top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • İşleyen Kurmaca'nın Diyalogda Derinleşme Atölyesi başlıyor

    Yazar Fadime Uslu ve eleştirmen Doğuş Sarpkaya'nın birlikte yürüttüğü İşleyen Kurmaca: Diyalogda Derinleşme Atölyesi 12 Haziran'da başlıyor. Derslerde, diyalog tekniklerinin teoride ve pratikteki karşılığı işlenecek. Öykü, senaryo, roman pasajları, film, resim çözümlemesi yapılacak. Karakterin sesini etkileyen temel arketipler incelenecek. Katılımcıların yazıları uygulama, ödev, geri bildirimle desteklenecek. Atölyenin amacı, katılımcıların etkili diyalog yazma ve eleştirel okuma alışkanlıklarını geliştirmek. Dersler, öykü, roman ve senaryoda güçlü diyaloglar yazmak isteyen herkese açık. Ders Başlangıç Tarihi: 12 Haziran 2022 Ders gün ve saati: Pazar, 11.00-13.00 Kayıt ve Bilgi: oykuatolyem@gmail.com ya da Whatsapp: 0 542 787 96 60 İŞLEYEN KURMACA - DİYALOGDA DERİNLEŞME DERS PROGRAMI 1. HAFTA Diyaloğun metindeki işlevi Diyalog yazarken nelere dikkat ederiz? Diyalog alanı açma Diyalogda hikâyenin kurucu unsurlarını yapılandırma Yaşar Kemal, Pis Hikâye Emin Alper, Kız Kardeşler 2. HAFTA Diyalogda zaaflar Sahicilik, metnin gerçeği ve diyalog Dil zaafları ve diyalog Edward Albee, Hayvanat Bahçesi Nuri Bilge Ceylan, Ahlat Ağacı 3. HAFTA Diyalogda çatışma ve uzlaşma Diyalogda ritim İşleyen bir diyalog yazdığımızdan nasıl emin oluruz? Orhan Kemal, Hırsız Çiyil Kurtuluş, Onnik Usta, Bu Bar Bize Gelmez Quentin Tarantino, Rezervuar Köpekleri 4. HAFTA Diyalogda tavır, ses, niyet Diyalog tavrında arketipler Diyalogda zamansal bağlantılar F. Scott Fitzgerald, Bernice Saçlarını Kısa Kestiriyor Sidney Lumet, Network Diyaloglarından kesitlerin işleneceği metinler Kutsal kitaplar, halk masalları, Homeros- Odysseia, Cervantes- Don Quijote, Sabahattin Ali- Kuyucaklı Yusuf, İrfan Yalçın-Yorgun Sevda, Turgut Çeviker-İp, Zeyyat Selimoğlu- Türküler Yükseldi Başüstünden, Tahsin Yücel-Sonu, Yiğit Okur- O Zaman Kim Söyleyecek Şarkıları, Ferit Edgü- Kanca, Leyla Ruhan Okyay- Geyikli Orman, Kadri Öztopçu- Kırık Kalpler Treni, Mehmet Günsür- Caïque

  • Devekuşu Kabare'nin yıldızı, Yeşilçam'ın unutulmazı Metin Akpınar'ın hayatı…

    Zeynep Miraç, Metin Akpınar'a en doğru soruları yöneltiyor; onun tiyatro tutkusunu, en yakını Zeki Alasya'yla dostluklarını, eşi Göksel Akpınar'la aşkını, Anadolu'daki turnelerini, Ulvi Uraz'dan Haldun Taner'e "hocalar"ını bir bir anlatıyor bize. Üstelik karşımızdaki manzara yalnızca Metin Akpınar'ın hayatı değil, aynı zamanda bir Türkiye tarihi kesiti. Ne de olsa Metin Akpınar'ın hayatı, sahneye adanmış bir ömür… Herkes kendini inşa eder, şu veya bu şekilde. Metin Akpınar büyük olanaklar içine doğmuş, sahip olduklarını kolay edinmiş biri değil. Kötüyü, kötülüğü görüp oyunu iyiden yana kullanmış, yolunu güzeli aramak için çizmiş, emeğini ve enerjisini doğruya yöneltmiş biri. Kendi hamurunu yoğururken azla yetinmemiş, çoğa da boyun eğmemiş. Bahanelere sığınmayan, bilme iştahını yitirmeyen, sadece esprileriyle değil varlığıyla da yüzümüzü güldüren bir hayat hikâyesi bu... Bize "başka türlü bir yaşam"ın da mümkün olduğunu gösteriyor. Aksaray'da kalabalık bir konakta doğan, etrafı gözleyerek büyüyen, her duyduğunu zihnine kaydeden bir çocuk… Daha lisedeyken öğretmenine, "Sen en iyisi tiyatrocu ol oğlum," dedirtecek kadar mayasını belli eden, gizli cevher bir genç… Eşiyle altmış iki yıl aynı yastığa baş koyacak kadar derin bir âşık… Türkiye'de kabare kültürünü başlatan, yüzlerce temsilde yer alan, Yeşilçam'da da birbirinden unutulmaz karakterlere hayat vermiş bir oyuncu… Karşınızda her yönüyle Metin Akpınar. Zeynep Miraç, muhatabını nasıl konuşturacağını biliyor, hem ince hem dikkatli sorular sormayı başarıyor ve Metin Akpınar'ı bir zaman tüneline sokarak onun tiyatro tutkusunu, en yakını Zeki Alasya'yla olan dostluklarını, eşi Göksel Akpınar'la olan aşkını, Anadolu'daki turnelerini, Ulvi Uraz'dan Haldun Taner'e "hoca"larını bir bir anlatıyor bize. Üstelik karşımızdaki manzara yalnızca Metin Akpınar'ın hayatı değil, aynı zamanda bir Türkiye tarihi kesiti; muhtıralar, ihtilaller, sansürler, davalarla belki örselenen, ama asla tutkusundan vazgeçmeyen tüm sanat emekçilerinin çok iyi bildiği bir direnme hikâyesi bu anlatılan. Ne de olsa Metin Akpınar'ın hayatı, sahneye adanmış bir ömür… Zeynep Miraç, 1978'de İstanbul'da doğdu. İstanbul (Erkek) Lisesi'nin ardından Koç Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü'nü bitirdi. Gazeteciliğe Vizyon dergisinde başladı. Milliyet, Hürriyet, Cumhuriyet gazetelerinde çalıştı. Cumhuriyet gazetesinde, KAFA dergisinde ve Gazete Oksijen'de portreler yazdı. TRT Türk'te Açık Şehir adlı kültür sanat programını sundu. Metin Akpınar ve Haldun Dormen'in yaşamöykülerini anlatan belgesellerin senaryolarını yazdı. BKM yapımı Metin Akpınar ile Muhabbet adlı gösterinin moderatörlüğünü üstlendi. Çevirmen ve tiyatro eleştirmeni Seçkin Selvi'nin yaşamöyküsünü aktardığı kitabı Seçkin, 2021'de yayımlandı. METİN AKPINAR: SAHNEYE ADANMIŞ BİR ÖMÜR Zeynep Miraç Mundi Kitap, 2022 Tür: Biyografi- Anlatı 176 s.

