlak, çaresiz kadın karakterlerden biri yapmayı başından beri istemiyordum. Ancak bu denli derinleşeceğini ben de tasarlamamıştım açıkçası. Karakterlerle ilgili olarak bir soru daha yöneltmek isterim. Ana karakterlerden Cezmi “Ben iyi bir insanım Abbas Ağa, bütün iyiler kadar iyiyim, ama sen sen ol, iyilere güvenme, onlar aslında çok kötüdür,” diyor. Karakterleri nesnel bir şekilde zaaflarıyla, kusurlarıyla, gölgeleriyle, karanlık yönleriyle yansıtmışsınız. Karakterle özdeşlik ya da tam tersi karşıtlık da kuramıyoruz. Onları öyle davranmaya iten koşulları, nedenleri ya da sonraki dönüşümlerini öyle bir aktarıyorsunuz ki duygudan duyguya sürükleniyoruz. Romanı kurgularken özellikle neden böyle bir tutum benimsediniz? Cezmi haklı bence. İyi insanlar aslında çok kötüdür. Bunu herkes kendine yorabilir. Sorsanız hepimiz iyiyiz, ama içimizden geçenler neler neler. Bu fikri bütün karakterlere, hatta semtin kendisine oturttum. Hiç kimse iyi değil. Hiç kimse ideal değil. Ancak bu onların küllen iyi ya da küllen kötü oldukları anlamına gelmiyor. Bir sapık çok iyi bir arkadaş olabilir, bir katil çok şefkatli bir baba olabilir. Hatta çoğu zaman da böyledir. İnsanlar vicdanlarını bir şekilde yumuşatmak için başka bir yerden çok iyi şeyler yaparlar. Mesela İbram Çavuş. İzmir’in kurtuluşunda savaşmış, alkolik olup sokağa düşmüş biri. Çocukları onu terk etmiş, karısı kendini asmış. Meyhaneci İrfan’la kavga ederken, “Ben cephede Yunan’ı memleketten kovmaya çalışırken burada hepiniz bir olmuş, benim karıyı sikiyordunuz!” diyor. Burada kim iyi? Ya da şöyle sorayım: Burada kim kötü? Romanda dört kuşağı kapsayan evlatlık, üveylik de olmak üzere kopuşlar, kayıplar, küslükler, kaçınılmaz çatışmalar çerçevesinde işlediğiniz farklı baba-oğul ilişkileri var. Son kuşak oğul Yiğit’in İbrahim’e baba demesiyle, “Bir kelimenin sanıldığından daha büyük anlamlara geldiğini ilk o an fark etti İbrahim,” cümlesinden hareketle, öz ya da üvey “baba” kavramının neden bu kadar güçlü bir anlamsal değere sahip olduğunu öğrenebilir miyiz? Ve kitaptaki baba profilleri üzerine neler söylemek istersiniz? Cezmi’nin üveyliğiyle Yiğit’in üveyliği arasında bir fark var bence. Dolayısıyla bir baba olarak Karatekeli ile İbrahim arasında da fark var. Üstelik tek fark bu değil. Arada yaklaşık yüz yıl var. Karakterlerin konumları ve hayattan beklentileri, hissettikleri üveyliğe verdikleri tepkileri de belirliyor. Bence onlar sadece gerçek anlamda üvey değiller. Onlar pek çok konuda üveylik yaşıyorlar. Gerçek üveylik bunlardan sadece biri. Bir sosyal statü olarak baba olmak her zaman netameli bir şey olagelmiştir. Bununla ilgili sürüsüne bereket şey yazıldı çizildi. Benim ilgilendiğim kısımsa çaresizlik ve hayal kırıklığıydı. Her baba-oğul ilişkisi bu denge üzerine kuruludur. Bir zaman biri ağır basar, bir zaman diğeri. Romanın ana eksenlerinden birini oluşturan “Göç” olgusu üzerine konuşalım. Kitap “İnsan her yere sığardı; bir şehre, bir kalbe ya da bir mezara,” cümlesi ile başlıyor. Sonraki bölümlerde “Sanki bir kürek köy köy gezerek hepsini köklerinden söküp kaldırmış, önce gemiye, sonra da İzmir’in orta yerine atıvermiş gibiydi,” şeklinde ifade ettiğiniz Selanik’ten gelen “macırlar” ve karşılaştıkları zorlukları yansıtırken, Suriyeli göçmen Afo’nun yurtdışına kaçmak isteyen Yiğit’e söylediği “Nereli olduğun önemli değil, kaçaksan kaçaksındır. Bütün