Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5406 sonuç bulundu
- Öykü: Yarım Kaldı
“Adınız?” diye başı yerde sıkılgan tavrıyla sonunu getiremediği sorusuna, “Zümrüt,” dedim utanarak. “Gözleriniz gibi,” dedi. Saatlerce demlenmekten acımış çayı yarım bıraktığımı görüp, “Güzel bir çay içmeli,” diye ekleyerek. Ayşe Sezen “Olmadı,” diyerek, kapadınız gözlerinizi, “Yaşayamadık bu hayatı.” İstediği olmayınca hayata küsen bir çocuk şımarıklığıyla geçirdiniz ömrünüzü. Üzerinize büyük gelen gömleği giydiğinizde, üç kişilik bir boşluk yarattınız etrafınızda. Fil dişi kulenize hapsettiğiniz ruhunuzla, bıraktınız kendinizi ölüme. Tekrar gelmeyi, baştan yaşamayı hayal ederek. Sanayideki o izbe tamirhanede tanıdım Oğuz’u. Yeni yetme bir stajyer olarak girdiğim muhasebe bürosunun ayak işlerine koştururken. Yağdan rengi dönmüş tabureye tünemiş beklerken patronunu, kahveci bardağında elleri titreyerek uzattı çayı. “Adınız?” diye başı yerde sıkılgan tavrıyla sonunu getiremediği sorusuna, “Zümrüt,” dedim utanarak. “Gözleriniz gibi,” dedi. Saatlerce demlenmekten acımış çayı yarım bıraktığımı görüp, “Güzel bir çay içmeli,” diye ekleyerek. Yetim büyümüş her çocuk gibi kanatlarınız koparılmıştı. Babanızı kaybettiğiniz kazadan sonra, abiniz evinize reis, size baba, annenize dert ortağı olmuştu. Okulunu yarıda bırakıp tamirhanede başı bozuk arabaların altında geçirmişti gençliğini. Biliyor musunuz tek bir gün bile bunun için pişman olmadı. Kendi babasızlığını kardeşine yaşatmamaya yeminli kocaman bir yürekti o. Stajımı bitirdiğim gün, “Evlenelim,” dedi. Konuyu size getirdi, çocuğunu gururla anlatan baba edasıyla, “Okuttum,” dedi. “Askere gidip gelsin, bir yavuklusu da var, gerçi hercaidir ama düzenini kurana kadar elimi çekemem üstünden. Bunlara benimle göğüs gerer misin?” diye sordu. Yetimlerin düğünü demesinler diye iki kat çalıştı Oğuz. Ustası, motorunu indirdiği arabanın altında uyuyakalmış görünce, bol bahşişli bir düğün hediyesi verdi. Coşkuyla yaptı düğünümüzü. Annenizle birlikte yaşadığınız iki göz odalıyı, gelin evine çevirmişti Oğuz. Mutluyduk... Sabah işe giderken biraz daha birlikte olmak için uzattığı yolun dönüşünde buluşup, evimize birlikte gelirdik. Yorgunluğunu bilmez, annesinin gönlünü hoş eder, sonra sizi sabaha karşı yattığınız yatağınızdan kaldırmaya didinirdi. Sizin kahvaltınız bizim akşam yemeğimiz olur, ağzınızdaki lokmanızla fırlar, katılırdınız gecenin karanlığına. Arkanızdan endişeli gözlerle bakan annenizi teselli etmek yine Oğuz’a düşerdi. Geleceğinize dair umutlu bir konuşmanın sonu vatani görevinize bağlanır, birkaç hafta sonra gideceğiniz kışlanın sizi olgunlaştıracağına kanaat getirirlerdi. Siz askere gideli yedi ay olmuştu, amca olacağınızın müjdesini vermek için günlerce telefon sıranızın gelmesini bekledi Oğuz. Gece yarısı çınlayan telefona koşarak vardığında, ilk defa ağlarken gördüm onu. “Amca oluyorsun,” diye attığı çığlığın arkasından söylediğini duydunuz Kaldı işte; çayımız bardakta, çocukluğumuz sokaklarda, mutluluğumuz kursağımızda... Nazım Hikmet mu bilmem, – ki duymuş olsanız böyle olmazdı- kader cümlemizdi: “Benden sonra babası sensin.” Karnım büyüdükçe Oğuz gece gündüz çalışmaya başladı; uykusuz geceleri günlere bağlandı. Doğacak çocuğuyla kurduğu hayallere yetme çabası yürek burkardı. Sizi damatlığınızla görme arzusu onu daha da azimli yapmıştı. Ağırlaşmış adımlarımla dönerken işten dönüş yolundaki buluşma noktamızda olmadığını gördüğümde yine mesaiye kaldığını düşünmüş, akşam için söz verdiği açık hava gazinosuna gidemeyeceğimiz için hayıflanmıştım. İyiden iyiye hantallaşmış bedenimden süzülen terlerle vardığım kapıda, yuvasını bulamadığım anahtar deliğinden acı bir feryat fışkırdı. Anneniz sonrasında bedeninin yarısına hapsolacağı, o haberi aldığı telefonun başında, dili boğazına kaçmış halde kalakalmıştı. Oğuz, günlerce uykusuz çalıştığı tamirhanede krikonun kolunu kilitlemeden girdiği aracın altında kalarak can vermişti. Yetimliği acı bir miras gibi bir hafta sonra doğacak kızımıza emanet edip, acıların en büyüğüyle baş başa bırakmıştı bizi. Komutanınızın izniyle geldiğiniz cenaze sonrasında söylemişti anneniz, “Töremizdir, yengen karın, yeğenin kızındır,” diye. Gözleriniz çakmak çakmak elinizdeki bardağı sırçalara ayırmıştınız. “Sevgilim var,” diye çınlattığınız koridorda bana dönüp “Dilini mi yuttun yenge konuşsana. O benim kardeşim. Yatağında nasıl yatarım. Böyle âdet mi olur desene.” diye üzerime yürümüştünüz. Hayatın sadece sizin başınıza yıkıldığı sanrısı ne büyük bir bencillikti. Baksaydınız görecektiniz daha bir saat önce toprağa bıraktığım Oğuzla aynı tabuta ben de girmiştim halbuki. Bakmadınız, kendinizden başkasını görmediniz. Annenizin bedenini esir alan inmeden tamamlayamadığı töreli cümlelerin yenilgisini sualsiz bıraktınız omuzlarıma. Vicdanınızdaki son kırıntıydı anneniz. Bebeğimizi öğrendiğimiz ilk anda koymuştu adını Oğuz, “Aydan bir parça taşıyacak o,” diyerek gebeliğime kondurduğu dudaklarının arasından “Hilal” diye fısıldamıştı. Halbuki daha kız olacağını bile bilmiyorduk. “Hissediyorum,” demişti, annesinin zümrüt gözleri gibi yosun bakışlı bir kızımız olacak. Abinizin bilmeden emanet ettiği kızına, yapamadığınız babalığın altında ezildiniz. Bana duyduğunuz bitmeyen öfkenizle akıttığınız irinli serzenişlerinizi çok defa yakalamış olsa da ergenliğinin deli yıllarına kadar sormaya cesaret edememişti. Göz göze gelmemek için tek başına yediğiniz yemekleriniz, varlığımı hissettiğinizde değiştirdiğiniz odalarınız, üzerime alınırım diye yarım bıraktığınız sözcükleriniz, kabuk bağlatmadı yaralarıma. Hilal her babalar gününde kendinizi sakladığınız sığınaklarınızdan çıkmanızı bekledi. Sonunda o da pes etti sizi baba yapmaktan. Yıllar sonra annenizin yedi mevlidinde öğrendi babası olmadığınızı. Onun karanlığını aydınlatan mevlitten ayrılmayı bekleyememiş bir kaç dekârirdi. Kendisini bildi bileli göz çukurunda biriken yaşın akma zamanı gelmişti. Ona verdiğim tek kelime cevapla bütün soruları karşılık bulmuş, son parçası kalan bulmacayı tamamlamanın huzuruna ermişti. Sevilmeye değer olmadığını düşünerek geçirdiği çocukluğunda, biliyordum ki gözünüzde sevgi haresi, ufacık bir takdir aramıştı oysaki. Okula başladığı ilk gün, okuma bayramında, yıl sonu müsameresinde, başarıyla yürüttüğü ateşli münazaralarda çocuklarını desteklemeye gelen babaları gördüğünde, gözleri sizi arayıp bulamadığı her anda havada hep o soru asılı kalmıştı. Kavline isyanı bir ömürlüktü. Bugün siz, “Yaşayamadık bu hayatı,” derken hâlâ kabullenilmemiş pişman bir tat var ağzınızda. Yaşayamadığınız hayatın müsebbibi değil tam da sizin gibi mağduruyum halbuki. Sadece siz değil; ben, Hilal ve dahi hiçbirimiz yaşayamadık bu hayatı. Kursağımızda güneşi görememiş sözcüklerle geçirdik bunca yılı. Şimdi siz veda ederken bu hayata, bakışlarınızda pişmanlığı asılı bıraktınız. Tedavülden kalkmış bir pişmanlık. Belki bu sizin hiç bilmediğiniz af dileme yönteminizdir; bilmiyorum. Lakin, çayımız bardakta yarım kaldı.