  • Toplum dışına itilmiş karakterlerin var olma çabaları

    Delikten, Işıl Camgöz’ün ilk kitabı. Delikten; sıkışmış, arada kalmış, kendileri oldukları için toplum dışına itilmiş karakterlerin var olma çabalarını mizahi öğelerle okuyucuya aktarıyor. “Sizi küçükken severler miydi? Zabıtalar küçücük çocukların tezgahlarını dağıtıyorlar, sizin haberiniz var mı doktor?… Kumrular var mı doktor? Bu hastanede kumrular var mı? Kadınlar leb demeden leblebi diyen erkeklerden çok çekiyorlar, biliyor musunuz? Bazen aşık oluyorum, karşılığı olmuyor; bazen karşılığı çok ağır oluyor doktor! Anılarım var benim; beni unutamayanlar da var. Ama hiç önemi yok bunların. Çünkü yaşlanabilirsek hepimiz huzur evine gideceğiz. Yine de beni sevsinler, sevsinler, sevin doktor! Beni bırakmayın!” Karakterlerin çoğu bu çabanın bir sonucu yahut gerekliliği olarak ya yoğun çatışmalara giriyor yahut da yuva özlemiyle güvenli sulara, yani geçmişlerine dönüp nostaljiye tutunuyor. Böylelikle duygudan duyguya geçebileceğiniz keyifli bir okuma deneyimi ortaya çıkıyor. Camgöz öykülerinde geçmişe ve özellikle seksenli yıllara çokça vurgu yapıyor. Merdaneli çamaşır makinaları, teneke Vim kutuları, şimdilerde işlek caddeler haline gelen ara sokaklar, mahalle yaşamı gibi nostaljik unsurları okuyucuya hatırlatıyor. İkinci bölümde ise nostaljinin yerini daha çok ruhsal sıkıntıları olan insanların iç dünyaları, hisleri, yaşadıkları alıyor. Çoğu öyküde kişinin kendisiyle, geçmişle ve toplumla hesaplaşmasına şahit oluyoruz. Camgöz tüm bu anılara ve acılara değinirken mizahı elden bırakmıyor; anlatılan ne kadar acıklı olursa olsun ondaki komik yanı ortaya çıkarmayı ihmal etmiyor. DELİKTEN Işıl Camgöz Kitapol, 2022 Editör: İlknur Kavlak Tür: Öykü 128 s.

  • Sokrates’ten Yapay Zekâya Öz Farkındalık

    Peyman Ünalsın Gökhan yazdı: "Stephen M. Fleming’in, Nida Fetullahoğlu’nun çevirisiyle dilimize kazandırdığı KENDİNİ BİLMEK - Öz Farkındalık Bilimi isimli kitabı, öz farkındalığın ne olduğunu, nasıl edinilebileceğini, insan ilişkilerinde gerekli karşındakini anlama yetisini nasıl kazanabileceğimizi neden, sonuç bağlamında aktarıyor." Pandeminin boğazımıza sarıldığı en bunaltıcı dönemde çok değerli Prof. Dr. Mahir Vardar ağabeyimizi son yolculuğuna uğurladık. Yaklaşık kırk yıldır vücudunda taşıdığı kanser hastalığına yenilmişti. Gençliğinde yakalandığı hastalığı, savaşçı ruhuyla uzun yıllar köşesine sindirmişti. Yedi, sekiz yıl önce kanser yeniden aileye sokuldu. Önce eşini elinden aldı. Yılmadı Mahir Ağabey. Girdiği manyetik rezonans (MR) kontrollerinde sağlık çalışanlarını beyninin çalışma gücüyle şaşırttı. Bu kıymetli bilim insanı sadece MR’dayken değil, gerek eşinin gerekse kendi hastalığının tüm aşamalarında beynini, eşinin hastalığını, kendi vücudunu, kalbini, tedavilerini düşünmeye yöneltmiş, hastalığa karşı mücadele yöntemleri geliştirmiş, bu süreci takip eden tüm doktorlarla paylaşım içerisinde olmuş ve böylelikle de beklenenden daha uzun direnmişti. Doktorların tavsiyelerini göz ardı etmeden kendi bedeni ile ilgili en doğru kararları almış ve uygulamıştı. Bizler tüm olanları, onun yaşama sevgisini, hayata sımsıkı tutunuşunu, gücünü izliyor ve takdir ediyorduk. Dışardan gördüğümüz hastalığa karşı dirayetli, mücadeleci ve son derece akıllı bir insandı. Evet, evet sıralayabileceğimiz sıfatların en önünde bunlar geliyordu. Davranışlarını analiz edip, profesyonel bir tanımlama yapmamız mümkün değildi. Nihayetinde, bir bilim insanı aklıyla karşı karşıyaydık. Ta ki ben, sinirbilimci Stephen M. Fleming’in, Nida Fetullahoğlu’nun çevirisi ile Timaş Yayınları’ndan çıkan KENDİNİ BİLMEK - Öz Farkındalık Bilimi isimli kitabını okuyuncaya kadar. Kitabı okuduğumda direkt aklıma değerli Prof. Dr. Mahir Vardar’ın gelmesi, onun kişiliği, yaşam tercihleri, öğretileri, kararları ve tüm bunları yaparken sahip olduğu öz farkındalığı ile hızlı ve doğru adımlar atması, Fleming’in anlattıklarının sağlaması oldu. Öz Farkındalığa Adım Adım… Stephen M. Fleming, University College London, Wellcome İnsan Sinirgörüntüleme Merkezi’nde üstbiliş araştırmalarından sorumlu araştırmacı ve deneysel psikoloji anabilim dalında Wellcome Trust/Royal Society Sir Henry Dale bilim kurulu üyesi. Üstbiliş üzerine ilk kapsamlı derginin ilk cildinin editörü ve yaklaşık elli önemli akademik makalenin yazarı. Londra’da yaşayan Fleming’in araştırmaları The Independent, BBC, The Huffington Post, The Daily Mail, BuzzFeed, New Scientist ve Scientific American’da yer almış. Sokrates’in, insanlar üzerinde yaptığı gözlemlerinin neticesinde söylediği, “Sadece bilge ya da ölçülü bir adam kendini bilir ve ne bilip ne bilmediğini ayırt edebilir... Başka hiç kimse bunu yapamaz,” sözlerinin üzerinden iki bin yıldan fazla zaman geçti. Bilim ve teknolojinin ilerlemesiyle insanlık, beynimizin sırlarını çözmek için, gözlemlerden çok daha somut veriler elde ediyor. Stephen M. Fleming, sinirbilimde yeni bir dal olan üstbilişsel sinirbilimin insan zihninin düşünsel derinliğine inebildiğini söylüyor. İnovatif laboratuvar testleri ve son model görüntüleme teknolojisi birleştirilerek daha ayrıntıya ulaşılabiliyor. Fleming, Avrupa’da Aydınlanma Çağı başladığında, öz farkındalığın öznel olduğu ve bilimsel araçlarla araştırılabilecek bir şey olmadığı görüşünün yaygınlığından bahsediyor. Batılı filozoflar öz düşünümü felsefi bir araç olarak kullanıyor. Descartes, hepimizin çok iyi bildiğimiz sözü “Düşünüyorum, öyleyse varım,” a, öz düşünüm yoluyla ulaşıyor. Beynimiz kapalı kutu içinde karmaşık bir sistemle işleyen makine adeta. Nöron adı verilen milyarlarca bileşenden oluşuyor. Her bir bileşen elektriksel aktivite ile çalışıyor. Hislerimiz, düşüncelerimiz, hayallerimiz, umutlarımız bu hücreler arasındaki aktivitelerden ortaya çıkıyor. Görme, işitme, anıları depolama ve hatırlama bölgeleri arka planda birbiriyle etkileşim halinde. Beynimiz öz düşünüm yaptığında ve o ân fonksiyonel MR’da görüntülendiğinde bu beyin bağlantıları görülebiliyor. Bu bağlantıların hastalanması ya da bir şekilde zarar görmesi öz farkındalık açısından yıkıcı sorunlar yaratabiliyor. Antik Yunan’dan Nabokov’a Öz Farkındalık Öz farkındalık tamamen kendimizi tanımakla ilgili. Olaylar karşısında karar almamızı, aldığımız kararların doğruluğunu da kapsıyor. Hatta tanımın içine, davranışlarımızın karşımızdaki insanı nasıl etkilediği de dâhil. Antik Yunan’da öz farkındalık “kendini bil” cümlesi ile ifade ediliyor ve Delfi Tapınağı’nın girişinde altın harflerle yazılmış olarak karşımıza çıkıyor. Orta Çağ dini geleneklerinde de Tanrı’nın kendini bildiğini, bizlerin de kendimizi tanımak için zaman harcamamız gerektiğini savunan papaz ve filozof Saint Thomas Aquinas ve rahipleri, sessiz bir şekilde kapanarak saatlerini kendilerini dinlemeye adıyor. Lao Tzu “Bilmediğini bilmek en yüksek başarıdır, bilemediğin halde bildiğini düşünmek ise bir hastalıktır,” diyerek öz farkındalığı bulmanın en şerefli arayışlardan biri olduğunu söylüyor. Ve biz edebiyatseverleri yakından ilgilendiren bir diğer saptama da öz farkındalığımız sayesinde diğer insanların zihinleri hakkında düşünebiliyor ve varlıklarını kendimizinkiyle karşılaştırabiliyor olmamızdır ki, bu da edebi romanların anlamını ifade ediyor. Kurgusal bir metinde olay örgüsü içinde yer alan karakterlerle özdeşleşmek başka türlü mümkün olmazdı. Nabokov öz farkındalık için “var olmanın farkındalığının farkında olmak. Bir diğer deyişle sadece ne olduğum değil aynı zamanda bilmediğimi de biliyorsam, işte o zaman insan türüne aitim demektir. Ardından gerisi de gelir; düşünme gücü, şiir, evrene dair bir vizyon,” der. Yaşamda öz farkındalığın geçersiz olduğu bir alan yok Evden okula, işyerinden bilgi yarışmalarına, politikadan sosyal çevremize kadar yaşamın her alanında üstbiliş bilincimizden faydalanıyoruz. Beş duyu organımızla işbirliğinde olan beynimiz milisaniyeler içinde işlemeye başlıyor. Öz farkındalığımız sayesinde kararlar alıyor, kararların doğruluğunu sorguluyor, emin oluyor ve eyleme geçiyoruz. Hatta aldığımız ve uyguladığımız kararların yanlış olduğunun bilincine varmamız ve onlardan ders çıkarmamız ya da telafi etmemiz de yine öz farkındalığın edinimi. Önemli olan tüm bu saydıklarımızı yapabilecek öz güvene sahip olmak. Fleming, kendimizi öğrenirken öz güvenin bizi hangi köşeden izlediğini de detaylıca anlatıyor. Mükemmel işleyen beynimiz, hislerimiz, düşüncelerimizle insanlığımız, yine biz insanların yarattığı Yapay Zekâyla karşı karşıya. Pek çok iş alanında insanın yerini, Fleming’in kısalttığı gibi, YZ dolduruyor ve daha da dolduracak gibi görünüyor. En nihayetinde bir makine ve makinenin güvenilir bir öz farkındalığı olup olamayacağı konusunu da sorgulatıyor Fleming. Uzun uçuş esnasında pilotların otomatik pilota emanet ettikleri uçaklar, arabamızın içinde bir noktadan diğerine giderken sığındığımız GPS, ani değişiklikler karşısında öz farkındalıklarını kullanabilecek düzeyde mi? Anlaşılır olmak Fleming, KENDİNİ BİLMEK konusunu işlerken yazın dünyasının psikolojik kitaplar serisine bir yenisini eklemeyi hedeflemiyor. Değindiği konu alt katmanlarında, eğitimin, öğrenmenin, öğretmenin toplumsal çözümlemelerini de sunuyor. Kendini öğren, karşındakinin düşüncelerini oku gibisinden basit yönergeler yapmıyor. Zira konu her gün sosyal medyada gördüğümüz kişisel gelişim içerikli söz dizinlerinden daha önemli. Öncelikle öz farkındalığın ne olduğunu, nasıl edinilebileceğini, insan ilişkilerinde gerekli karşındakini anlama yetisini nasıl kazanabileceğimizi neden, sonuç bağlamında aktarıyor. Okur olarak aramızda psikologlar da olabilir ama kendine değer veren, önemseyen, insan ilişkilerinin anlamını kavramış pek çok kişi de bu kurgu dışı metinden büyük fayda görebilir. İşte bu noktada Fleming’in anlatım dili ve tekniği işimizi oldukça kolaylaştırıyor. Konuyu örneklerle, saptamalarla derinleştiriyor. Kitabı okur okumaz, ülkemize nice faydaları dokunmuş değerli Prof. Dr. Mahir Vardar ağabeyimizin aklıma gelmesi gibi, Fleming de bizi biz yapan öz farkındalık konusunu felsefe ve edebiyattan alıntılarla örneklendirip konuyu içselleştirmemizi daha cazip kılmış. Aklımıza gelmeyecek yerde üstbilişimiz devreye giriyor. İlköğretim yıllarımızdan itibaren sık sık karşılaştığımız matematik problemlerini çözerken bile farkında olmadan üstbilişle alış veriş halinde oluyoruz. KENDİNİ BİLMEK farkındalığımızı ortaya çıkarmamıza destek oluyor ya da onu öz farkındalık olarak adlandırmamıza. Stephen M. Fleming kitabın sonunda yer alan Notlar, Kaynakça sayfaları ile metin içinde verdiği bazı bilgileri, mükemmel beynimizde daha derinleştirmemize yardımcı oluyor. Unutmayalım ki aslında hiç dikkat etmediğimiz bazı somut gerçekler, beynimizin hafıza merkezi hipokampusun deneyim ve kapsamlı pratik sayesinde hacimsel olarak büyüdüğünü kanıtlıyor. Doğu felsefesinin armağanı meditasyonla da üstbiliş ve öz farkındalığımızı güçlendiriyoruz. Yani tekrar Antik Yunan’a dönersek Sokrates’ten sonra “Henüz Delfi Tapınağı’nın girişinde yazdığı gibi kendimi bilmiyorum, bu yüzden kendimi bilmezken alakasız şeyleri araştırmak bana abes geliyor,” diyen Platon’un sözlerini de kulak ardı etmeyelim. KENDİNİ BİLMEK – Öz Farkındalık Bilimi Stephen M. Fleming Çevirmen: Nida Fetullahoğlu Timaş Yayınları, 2022 300 s.

