Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5406 sonuç bulundu
- Hayatın tüm renkleri
Norveç’in sevilen yazar ve çizerlerinden Lisa Aisato’nun yazıp resmettiği Hayatın Tüm Renkleri, Ayşe Erbulak’ın çevirisiyle raflarda yerini aldı! Hayatın Tüm Renkleri’nde Aisato’nun büyüleyici güzellikteki çizimlerine, çocukluğun renkli dünyası ve oyunlarından hassas ve kaotik gençlik yıllarına; yetişkinliğin ağırlığından yaşlılığın özgürlüğü, özlemleri ve bilgeliğine insan hayatının bütün aşamalarını anlatan evrensel ve duygu yüklü bir hikâye eşlik ediyor. Yaşamın ta kendisini, büyük küçük tüm önemli anlarıyla ele alan Hayatın Tüm Renkleri, bize sunulan bu kısa ve benzersiz vaktin değerini yeniden hatırlatan eşsiz bir eser… Lisa Aisato’nun, göz kamaştıran yüzden fazla resim eşliğinde yaşamın güzelliğini, neşesini ve şiirselliğini anlatan kitabı Hayatın Tüm Renkleri, Türkiye’de Epsilon logosuyla okurlarla buluşuyor. Oyuncu ve yazar Ayşe Erbulak’ın Norveççe aslından dilimize çevirdiği kitap, aynı zamanda çok anlamlı bir yılbaşı hediyesi olarak raflarda okurları bekliyor. Bir hayata neler sığar? Çocukluğun hayal dolu oyunları ve iz bırakan yaraları. Gençliğin arayışları ve fırtınaları. Daha biz büyüyemeden kapımıza dayanan yetişkinlik. Aldığımız tüm kararlar ve yapmaktan korktuğumuz tüm seçimler. Ailemize katılan yeni sesler ve zamanla yüzlerini unutmaya başladıklarımız. Ve bir gün bizim de o yüzlere katılacak olmamız. Hayat, içinde sonsuzluğu taşıyan bir avuç an... Norveçli ünlü yazar ve çizer Lisa Aisato, Hayatın Tüm Renkleri’nde yaşamın büyük küçük tüm bu anlarını şiirsel dili ve büyüleyici çizimleriyle kâğıda döküyor. İnsan hayatının ortak evrelerini ve duygularını –sevgiyi, kederi, endişeyi ve neşeyi– kendine has üslubuyla altı bölümde ele alan Aisato, acı-tatlı hatıralarımıza farklı gözlerle bakmamızı sağlıyor. Norveç’in sevilen çizerlerinden Lisa Aisato, aralarında beyaz perdeye de uyarlanan (Odd er et egg), yazarlığını ve çizerliğini üstlendiği altı adet çocuk kitabı yayımlamıştır. Birçok çoksatan seriyi de görselleştirmiştir. On yılı aşkın süre boyunca Norveç’in ünlü gazetesi Dagbladet’da çizerlik yapan Aisato, çocuk ve genç yetişkin edebiyatına yaptığı olağanüstü katkılardan dolayı 2022 Astrid Lindgren Anma Ödülü olan ALMA’ya aday gösterilmiştir. HAYATIN TÜM RENKLERİ Lisa Aisato Epsilon Yayınları, 2021 Çeviri: Ayşe Erbulak Editör: Buse Özlem Bay 192 s.
- Öykü: Öylesine Bir Rahatlama
"Doğarsın, büyürsün ve karşı cinsinden birine âşık olur, evlenirsin. Çocukların olur, mutlu ve mesut yaşarsın. Fakat hepsi yalanmış. Evi kocamın başına yıksam yeriydi. Fakat, o evi toplayacak da bendim." Yeşim Günay Salonun tavanında, içeriyi üç yüz altmış derece gören siyah göz kayıttaydı. Rahatlama koltuğu yatar pozisyonda, bir adam o koltukta uykudaydı. Odaya bir kadın girdi. Koltukta uyuyan adama yaklaştı. Parmağındaki alyansı çıkardı. Avuç içine koydu. Parmaklarını kapattı. Sol eli yumruk, alyans yumruğunun içinde, sıktı yumruğunu. Kısa bir süre öyle kaldı. Açtı avucunu. Çantasını açtı. Alyansını, çantasının içine, kendisini de adamın üstüne bıraktı. Bekleme odasında kızılca bir kıyamet koptu… Kocam benim ilk aşkımdı. Üniversitede, asistanımdı. Benim mezuniyetimi beklemeden, “Evlenelim,” diye tutturdu. Araya büyükler girdi de sakinledi. Derken evlendik. Hamile kaldım. Kocama bir erkek evlat verdim. Seneler hızla geçti. Karıkoca, eksikleri tamamlamak için çalışıp durduk. Bir marka araba alırdık, aldığımızın taksiti bitmeden, bir senede, marka kasa değiştirirdi. Biz de yenilerdik arabamızı. İşte öyle saçma sapan şeyler uğruna didinip durduk. Oğlumuz büyüdü. Bir kız arkadaş edindi. Modern anne babaya yakışanı yaptık, sevgililere ev açtık, onların zevkine göre dayadık döşedik. Kocamla aramızdaki aşk, sağlam bir birlikteliğe dönüştü. Kocam kendi arkadaşlarıyla, ben benimkilerle vakit geçirdim. Derken oğlumuz, birlikte yaşadığı kız arkadaşıyla evlendi, ailemiz genişledi. Dünürlerimiz, geçkin yaşlarına rağmen dip dibe, dudak dudağaydı. Onların tutkuları bize de bulaşır zannettim. Ne gezer, onlar da derdime deva olamadı. Bir plastik cerraha gittim. Birkaç estetik operasyon geçirdim. Aynada gördüğüm yeni yüz, benden farklı birisinindi. Yeni görüntümle, kocamı geri kazanacağıma inandırdı doktorum. Fakat, değişen bir şey olmadı. Kocamın umurunda değildim. Ona bu konuyu konuşmak istediğimi söyledim. Kocam, beni hiç oyalamadı. Kendisini fazla zorladığımı, bir zamanlar âşık olduğum o