- Masa Dergi’den Aysel Gürel'le renkli veda
Yaklaşık yedi yıldır kültür, sanat ve edebiyat alanında yayıncılığını başarılı bir şekilde sürdüren Masa Dergi, okurlarına veda ettiği son sayısında Aysel Gürel’le renkli bir kapanış yaptı. Aysel Gürel dosyası şairin yaşam öyküsünü, kızı Müjde Ar’ın annesini anlattığı söyleşiyi ve dostları Sezen Aksu, Selda Bağcan, Müjdat Gezen, Garo Mafyan ve Zülfü Livaneli’nin yazılarını içeriyor. Aysel Gürel’in şarkı sözleriyle okuruna seslenen Masa’nın bu sayısındaki manifestosu: “Hani bir acı yel savurdu, Yürekler son defa vurdu…” oldu. Dergi Yazarlarından Okurlara Veda Masa derginin sabit yazarları Gürgen Öz, Nihan Kaya, Yiğit Güralp, Hakan Akdoğan gibi isimler de yazılarında okurlarına kültür, sanat ve edebiyat dergiciliğine karşı deneyimlerini ve yayın süreçlerini noktalama serüvenlerini anlattı. Yiğit Güralp yazısında, “Allah sizi inandırsın, vedamız artık dayanamadığımızdan değil. Okuyup yazmaya dair hayallerimiz bu coğrafyaya dar geldiğinden,” diye not düştü. Masa’nın Veda Mesajı "Aysel Gürel’i konuk ettiğimiz bu sayı, Masa derginin son sayısı. Bize bugüne kadar yaşattığı her başarı ve yol arkadaşlığı için okurlarımıza çok teşekkür ederiz. En büyük teşekkür de yazarlarıyla Masa’yı var eden tüm yazarlarımıza. Bunca krize gebe bir ülkede, bu kadar uzun zaman boyunca süreli yayıncılığı ayakta tutabilme kabiliyetini gösterdikleri için gururluyuz. Biz Masa dergideki yayıncılığımızı sonlandırma kararı aldık. Ama birçoğumuz yeni projelerle yine sizlerle buluşmaya devam edeceğiz. Süreli yayıncılığı yaşatmaya gayret eden tüm meslektaşlarımıza başarılar dileriz." Masa Dergi
- Gourmand Cookbook Awards 2022 Celebrity Chef Europe ödülü açıklandı
Gourmand Cookbook Awards 2022 Celebrity Chef Europe ödülünü yaptığı farklı tatlarla dikkat çeken Refika Birgül, Refika'nın Mutfağı - Cooking New Istanbul Style ile kazandı. Celebrity Chef kategorisinde İsveç, Yunanistan ve Portekiz ülke katılımcılarını geride bırakan yazarımız Refika Birgül’ün ödül alan REFİKA’NIN MUTFAĞI- COOKING NEW İSTANBUL STYLE kitabı Alfa yayınları etiketiyle okurla buluştu. Yemek yapmaya yeni başlayanların adım adım takip edebilecekleri, yeni ev kuranların mutfak düzeni ile ilgili pek çok şey öğrenebilecekleri, mutfakta gözü kapalı yemek yapanların bile “Aaa bu daha önce hiç aklıma gelmemişti!” diyebilecekleri, hazırlaması kolay, tadı nefis ve bizim malzemelerimizle üretilmiş yepyeni yemekler… Benim dünyamda hazza dönüşen bir tada ulaşmak; iyi malzemelerin, keyifli bir mutfakta, kolay ve akan tariflerle hazırlanması ve kendilerine uygun özgün sunumlarıyla mümkün. Bu nedenle bu kitap sadece tariflerden değil bunları kapsayan dört ana bölümden oluşuyor. Kadayıftan Mantı, Yufkadan Türk Suşisi gibi yapması çok kolay ve tadı nefis tariflerle karşılaşacaksınız. Yeni İstanbul’da güzel insanlarla dolu, lezzetli sofralarda, bol bol muhabbetler… Refika Birgül 19 Mayıs 1980’de İstanbul’da doğdu. İstanbul Amerikan Robert Koleji’nden mezun olduktan sonra Koç Üniversitesi’nde Psikoloji bölümünü̈ bitirdi. Lisans eğitiminden sonra da London Business School’da liderlik eğitimi aldı. Mezun olduktan sonra İstanbul Bağımsız Filmler Festivali ve ardından İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV) organizasyon bölümünde çalıştı. Son olarak da Özel Doğan Hastanesi’nde yaklaşık 6 sene boyunca üst düzey yönetici ve genel müdür olarak görev yaptı. Tüm bu tecrübelerden sonra, içinden gelen sese kulak verip, Refika’nın Mutfağı’nı kurdu. Refika, mevsimsellik, yerel malzeme kullanımı ve temelleri yüzyıllar öncesine dayanan tekniklerle ancak bir o kadar da pratik ve güncel Türk yemeklerini eşsiz bir yorumla ele almasıyla tanınıyor. Alelade bir günde herhangi bir Fransız’ın, ailesine evinde lahmacun yaptığını gördüğünde misyonunu yerine getirmiş olacağına inanıyor. Refika Şubat 2017’de, şu an 2,3 milyonu aşkın takipçisi olan “Refika’nın Yemek Okulu” YouTube kanalını kurdu. Bu kanalın amacı, herkesin mutfakla ilgili gereksinim duyduğu bilgilere kolay, hızlı ve ücretsiz bir şekilde ulaşabilmesi. 2020 yılında da tüm dünyaya mutfakla ilgili ve ayrıca memleketimizin yemek kültürüyle ilgili bilgileri, teknikleri paylaşmak üzere İngilizce içeriklerin üretildiği “Refika’s Kitchen” YouTube kanalı yayına başladı. Türkiye’nin kültürel değerlerini, modern ve gelenekseli birleştiren yaşam şeklini anlattığı kanalı her gün yüz binlerce insana ulaşıyor. Youtube’daki varlığının yanı sıra Refika Birgül 2010 yılından bu yana yemek kitabı ve gazete yazarı ve televizyon programcısı olarak, 7 yıl boyunca Hürriyet Cumartesi ekinde gazete yazıları yazıp, 5 yemek kitabını, 3 farklı TV programını da hayata geçirdi. 2013’te kurucu ortağı olarak hayata geçirdiği “Refika’dan” markası ile Türkiye’nin, bu toprakların kıymetli el sanatlarını ve zanaatlarını, zanaatkârlarını korumayı amaç edinmiş, kendi tasarımı olan ürünleri de bu marka çatısında geliştirip üreterek, mutfakta insanların hayatını kolaylaştırmak üzere ilerlemekte. Refika aynı zamanda Türkçe ve İngilizce Youtube kanalının, Refika’yla Öze Dönüş televizyon programının prodüksiyonunu gerçekleştiren, hem de çeşitli markalara yemek odaklı video ve fotoğraflar üreten “Börek Prodüksiyon” yapım şirketinin de kurucu ortağı.