  • Dikkat et Tom! Casuslar ensende olabilir!

    İngiliz yazar ve çizer Liz Pichon'ın, 43 ayrı dile çevrilen ve milyonlarca okura ulaşan Tom Gates serisi, 12. halkası Aile, Arkadaşlar ve Tüylü Yaratıklar ile yine kahkahayı garantiliyor. Şaşırtıcı yetenekleriyle her kitabında çocuklara bambaşka bir serüven yaşatan Tom, bu kez bir dedektif titizliğiyle aile ağacının izini sürüyor ve hiç bilmediği sırlar keşfediyor! Başta ''Roald Dahl En Komik Kitap Ödülü'' olmak üzere pek çok 'gülücüklü' ödülle yıldızı devamlı parlayan ''Tom Gates'' kitapları; kendine has esprileri, matrak tiplemeleri, eğlenceli çizim etkinlikleri ve oyun sayfalarıyla çocukları kitapların dünyasına yaklaştırıyor. Derek'in haşarı köpeği Gıtgıt, Tom'un eşofmanını tüy içinde bırakınca kahramanımızın aklına parlak bir fikir geliyor: Kendi tüylü yaratıklarını yaratmak! Birkaç parça yapışkanlı bant ve tüyün (aşırı tüy de olabilir...) bu kadar kullanışlı olacağını başka kim düşünebilirdi ki zaten? Meşelik Okulu'nda curcuna devam ederken Tom istemediği şeylerin bir listesini tutmaya karar veriyor. GACIIRRT! Amanın, bu ses de nesi?! Evet, Tom gacırdıyor hem de fena hâlde! Birileri Tom'un ayaklarından yükselen bu utanç verici sese son vermeli, ama nasıl? Bu arada, Bay Bilgili'nin verdiği proje ödevi dostumuzu bir hayli zorlayacağa benziyor. Nitekim 5F sınıfı haldır haldır bebeklik fotoğraflarını toparlayıp aile ağaçlarını hazırlamakla meşgulken, Tom bir türlü ödevine odaklanamıyor. Kim bilir, belki de ailesine dair bazı gerçeklerle yüzleşmeye hazır değildir. Mesela, şu pek tanımadığı casuslarla (tamam, fazla ipucu yok!). Yaratıcı etkinlik sayfalarıyla okurlarını kitapla daha da bütünleştiren Tom Gates, bu serüveninde yine akıllara durgunluk verecek TÜYLÜTEŞEM buluşlar geliştirmekten geri kalmıyor. Okuma güçlüğü çeken çocukları kitapların renkli dünyasıyla buluşturan ''Tom Gates'' serisi, hayatı göründüğünden çok daha eğlenceli, okumayı ise tahmin edildiğinden çok daha kolay kılarak önemli bir sorumluluk üstleniyor. Uzun yıllar, tasarımcı ve görsel sanat yönetmeni olarak çalışan İngiliz yazar ve ressam Liz Pichon'ın yarattığı ele avuca sığmaz Tom Gates karakteri o kadar beğenildi ki, Pichon bu çalışmasıyla hem son yılların en komik kitap serisine imza attı, hem de bir ödül rekortmenine dönüştü. AİLE, ARKADAŞLAR VE TÜYLÜ YARATIKLAR Liz Pichon Tudem Yayınları, 2022 Çizer :Liz Pichon Çeviri:İpek Güneş Çıgay Sınıf/Yaş :3. Sınıf (8-9 Yaş), 4. Sınıf (9-10 Yaş), 5. Sınıf (10-11 Yaş), 6. Sınıf (11-12 Yaş) Türü :Roman 256 s.