adamın yaşamadığını, bana izah etti. Meğerse otuz beş senelik kocam, oğlumun babası, bir erkeğe âşıkmış. Cinsellik ve seks, ne kadar da tabu halinde sokulmuştu biz kadınların aklına. Doğarsın, büyürsün ve karşı cinsinden birine âşık olur, evlenirsin. Çocukların olur, mutlu ve mesut yaşarsın. Fakat hepsi yalanmış. Evi kocamın başına yıksam yeriydi. Fakat, o evi toplayacak da bendim. Kocamın yüzüne baka baka uzunca bir kahkaha attım. Beni, her zaman sarmaladığı kollarının arasına aldı kocam. Fakat hiçbir şey eskisi gibi olmadı, bir daha beni, kollarının arasında yatıştıramadı. Satırlarımı okurken bana kızanınız da olacak, yazarken bunu fark etmediğimi sanmayın. Fakat sizin kocanız da “Ben filancaya aşığım,” deseydi ve o filanca da sizin bir çocukluk arkadaşınızın kocası olsaydı, o arkadaşınız da kocasının bir kadına âşık olduğunu, hatta sevgilisiyle mesajlaşmalarını başka birine aitmiş gibi size okutup da fikrinizi sorsaydı, kadın olduğu sanılan şahsın bir erkek olduğunu ve kendi kocanız olduğunu sonradan öğrenseydiniz, kendinizi nasıl hissederdiniz? İşte o kadar trajikomikti içinde bulunduğum durum. Çocukluk arkadaşım, kendi kocasının bir kadınla aşk yaşadığını zannederken, o sevgili bir erkekti ve benim kocamdı. Kocama, kendisinden boşanmak istediğimi söyledim. Artık onunla aynı yatakta değil uyumak, aynı çatı altında bile yaşayamazdım. Fakat o boşanmayı reddetti. Neymiş efendim, dünürlerimiz ne düşünürmüş, oğlumuzun evliliğini tehlikeye mi atmak istiyormuşum, bunun gibi bir dolu laf geveledi sevgili kocam. Ve ben de birtakım arayışlara girdim. Günler haftaları, haftalar ayları kovaladı. Derken otomobilimin rutin bakım zamanı geldi. Arabam bakım odasına, ben de bekleme odasına yollandım. Bekleme odası uzun bir koridorun sonundaydı. İlk, muhasebedeki kadına gülümsedim. Ardından servis müdürüne el salladım. Kasko masasındaki kadınla boş boş bakıştık. Su sebilinden bir bardak doldurdum. Elimdeki suyu yudumlayarak bekleme odasına vardım. Salonu terk ederken de aynı uzun koridordan bir kez daha aynı şeyleri yaparak geçecektim. Bekleme odasında, köpekli bir kadın ve hareketli koltukta uyuklayan bir adam vardı. O hareketli koltukları her yerde görürdüm fakat hiç üzerinde uyuya kalanına denk gelmedim. Kadının köpeği de adamdan farksız, kadının yanında uyukluyordu. Siyah kapüşonlu bir ceket, dizinin bir karış altında siyah bir tayt, dağınık siyah saç telleri, geceden kalma dağınık makyajlı kadın, bir enkazdan farksızdı. Bana selamını esirgeyeceğini bile bile, ona, “Merhaba,” dedim, kasko masasındaki genç kadından farksız, aynı boş gözlerle baktı bana. Rahatlama koltuğundaki adamdan yana çevirdim başımı, adam uyuklamaya devamdı. Boş koltuklardan birine oturdum. Köpek, selamımı anlamış gibi, kaldırdı başını. Bir çift düğme göz, inceledi beni. Mini minnacık bir köpekti. Sütlü kahve iri bukle tüyleriyle pek şekerdi. Boynunda çıngıraklı bir tasması vardı. “Çın çın… Sana da merhaba!” dedim ben. Ve dememle, köpek birden hareketlendi. Koşarak dibime geldi. Önce benim oturduğum koltuğa, oradan da kucağıma zıpladı. Dili bir karış dışarıdaydı, suratıma soludu. Tam yüzümü yalayacakken, “Hayır… Sakın ha!” dedim. Köpeğin başını, iki elimle tutmam bile fayda etmedi, beni yalama isteğinden onu vazgeçirmeye. Ayağa kalktım, mini minnacık bir tüy yumağı kucağımdan yuvarlandı yere. Gürültüye, rahatlama koltuğundaki adam gözünü açtı. Adamla, ben, göz göze geldik. Temiz giyimli klasik bir erkekti. Bakışını kaçırdı benden. Nedensiz bir mahcubiyetti onunkisi. Tüy yumağının boynundaki tasma birkaç kere çınladı. Bekleme salonu, siyahlı kadının sesiyle inledi, “Çapkın!” Çapkın, sahibine doğru yöneldi. “Başka kadınların peşindesin!” dedi kadın. İma edilen “başka kadınlar,” bekleme odasında tekti ve bendim. Çapkın bir çırpıda sahibinin kucağına çıktı. Kadının yüzünde yalanmadık yer bırakmadı. Demek ki Çapkın, yorgun kadının ya sevgilisiydi ya da nikâhlı kocasıydı. Bir köpeğin tacizine uğramış ve kıskanılmıştım. Kocamın o itirafından sonra, oldukça farklı, bir o kadar absürt, başka bir açıdansa trajikomik bir olayın içindeydim. Benimle göz göze gelmekten kaçınan mahcup bir adam ve mini minnacık bir köpekle aşk yaşayan bir kadın. Gülsem mi, ağlasam mı bilemedim. Derken, arabamla ilgilenen usta bana seslendi, servis müdürü de köpekli kadına, “Filanca Hanım! Filanca Hanım! Arabanız hazır.” Kendi ustama cevap vermeyip, Filanca hanıma doğru döndüm. Kadın yerinden kalktı, köpeği de kucağında, selamsız