- Öykü: Kendinin Kuyusu
Gözlerimi ayıp yerlere diktim. Çöpü karıştıran mültecilerin yanı başından geçenlerin ceplerindeki kabarıklığa mesela. İstedim ki bakışlarımdan rahatsız olsunlar. Şamarı indirip yanaklarımda varlıklarını hissedeyim, kimseler tokadı yanaklarıma atmadı. İbrahim Tekpınar Yok olduğuma o kadar çok inandırıldım ki askerlik celbim geldiğinde şaşırdım. Oysa; bol ışıklandırılmış mağaza camlarında bile aksimi görmemeye bile alışkındım. Ekranı kırık eski telefonla, tamircide öylece kalakaldığım zaman tamam dedim. Bunlar bile görmüyorlar. Bağırdım, para sayarken ellerini şaklatan adam bir an içeriye sinek girmiş ve vızıltısını duymuş gibi tiksinerek gözlerini kaldırıp baktı. Para saymasının daha mühim olduğuna kani oldu ki devam etti. Çıktım, şehrin orta yerinde bir hayalet gibi dolandım. Gözlerimi ayıp yerlere diktim. Çöpü karıştıran mültecilerin yanı başından geçenlerin ceplerindeki kabarıklığa mesela. İstedim ki bakışlarımdan rahatsız olsunlar. Şamarı indirip yanaklarımda varlıklarını hissedeyim, kimseler tokadı yanaklarıma atmadı. Bakışlarımı kalplerindeki ve kafalarındaki kurtlara atmaya yeltendim. O zaman sapık muamelesi gördüm. Parmaklarını hiddetle savurdular. Duvar gibi kaskatı durdum. Bir mühlet törpülenmeye ihtiyacım varmış kadar durdum. Elime tutturulmuş törpü randevusu gibi askerlik celbiyle yollandım. Şube kapısındaki dedektörlerden ötmeden içeriye daldım. Otomattan sıra aldım. Devre kaybısın dediklerinde yine içime bir hüzün doldu. Gözlüklü ve çalışmaktan beli bükülmüş kadına baktım. Yüzü kırış kırış olmuştu, yüzünde derin kuyular açılmış ve kuyulardan içeriye dert dolmuş. İmitasyon dağcı çantamı elbiselerle doldurdum. Sonra bir kısmını boşalttım. Testosteron kokan askeri malzemeciden beş bıçaklı jilet aldım. Beş kere biçsin, yüzümde benden bir şey kalmasın dedim. İlk denemesini evde aynanın karşısında yaptım. Yıllanmış bıyıklarımı kesince altından bambaşka bir adam sıyrıldı. Gözlerimdeki tuzlu denizden haberdar olduğumdan kimseyle vedalaşmadan çıkmak istedim. Çantamı sırtıma aldım ve kimseyle vedalaşmadan çıktım. Cezaevine benzetilmiş garajın demirlerinden içeri geçince bağırışlar başladı. Pazardan mal kapar gibi müşteri kapıyorlar. Aydın, İzmir diyen bir büfeye yanaşıp bileti aldım. Garajın üstündeki alışveriş merkezine gittim. Nasılsa son kez dolanacağım. Yıllardır menünüzü bir boy büyük istermisinizcide çalışan Hamburger Mustafa da benim gibi görünmez. Ömrünü verdi, hala geçim sıkıntısıyla saçbaş kavga ediyor. Veysel de fakülteden sonra eniştesiyle tesisat işi yapmaya başladı. Evin birinin balkonunda, balkona tünemiş serçe gibi bir kız görmüş. Gülümsemiş. Kız birden pırpırlayıp “annee balkondaki amca güldü“ deyince annesi koşup gelmiş. Ardına saklamış, “sanki biz kötü insanlarmışız gibi davrandı” dedi. Yüreği ağzında kadın “onlar amca değil borucu” demiş. Ustası işine saygısından düzeltmiş “tesisatçı abla” ne fark eder deyip yemeğinin başına geçmiş. Buna içerlenmiş. Telefonda içini döktü ona da askere gidiyorum diyemedim. Görüşürüz deyip kapattı. Hamburger Mustafa’nın izinli olduğu günmüş. İyi ki yok. Bigli menülerden sipariş verdim. Elime mahkeme celbi gibi kocaman bir kağıt tutuşturuldu. İnceledim, devletimize zeval gelmesin dedim. Gelmesin de kdvlerden kocaman bir dağ olur nerden baksan görünür. Ağrı Dağı misali. Kimse görmüyor mu? Yokuş aşağı inerken rüzgâr sırtımı sıvazlıyor sanki Allah’ım tez elden gideyim diye mi yapıyorsun? Peronda bekliyorum. Kırıta kırıta bir erkek kalabalığın içinden geçiyor. Muavinlerin bağırışları kesiliyor. Yüzü çopur gençten muavinin birine yanaşıp Aydın’a en yakın bileti nerden bulurum? deyince onbeş dakika sonra kalkacak olan bizim otobüsü söyledi. Memeleri sallanmasın diye omuzlarını sallaya sallaya koşup bilet aldı. Otobüsün hırıldamasıyla bindim. Fazla da kızdırmamak lazım. Nefes nefese gelen, kırıta kırıta koşturandı.14 numaraaa deyip dudaklarını rujlamış gibi birbirine sürdü. Yanıma oturmadan “pencere kenarında otursam burada rahatsız oluyorum da” diyerek rica edince ki kimse kimseye hele görünmeyen birine rica etmez. Olur dedim. Hırıldayan otobüsün mesaisi başlar başlamaz yol için hazırladığım listeyi kulaklarımdan içeri damlattım. İkramlar geldi. Hiçbir şey almadım. Adana otogarında durduk. Yeşilli tülbentleri omuzlarına almış gencecik çocuklar askere uğurlanıyor. Davullar zurnalar. Bu heyecan niye? Çiğ köfte, mısır ve envai çeşit malzeme satan, zorla çay satanlar da dahil herkes bir panayırdaymışçasına kalabalığa gürültüye alışkın. Otobüsün hırıltısı başlıyor. Kızdırmamak için atlıyorum. Yeni birileri de yola revan olmuş. Suratlarına bakınca tıraşlarından askerleri seçiyorum. Yol uzadıkça ben kendi kuyusuna inen biri gibi kazdıkça kazıyorum. Geçmişimi kazıyorum, pişmanlıklarımı ve alışkanlık olduğu üzere kazmayı daha derine saplıyorum. Ayaklarımda şişlikler başlıyor. İnince farkına varıyorum giydiğim pabuç ayaklarıma yapışmış. Kavruk çocuk ve bir tane de avel iniyor. Onlara nereye gittiklerini soruyorum çünkü; biliyorum aynı yere gidiyoruz. Taksiciye “askeriz ve Bafa’ya gideceğiz giden araç var mı” diyorum? Yok diyor. Anca ticari araç gider. Pazarlık yapıyoruz ve gidiyoruz. Kapıda telefonları saklıyorlar. Saklayacak hiçbir şeyim yok, arayacak kimsem de. Girişteki çocuklar ticari araçla niye geldiniz diye sorunca başka araç yokmuş dedik. Güldüler. Tam garajın karşısında askeri lojmanlar var. Orada bekleseydiniz askeri araç gelip alırdı. Küfür ağzımın ucuna kadar geliyor. Yolda bize nasihatler veren velet taksiciyse çoktan gözden kaybolmuş. Garnizonun çevresindeki kameraları izleme görevi veriliyor. Sözde fakülte mezunu olduğum için torpil geçiliyor. Uykusuz nöbetlerde yine kendi kendimi törpülüyorum. Komutanlar horul horul yatıp tuvalete kalkarken “uyuma haaa” deyip ikaz ediyor. Kameraları karşı kıyıya zoomluyorum. Kilisesi görünen Yunan adasına. Harabe kilisede yaşasam? Fena fikir değil. Tekneye atlar giderim. Kimseler görmesin, İsa’nın ardına saklanırım. Soran olursa “ben derim rüyamda bu harabe kilisenin avlusunda Aziz Yuhanna’yı gördüm. Elinde ayna vardı. Saçlarımı tarıyordu.”