  • Yazı içinde bir yazar, içinde yazı olan.

    Yazcan Yazıoğlu, bir yazarın hikayesi. Yazı içinde bir yazar, içinde yazı olan. “Yazcan avuçlarını açıp ellerini yukarı kaldırdı. O an tahtanın üzerindeki rakamlar alevlenip ışıl ışıl parlamaya, kımıldanıp sallanmaya başladılar. Yazcan bütün sembolleri kontrolü altına almıştı.” Yazcan bir yandan kitabını bitirmeye çalışırken, öte yandan çalıştığı gazetenin önünden kaçırılan gazeteci dostunu kendine has tarzı ve özelliğiyle aramaya başlar. Aynı anda şehirde esrarengiz bir örgüt yönetimi eline geçirmeye başlamıştır. Yazcan, şehri istila etmiş olan suç dünyasını bitmek bilmeyen araştırma ve takiplerle ortadan kaldırmaya çalışırken kayıp kitabını da şehrin tehlike dolu sokaklarında aramaktadır. Yazcan Yazıoğlu macera, mücadele, ve yazı üzerine soluk soluğa okuyacağınız bir roman. Can Yiğit TUNÇMAN 21 Şubat 1985 tarihinde, İstanbul’da doğdu. Marmara Üniversitesi Almanca Öğretmenliği Bölümü’nü bitirdikten sonra İstanbul Kültür Üniversitesi’nde İngiliz Dili ve Edebiyatı okudu. İstanbul Aydın Üniversitesi’nde, aynı bölümde, yüksek lisans yaptı. Can Yiğit Tunçman, İstanbul’da yazı çalışmalarına devam etmektedir. YAZCAN YAZICIOĞLU Can Yiğit Tunçman Luna Yayınları, 2021

  • Öykü: Sesli A ile Sessiz B

    Çocuklar da olunca daha da uzaklaştık. Belgin Hanım için varsa yoksa oğulları oldu. Uzun sessizlikler böyle başladı, hayatımızı ele geçirdi. Sevişirken bile sesimiz çıkmazdı. Armağan Can "Söylemek iki türlü olur: Konuşmak ve susmak." Fernando Pessoa Şimdi koltuktan kalkıp boğazına yapışacağım. Belki can havliyle ağzından bir ses çıkar. Saatlerdir camın önündeki koltuklarda karşılıklı oturuyoruz. Anlatıyorum ama dinleyip dinlemediğinden emin değilim. Gözleri açık mı kapalı mı, uyuyor mu uyanık mı o bile belli değil. Bu sessizliği beni delirtecek. Hep yalnız kalınca delireceğimi düşünürdüm. Aynaya bakıp kendimle konuşacağımı hatta aynaya bakmadan bile kendimle konuşacağımı, televizyonda seyrettiğim anlamsız dizilerdeki repliklere cevaplar uyduracağımı, olur olmaz her şeye güleceğimi varsayardım. Ne oldu? Sessiz Belgin Hanım yüzünden delirmek üzereyim. Yıllarca iş yerinde çok konuştum. Kişileri tatile gönderebilmek, tur satabilmek için pek çok cümle kurdum. Anlamlı anlamsız, tutarlı tutarsız kurduğum sayısız cümlelerden biri mutlaka karşımdaki kişiye isabet ediyordu. Ufak bir mimik, kısa bir söz veya coşkulu bir onay ile o cümleyi giriş cümlesi yapıyor daha çok konuşuyordum. Sessiz sakin bir tatil hayal eden çift ile çılgınca eğlenme koşuluyla tatil arayan bir çifti aynı otele gönderebiliyordum. İş saatlerinde tüm sözleri tükettiğim için akşam eve gidince sessizleşiyordum. Başlarda Belgin Hanım bu konudan çok dert yanardı. “Aman konuşmayın Adem Bey, incileriniz dökülür” diye sitem ederdi. Sonra konuşmadığımdan şikâyet etmek için bile olsa, konuşmadı. Belgin Hanım ile askerden döndüğüm yaz tanıştık. Apartmanın giriş katında oturan Sevim teyzenin yeğeniydi. Arada gelirdi. Önce annem beğendi. Her fırsatta çok marifetli, güler yüzlü, eli iş yapıyor, sessizce bir kız der dururdu. İncecik bir beli vardı. Uzun siyah saçları omuzlarından dökülmez adeta taşardı. Kahverengi gözleri ışıl ışıl parlardı. Öpülesi dudakları ve öpülesi dolgun memeleri vardı. Sesi biraz tiz çıkardı. Sanki içinde başka biri daha var gibi sesi derinden hırıltılı olarak gelir ama çok konuşmadığı için rahatsız etmezdi. Bizimki sıradan, herkesinki gibi bir evlilikti. Günlerimiz, o evde, ben işte, akşam televizyon karşısında, hafta sonu aile ziyaretlerinde geçerdi. Çocuklar da olunca daha da uzaklaştık. Belgin Hanım için varsa yoksa oğulları oldu. Uzun sessizlikler böyle başladı, hayatımızı ele geçirdi. Sevişirken bile sesimiz çıkmazdı. İnlemezdik, hazla sarıp sarmalanınca küfürler etmez, birbirimize olmadık sözler söylemezdik. Hazzın doruğuna ulaşınca çığlıklar atmazdık. Evden gidişler, eve gelişler, evde oluşlar hep sessizdi. Emekli olup da ev benim dünyam olmaya başlayınca Belgin Hanım’ın sessizliği canımı sıkar oldu. Çalışırken mesaide harcadığım kelimeler birikti, içim doldu. Bir şey anlatacak olsam tepkisiz bir yüzle dinleyip dinlemediği belli olmazdı. Yılların sessizliğinin acısını çıkarır gibiydi. Kaç defa “Belgin Hanım bu böyle olmaz, konuşalım” dedim, “Adem Bey hep böyleydik, şimdi ne değişti?” dedi. Haklıydı, değişen bendim. Konuşmak bir dinleyen varsa anlamlıydı. Ne kadar dağınık ve ne kadar boş konuşursam konuşayım, ağzımdan çıkan cümlelerin arasında gerçek düşüncelerim, hayallerim varmış. Etrafta dolaşıyor, birilerinin düşlerini süslüyormuş. Bazen dertlerimi bazen de mutluluklarımı sağa sola saçıyormuşum. İnsan için bir başka insanın sesi ilaçmış. Hem de gün içinde sık sık içilmesi gereken bir ilaç. Yudum yudum bile olsa ya da kafaya bir dikişte bile olsa içilmeliymiş. Ağızda bıraktığı acı tada rağmen içilmeliymiş. Suskunlukta anladım. Sabah kahvaltıyı sesi oldukça yüksek çıkan televizyonun karşısında sessizce yapardık. Az şekerli kahvelerimizi camın önündeki koltukta birbirimize bakmadan içerdik. Bir defasında tam kahve saatimizde kırmızı bir araba kargo şirketinin park halindeki arabasına arkadan çarpmıştı, o zaman bile sessizliğimiz bozulmadı. Tek başına olup sessizliği dinlemek ile başka birileri varken sessizliği dinlemek aynı değildi. Diğer öğünlerin de sabah öğününden farkı yoktu hatta öğün araları bile aynıydı, kelimesiz, cümlesizdi. Konuşamadığım her an içimden kendimle veya Belgin Hanım’la konuştum durdum. Kafamda bazen öfkeli tartışmalar bazen de sevgi dolu itiraflar canlandırdım. Odada ise haberleri okuyan spikerin sesiyle oyalandım. Oysaki yavaş adımlarla kol kola gezmeli, fısır fısır komşuların dedikodusunu yapmalıydık. Evde yemeğe salçayı az koydun, çok koydun diye dakikalarca münakaşa etmeliydik. Çocuklar her telefon ettiklerinde gelinleri çekiştirmeli, torunların saçma sapan hareketlerini birbirimize hatırlatıp gülmeliydik. Biz ise sessizliğe yemin etmiş gibiydik. Daha fazla dayanamadım. Bir sabah ondan önce uyandım. Seviyor diye soğanlı menemen yaptım. Peynirler, zeytinler, kavanozun kapağını zor açtığım az şekerli çilek reçeli ve güzel bir çay ile masayı hazırladım. Bekledim, uyanmaz. Televizyonun sesini açtım, kalkmaz. Çaydanlığın kapağını yere düşürmüş gibi yaptım, gelmez. Hem ona hem kendime kızdım, kırıldım. İsmini seslendim, ses yok. Zaten sonrasında da hiç ses olmadı. Terlik sesleri kesildi. Beni yemeğe çağırmak için yaptığı gürültüler, pazara gitmek için acele ettiğinde salladığı anahtarların sesleri kesildi. Arada bir ağzından çıkan homurtular, karabiber koklayınca üç kere hapşırması, örgü örerken şişlerin çıkardığı ses, aldığı nefesin sesi kesildi. Evden günlerce dualar, sabır dilekleri duyuldu. Hiç duymak istemediğim, duymaya hazır olmadığım cümleler edildi. Küçük gelin cenazeden iki ay sonra bu kara kediyi getirdi. “Arkadaşlık edersiniz” dedi. Hatayı bu kediye de Belgin ismini koymakta yaptım galiba. Hiç mi miyav demez bu Belgin Hanım. Vallahi dayanamayacağım, bir ses versin diye sıkacağım boğazını.