sabahsız yanımdan geçti. Yüzümdeki tebessüm tüy yumağına da tutunamadı, düştü yere. Bana seslenen usta da olup biteni seyirdeydi. Telefonum çaldı. Kocamın âşık olduğu adamın karısıydı beni arayan. Kocasıyla kocamın ilişkisini öğrendikten sonra ne arkadaşımı ne de kocasını görmek istemedim. Telefonumu sessize aldım, nihayette çalması da kesildi. Çapkın ve sahibesi, eski model bir arabayla servisten ayrıldı. Rahatlama koltuğundaki adam öylesine bir uykudaydı. Arabamla ilgilenen usta, bana bir kez daha seslendi. Telefonum ikinci kez çaldı, arayan yine çocukluk arkadaşımdı. Aramayı bir kez daha umursamadım, nihayette susacaktı. Usta önde, ben arkasında arabamın yanına yürüdük. Arabamın sorunu önemliymiş, beyni arızalanmış. Yadırgamadım, bizim evde herkesin beyni hastaydı. Maddi açıdan beni zorlamamak için elinden geleni yapacağını, arabamın masrafını garantiden almak için uğraşacağını filan anlattı usta. Onun bana açıkladığı hiçbir şey umurumda değildi. Fakat garanti kelimesini daha önce de duymuştum. Estetik ameliyatımı yapan doktor da kocamın geri döneceğini garanti etmişti… Telefonum üçüncüye çaldı, arayan yine o çocukluk arkadaşımdı. Birden içim kabardı ve “Alo!” dedim. Arkadaşım öyle bir şey söyledi ki bana, öyle yenilir yutulur bir şey değildi, teklifine cevap vermeden kapattım telefonu yüzüne. Birden bekleme salonuna, rahatlama koltuğundaki adamın yanına koştum. Bomboş baktığım kasko masasındaki o kadına, ilk defa el salladım. Salonun tavanında, odayı üç yüz altmış derece gören siyah gözün kayıp yaptığının farkındaydım. Kelli felli adam, hiçbir şeyi umursamadan hareketli koltukta, öylece uyuyordu. Birden içimde bir kıpırdanma, bir heyecan yükseldi. Parmağımdaki alyansı çıkardım, avuç içime koydum. Parmaklarımı kapattım. Sol elim yumruk, alyans yumruğumun içinde, tüm gücümle sıktım yumruğumu. Tırnaklarım, avuç içime battı. Alyansım avuç içimde bir esirdi. Kocam, artık bana ait olmadığını söylemişti. Alyansım avuç içimi acıttı. Esas acı, kendi kendime batırdığım tırnaklarımdandı. Artık ben de kocama ait değildim. Çantamı açtım. Alyansımı, çantamın küçük fermuarlı gözüne koydum. Herkes yerini bilirse, kalbimin sızısı da dinerdi. Çektim çantamın küçük gözünün fermuarını. Derin bir nefes aldım. Aklımdan geçen öylesine bir rahatlamaydı. Hareketli koltukta uyuklayan adamın üzerine uzanmak, her şeyi unutmak, uyumak istedim…
- ''Ayda bir tavşan yaşarmış, kulakları yıldız yıldız parlarmış''
Koray Avcı Çakman'dan hayatı çocukların deneyimleriyle, beklenti ve heyecanlarıyla, gözlemleriyle görüp anlamlandıran öyküler… "Dedem yalnızca boyumu ölçmeyi, sütü ve Ay Tavşanı'nı değil, oyun oynamayı da çok severdi. Bilmediğim pek çok oyunu bilirdi. İsim-şehir, üçtaş oyunlarını hep ondan öğrendim ben. Bir gün dedem yepyeni bir oyuna başladı. "Kimsin sen?" diye sordu bana. Nasıl oynanırdı ki bu oyun? "Ben peri padişahının oğluyum," dedim. Kaf Dağı'nın ardında yaşıyorum…" Koray Avcı Çakman bu öykülerinde hayatı çocuklarla algılıyor, onların deneyimleriyle gözlemliyor, heyecanları ve beklentileriyle hissedip anlamlandırıyor. An geliyor, Kız Kulesi'nin gizemine Pi'nin müziği eşlik ediyor. Hindistancevizinin sabrı denizleri aşarken, Küçük Prens çat kapı beliriveriyor. Okurlar, Çağla Yiğit'in desenleri eşliğinde öykülerin kahramanlarıyla birlikte çabalıyor, merak ediyor, seviniyor, bazen yitirilenlere üzülüyor, ama daima sahip olunan zenginliklerin, bellekte biriken hazinelerin farkına varıyor. Koray Avcı Çakman Gazi Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi mezunu olan ve 2006 yılından beri serbest yazar olarak çalışan Koray Avcı Çakman'ın çeşitli yayınevleri tarafından çocuklara yönelik yüz yetmiş kadar öykü ve masalı yayımlandı. 2006 yılı Ömer Seyfettin Öykü Yarışması'nda mansiyon, II. Behiç Erkin Öykü Yarışması'nda üçüncülük Ödülü, "Arkadaşım Flamingo" konulu çocuk öykü yarışmasında ve II. Kelendiris Öykü Yarışması'nda ikincilik ödülleri kazandı. 2011 yılında Almarpa'nın Gizemi'yle Tudem Edebiyat Ödülleri'nde Çocuk Romanı Dalı'nda birinci, 2012 yılında Gülen Sakız Ağacı'yla TUDEM Çocuk Öyküleri Yarışması'nda ikinci olmuştur. Eşekliğini Unutan Eşek, Flamingo Günlüğü, Işığın Çocuğu Arel, Karga Beyaz ve Posbıyık Usta, Bir Keloğlan Bir de Eşeği, Hoflipuf, Uyuyan Topaç ve Köye Yazar Geldi adlı kitapları Can Çocuk Yayınları'ndan çıktı. AY TAVŞANI, DEDEM VE BEN Koray Avcı Çakman Can Çocuk Yayınları, 2022 Resimleyen: Çağla Yiğit Tür: Öykü Yaş aralığı: 8, 9, 10 + 88 s.