- "Zihninin uçlarında bir gölgenin gezindiğini hissetmişti ve bir sesin, sorun değil, gidebilirsin."
2017 yılında filme de uyarlanan bu kısa romanında Jonathan Ames, karanlık ve çarpıcı bir hikâye anlatmayı başarıyor. “Azaldığını, zihninin uçlarında bir gölgenin gezindiğini hissetmişti ve bir sesin, sorun değil, gidebilirsin, hiçbir zaman burada değildin, dediğini duymuştu.” Eski asker ve FBI ajanı Joe, hem kişisel hem de mesleki yaşantısında travma ve şiddetten nasibini fazlasıyla almıştır. Görünmez olmayı ve yalnız bir yaşam sürmeyi şiar edinmiş, kendisine arkadaş veya sevgili bağlarını tümüyle yasaklamıştır. Kayıp genç kızları bulmakta usta olan Joe’yu New Yorklu bir politikacı kızını kurtarması için tuttuğunda kendisini onu bile zorlayacak ve şaşırtacak bir yozlaşmışlık ağının içinde bulacaktır. Jonathan Ames, çok sayıda roman ve komik hatıralar yazan ve Bored to Death ve Blunt Talk adlı iki televizyon dizisinin yaratıcısı olan Amerikalı bir yazardır. 90'ların sonlarında ve 2000'lerin başında, birkaç yıl boyunca New York Press için köşe yazarlığı yaptı. HİÇBİR ZAMAN BURADA DEĞİLDİM Jonathan Ames Yedi Yayınları, 2022 Çeviri: Mert Çalışkan 100 s.
- Siyah Feminizmin Çarpıcı Bir Örneği: Haz
Metin Yetkin, genç yazar Raven Leilani’nin bol ödüllü ilk romanı Haz üzerine yazdı: "Roman, genç bir siyahi kadının gözünden yozlaşmış Amerikan hayatını, ırkçılığı ve ataerkil sistemi odağına almakta." Metin Yetkin Genç yazar Raven Leilani’ye pek çok ödül kazandıran ilk romanı Haz Aslıhan Kuzucan çevirisiyle yayımlandı. Roman, genç bir siyahi kadının gözünden yozlaşmış Amerikan hayatını, ırkçılığı ve ataerkil sistemi odağına almakta. Tam adıyla Raven Leilani Baptiste, 1990 yılında New York’ta doğdu. Sanat lisesinin ardından Marist College’da İngiliz Dili ve Edebiyatı ile psikoloji bölümlerini bitiren yazar Yüksek lisansını New York Üniversitesi yaratıcı yazarlık bölümünde tamamladı. Nitekim Haz kitabını da bu öğretim programı için kaleme almaya başladı. Kitabın anlatıcısı ve başkahramanı olan Edie’nin kendine ait bir yerlerden doğduğunu söyleyen yazar bu karakterle birlikte hata yapan yahut hataya düşebilen siyahi bir kadının öyküsünü yazmak istediğini de eklemekte. Bu bağlamda adını kitabın ortalarına doğru öğrendiğimiz 23 yaşındaki kahramanla yazarın hayatı arasında birtakım paralellikler görmek mümkün, editör olarak çalışması, Yedinci Gün Adventist Kilisesi ilkelerince yetişmesi, öğretim kredisi borçları gibi. Kitabın kurgusundan bahsetmek gerekirse çocuk kitapları yayımlayan bir yayınevinde editör olarak çalışan Edie internetten tanıştığı kendinden yaşça büyük Eric ile ilişki yaşamaya başlar. Eric evlidir fakat bu evlilik özgür bir evlilik olarak nitelenir. Öyle ki ikisinin nasıl ve hangi şartlar hakkında görüşebileceğini dahi Eric’in karısı Rebecca bir kural listesiyle belirler. Ancak zamanla bu ilişki karmaşık bir hal alır ve birkaç olayın akabinde Edie, onların evine taşınır. Eric kısır olduğu için çift Akila isimli 12 yaşında siyahi bir kız çocuğu evlat edinmiştir. Böylelikle Edie, Akila’yı anlayan tek kişi olacaktır. Öte yandan Rebecca ve Edie arasında da bir tür dostluk doğar. Adli tabip olarak çalışan Rebecca gerek işi gerek mizacı gereği sinirlerine hâkim olan sert mizaçlı bir kadın olsa da Edie’ye kötü davranmayacak, hatta en zor anlarında yanında olacaktır. Bu dayanışmanın yanında ikisi arasındaki soğuk savaş da bitmeyecektir. Eric ve Rebecca ise dışarıdan mutlu bir çift gibi gözükse de evliliklerini bir türlü sağlamlaştıramazlar. Çift terapisinde öğrendikleri Radikal Açık Sözlülük, Yıkıcı Empati, Manipülatif Samimiyetsizlik ve İğrenç Saldırganlık gibi -sözde- yöntemleri uygulayarak yavan hayatlarındaki sorunları çözmeye çalışırken daha da dibe yuvarlanmaktadırlar. Nitekim burada modern Amerikan ailesi hicvedilir. Zira Akila’dan öğrendiğimize göre onun daha önceki koruyucu ebeveynlerini de hep boşanmıştır. Terk edilme korkusu yaşayan ve Rebecca’nın kusursuz düzenine uyumlanmaya çalışan çocuk da kendini odasına kapatarak çizgi romanların, bilgisayar oyunlarının dünyasına saklanır. Zaten görünmez bir çocuktur Akila çünkü o mahallede yaşayan tek siyahidir. Öyle ki Eric ve Rebecca’nın evlilik yıldönümünde dahi kimse ona tek bir kelime bile etmez. Hatta ona matematik dersi veren genç, kızın yapamadığı soruyu bir maymunun bile çözebileceğini söyleyerek Akila’yı aşağılar. Bunun ırkçı bir söylem olduğunu anlayan tek kişi Edie’dir. Irkçılık Amerikan toplumuna sinmiştir adeta. Öte yandan Edie, yayınevinde çalıştığı dönemde sürekli mobbinge uğrar ve erkek iş arkadaşlarının türlü cinsel fantezilerine boyun eğer. Kimisi ona zenci sürtük der, kimisi ona babacık dedirtir, kimisi ise ona annecim diyerek ağlar. İş yerinde erkek çalışanların kadınlardan çok daha fazla maaş aldığını da eklemeli. İlginçtir ki Edie’nin yerini bir başka siyahi kadın alacaktır. Böylelikle romandaki çatışmalar çeşitlenir: beyaz-siyah, beyaz erkek-siyah kadın, beyaz kadın-siyah kadın, siyah kadın-siyah kadın vb… Tek bir pencereden bakmaz Leilani, onlarca ama onlarca çatışma ekler metnine. Bu çatışmalardan biri de Eric-Edie çatışmasıdır. Eric, ılımlı beyaz erkek tipini sembolize eder. Kibar olmaya çalışır, siyah demek yerine Afro-Amerikan sözcüğünü tercih eder. Ancak bir gün tartıştıklarında Edie’yi yere iter. Bundan büyük pişmanlık duyup şiddet eğilimli bir adam olmadığını defalarca açıklayıp türlü özürler dilese de bundan hoşlanmıştır Edie. Evet, fiziksel şiddetten haz duyan ve bunu cinsel hazla birleştiren bir kadındır. Zaten çelişkisi de burada başlar. Koyu Hıristiyan öğretileriyle geçen çocukluğunda, bir serseriye âşık olduğu ergenliğinde ve gençliğinde ona hep itaat etmek öğretilmiş, toplumsal baskı ve devlet baskısı da normalleştirilmiştir. Burada, Leilani onu seçimlerinde özgür bir siyahi kadın olarak kurgulamak istediğini, hazzı nerede buluyorsa orada bulmasını ancak zaten siyahi bir kadın olarak farklı derecelerdeki şiddeti toplumsal hayatta zaten sürekli deneyimlediğini söyler. Bu bağlamda, özel hayatında da şiddeti tercih etmesinin, hatta bundan haz duymasının başka yerde sahip olmadığı kontrol gücünü kullanmanın bir yolu olarak gördüğünü belirtir. Yine bu doğrultuda