  • Bütün kuşakları etkileyen bir yazar; Boris Vian

    Boris Vian'ın ölümünden sonra dostları sayesinde imha edilmekten kurtulan sekizinci romanı Kızıl Ot, kalbi zayıf olanların uzak durması gereken, sert ama eğlenceli bir macera Çıtırlar Farkında Değil ve ırkçılığa karşı yazılmış bir ağıt Bütün Ölülerin Derileri Aynıdır kitapları İthaki Yayınları ile okurları ile buluşuyor. Otuz dokuz yıllık renkli ve verimli yaşamı boyunca romanlar, şiirler, şarkılar yazan, trompetten ve cazdan vazgeçmediği gibi oyunculuk, şarkıcılık, mucitlikten de geri kalmayan ve doğal bir oyunbozan olan Vian’ın meslek hayatında Fransız Standartları Enstitüsü’nü seçmiş olması belki de sanat dünyasının en parlak ironilerinden biridir. Dönemin diğer bazı isimleri gibi doğaçlama yaşayıp eser veren Vian bugün asıl olarak yazar kimliğiyle ve antimilitarist bakış açısıyla tanınıyor. Wolf icat ettiği makine sayesinde geçmişini tekrar yaşayabilecek hatta istediği hatıralarını silebilecektir. Ailesinin, aldığı eğitimin, dinle ve toplumla ilişkilerinin bıraktığı psikolojik travmalardan kurtulabilir de “kafasını boşaltabilirse” mutlu olabilecektir belki. Fakat elbette boş bir kafanın da yaratacağı başka sorunlar vardır. Sağlam bir psikanaliz karşıtı olan Boris Vian, ölümünden sonra dostları sayesinde imha edilmekten kurtulan sekizinci romanı Kızıl Ot ile unutmanın zor olduğu acılarımızla yüzleşmenin ne anlama geldiğini sorguluyor. Otuz dokuz yıllık renkli ve verimli yaşamı boyunca romanlar, şiirler, şarkılar yazan, trompetten ve cazdan vazgeçmediği gibi oyunculuk, şarkıcılık, mucitlikten de geri kalmayan ve doğal bir oyunbozan olan Vian’ın meslek hayatında Fransız Standartları Enstitüsü’nü seçmiş olması belki de sanat dünyasının en parlak ironilerinden biridir. Dönemin diğer bazı isimleri gibi doğaçlama yaşayıp eser veren Vian bugün asıl olarak yazar kimliğiyle ve antimilitarist bakış açısıyla tanınıyor. Francis Deacon çocukluk arkadaşı Gaya’nın düzenlediği maskeli baloya katılır. Partide, arkadaşının eşcinsel bir uyuşturucu satıcısı ve çete üyesi olan Richard Walcott’la evleneceğini öğrenir. Partiye kadın kılığında katılan Francis, tanınmayacak olmanın verdiği güvenle bu tehlikeli uyuşturucu çetesini ortadan kaldırmaya çalışır. Boris Vian’ın Vernon Sullivan adıyla yayımladığı Çıtırlar Farkında Değil yazarın çoğu eserinde olduğu gibi, kalbi zayıf olanların uzak durması gereken, sert ama eğlenceli bir macera. Boris Vian’ın eserlerini de kendisini de kalıplara sığdırmak zordur. Bu, büyük ölçüde hayatında “bütün insan” rolüne uygun, bilinçli bir duruş sergilemesinin sonucudur. Vian mühendis olarak eğitilmişti ama caz onun diniydi, trompet ise enstrümanı. Beyni her zaman bir şeylerin hazırlığındaydı ve bunun iyi bir nedeni vardı. Jazz Hot dergisinde, “Shakespeare’i ele alın,” diye yazmıştı. “O çoktan ama çoktan ölmüş. Çürümüş de çürümüş. ... Ama baksanıza, bizde onun oyunları var, yani voilà.” Bütün Ölülerin Derileri Aynıdır romanı Mezarlarınıza Tüküreceğim’in zorunlu devamıdır. Lee, beyaz derisi sayesinde beyazların arasına girip onlara karşı beslediği amansız intikam susuzluğunu gideren sahici bir siyahtı. Bütün Ölülerin Derileri Aynıdır’daki Dan ise bir beyazdır fakat kanı bakımından siyah olduğuna inanır. Beyazlara duyduğu kini yaptığı işle, kötü şöhretli bir gece kulübünün kabadayısı olmakla yüceltir. Vian’ın Vernon Sullivan imzasıyla yazıp kendini kitabın çevirmeni olarak gösterdiği bu roman, ırkçılığa karşı yazılmış bir ağıt… Boris Vian, mühendis, gazeteci, oyun yazarı, şair, müzisyen, oyuncu, roman yazarı. 1920’de Ville d’Avray’de doğdu. Lise yıllarında cazla ilgilenmeye başladı. 1946’da Les Temps Modernes’e katıldı. Aynı yıl Vernon Sullivan takma adıyla yayımlattığı Mezarlarınıza Tüküreceğim romanı büyük gürültü kopardı. Ardından kendi adıyla imzaladığı Günlerin Köpüğü geldi. 1947’de çıkan Pekin’de Sonbahar, İonesco ve Que­neau etkileri taşıyordu. 1952’de, birinci sınıfların okutmanı olarak içinde yer alacağı Le Collège de Pataphysique’de Queneau’yla yeniden buluşacaktı. Tabou isimli ünlü kulüpte trompet çalıyor; Saint-Germain-des-Prés’nin en ilgi çekici isimlerinden biri haline getiriyordu. Vernon Sullivan adıyla yayımlatacağı son romanı olan Ve Tüm Kötüleri Öldürecekler, 1948’de çıktı; bunu 1953’te Yürek Söken izledi. Gebermek İstemem adlı şiir kitabı (1962’de yayımlandı), müzikli oyunları, iki operası, film senaryoları da vardır. Birkaç filmde de oynamıştır. 1959’da, otuz dokuz yaşındayken, ciğerlerinde su toplanması nedeniyle Paris’te öldü.