- Kırmızı bir şehir: Bologna
Ege Yatır yazdı: "Şiirini duyduğumuz, müziğini dinlediğimiz, hikâyesini okuduğumuz, görselliğini hissettiğimiz, anılarını ise yazarla birlikte yaşadığımız güçlü bir metin John Berger’ın kaleminden çıkan Bologna’nın Kırmızı Tenteleri." Ege Yatır John Berger’dan bahsetmeye nereden başlamak gerekir? Yazarlığını, eleştirmenliğini, romancılığını, ressamlığını, senaristliğini ya da şairliğini uzun uzun anlatabiliriz. Elini attığı hemen her dalda da bir şekilde etkin izler bırakabilmeyi başarır Berger. Fakat hemen herkes onu bugün artık bir klasik olarak anılabilecek, 1972’de yayımlanan Görme Biçimleri ile tanır ki bu çok doğal çünkü Görme Biçimleri’nde Berger, özellikle resim sanatına, imgelere, görsel kültüre dair yeni bir bakış önermiştir ve bu bakış üzerinde, deyim yerindeyse yeni dünyanın sanat algısı yükselmiştir. İkinci Dünya Savaşı sonrası şekillenen dünyanın en önemli ve kurucu eleştirmenlerinden biridir Berger ve onun kaleminden çıkanları kavradıkça bugünkü dünyanın bakış açısını da kavramak mümkün olacaktır. Neyse ki Berger’ın kaleminden çıkanlar Türkçede kendine yer buluyor ve kendisi de hiç de azımsanmayacak bir okur kitlesi tarafından takip ediliyor. 2017’de yaşamını yitiren Berger’ın ardından da kaleminden çıkanlar okurla buluşmaya devam etti. Bir yenisi daha yakın zaman önce okur karşısına çıktı: Bologna’nın Kırmızı Tenteleri. Kitabı, John Berger’ın da yakın çevresinde yer almış Türk edebiyatının önemli isimlerinden, ustalarından olan Cevat Çapan’ın çevirisiyle okuyoruz. Berger, bu kitabıyla birlikte bugüne ismini tekrar hatırlatmasının yanında, geleceğe de bir adım daha yaklaşıyor. Bologna’nın Kırmızı Tenteleri, Berger’ın sanat bakışına hediye ettiği hemen tüm yönlerinin iç içe geçip sergilendiği incelikli bir kitap. Kitabın bu inceliğini destekler nitelikte “minyatür” bir yapı ortaya koyuyor Berger. Okurlarını götürdüğü yer ise Bologna. Bologna’nın her köşe başında sürpriz sunan sokakları gibi Berger da anlattığı hikâyenin her köşesini sürprizlerle döşemiş. Bir “amca” imgesi üzerinden hikâyeye adım atan Berger; resim, mimari ve bellek ekseninde gezinerek ortaya yine bir bakış koyuyor. Berger, kişiliğini ünlü İtalyan ressam Giorgio Morandi ile özdeşleştirdiği ve özel bir sevgi duyduğu amcası Edgar’ın anısıyla Bologna’nın hayal edilmesi güç güzelliğini buluşturuyor bu hikâyede. Her bir imge bir başka anıyı tetikliyor, her anı Bologna sokaklarında yeni bir imgenin peşine düşürüyor bizi. Şiirini duyduğumuz, müziğini dinlediğimiz, hikâyesini okuduğumuz, görselliğini hissettiğimiz, anılarını ise birlikte yaşadığımız güçlü bir metin Berger’ın kaleminden çıkan Bologna’nın Kırmızı Tenteleri. Berger’ın tüm niteliklerini aynı anda kucakladığımızı hissediyoruz kitabın sayfaları arasında dolaşırken. Berger’ın kaleminde kısaca şöyle görünüyor Bologna: “Kırmızı bir şehir. Bologna’daki gibi bir kırmızıyı hiçbir yerde görmedim. Ah, insan bir çözebilse o kırmızının sırrını…” Ardından ise hemen ekliyor; “Dönülmesi gereken bir şehir,”diye. Görenler için dönülmesi, görmeyenler için gidilmesi gereken bir şehir Bologna. Bologna’nın Kırmızı Tenteleri, görenleri geri döndürüyor, görmeyenleri götürüyor bu şehre. Üstelik Berger’ın hayal gücü ve sanat rehberliğinde gerçekleşiyor bu tur. BOLOGNA’NIN KIRMIZI TENTELERİ John Berger Yapı Kredi Yayınları, 2022 Çeviren: Cevat Çapan 62 s.