şu pasaj dikkat çekicidir: “Bazen elli yaşını aşmış bir siyahın caddede yürüdüğünü görürsünüz ve bu yaşına kadar epey badireler atlattığını bilirsiniz. Çift bilinçliliğin, sıkı bir gözetim altında öfkelerini gizli gizli yönetmenin ve dışarıdaki dünyanın günlük şiddetinin efendileri olduğunu bilirsiniz. Canları acırken teşekkür ettiklerini ve hamamböceklerine, hızlı yulaf lapasına ve yüzünüzdeki morluğa rağmen onların hiç olmadığı kadar şanslı olduğunuzu, yayımcılığın en vasıfsız işini kaybetmenin yalnızca gülünç değil, aynı zamanda kırıcı olduğunu bilirsiniz.” (s.78) İşte bu toplumsal şartlarda itaat etmeyi, acıdan haz duymayı içselleştiren Edie, “hataya düşen” siyah kadın figürü olarak karşımıza çıkarken Eric ise “ataerkini saklamaya çalışan” sözde ılımlı beyaz adam figürü olarak belirir. Nitekim Edie, Eric hakkında şöyle diyecektir: “Sürekli olarak bir hiçle karşılaşan bir insanın ifadesi bu ve bana bu hiçin ben olduğum izlenimini veriyor.” (s.163) Kurguya dönersek, kitapta müzik ve resim de metinde paralel olarak yer alır. Öyle ki müzik ve mekân ilişkisi bazen çift yüzlüdür. Müzik mi mekânı var eder yoksa mekân mı müziği? Resme gelirsek, Edie ressam olmayı istemekte ve sürekli resim yapmaktadır. Ancak kendini -belki de onu cesaretlendiren kimse olmadığı için- yetersiz bulur. Hastanede yarı baygın vaziyetteyken mesleğini sorduklarında gayriihtiyari olarak “sanatçıyım” der, ardından neden böyle dediğini düşünmeye koyulur. Kısaca, bir şekilde “ben varım” demek ister ancak bunu nasıl yapacağını bilemez. Metnin diline bakıldığında yazarın sert ve ironik bir üsluba sahip olduğunu söyleyebiliriz. Her cümlenin içerisinde hiciv ve ironi iç içe geçmiştir. Bazen, benzetmelerden hareketle metaforik bir dile kayar. Edie’nin düşünceleriyle, dünyayı algılama biçimiyle şekillenir dil. Yadırgatıcı, tekinsiz, hatta bazen dehşetengizdir. İlaveten, cinsel sahnelerde diline sınır koymamıştır yazar, her şeyi doğrudan anlatır. Son olarak şunu da eklemek gerekir: Siyahi kadınlar hem etnik kökenlerinden dolayı hem de kadın oldukları için çift bir sömürüye maruz kalmışlardır. Bell Hooks gibi feministler feminizmin beyaz, orta sınıf kadınların tekelinde olmadığının altını çizerler. Böylelikle Yale mezunu Rebecca ile alt sınıftan bir aileye mensup olarak öğretimini tamamlayan Edie arasındaki ilişki siyah feminizmin [black feminism] hareket noktası olarak da okunabilir. Bu iki karakter üzerinden “beyaz feminizm” ile “siyah feminizmi” bazen ortak bir noktada buluşturur, bazen de karşı karşıya getirir yazar. Zira siyah feminizm nazarında feminist harekete ırkçılık sorunu da dahildir. Irkçılığa karşı erkeklerle birlikte mücadele etmek zorunda oldukları için erkeklere karşı ayrılıkçı bir tavır almazlar. Nitekim, Haz'daki iyi betimlenen tek erkek karakter Akila’nın tekvando eğitmenlerinden biri olan Robert’tır. Edie ile birbirlerini gördükleri andan itibaren aralarında sessiz bir dayanışma başlar: “Rebecca, beni salondaki tek siyah eğitmenin yanına çağırıp benden aile dostu olarak bahsediyor. Elbette daha önce tanışmıştık. Birbirimizi çoktan fark etmiş ve bu tür salonların gerektirdiği üzere ufak bir telepati kurmuş, burada olduğumuz, titiz davrandığımız ve yalnızca siyah varlığımızı koruduğumuz bilgisini birbirimize vermiştik.” (s.168) 2020 yılında yayımlanan, Center For Fiction İlk Roman Ödülü, Kirkus Ödülü, John Leonard Ödülü, Dylan Thomas Ödülü ve VCU Cabell İlk Roman Ödülü’nü kazanan Haz bu özellikleriyle sayısız çatışma barındıran, insanı bazen dehşete düşüren, çok veçheli siyah feminist bir metin olarak karşımıza çıkar. “Tanrı kadınların tarafında değildir. Meyvenin tarafındadır. Canınızı çektirdikten sonra sizi kirletir, siz uyurken rahminize yalnızca ölmek için doğacak bir tohum eker.” (s.176) Not: Yazarın demeçlerine dair referanslar için bkz. https://www.theguardian.com/books/2022/jan/01/raven-leilani-i-was-flying-by-the-seat-of-my-pants HAZ Raven Leilani İthaki Yayınları, 2022 Çeviri: Aslıhan Kuzucan 208 s.
- Clickbait'in Yazarı Christian White'dan
Uluslararası çoksatan Sandığın Kişi Değilsin, travmaya, kökene ve hafızaya dair unutulmaz bir roman. “Adı Sammy Went. Bu fotoğraf ikinci yaş gününde çekildi. Üç gün sonra küçük kız kayıplara karıştı.” Kimberly Leamy, Melbourne’de fotoğrafçılık dersleri veriyor. Bir gün teneffüs sırasında yanına daha önce hiç görmediği bir adam yaklaşıyor. 26 yıl önce kayıplara karışan bir kızdan söz ediyor. Sammy’den. Kimberly başta anlamıyor, anlayınca öfkeleniyor, zerre inanmıyor. Ancak iddia o kadar korkunç ki yokmuş gibi davranamaz, havada asılı bırakamaz. Kimberly şimdi yola çıkmak, Amerika’ya gitmek zorunda. Karşısında fanatik bir topluluk, yakınlaşmak zorunda olduğu tekinsiz bir aile ve temeli sırlarla atılmış bir kasaba var. Christian White, Avustralyalı bir yazar, senarist ve yapımcıdır. İlk romanı The Nowhere Child, 2017 Wheeler Center Victorian Premier'in En İyi Yayınlanmamış El Yazması Edebiyat Ödülü'nü kazandı. Yayınlandığından beri The Nowhere Child, Avustralya Kitap Endüstrisi Ödülleri'nde Yılın Genel Kurgu Kitabı ve Matt Richell Yılın Yeni Yazarı Ödülü ve Bağımsız Kitap Ödülleri'nde Yılın İlk Kurgu Kitabı dahil olmak üzere büyük ödüller için kısa listeye alındı. The Nowhere Child'ın hakları 17 uluslararası bölgede satıldı ve büyük bir ekran anlaşması için satın alındı. İkinci ve en son romanı The Wife and the Widow, Eylül 2019'da Avustralya'da ve Ocak 2020'de ABD'de yayınlandı. Anında en çok satanlar oldu ve en iyi kurgu dalında 2020 Bağımsız Kitap Ödülleri'nde kısa listeye girdi, üçüncü romanı Wild Place 26 Ekim 2021'de yayınlandı. Christian, Avustralya, ABD ve İngiltere de dahil olmak üzere 41 ülkede Netflix'te 1 numaraya yükselen Tony Ayres (The Slap) ile Clickbait adlı televizyon dizisini birlikte yarattı. Emily Mortimer, Bella Heathcote ve Robyn Nevin'in başrollerini paylaştığı, prömiyeri 2020 Sundance Film Festivali'nde yapılan ve 2019 Avustralya Yazarlar Birliği Ödülleri'nde En İyi Uzun Metraj Film dalında AWGIE ödülüne aday gösterilen bir korku/dram olan Relic adlı uzun metrajlı filmin ortak yazarlığını yaptı. . SANDIĞIN KİŞİ DEĞİLSİN Christian White April Yayıncılık, 2022 Çeviri: Aysun Babacan 320 s.