  • Edward van de Vendel ile Marije Tolman’dan büyüleyici bir öykü

    Küçük Tilki, Edward van de Vendel’in çarpıcı metni ile Marije Tolman’ın gerçeküstü atmosferinin buluştuğu, büyüleyici bir öykü. Erhan Gürer’in Hollandaca aslından çevirisiyle… Küçük Tilki bir rüya görüyor. Rüyasında bir elma kadar küçük... Kardeşleriyle birlikte ilk kez dışarı çıktıkları günü, büyük geyiği ve küçük insanı görüyor sonra. Mor kelebeklerin peşinden koştuğunda olanları izliyor. Zilveren Griffel ve Zilveren Penseel Ödülleri-2019 En İyi Resimli Kitap, Kirkus Reviews-2020 Edward van de Vendel , 1964'te Hollanda’nın Leerdam kentinde doğdu, Betuwe'de bir köyde büyüdü. Ortaokulda şarkı bestelemeye ve kabare yazmaya başladı. Pedagoji akademisinde okuduktan sonra dört yıl boyunca bir ilkokulda müdür olarak çalıştı. Hollanda'nın Drenthe eyaletinde küçük bir okulda öğretmenlik yaptı. Ödüllü yazar, 2001'den beri yazıyor ve Rotterdam’da yaşıyor. Marije Tolman, 1976'da Hollanda'nın Beuningen’de kentinde bir köyde doğdu ve büyüdü. Lahey'deki Kraliyet Görsel Sanatlar Akademisi'nde grafik ve tipografik tasarım, Edinburgh’da illüstrasyon ve grafik tasarım eğitimi aldı. Ödüllü sanatçı, Hollanda'da çocuk kitabı illüstratörü olarak çalışıyor. KÜÇÜK TİLKİ Edward van de Vendel Resimleyen: Marije Tolman Meav Yayıncılık, 2022 Çeviri: Erhan Gürer Yaş aralığı: 5 yaş ve üzeri 84 s.

  • Kimin emeğine değer verilir, kimin emeği tazmin edilir ve akılda kalır?