- Latife Tekin'den Zamansız bir roman!
Latife Tekin'den yeni roman: Zamansız Çağdaş edebiyatımızın yaşayan en önemli temsilcilerinden olan Latife Tekin'den yeni roman haberi geldi. Can Yayınları Yayın Yönetmeni Cem Akaş tarafından sosyal medyada duyurulan habere göre Tekin'in yeni romanı Zamansız, Mayıs ayında raflarda olacak. Yazarın son olarak dört yıl önce Manves City ve Sürüklenme adlı romanları aynı anda yayımlanmıştı. Latife Tekin 1957’de Kayseri’de doğdu. Dokuz yaşında ailesiyle İstanbul’a geldi. İlk kitabı Sevgili Arsız Ölüm 1983’te çıktı. Ardından Berci Kristin Çöp Masalları (1984), Gece Dersleri (1986), Buzdan Kılıçlar (1989), Aşk İşaretleri (1995), Ormanda Ölüm Yokmuş (2001), Sedat Simavi Ödülü’nü kazandığı Unutma Bahçesi (2004), Muinar (2006) adlı romanları, 2009’da Rüyalar ve Uyanışlar Defteri, Manves City (2018), Sürüklenme (2018), çocuk edebiyatında ise Altınçayır Vadisi'nin Çocukları (2020) yayımlandı. Türkçenin yarına kalacak büyülü mirası olarak nitelenen romanları İngilizce, Fransızca, Almanca, İtalyanca, Japonca, Felemenkçe ve Farsça başta olmak üzere pek çok dile çevrildi.
- Korku kralı Stephen King’in merakla beklenen yeni kitabı çıktı
“Tekinsiz hayal gücünü, dizginlenemez güce çeviren” efsanevi yazar Stephen King’in yeni kitabı Billy Summers piyasaya çıktı. Billy Summers, profesyonel bir katilin emekliye ayrılmadan önce tamamlaması gereken zorlu görevini anlatıyor. Billy Summers dünyanın en iyi kiralık katili, madalyalı bir Irak Savaşı gazisi, izini kaybettirmede sihirbaz Houdini kadar hünerli bir keskin nişancı. Ancak sadece gerçekten “kötü” adamları hedef alan bu amansız katil artık emekliye ayrılmak istiyor. Bundan önceyse son atışını yapıp kötülük timsali bir adamı haklamalı. Sonrasında sırra kadem basacak. Peki bu süreçte ne yanlış gidebilir ki? Muhtemelen her şey… Stephen King’in son şaheseri Billy Summers, hem bir savaş hikâyesi, hem de Amerika’nın küçük kasabalarına ve orada yaşayan insanlara yazılmış bir aşk mektubu. Eli kanlı bir intikam romanı… Aşk, şans, kader ve kurtuluş için tek atımlık kurşunu kalmış karmaşık bir kahramanın karanlık hikâyesi. Bu romanı elinizden bırakamayacak ve Billy’yi asla unutamayacaksınız. Stephen King 1947 yılında Portland, Maine’de dünyaya gelmiştir. İlk kısa hikâyesi 1967 yılında bir dergide yayımlanan King, 1971 sonbaharında lisede İngilizce öğretmenliği yapmaya başlamıştır. Akşamları ve hafta sonları kısa hikâyeler yazmaya ve romanları üzerinde çalışmaya devam etmiştir. 1973 baharında Doubleday&Co. Göz romanını basmayı kabul etmiş ve ona öğretmenliği bırakıp tam zamanlı bir yazar olma sansını tanımıştır. O günden beri, hepsi çok satanlar listesinde yer alan kitaplarıyla King, döneminin en başarılı yazarlarındandır. Kara Kule Serisi, Mahşer, O, Medyum, Hayvan Mezarlığı, Ruhlar Dükkânı, Uyuyan Güzeller, Yabancı en sevilen romanları arasındadır. Seksenin üzerinde eseri yayımlanan yazar, 2014 Ulusal Sanat Madalyası ve 2018 PEN Amerikan Edebiyatı’na Hizmet ödüllerini almıştır. Stephen King, Maine ve Florida'da kendisi gibi yazar olan karısı Tabitha King’le birlikte yaşamaktadır. BILLY SUMMERS Stephen King Altın Kitaplar, 2022 Çeviri: Gökçe Yavaş Tür: Roman (Polisiye/Gerilim) 528 s.