- Öykü: Efradını Cami Ağyarını Mani
"Herkese yaşadıkları günün hesabını sorarken benim omuzlarıma gelecek günlerimin sorumluluğunu yükler. Ben ise cevabımın oluşturacağı tepkiden korkuyorum. Bu yüzden şimdilik hiçbir şey bilmiyorum." Armağan Can "O gün bugündür, acemi bir ip cambazı gibi hep hayattaki dengesini aramakla meşguldü." Yakup Kadri Karaosmanoğlu Her şey Ağustos ayının on sekizinde saatin günü değiştirmeye iyice yaklaştığı dakikalarda gerçekleşti. Yaptıklarıyla zaten günümü yeterince zorlaştıranlar bir de geceme mum diktiler. Bir dilek dile ve üfle, dediler. Tek dileğimin günün bitmesi olduğunu bildikleri halde beni daha da çaresiz bir karanlıkta bıraktılar. Evde tam altı kişi yaşıyoruz. Annem, anneannem, babam, babaannem, ablam ve ben. Babam günün çoğunu dışarıda geçirir. İş, iş sonrası arkadaşlarıyla kahvehanede oyun, sohbet ile günü doldurur. Geri kalan kısacık zamanı da uykuya verir. Annem, her şeyi yetirmeyi başaran bir büyücü gibidir. Evin tüm kalabalığına yer yetirir, herkese zaman yetirir, tek maaşın girdiği eve parayı yetirir, günü, neşeyi, birliği her şeyi yetirir, bitirir ve biriktirir. Öyle olmasa bu kumaşları nasıl alacak, nerede, hangi zamanda bu güzel kıyafetleri dikecek, bizleri donatacak. Ablam, ince narin yapısıyla devamlı hasta olan, hassas kalbi ile herkese kapılan, duygusal, nazlı bir kızdır. Bir manifaturacıda çalışır. Hiç para aldığını görmedik. Arada annemin çok sevdiği kumaşlar, düğmeler, ipler getirir. Zaten üç gün işe giderse üç gün evde hasta yatar. Dükkânın sahibi bizim ahretliklerin arkadaşıdır. Babaannem ve anneannem birbirlerine “Ahretlik” diye seslenirler. Anneannem bu kelimeyi söylerken ilk heceden sonra neredeyse koca bir ünlem büyüklüğünde iç çeker “Ah!retlik.” Babaannem ise cilveli üç hece ile kelimeyi şakıtır “Ah-ret-lik.” Bir konu hariç çok iyi anlaşırlar. Aslında evde herkesin anlaşamadığı tek konu benim ileride hangi mesleği olacağımdır. Ben Menekşe. Saçlarımı mor renge boyatsam ve büyükçe bir saksının içine otursam tam anlamıyla bir menekşe. Yüzümde doğuştan gelen bir hastalıktan kaynaklı ton farkları vardır. Gözlerimin ve ağzımın çevresi beyazdır. Böyle olunca aslında normal renkte olan burnum sanki biraz sarı gibi kalır. Kulaklarım kepçe, gözlerim yukarıya doğru biraz çekiktir. Bir şeye şaşırsam ve ağzımı biraz açsam yüzüm benden uçup gidecek gibi olur. Saçlarımı hiç toplamam. Omzumun hizasında dümdüz kesilmiştir. Sesim ise çok güzeldir. Evdeysem veya şarkı söylerken yüzüm görünmüyorsa ses tellerim akordu yapılmış bir enstrüman gibi kusursuz bir ses verir. Kendim için şarkı söylemediğim zamanlarda ahretliklerin istedikleri türküleri sırayla söylerim. Anneannem dertli türküleri sever. Ah çeke çeke dinler. Babaannem ise daha eğlenceli türküler sever. “Kalk Ah-ret-lik oynayalım” der. Annem ve ablam alkışlarla ritim tutarken bu iki dost halının üstünde yavaş hareketlerle dönerler. Akşam yemek sonrası ev sessizleşir. Dualar, dikiş makinesinin sesine; ablamın heyecanla okuduğu aşk romanının hızla çevrilen sayfasının sesi, benim test çözerken kalemimin çıkarttığı sürtünme sesine eşlik eder. Babamın kahvehaneden geliş saati yatsı namazı sonrasıdır ve herkes onu bekler. Ceplerinde kaç yaşında olursak olalım iki kızı için şeker, sakız veya kuruyemiş taşıyan, sıralaması değişmeden hep aynı soruları soran bir adamdır. “Anacım nasılsın, ya sen anne? Hanım ne yaptın bugün? Kızım işe gittin mi? Menekşe ne olmaya karar verdin?” Soruların arasındaki uçurum yıllardır. Herkese yaşadıkları günün hesabını sorarken benim omuzlarıma gelecek günlerimin sorumluluğunu yükler. Ben ise cevabımın oluşturacağı tepkiden korkuyorum. Bu yüzden şimdilik hiçbir şey bilmiyorum. Zaten tüm ev halkı benim yerime her şeyi biliyor. Doktor oluyorum. Beyaz önlüğüm ile şifa dağıtıyorum. Ama hep önce ağrıyan bacakları, romatizmaları iyileştiriyor, yükselen tansiyonları düzenliyorum. Öğretmen oluyorum. Hemen bizim sokaktaki sarı badanalı okula atanıyorum. Küçüklerle gün içinde yaşadıklarımı her gün evdekilere uzun uzun anlatıyorum. Mühendis oluyorum. Kafamda beyaz baret ile inşaatta dolaşıyor, ustabaşılarının omzunu sıvazlayıp, yaptıkları işten dolayı onları tebrik ediyorum. Modacı oluyorum. Hep en olmadık renkleri birbiriyle uyumlu kılıyor, kocaman düğmelerin olduğu elbiseler dikiyor bir de bu elbiseleri ablamın sırtında tüm dünyaya tanıtıyorum. Ben herkesin isteklerinin bileşkesi oluyorum. Benim hayallerimi ise Turizm Animasyon bölümü süslüyor. Edebiyat öğretmenimiz gittiği tatili anlatırken laf arasında bahsetmişti. Teneffüste bitmeyen sorularımla temel birkaç şey öğrenmiştim. Animatörler yaptıkları makyajlarla yüzlerini görünmez kılıyorlar, şarkılar, türküler söylüyorlar, gülüyorlar ve çok güldürüyorlardı; ritim, dans, el sanatları öğreniyorlardı. Ben bu yaşıma kadar zaten bu eğitimi almıştım. Benim ben olabilmem için gerekli olan her şey bu meslekteydi. Ağustos ayının on sekizi üniversite tercihlerinin son günüydü. Sınavdan aldığım puan ahretliklerin doktor, öğretmen hayallerine, babamın mühendis, anne ve ablamın modacı hayallerine yetiyordu. Tercihlerin yapılacağı dokuz gün babam iş çıkışı evdeydi. Herkes kendi listesini yaptı. Kimse bana sormadı. Tercih süresi biterken evdeki heyecan ve gerilim çok yüksekti. Oysaki ben ilk gün tercihlerimi yapmıştım. Sürenin bitmesine saatler varken yaptığım listeyi bulan annem, salonda yüksek sesle okuyan ablam, yüzü kararan babam ve aynı diz dövmeyle ahlayan ahretlikler bana bakarken, bazı durumlarda kimseyi güldüremeyeceğimi öğrendim. Mumu üfledim. Sahnenin ışıkları söndü. Birden tavanda bir ip belirdi. Pembe elbisemle ben göründüm. Ellerimde ekru renkte eldivenler vardı. Yüzümde kocaman bir gülümseme ile küçük bir baş selamı verdim. Bir hamle ile ipe ulaşacağım basamağa çıktım. Karşımdaki kalabalığı göremiyordum. Sadece o an vardı. Kuracağım ve koruyacağım dengeye odaklanmıştım. Yersiz bir söz, bir iç çekiş, bir ses tüm dikkatimi dağıtabilir, beni yerle bir edebilirdi. Kalabalık nefesini tutmuştu. Bu ana uzun uzun hazırlanmıştım. Saçlarımı kullandığım birçok tel tokayla topuz yapmıştım. Saatlerce süren bir makyajla güzelleşmiştim. Şimdi bir menekşeden çok müge çiçeğine benziyordum. Dokunsalar dağılacak, çok narin ve hassastım. Uzaktan müziğin sesi duyulmaya başladı. Kalabalık beklemenin verdiği sabırsızlıkla küçük sesler çıkarıyordu ki müzik yükseldi. Ben eşsiz sesimle müziğe eşlik ederken basamak ayağımın altından kaydı. İp boynuma dolandı…
- Tarihin tozlu sayfalarındaki en tuhaf hikâyeleri duymaya hazır olun!