göçmenler, kaçaklar tek bir ırktır,” cümlesinde ifade bulan somut anlamda göç dışında “İnsan her şeyden kaçardı; bir ölümden, bir hayalden, bir de kendinden,” cümlesinin işaret ettiği sembolik göçler, yolculuklar, kaçışlar var. Bu ifadelerden yola çıkarak göç, aidiyetlik, eğretilik kavramları ve göç edebiyatı ile ilgili olarak düşüncelerinizi öğrenebilir miyiz? Göç, sığınmacılık, kaçaklık da bir üveylik halidir. Üstelik bu üveylik birey olarak sizi yok sayar. Bir prototipe hapseder. Böylece lokalize edilir, yalnızlaştırılır, bazen de suça itilirsiniz. Bütün göçmenler, sığınmacılar, kaçaklar eşittir. Tabii içlerinden bazıları daha eşittir. Ancak burada zenginlerden bahsetmiyoruz. Yoksullar ve çaresizlerse konumuz onların hepsi tek bir ırktır. Öyle muamele görür. Özellikle 20. yüzyılın sonlarından itibaren yaşananlar da bunu bize gösterir. Beri yandan, üveylik gibi kaçaklık da hem gerçek hem mecazi anlamda ele alınıyor kitapta. Bütün karakterler bulundukları halden kaçma, bazen fiziken bazen duygusal olarak başka bir yerde bulunma arzusu içindeler. Cezmi bunu fark ettiği için, “Kendinden daha fazlasını beklemeyi bırak. Başka türlü mutlu olamazsın,” diyor oğluna. Sosyopolitik okumalara açık karakterlerin (burada üç ayrı müezzin karakteri özellikle dikkat çekiciydi) yaşamlarının yanı sıra fırının bakkala, kahvenin çay bahçesine, ülkü ocağına, kafeye dönüşmesi gibi mekânlar üzerinden mahalle güzellemesi yapmadan Karabağlar’da ve elbette ülkede yaşanan değişim ve dönüşümleri tasarlarken, kurguya yerleştirirken nelere dikkat ettiniz? Bu ayrıntıları romana bir bütünlük yakalamak için mi eklediniz, yoksa toplumsal iklimi, dönemi yakalamak için mi? Herhangi bir karakteri, mekânı ve olayı toplumsal ve tarihsel bağlamı haricinde ele almak, hikâyeleştirmek bana hatalı gelir. Çünkü mutlaka eksik bir şey kalır ve bu eksiklik sizin inandırıcılığınızı etkiler. Roman uzun bir zaman dilimini kapsadığı için semtin ve şehrin yaşadığını değişimi karakterlere de yansıtmam gerekiyordu. Ya da karakterlerdeki değişiklik semti ve şehri yavaş yavaş değiştiriyordu. Bu karşılıklı etkileşim karakterlerin aşka, arkadaşlığa, düşmanlığa bakışlarında hissedilir bir fark yarattığı gibi, semtin ve şehrin mimari yapısını da belirliyor. Her bölüme yerleştirdiğim müezzin hikâyeleri ise geleceğe yönelik öngörülerde bulunuyor. Dinin ve dindarların bu ülkedeki değişimini benim penceremden etap etap anlatıyor. İlk bölümde Türkçe ezan zorunluluğu işleniyor. İkinci bölümde 12 Eylül dönemine geçiyoruz. Burada sistem tarafından susturulan, hatta sistemin çıkarları doğrultusunda hareket ettirilen bir dindarlık söz konusu. 2000’lerden sonrasını işleyen üçüncü bölümdeyse devletin başına gelip bütün kadrolara yerleşmesinin ardından istediği gibi at oynatan bir dindarlık mevcut. Buna bir din simülasyonu da diyebiliriz tabii. Cezmi’nin Gülşah’a karşılıksız, Selma ile Murat’ın yarım kalan, duvarda Murat’ın yarım bıraktığı sloganı “Faşizme Karşı Seni Seviyorum Selma!” diye tamamlayan İbrahim’in “Selvi Boylum Al Yazmalım”ı anıştıran aşkına ve Yiğit ile İlayda’nın tanımsız ilişkisi üzerinden aşka dair ne söylemek istersiniz? Burada da aşkın üveyliği karşımıza çıkıyor. Aşk, olan, tamamlanan bir şey değildir. Her zaman oluş halindedir ve bu durum vakit ilerledikçe -hemen herkesin deneyimlediği gibi- negatif bir yönde seyreder. Taraflardan