- Paylaşmak için bilmek, bilmek içinse önce fark etmek gerekir
İçindeki yirmi dört yazının kaleme alınış tarihleri dikkate alındığında, Otlar Çağırıyor’un, İlhan Durusel’in yazı dünyasında yaklaşık on beş seneye denk düştüğünü söylemek mümkün. Bu da, okurun, Durusel’in deneme yazarlığının nasıl ve ne yönde yol aldığını gözlemleyebilmesine imkân sağlıyor kuşkusuz. “Otlar çağırıyor bizi. Şatolar kovuyor. Kuraklık geliyor. Bir rüzgâr gelip önümüzde duruyor. Bir duruşu var, dil anlatamaz. Burayı rüzgâr durduran mağara yapıyor. Duruyor da duruyor.” Otlar Çağırıyor bir denemeler toplamı; fakat söz konusu İlhan Durusel olduğunda, hiçbir metni türsel kalıpların içine hapsetmemek gerekiyor. “Amacından uzaklaştığı çok yer oldu yazının, görkemin yarattığı coşku dilimi dolaştırır benim,” diyor ya kendisi, tam da öyle. Söylenebilir ki bu kitap, nitelikli bir yazarın olduğu kadar, nitelikli bir okurun elinden çıkmış yazılardan oluşuyor; İlhan Durusel’den ziyade okur İlhan’ın. Gezen, gören, merak eden, araştıran ve paylaşan İlhan’ın. En çok da “fark eden” İlhan’ın. Paylaşmak için bilmek, bilmek içinse önce fark etmek gerekir çünkü. İlhan Durusel 1965’te Ayvalık’ta doğdu. Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü bitirdi. Edebiyat öğretmenliği yaptı (1988-94). 1994’ten beri eşi Francesca ile birlikte Pennsylvania’da yaşıyor. Lehigh Üniversitesi Kütüphanesi’nde arşiv ve nadir kitaplar bölümünde çalışıyor. Öykü, şiir ve yazılarından bazıları “Sombahar”, “Cumhuriyet Kitap”, “kitap-lık”, “Mesele”, “Sarnıç”, “Notos”, “Öykülem”, “Granada”, “14 Şubat Dünyanın Öyküsü”, “Askıda Öykü ve Japonya” dergilerinde, bir öyküsü Kanada’da çıkan edebiyat dergisi “Descant”ın Türkiye seçkisinde yayımlandı. Şiir: “Kısa Kısa Kıssalar” (2015), “Dil Tutulması” (2019), “Bizans’ın İncesazı” (2021). Öykü-Anlatı: “Alınyazım Kılavuzu” (1998), “Karakalem Requiem” (2003), “Süslü Nesir – Selçuklular İçin Güzel Sözler” (2007), “Gül Öksüren Melek” (2012), “Yavaş Ateş” (2016), “Defterdar – Evlat Katli İçin El Kitabı” (2018). Deneme: “Blöf Kitap” (Tansu M. Gülaydın ile, 1998), “Otlar Çağırıyor” (2014). OTLAR ÇAĞIRIYOR İlhan Durusel İthaki Yayınları, 2022 160 s.
- Sicim teorisinin gizemi çözülüyor
Dünyanın önde gelen sicim kuramcılarından Brian Greene, ustalıkla ve anlaşılır bir dille kaleme aldığı Evrenin Zarafeti'nde 20. yüzyıl fiziğinin "her şeyin kuramı" arayışının ardındaki bilimsel hikâyeyi ve insani çabayı anlatıyor, kuantum mekaniğinden genel göreliliğe kadar pek çok kavram üzerinden sicim kuramını çevreleyen gizem perdesini aralıyor. Bugün dünyanın her yerinde matematikçiler ve fizikçiler en iddialı fizik kuramlarından biri olan süpersicim kuramı üzerine hararetle çalışıyor. Sicim kuramı Einstein'ın 30 yıl boyunca üzerinde çalıştığı birleşik alan kuramına giden yolda önemli bir adım. Ve sonunda, genel görelilik ve kuantum mekaniği arasındaki gerilim çözülmek üzere: Sicim kuramı, atomaltı parçacıkların çılgınca dansından göksel galaksilerin görkemli girdabına kadar evrendeki tüm harika olayların, tek bir büyük fiziksel ilkenin yansımaları olduğunu ilan ediyor. Greene'in uzman bilimsel kavrayışı ile edebî yaratıcılığının benzersiz bir karışımı olan Evrenin Zarafeti, bizi muhteşem evrenimizin nasıl çalıştığını anlamaya daha da yaklaştıran heyecan verici bir okuma şöleni. Brian Greene, 1963'te New York'ta doğdu. Fizik alanındaki lisans eğitimini Harvard Üniversitesi'nde, doktora eğitimini ise Oxford Üniversitesi'nde aldı. 1996'dan beri Columbia Üniversitesi'nde profesör olan Greene, sicim kuramının günümüzdeki en önemli savunucularındandır. Yazarın diğer kitapları arasında Until the End of Time (Zamanın Sonuna Kadar), Evrenin Dokusu ve Saklı Gerçeklik yer alıyor. EVRENİN ZARAFETİ Brian Greene Tellekt Yayınları, 2022 Çeviri: Ebru Kılıç Tür: Fizik 504 s.
- "Hepberaber" inanırsak başka bir dünya mümkün üzerine...