Kafasız tavuk Mike’tan, tarihin en tuhaf cinayet planına; Amerika’nın ilk ve tek imparatorundan, Boston’daki pekmez seline kadar birçok hikâye tuhaflıkta birbirleriyle yarışıyor. Yazar Steve Silverman’ın kurucusu olduğu “Lüzumsuz Bilgi” adlı bloğunda yıllardır okuyucularla buluşturduğu ilginç öyküleri, ilk kez bir kitap hâlinde toplanıyor. Kemerleri bağlayın! Steve Silverman, 1994 yılında -dünya çapında henüz 25 bin web sitesi varken- “Lüzumsuz Bilgi” adlı birbirinden ilginç hikâyelerden oluşan web sitesini kurdu. New York doğumlu yazar, üniversitede jeoloji eğitimi gördü. Sonrasında yine aynı alanda yüksek lisans eğitimini tamamladı. Mezuniyetinden sonra bir pazarlama şirketinde işe girdi ancak daha sonra fen öğretmeni olmaya karar vererek New York eyaleti öğretim sertifikalarını aldı. Küçük bir kasabada otuz yıl boyunca yer bilimleri ve fizik alanlarında öğretmenlik yapan yazar, 2020 yılının haziran ayında emekli oldu. New York’ta bir edebiyat ajansının web sitesini keşfetmesi sonucu Einstein’s Refrigerator, Lindbergh’s Artificial Heart ve The Flip Side of History adlı kitapları çıkardı. EINSTEIN’IN BUZDOLABI Steve Silverman Dokuz Yayınları, 2022 Çeviri: Pırıl Cennet Editör: Süheyla Ağan 232 s.
- Ve ölüler dansa başlayana kadar
Sessiz Hasta ile Goodreads Yılın En İyi Gerilim Romanı ödülünü kazanan Alex Michaelides’den, bugüne dek 40 dile çevrilmiş, soluksuz okuyacağınız bir roman. Edward Fosca bir katil! Mariana bundan emin ama hiçbir şey yapamıyor. Çünkü Cambridge Üniversitesi’nde Yunan Tragedyası profesörü olan Fosca, bütün kampüsün hayran olduğu, yakışıklı, karizmatik ve lekesiz bir adam. Özellikle Genç Kızlar Kulübü denen özel hayran topluluğundaki öğrencileriyle ilginç bir yakınlığı var. Bu kızlardan birinin törensel şekilde katledilmesi üzerine Mariana, psikoterapi uzmanlığını polise yardım için kullanmaya başlıyor. Eski okulu Cambridge’de, kuleler ve taş duvarların sardığı bu cennette, antik geleneklerin uğursuz bir şeyi sakladığının farkında. Lehinde görgü tanığı olmasına rağmen, katilin Edward Fosca olduğundan zerre şüphesi yok. Ama bir profesör neden öğrencisini öldürür? Ve neden Yunan mitolojisinin “genç kızı” Persephone’nin ayinlerinden ve yeraltı dünyasına yolculuğundan söz edip duruyor? Kampüste yeni bir cesedin bulunmasıyla, Mariana’nın suçlunun Fosca olduğunu kanıtlama çabası onu çöküşün kıyısına sürükleyecek bir saplantıya dönüşüyor. Alex Michaelides çok satan bir İngiliz-Kıbrıslı yazar ve senarist. İlk romanı, psikolojik gerilim filmi The Silent Patient, New York Times ve Sunday Times'ın en çok satanları oldu ve bir milyondan fazla sattı. YİTİK KIZLAR Alex Michaelides Domingo Yayımevi, 2022 Çeviri: Cenk Pamay Editör: Algan Sezgintüredi 352 s.
- Balıkçı ve Oğlu
Peyman Ünalsın Gökhan, Zülfü Livaneli’nin Balıkçı ve Oğlu isimli romanı üzerine yazdı: "Aslında Livaneli’nin bu kitaptaki asıl odağı, son yıllarda bütün dünyada toplumun hassas olduğu göçmen meselesi." “Belki de balıkçı olmamalıydım diye düşündü. Ama bunun için doğmuşum ben.” Zülfü Livaneli’nin Balıkçı ve Oğlu isimli romanı, metinlerarasılık kavramına örnek teşkil edecek şekilde Ernest Hemingway’in Yaşlı Adam ve Deniz isimli romanından bu alıntı ile başlıyor. Kitabın sonunda yer alan söyleşide de Zülfü Livaneli bu romanının, ortaokul lise yıllarına damga vuran Hemingway tutkusunun bir sonucu olarak ilk gençlik yıllarından beri bir deniz romanı yazma hayalinden doğduğunu belirtiyor. Kitabın adı bende hep, denizin iyotuyla yıkanan, nimetlerinden beslenen, dalgalarıyla hemhal olan bir baba oğul hikâyesi okuyacağım izlenimi uyandırdı. Tıpkı Hemingway’in yaşlı adam Santiago’nun yılmadan usanmadan günlerce, yakaladığı büyük kılıç balığını köpek balıklarının hışmından korumak pahasına verdiği mücadeleyi anlattığı gibi bir umut hikâyesi bulacağımı düşündüm. Romanda umut var, yok değil. Ama Livaneli’ye ilham veren şiirsel dilin izlerini yakalayamadım ne yazık ki! Ben Zülfü Livaneli’yi öncelikle müzisyen kimliği ile beğeniyorum. Bestelerinin hayranıyım. Dünya kültürünün genişlemesi konusunda yaptığı çalışmaları, üstlendiği vazifeleri takdir ediyorum. Bu konuda kendisini son derece faal buluyorum. Okuduğum ilk romanı Mutluluk. Sırasıyla Engereğin Gözündeki Kamaşma, Leyla’nın Evi, Sevdalım Hayat, Serenad, Kardeşimin Hikâyesi, Huzursuzluk romanlarını okudum. Okuduğum yıllarda kitaplarını beğenmiştim. Metinlerinde ele aldığı meseleler duygusal açıdan beni etkilemişti. Geriye dönüp baktığımda anlatıma, dile yoğunlaşmamış olduğum çıkarımına varıyorum. Serenad’da bazı bölümleri didaktik bulmuştum gerçi ama fazla da üzerinde durmamıştım. Edebi eserleri farklı dönemlerde okuduğumuzda onlardan aldığımız tat da değişkenlik gösterebiliyor. İlk okumada dikkatimizi çekmeyen bir özellik, ikinci, hatta üçüncü okumada dikkatimizi çekebilir. Ya da ilk seferde kulağımızı tırmalamayan bir bölüm, ikinci üçüncü okumalarda bizi rahatsız edebilir. Veya anlamsal farklılıklar da gözlemleyebiliriz. Aynı şey filmler için de geçerli. Bir sahnede görmediğimiz bir detayı ikinci üçüncü izlemede fark edebiliriz. Duvarda asılı olan bir posterin, masanın üzerinde duran bir anahtarın manâsını çözebiliriz. Balıkçı ve Oğlu’nu okuduktan sonra daha önce okuduğum bazı kitaplarına tekrar hızlıca göz gezdirdim. Ve anladım ki kendimi Livaneli’nin müziğinin etkisine terk etmişim. Kitaplarında ele aldığı meselelerin önemi gözlerime mil çekmiş. Tanrı anlatıcı, Balıkçı ve Oğlu’nu bizlere yalın bir dille aktarıyor. Romanın izleğinde ülkemizin nadide sayfiye kasabalarından Bodrum’da yaşayan ve geçimini balıkçılıkla sağlayan Mustafa ile karısı Mesude’nin en değerli varlıkları, oğulları Deniz’i, yine o çok sevdikleri denizde yitirmelerinin ardından, denizin bir hediye gibi onlara sunduğu göçmen Samir bebeğin hikâyesi yer alıyor. Metnin temelinde balıkçı kasabasında yaşayan Mustafa, karısı Mesude oturuyor. Bu karı koca denizi o kadar çok seviyorlar