    Nuray Önoğlu, Monique Truong'la çevirdiği kitabı Tuzun Kitabı üzerine söyleşti: "Amerikalı bir yazarın sınıf ve ırk meselesini işin içine katmadan yiyecek ve yemek pişirme gibi konularda bir anlatı kurması bana imkânsız görünüyor." Çevirdiğim kitaplara kendimi çok kaptırdığım doğrudur. Harmattan’ı çevirirken çocuk gelin Haoua ile birlikte acı çekip ağladım. Geceleri Daireler Çizerek Yürürüz’ü çevirirken Nelson’la birlikte Peru dağlarında dolandım, rotasını atlaslardan izledim. Deniz Deniz’i çevirirken Charles Arrowby ile kavga ettim, hatta adama ağır mektuplar yazdım kendi anlattıklarını alıntılayarak. Tuzun Kitabı'nı çevirirken de Binh’le birlikte ince ince acı çektim, onunla ve onun için üzüldüm. Roman, öykü çevirirken halim bu, huyum böyle. Bir başka huyum da çevirdiğim kitapların yazarlarına bolca soru sormak. Her çevirmen yapar mı bilmem ama yazarı yaşıyorsa muhakkak iletişim halinde olmak istiyorum çeviri sürecinde; anlamakta zorlandığım, emin olamadığım yerlerde yazara sormak ihtiyacı duyuyorum. Yazar kabul ederse elbette. Talihliydim, şimdiye kadar çoğu yazar kabul etti. Monique Truong ile de Tuzun Kitabı’nın çeviri sürecinde tanıştık, yazıştık; sabırla, her türlü soruma yanıt verdi. Sonra da iletişimimiz sürdü, ne mutlu ki. Tuzun Kitabı yeni baskı yapınca, bunu fırsat bildim, çeviri sürecinde beni çok etkileyen, aklıma takılan şeyleri yazarıyla konuşmak istedim. Monique söyleşi talebimi memnuniyetle kabul etti. Ötekilikten, ötekinin ötekisinden, mültecilikten, sevdiğimiz yazarları/sanatçıları idolleştirmekten ve daha birçok şeyden konuştuk. Umuyorum ki zaman ayırıp okuduğunuza değecek bir söyleşi oldu. Lütfen kitabınızı Türkçe okuyacaklar için kendinizden biraz söz eder misiniz? Ben bir roman, deneme ve opera metinleri yazarıyım. Eskiden fikri mülkiyet avukatıydım. Tuzun Kitabı (2003), Dilimdeki Acı (2010) ve The Sweetest Fruits (En Tatlı Meyveler) (2019) adlı, yayınlanmış üç romanım var. 1968 yılında Vietnam’da doğdum ve 1975’de Vietnam Savaşı nedeniyle ABD’ye mülteci olarak geldim. Şimdi, kendi ailesi de kuşaklar evvel Sicilya (baba tarafı) ve Slovenya (anne tarafı)’dan göçüp gelmiş eşimle birlikte Brooklyn, New York’da yaşıyorum. Gertrude Stein ve Alice B. Toklas’ın Vietnamlı aşçısı hakkında bir roman yazmak fikri nasıl düştü aklınıza? Hala üniversite öğrencisi olduğum 1980’li yılların sonunda, Alice B. Toklas’ın Yemek Kitabı’nı okurken, Toklas ve hayat arkadaşı Gertrude Stein’ın, Paris’teki evlerinde, pek çok “Hindiçinli” erkeği yatılı aşçı olarak çalıştırmış olduklarını öğrenerek pek şaşırdım. Çok ilgi çekici ve beklenmedik bir ayrıntıydı okuduğum; "Fransa'daki Hizmetkârlar” başlıklı bir bölümdeki birkaç sayfadan ibaretti. Yıllar sonra, kurgu yazmaya uzun bir ara vermişken, bir öykü yazmaya oturduğumda, aklıma hemen bu adamlar geldi ve onların bakış açısından bir öykü kurmaya başladım. 1998 yılında yayımlanan bu öykü, en nihayet Tuzun Kitabı’nın ikinci bölümünü oluşturdu. Kitabınızı çevirirken, Stein ve Toklas hakkında bilgi edinmek amacıyla Alice B. Toklas’ın Otobiyografisi ile Alice B. Toklas Yemek Kitabı’nı okudum ve onlara ilişkin gerçekleri kitabınıza ne denli incelik ve maharetle yedirdiğinizi görerek şaşırdım. Bize romanı yazmaya karar verdikten sonra ve başlamadan önceki hazırlık dönemini anlatır mısınız biraz? Toklas ve Stein hakkında çok bol bilgi var; hem hepsinin okunması ayrı bir keyif olan kendi eserleri hem de başkalarının onlar hakkında yazdıkları. Toklas ve Stein’ın ev hayatının ritmini anlamama ve kurgulamama; Toklas’ın, adını yazarından alan Alice B. Toklas Yemek Kitabı'na ilaveten, yine bir yemek kitabı olan Toklas What Is Remembered: An Autobiography and Aromas and Flavors of Past and Present / Hatırlananlar: Bir Otobiyografi ve Geçmişle Şimdinin Kokuları ve Tatları; Stein’ın Paris Fransa adlı anı kitabı, Üç Yaşam adlı kitabındaki öyküleri ve Hassas Düğmeler adlı kitabındaki şiirleri çok yardımcı oldu. Vietnamlı aşçı hakkında bilgiye ulaşmak çok daha zordu. Toklas’ın sağladığı bilgilerle başladım: Trac adındaki Vietnamlı ilk aşçılarının, memleketindeyken “Hindiçin” Genel Valisi’nin evinde çalıştığını yazıyordu. Toklas’a göre, bu aşçı Genel Vali tarafından Fransa’ya getirilmişti. Ancak ben karakterimin yolculuğunun kendi inisiyatifiyle olmasını istiyordum ama o zaman Vietnamlı bir işçinin Fransa’ya nasıl gidebileceğini bilmiyordum. Araştırmama Reinhold Neumann-Hoditz’in Portrait of Ho Chi Minh: An Illustrated Biography /Ho Chi Minh’in Portresi: Resimli Biyografi adlı kitabını okuyarak başladı. Çünkü yazar bir arkadaşım bana Ho’nun Fransa’da aşçı olarak çalıştığını söylemişti. Anlaşıldı ki Londra’daki Carlton Oteli’nin o zamanların efsanevi Fransız şefi Auguste Escoffier’in yönettiği mutfağının pasta bölümünde aşçı yardımcısı olarak çalışmıştı. Delikanlılığında Ho, Saygon – Marsilya arasında çalışan okyanus gemisi Latouche Treville’in yemekhanesinde garson olarak çalışmak üzere Vietnam’dan ayrılmıştı. Ben de aşçımın benzer bir yolculuk yapmasına karar verdim ve Ho’nun hayatındaki gerçeklerden kendi karakterime mal ettiğim pek çok şeyden biri bu oldu. Ho’nun romanımda, sinema jargonundaki söylenişiyle adı belirtilmeksizin “oynadığı” küçük bir rolü de vardır. Kim olduğunu keşfetme işini okurlara bırakıyorum. Sizin hikayenizi anlatma biçiminize ilişkin olarak beni en çok etkileyen şeylerden biri de, toplumda "öteki" bile olsanız, hangi sınıftan olduğunuzun durumunuzu nasıl belirlediği oldu. Madamlar eşçinsel, Binh de öyle. Fakat eşcinselliklerini nasıl yaşadıkları, toplumdan, hatta başka eşcinsellerden nasıl muamele gördükleri, alabildiğine farklı. Aynı durum, Binh ile Fransız aşçının ilişkisi ortaya çıktığında her ikisinin gördüğü muamele de bambaşka. Hayli sağlam bir sınıf bilinciniz olsa gerek? Romandaki en güçlü tematik dip akıntılardan biri de kesinlikle emek ve değer meselesi ile bilhassa şu sorudur: Kimin emeğine değer verilir, kimin emeği tazmin edilir ve akılda kalır: Romanın adında da yer alan “salt/tuz” sözcüğü bunlara bir göndermedir, çünkü İngilizcede maaş anlamına gelen “salary” sözcüğünün Latince kökeni “sal” sözcüğüdür çünkü Romalı askerlerin maaşının bir kısmı tuz olarak ödenirdi. Benim dünya görüşüme göre ana karakterlerimin üçü de yaratıcı kimselerdir; Binh de Stein kadar dille oynar ve Toklas kadar tutku ve ustalıkla yemek yapar, fakat bu eylemleri için itibar gören ve övülen yalnızca Stein ve Toklas olur. Amerikalı bir yazarın sınıf ve ırk meselesini işin içine katmadan yiyecek ve yemek pişirme gibi konularda bir anlatı kurması bana imkânsız görünüyor. Benim romanım ne günümüzde ne de ABD’de geçiyor olmasına rağmen, ben ortamımın bir ürünüyüm ve bu nedenle, örneğin New York’taki hemen her restoranda, mutfakta çalışan, çoğunluğunu yasa dışı yollardan ABD’ye gelmiş Meksikalı ve başka Orta Amerika ülkelerinden gelmiş erkeklerin oluşturduğu bir alt sınıfın bulunduğunun son derece farkındayım. Bu restoranların kapılarını açık tutan şey, bu insanların sömürülen, düşük değer biçilen emekleridir. Besinlerimizi hasat eden ve işleyen insanlar da aynı alt sınıfa mensuplar. ABD’nin – Aynı şey dünyadaki pek çok ülke için de söylenebilir – karnı işte böyle doyurulur ve tok tutulur. Romanınız, Gertrude Stein, Alice Toklas ve onların Vietnamlı aşçısı hakkında olduğu kadar, ana vatanınız Vietnam hakkında da. Fransız sömürgeciliğinin din ve mutfaktan, Vietnamlıların kendi ülkelerinde maruz kaldıkları kötü muamelelere kadar çeşitli alanlarda sorunlara kısaca ama çok etkili bir şekilde değiniyorsunuz kanımca. Bu konuda diyecekleriniz olur mu? Fransızların Vietnam’ı sömürgeleştirmeleri benim için asla soyut bir kavram olmamıştır. Ailemin üyeleri, hem anne hem baba tarafından akrabalarım Fransa’yı yuva saymışlardır ve babam on bir yaşından yirmili yaşlarının başlarına kadar Fransa’da eğitim görmüştür. Bu ailevi bağlantılar, Fransızlarla Vietnamlılar arasındaki tarihi ve uzun süreli ilişkileri anlamak için kapılar açmıştır. Öte yandan, geldiğim ülkenin uzun ve çalkantılı tarihinde kendisini baş aktör olarak gören bir ülkede, ABD’de yetiştim. Tuzun Kitabı’nı yazmaya başladığımda, yazarlık içgüdüm bana bu üç ülkenin hayalimde kesişebileceği yerin ideal coğrafyasını – yani Fleurus Caddesi 27 numarayı, Toklas ve Stein’ın Paris’deki dairelerinin adresini – bulduğumu söylüyordu. İdealize ettiğimiz insanların ne denli ırkçı, ayrımcı, oryantalist vs. olabileceğini görmek hep şaşırtıcı oluyor. Romanda Stein, Toklas ve dostlarının bu yönlerine dair anıştırmalar var. Hatta Stein kendi sınıfından “karıları” da hakir görüyor. Siz bu konuda ne düşünüyorsunuz merak ediyorum. Yazarları, oyuncuları, sporcuları vb. neden idealize etmeye ve idolleştirmeye devam ediyoruz? Tekil bir yeteneğin, niçin yanında bir ahlaki pusula ya da etik anlayışı yahut hatta iyi, sorumlu ve nazik olma yeteneği getireceğinde ısrarlıyız? Bütün insanlar kusurlu ve karmaşıktır; onurlu ve takdire şayan olmaktan çok uzak davranışlarda bulunmaya, düşüncelere kapılmaya muktedirdirler. Bu kapasitenin hepimizde bulunduğunu kabul etmek, elbette ki kadın düşmanlığının ve ırkçılığın üzerini örtecek bir mazeret değildir. Stein örneğinde, bu kabul, taktığı ve çıkaramadığı, dünyayı ve çevresindeki insanları kavrayışını bulanıklaştıran gözlükleri – örneğin kendi kuşağından Amerikalıların Paris’e taşıdığı ırksal önyargılar - daha iyi kavramamı sağlayarak, eserlerini farklı bir biçimde okumama olanak verdi. Romanınızı okumadan önce, internette arada bir denk geldiğim Vietnamca yazılardaki nazallaştırma, inceltme ve aksan işaretlerinin bolluğu karşısında şaşırır kalırdım. Sonra şu bölümü okudum: “Peder Augustine’in son sayfası da tıpkı önceki­ler gibi, Vietnamca yazılmıştı, yüzyıllar evvel muntazam bir Latin alfabesine dönüştürülerek uzatma işaretleri, aksan imleri, sağa ve sola yatık vurgu işaretleri ve şapkalarla delik deşik edilmiş bir dilde yazılmıştı, Rodoslu Cizvit Alexandre’dan bir adak. Cizvit, kendisinden sonra gelen tüm misyonerler gibi, okuryazarlığın gücünü anlamıştı. Yazılı sözcük dini yaymayı asla bırakmaz, asla sıtmadan ölmez ve üremek gibi tekinsiz bir eğilimi vardır, Tan­rı’nın hizmetindeki biri olarak onunla paylaşılmayan bir sırdı bu. Cizvit Vietnam’ın ideogramlarını yürürlükten kaldırmış ve kendi dinine döndürdüklerine, basitlik uğruna yeniden şekillendirdiği bir dilde, dininin kurallarını öğretmişti. “ Bu konuyu biraz açmaya ne dersiniz? Rodoslu Alexandre (1593-1660) Vietnam’ın yazılı dilini, Çin karakterlerini kullanan logografik bir yazı olan Chữ Nôm'dan, sizin de belirttiğiniz gibi, konuşma dilinin çok tonluluğunu yansıtmak gayretiyle bol aksanlı, inceltme ve nazallaştırma işaretli bir Latin alfabesine dönüştürdü. Mandarin Çincesinde dört ana ton varken, Vietnamcada altı ana ton vardır! Rodoslu Alexandre’ın çalışmaları üç dilli bir Vietnamca-Portekizce-Latince sözlüğün yazımıyla sonuçlandı. Asıl amacı okuryazarlığın değil Katolikliğin yayılmasıydı. Bu değişiklik Vietnamlılar için değil, misyonerler için yapılmıştı. Bizim kendi dilimiz, başka birilerinin amacı ve onlar için daha kolaylaştırılmak uğruna dönüştürülmüştü. Logografik yazının bir toplumun aile, ev, aşk vb. temel kavramlar hakkında nasıl düşündüğünü ve bunları nasıl tanımladığını temsil ettiğine dair çok yazılıp çizilmiştir. Bir dilin artık hikâyeler anlatamaması veya içinde saklı değerleri iletememesi ne anlama gelir? Farklı düşünecek, kendi adımıza düşünecek şekilde bizi özgürleştirir mi? Yoksa bizi güçlü köklerden yoksun bırakıp kayba mı uğratır? Bize lütfen Vietnam kökenli Amerikalı bir yazar olmaktan söz edin. Böyle bir varoluşun olumlu ve olumsuz yanları neler? Vietnam ile olan ilişkinizden de söz edin isteriz. ABD’de benden genellikle Vietnamlı-Amerikalı bir yazar, Asyalı-Amerikalı bir yazar, kadın bir yazar olarak söz edilir ama ender olarak Amerikalı bir yazar olarak anılırım. Bense kendimi bunların tümü olarak görüyorum. Bütün bu tanımlamaları kucaklıyorum, çünkü ABD’deki varoluşumu tarif ediyorlar. Bunların neler hakkında yazabileceğim yahut fikir sahibi olabileceğim konusunda sınırlayıcı oldukları kanısında değilim. Maalesef bu tanımlamalar bazen bu şekilde kullanılmıyor. Yazdıklarımızın konularını sınırlamak amacıyla kullanılabiliyor. Yayıncılık endüstrisinin ve okurların, Vietnam kökenli Amerikalı bir yazarın yalnızca Vietnam Savaşı, mülteci olmak yahut Vietnam’ın kendisi hakkında yazması gerektiğine inanan bir bölümü var. En kötüsü de bu bölümde yer alanların, öngördükleri bu konular dışında kalan ilgi çekici ve inandırıcı kurgu eserler yazacak kadar nitelikli yahut donanımlı olmadığımıza; hayal gücümüzün hakiki hudutları ve bir dizi bariz sınırı olduğuna inanmaları. Türkiye hakkında neler biliyorsunuz merak ediyorum. Muhtemelen Türkiye’nin şu anda Irak, İran, Suriye, Afganistan vb. Ülkelerden gelen sayısız mülteciyle dolu olduğunu biliyorsunuzdur. Artan mülteci sayısıyla birlikte, milliyetçi, ırkçı, ayrımcı söylem ve eylemler de yükselişte. Eski bir mülteci olarak Türkiyeli okurlarınıza bu mesele hakkında neler söylemek istersiniz Bizi sadece çaresiz, güçsüz ve zayıf düşmüş insanlar olarak görmeyin. Mülteciler iyimserdir. Biz mevcut koşullarına bakmış ve kendimize hayatta kalmanın bir yolu olduğunu, umut etmeye devam edebileceğimizi, kendimiz ve çocuklarımız için başka bir yerde, daha iyi bir gelecek hayal edebileceğimizi söylemiş kimseleriz. Bizi böyle görün isteriz. TUZUN KİTABI Monique Truong Çeviren: Nuray Önoğlu Livera Yayınları, 2022