Deniz Zeka ve Meltem Sezen Kılıç, Ece Temelkuran ile Hepberaber adlı kitabının odağında, hayat, gençler, inanç hakkında söyleşti: "Bir mozaiğin parçası olmak için bir renk, kendinden ne kadar vazgeçmeli? 'Hepberaber' olmak istiyoruz, ama kendimizden vazgeçmek istemiyoruz." Deniz Zeka ve Meltem Sezen Kılıç Ece Hanım merhaba kitabı okurken baştan sona İnanmak sözcüğü eşlik etti bize. İnanmak sözcüğünün Batı dillerindeki anlamlarına baktık, Latince kökenli “Credere” sözcüğünden türemiş “kalbini koymak” anlamındaymış. Gerçekten insan olarak inanmaya ihtiyacımız var, bunun yanında inanılmak da istiyoruz. İnsan olarak bunu da hak ettiğimizi düşünüyoruz. Fransız sokak sanatçısı JR “bir insanın 26cm.'den gözlerine bakarak onun fotoğrafını çekerseniz, o insana bir daha kötülük yapamazsınız, çünkü artık birbirinize inanırsınız” diyor. Bu konuda neler söylersiniz? Evet, kreate, kreado Fransızca kruva, kalp, inanmak; bunlar bağlantılı şeyler, biz bilimsel olarak beynimizle düşündüğümüzü, hissettiğimizi biliyor olmamıza rağmen kalbe çok önem atfediyoruz. Empati de buradan geliyor, ben her ne kadar empati sözcüğünün, çok çürümüş bir sözcük olduğunu düşünsem de, bakmaktan ve anlamaktan geliyor empati. Biliyoruz ki, bildiğimiz, anladığımız şeyi severiz. İkinci Dünya Savaşı ile ilgili bir belgeselde izlemiştim, öldürülecek insanların sırtları dönüktü, çünkü öldüreceğin kişinin yüzünü görürsen öldüremezsin. Öldürebilmek için görmemek gerekiyor. Aslında bakmak, görmek, biz istemeden bizi birbirimize bağlayan bir şey ve bakmakla görmek refleks olarak sevgiyi, anlayışı, şefkati ve insani başka duyguları da yaratıyor. Bu yüzden körleştirmeyi seçiyorlar. Bu çok şiirsel bir şey, insana dair çok şiirsel bir şey söylüyor bence. Bir kere görürsen kötülük edemezsin, sizin söylediğiniz gibi. Ece Hanım Hepberaber’de de altını çiziyorsunuz. Kimse birbirine benzemeye çalışmadan, kendi değerlerimizi kaybetmeden ortak bir sinerji yaratarak aynı yerde durmayı başarabilecek miyiz? Nasıl "hepberaber" olabileceğiz? Hımm, imkansız bir soruyla karşı karşıyayız. Sizin sorduğunuz soruyu şöyle algılıyorum ben: Bir bütünün parçası olmak için, birey kendinden ne kadar vazgeçmeli? Ya da bir mozaiğin parçası olmak için bir renk, kendinden ne kadar vazgeçmeli? Bence yeni kuşağın dünyaya sorduğu soru da bu zaten. Ben bunu Seattle ayaklanmasıyla başlatıyorum, Tahrir, Gezi, Yunanistan, İspanya’daki gösterilerin hepsi bütünün parçası gibi geliyor bana. "Hepberaber" olmak istiyoruz, ama kendimizden vazgeçmek istemiyoruz. Şimdi insanlık bir sürü şey öğrendi, son yüzyıl boyunca. Özellikle 1. Dünya Savaşı’ndan sonra, Sovyetler'in kurulmasıyla, arkasından İspanya iç savaşıyla, vs vs. Tarih son yüzyılda bize birçok şey öğretti. Bunlardan biri de, totaliter rejimler hangi tarafta olursa olsun siyasal spektrum bireyi ortadan kaldırıyor ve bireye büyük haksızlık ediyor. Dolayısıyla inandığımız davalar son yüzyıl boyunca, totaliterizmin etkisiyle bizi hayal kırıklığına uğrattı. Bu yüzden kimileri şuna inanıyor, ideolojiler öldü, ideolojilerin dışında, politikanın ötesinde postpolitik dünyada yaşıyoruz. Ben buna inanmıyorum, ama bu anlayışın geldiği yeri de görüyorum. Yeni kuşak, ilerici hareketler; hem politik olarak hem ahlaki olarak böyle bir şeyin imkanını arıyorlar ve her seferinde de yarattıkları hareketle protestonun içinde böyle bir hayatın numunesini oluşturmaya çalışıyorlar. O yüzden Gezi’de çok mutluydu insanlar. O kadar şiddet olayı olmasına rağmen bir varoluşsal neşe yaşıyorlardı, çünkü kendileri olarak oradaydılar, hiç değişmeleri gerekmeden yine de insanlarla birlikte olabiliyorlardı. Aynı neşe, aynı varoluşsal neşe, Tahrir’de de vardı, Occupy Wall Street hareketlerinde ya da Honkong’daki hareketler de vardı. Şimdi bu varoluşsal neşenin sebebi, bir süreliğine, hakikaten o "hepberaberlik" duygusunu, kendini azaltmak zorunda kalmadan, kendi renginden vazgeçmek zorunda kalmadan, başkalarıyla yaşamış olmak. Bizim meselemiz insanlık olarak bugün, bunun sürdürülebilir bir durum mu, yoksa bu karnavalesk halin, sadece toplumların bazı zamanlarda kendi kendilerini o güzel aynada görüp aşık olduğu geçici olaylar mıdır; yoksa biz bunu sürekli hale getirebilir miyiz? Sorusuna yanıt bulmak. Bu, bizim insanlık olarak yakında şunu sormamıza neden olacak: İktidar olmadan güç olabilir mi? "Hepberaber"’de anlatmaya çalıştığım enkaz yerine mercan kayalıklarını seç bölümünde, anlatmaya çalıştığım buydu. “İktidar olmadan güç olabilir mi?” sorusunu cevaplayabilmek için, biraz geriye, insanı nasıl tarif ettiğimize dönmemiz