ki oğullarına Deniz adını veriyorlar. Deniz babası Mustafa ile balığa çıktıkları bir gün, kopan fırtınada denizde kayboluyor. Çok sevdikleri Deniz’in yine çok sevdikleri denizde kaybolması klişe bir kurgu gibi geldi bana. Aslında Livaneli’nin asıl meselesi son yıllarda bütün dünyada toplumun hassas olduğu göçmen meselesi. Yaşam koşulları ağırlaşan, sosyolojik, politik, psikolojik, ekonomik açıdan doğdukları topraklarda barınmaları mümkün olmayan insanlar, yasa dışı yollarla umut vaat eden ülkelere göç etmeye çalışıyorlar. İnsanlık dışı yöntemlerle hedef ülkeye ulaşacakken kendilerini denizin maviliklerinde kaybolmuş buluyorlar. İşte Mustafa ve Mesude’nin yollarının kesiştiği bebek Samir de bu ailelerden birinin çocuğu. Tanrı anlatıcının pek çok bölümdeki didaktik sesi romana odaklanmamı zorlaştırdı. Livaneli göstermiyor, anlatıyor. Bu da metne girmeyi zorlaştırıyor. Biri kulağınıza sürekli bir gazete makalesi okuyormuş hissine kapılıyorsunuz. Romanın ilk bölümü gerçekten de “Yunuslar” ismiyle Cumhuriyet’te yayımlanmış. Sonrasında Ege kıyılarımızın pençesine düştüğü sorunları aynı metne ulayarak okuduğumuz roman ortaya çıkmış. Meselenin ele alınmasıyla ilgili nedensellikleri oluşturan örgelerin zayıf, yetersiz ve yersiz olduğu düşüncesindeyim. Bir ailenin, yitirdikleri çocuklarının sevgisinden mahrumiyetlerini bir göçmen çocukla telafi etme çabalarını anlatırken araya Bodrum sahillerini bozan balık çiftliklerini ve onlardan kurtulma yöntemlerini aktarması bütünsellik açısından bana gereksiz geldi. Yazarın, yüz yirmi yedi sayfalık bir romana, Bodrum ve civarının doğal yapısını bozacak her türlü kaygı verici meseleyi zerk etmeye çalıştığını düşündüm. Mesude’nin annesi Raziye’yi anlattığı bölümde, Raziye’nin hamileliğini fark ettiğini tasvir ederken kadının adetinin gecikmesinin yanı sıra akıntısının olması detayının okura ne kazandıracağını çözemedim. Raziye kendi kocası için “eski kafalı” derken, hastanede kadın jinekoloğun yüzüne bakamaması çizilen Raziye karakterini gözümde sarstı. Birkaç kuşaktır balıkçılıkla uğraşan bir ailede, denizdeki balıkların isimlerini bilmek için üniversitenin Su Ürünleri Bölümü’nden bir hocaya ihtiyaç olmadığı kanısındayım. Balıkçılar, denizin kitabını yazabilir. Evet, bazı bilimsel detaylara vâkıf olmayabilirler ama balon balığının özelliklerini ve denizdeki diğer balıklara verdikleri zararları bilebilirler. Meselâ Bafa Gölü’nde avlanan balıkçılardan, göldeki yılan balıklarının çok uzak kıtalarda üredikten sonra larva halinde okyanusu aşarak üç yıl süren yolculukları sonunda Bafa Gölü’ne geldiklerini öğrenebilirsiniz. Mustafa o çok iyi tanıdığı denizde balıkların adlarını bilmezken, Mesude’nin “ruhsal kaloma oyununda” herkesten iyi olduğunu biliyor. Bence Mustafa’nın ruhsal kaloma tanımlaması, karakter profilini aşıyor. Mustafa’nın denizde bulduğu göçmen Samir bebeği, herkesten gizli, aileye dâhil etmek için yapılan kurguda da beni rahatsız eden yanlar var. Mustafa ve Mesude bir gece gizlice Samir bebeği de alıp Nazilli’de doğum yapacak kız kardeşi Filiz’in evine gider. O bölümdeki anlatım da nedensellik açısından bütünlüğü sağlayamıyor. Bodrum’a döndüklerinde Filiz’in ikiz doğurduğunu ve fakat kendi çocukları vefat ettiği için ikizlerden birini yetiştirmek üzere abisi ve yengesine verdikleri açıklaması Samir bebeği tutabilmeleri için yapılan oldukça hafif bir mazeret olmuş. Bazı cümlelerde tekrarlar göze çarpıyor. Meselâ; “Hep beraber uzun eşek oynarlar, denize girerler, Gırdinni’nin kahvesinin önündeki alanda bol çelmeli futbol oynarlar…” (syf.52) “….. ortalığa yayılan fesleğen kokusu ortalığı yumuşattı.” (syf.112) Livaneli’nin parmak bastığı konular, konular hakkındaki doyurucu bilgileri dikkatimi çekerken romanlarına dâhil etme biçimini ne yazık ki içime sindiremiyorum. Ancak eminim ki müziğini sevdiğim bu büyük sanatçımızın kitaplarına karşı duyduğum merakı yenemeyecek ve gelecekte yayımlanacak birini alıp okuyacağım. BALIKÇI VE OĞLU Zülfü Livaneli İnkılap Kitabevi, 2021 140 s.
- O eski şarkı ne diyordu? Gençlik başımda duman..
Gençlik Güzel Şey, öğrencilere aynaya bakıyormuş gibi hissettirecek, yetişkinleri de öğrencilik yıllarına götürecek öykülerin kitabı. Günümüz Türkiyesi’nin gerçekçi bir fotoğrafı aynı zamanda… “Güneşe kanan öğrenciler Kırmızı Kantin’in etrafındaki sandalyeleri yeşilliklere yaydılar, Hasan Efendi camdan gülümseyerek bakıyor onlara. ‘Gençlik güzel şey,’ diyor, ‘hayat, coşku, umut hep sizde.’ Sonra bana dönüyor gazoz kapağı gibi açılmış gözleri neşeyle parlarken. Raftaki kavanozu işaret ediyor: ‘Okulun çayı değil, kendi paramla aldım bunu. Arkadaşlarına söyler misin, sen de gel, yarın mesai bitiminde bana uğrayıp bir çayımı için, bütün sınıf.’” Üniversite hayatı, kampüs dedikoduları, ilk aşkların tatlı telaşları… Kaçamak öpüşler, utangaç susuşlar… Burstu krediydi derken ay sonunun zor geldiği öğrenci evleri, yurtları… Gençliğin ateşi, dertleri, gelecek kaygıları, heyecanları, istekleri, isteksizlikleri… Gençlik Güzel Şey, öğrencilere aynaya bakıyormuş gibi hissettirecek, yetişkinleri de öğrencilik yıllarına götürecek öykülerin kitabı. Günümüz Türkiyesi’nin gerçekçi bir fotoğrafı aynı zamanda… Ekin Kadir Selçuk, farklı yaşamlara, insanlara, hayvanlara sevgiyle, içlerinde saklı ışıltıyı görme umuduyla bakan, öğrenciliği iyi bilen bir yazar. Ekin Kadir Selçuk, 1981’de İstanbul’da doğdu. Öyküleri Notos, Varlık, Sözcükler, Öykülem, Sarnıç dergilerinde yayımlandı. Doktorasını Ankara Üniversitesi Siyaset Bilimi Bölümü’nde tamamladı. Doktora tezinden türetilen ilk kitabı “Mücadeleciler”: Mücadele Birliği (1964-1980) adıyla İletişim Yayınları’ndan 2018 yılında yayımlandı. Halen Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü’nde öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır. GENÇLİK GÜZEL ŞEY Ekin Kadir Selçuk İletişim Yayınları, 2022 Editör: Duygu Çayırcıoğlu Tür: Öykü 139 s.