  • Parlak bir ışığın aydınlığında, sert, keskin

    Kadire Bozkurt’un öykü kişileri de buzkandillerine benziyor, parlak bir ışığın aydınlığında, sert, keskin. İlişkiler içimize işliyor. Bu öykülerin kusursuzluk arayışı içinde geldiği yere bakınca, önümüzde iyi anlaşılıp doğru yere konması gereken bir kitap var. Çetin kış günlerinde, saçaklardan uzanan ince, sivri buz kılıçlarına sokak lambalarının, güneşin, ayın, hatta yıldızların ışığı vurduğunda bunlar öyle ışıldar ki içlerinde bir ateş yandığını sanırsınız. Uzayıp duran kışın sert, soğuk yüzünde bir şölen hazırlığıdır bu. Yan yana onlarca kandil geceyi aydınlatır. Kadire Bozkurt’un öykü kişileri de buzkandillerine benziyor, parlak bir ışığın aydınlığında, sert, keskin. İlişkiler içimize işliyor. Bu öykülerin kusursuzluk arayışı içinde geldiği yere bakınca, önümüzde iyi anlaşılıp doğru yere konması gereken bir kitap var. Buzkandilleri öykünün saygınlığını taçlandıran bir kitap. Kadire Bozkurt Konya’da doğdu. Çocukluğu ve gençliği Ankara’da geçti. Hacettepe Üniver­sitesi Ankara Meslek Yüksekokulu ve Anadolu Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun oldu. Evli, iki kız çocuğu annesi. Bursa’da yaşıyor. Öyküleri Notos, Kitap-lık, Varlık, Sözcükler, Sarnıç, Edebiyatist, İan Edebiyat, Öykü Gazetesi, İzdiham, Hece Öykü, Virüs, Trendeki Yabancı’da yer aldı. İlk öykü kitabı Küçük Dertler 2015, ikinci öykü kitabı Bir Kalbin Boyutları 2017 yılında yayımlandı. BUZKANDİLLERİ Kadire Bozkurt Editör Mehmet Zeytin Notos Kitap, 2022 125 s.

  • Selin, Ustaların Ustası'yla yine aramızda!

    Doğan Gündüz'ün duru, renkli, sürükleyici anlatımıyla edebiyat arkadaşlarımızın arasına kattığı Selin, illüstratör Nuray Çiftçi'nin yalın ve güçlü çizgileri eşliğinde bu kez de Selin, Ustaların Ustası'ndan gülümsüyor hepimize. "Okullar arası spor turnuvasının finaline bir gün kalmıştı. Kupa vitrininin önünde gururla duran beden eğitimi dersi öğretmenimiz Yenilmez Galip, eğer yarınki yarışları da kazanırsak gazeteye bile çıkabileceğimizi söyledi. Bunu duyunca kupa heyecanı yerini bir anda gazeteye çıkma heyecanına bıraktı. Sanki şimdiden turnuvayı kazanmışız gibi gazetede boy boy fotoğraflarımızın çıktığını hayal etmeye başladık. Yarışlar bitince birincilik kürsüsüne çıktığımızı, üzerinde isimlerimizin ve fotoğraflarımızın olduğu birer gazetenin boyunlarımıza asıldığını düşledik. O gece bu hayaller ve heyecan içinde bir türlü uyuyamadım." Selin, Ustaların Ustası'yla yine aramızda. Selin kim mi? Hani şu meraklı hem çokbilmiş hem de muzip, bazen gülüp eğlenen bazense gözyaşlarını tutamayan, kimi zaman saf kimi zaman kurnaz sayılan, yaramaz olduğu kadar da sevimli, bıcırık bir kız. Bunları onu bilenler söylüyor. Selin, Püsküllü Bela kitabında da merak zilimize zır zır basıp, "Hınzırlıklarımla karşınızdayım," demişti ya, Selin o işte! Doğan Gündüz 1966'da, İstanbul'da doğdu. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği bölümünde lisans, Conservatoire National des Arts et Métiers'nin (Paris) Teknoloji Tarihi Bölümü'nde yüksek lisans yaptı. İstanbul'da yaşayan yazar çocuklar için yazmayı sürdürüyor. SELİN, USTALARIN USTASI Doğan Gündüz Can Çocuk Yayınları, 2022 Resimleyen: Nuray Çiftçi Tür: Öykü Yaş aralığı: 8, 9, 10 + 128 s.

bottom of page