birinin bilinçli veya bilinçsiz şekilde ipin ucunu bırakması diğerinin omzundaki yükü arttırır. İnsanı üveyleştiren şey de işte bu yüktür. Romandaki aşklara baktığımızda da -tıpkı şehir ve şehirdeki her şey gibi- onun da ciddi bir dönüşüm geçirdiğini görüyoruz. Aşk, aşka bakış, aşkı yaşayış biçimi dönemden döneme farklılaşıyor. Ancak yanlış anlaşılmasın; burada amaç ucuz bir geçmiş özleminin peşine takılıp günümüzü yermek değil. Sosyal ilişkilerdeki farklılığa parmak basmak. Zira söz konusu aşk olunca, bazen günümüzün fuckbody’liği geçmişin türlü acı içinde yaşanan aşklarından daha tercih edilesi olabilir. Üvey çok katmanlı bir roman olunca, sorular genellikle içeriğe dair oldu. Yazım tekniği açsından baktığımda kaleminizi kamera, daha çok da bir omuz kamerası gibi kullandığınızı düşündüm. Görsel bir diliniz var. En baştan itibaren Cezmi mahallede ekmek dağıtırken küfesinin yanına sanki kamera yerleştirmiş gibi evlere, yaşamlara, zihinlere girip çıkıyoruz. Karakterleri genellikle eylem halinde ve hikâyeyi diyaloglar üzerinden yansıtıyorsunuz. Kurgu film karesinin bir anlığına durdurulup geçmişe ve geleceğe sıçramalardan sonra tekrar bugüne dönülmesiyle akronik olarak ilerliyor. Bu sinematografik dil yetkinliğinizin dizi ve film senaristliği yapmanızla bağlantılı olduğu tespitime katılır mısınız? Senaryoyla edebiyat ilişkisi, etkileşimi konusunda ne düşünüyorsunuz? Senaristliğin getirdiği bir yazı dili alışkanlığı var muhakkak. Ancak metni tamamen buna yaslamadım. Evet, görsel yazma muhakkak ki pek çok yerde işi kolaylaştıran/güzelleştiren bir durum, ancak farkında olmadan da sizi tek bir yere sıkıştırabilir. Yani sadece görsel düşünerek kendinizi tam anlamıyla ifade edemeyebilirsiniz. Bunu en güzel örneğini Marquez’de görebiliriz. Marquez, her ne kadar harika romanlar yazmış olsa da bir senaryo geçmişine de sahiptir. İlk dönem kitaplarında bunun etkisini görürüz. Ancak sonra bir şeyi keşfeder ve şöyle der: “Her zaman muazzam görsel gücü sayesinde kusursuz ifade gücüne sahip mecranın sinema olduğuna inanmıştım. Yüzyıllık Yalnızlık’tan önceki bütün kitaplarımı bu kesinlik köreltti… çünkü romanın sonsuz imkânlar barındırdığının farkına vardım.” Önemli olan dengeyi yakalamak sanırım. Bu da biraz seyir esnasında ortaya çıkan bir şey. Yiğit’in, “Umut da en az para kadar gerekliydi ve en az para kadar sabırla, dişten tırnaktan arttırılarak biriktiriliyordu,” cümlesine katılıyor musunuz? Son dönemde bireysel ve toplumsal anlamda çok ihtiyaç duyduğumuz olumlu değişimler yaşanacağına dair umudunuz var mı? Bununla bağlantılı olarak, edebiyatın bu sürece nasıl bir katkı sağlayacağını düşünüyorsunuz? Umut dile getirilmese de çoğu zaman vardır. Her sabah o yataktan kalkmak bile umudun bir göstergesidir. Siyasal ve ekonomik anlamda ülkece maruz kaldığımız baskı ve zorbalık hepimize illallah dedirtiyor, doğru. Böyle olunca da gözümüze kara perdeler iniveriyor. Ancak umut etmekten, mücadele etmekten başka çıkar yol yok. Şüphesiz ki edebiyat da mücadele alanlarından biridir. Tabii bunu söylerken sloganlar atan, ille de ille umut pompalayan metinler yazmamız gerekiyor gibi bir şey söylemiyorum. Yazdığımız metnin toplumsal bir karşılığı -biz istemesek de- var. Mühim olan, buna nereden, nasıl yaklaştığımız üzerine düşünmek bence. ÜVEY Okan Çil Yayınevi: Oğlak Yayıncılık, 2022 Tür: Roman 254 s.