gerekiyor. Bilinmektedir ki, şimdiye kadar insanlar her zaman bir yönetici tarafından yönetildiler diye bilinirdi. Oysa birçok yeni araştırmalar insanların her zaman bir iktidar tarafından yönetilmediğini de söylemeye başladı. İnsanların, aç gözlü, kendi kendini yönetemeyen, rekabetçi birer varlık olduğuna dair kabulümüzün nedeni, insanlık tarihinin bize başka türlü anlatılmış olması ve bunun genel kabul görmüş olmasıdır. Ben bunu ahlaki ve politik bir seçim yaparak değiştirmeye çalışıyorum Hepberaber’de. Tarihsel olarak da bunun gerçek olduğu, insanın böyle bir varlık olmadığını anlatan kitaplar da var. Şimdi, sorduğunuz soruya dönersem, insanlar "hepberaber" kendi renginden vazgeçmeden birarada olabilirler mi? Kendi kendilerini yönetebilirler mi bir lider olmadan, dolayısıyla iktidar olmadan güç olabilir mi? Evet, olabilir. Kesinlikle mümkün çünkü daha önce oldu. Yeni kuşak bunu özellikle arıyor ve aramaya da devam edecek. O kollektif arayışı cevabı veriyor bize. Ece Hanım, tüm bu insani değerler bizi "hepberaber" olmaya götürecek diye sevinirken artırılmış gerçeklik denilen bu yeni teknolojik gelişmeler korkutucu geliyor. Yaşadığımız çağın ruhunu hissetmek ya da onunla senkronize gitmek denildiğinde neler yaşayacağımızı dönemiyoruz? Metaverse denilen bu yeni evrende kim yönetecek bizi sorusu insanların kafasını kurcalıyor. Neden bir yönetici olsun. Neden parayı elinde tutan bir merkez bankası olsun? Neden bizim adımıza kararlar veren birisi olsun? Gerçeğin çok fazla parçalanmış olması insan olarak bizi kendimizden uzaklaştıracak mı acaba? Kısa cevabımı vereyim; Hayır. Sonra da uzun cevabımı vereyim. Araçlar bizim düşünme biçimlerimizi değiştirir ve her bir iletişim aracı icat edildiğinde, bizim insanlıkla ilgili algımız, kendimizle ilgili algımız, öğrenmekle ve bilgiyi yaymakla ilgili yöntemlerimiz, dolayısıyla bunların içeriği de değişir. Biz şimdi çok yeni bir icatla karşı karşıyayız. Bizler santrale şehirlerarası telefon görüşmesi yazdırılan dönemi biliyoruz. Telgraf bizim hayatımızda var olan bir şeydi mesela. Şimdi telgraf bir vintage hoşluk olarak kaldı. Yeni dönemin gelişmeleri olan; sanal gerçeklik, metaverse, digital medya... vs. Biz bunları yeni keşfediyoruz ama dönemin gerçekliği bunlar. Şimdi için mektuplar letters from know böyle bir girişim, çünkü bu digital dünyada bütün insan ilişkilerinin biçimi değişti. “Digital bir evrende insani ilişki mümkün olabilir mi?” diye başlattığım bir şey mesela. Twitter, instagram facebook... Biz bunları kamusal birer alan gibi düşünüyoruz ve öyle davranıyoruz, ama değiller, bunlar birer şirketler ve biz birilerinin bahçesinde bu iletişimleri yapıyoruz. Her değişen araca o kadar kolay uyum sağlanmaz, “Hoop hadi Metaverse geldi, hadi bütün ayarlarımızı değiştirelim.” bu o kadar kolay bir şey değil. Bunlar daha çok yeni neslin araçları, gençlerin bu araçları kullanmak ve insanileştirmek konusunda başarılı olacağını düşünüyorum. Neden? onlar dokununca değişen ekranlara doğdular. Oysa bunlar bizim için çok yeni araçlar. Onlar bu araçlara doğdukları için onlarla düşünmeyi öğrenecekler. Bizim neslimiz sadece keşfediyor. Biz bunlarla düşünmeyi öğrenmedik, bakalım neler olacak. Edebiyatı değiştirir mi bu değişimler? Değiştirir tabi ki, değiştirmeli de zaten. 360 derece gösteren kameralar var, kimse bu kameralar için senaryo yazamıyor, çünkü öyle bir senaryonun nasıl yazılacağını bilemiyoruz, bilmiyoruz, çünkü biz lineer düşünüyoruz. Ben böyle bir senaryo nasıl yazılır diye düşünüyorum. Bu güzel bir şey. Yani düşüncenin ihtimallerini, olasılıklarını, sınırlarını genişleten bir şey. Niye hep aynı şeyleri yapalım insanlık olarak. Zaten en güzelleri yapıldı. Şimdi yeni şeyler yapalım. Ece Hanım, sizinle daha önce Bu da Geçer kitabınız hakkında da söyleşi yapmıştık. O kitap “Ne Yapmalı” yı tespit ederken; Hepberaber'de ‘Nasıl yapmalı’ yı tartışıyor diyebilir miyiz? İkisi birbirinin devamı mı acaba? Yazarken böyle mi planlanmıştı, yoksa sonradan mı oraya evrildi? Planlama demeyelim ama, şöyle bir şey var ki, ben düşünce serüvenini okurlarla paylaşan bir yazarım. Dolayısıyla evet, Bu da Geçer ne yapmalı, ama ondan sonra düşündüm ki, her şey çok akla aykırıyken, her şey insana karşıyken, insanlar niçin bunu değiştirmek için yeterince tepki vermiyorlar, bir araya gelmiyorlar, soru/sorun bu. Soru bu olunca şunu biliyoruz ki, bugün sokağa çıksak “Türkiye’de yaşadıklarınızdan, hayatınızdan memnun musunuz?” desek muhtemelen %80’i “Hayır memnun değilim” der. Peki bu %80 ne yapıyor? Şimdi bu aynı şeyin çapını değiştirip dünyaya da sorabiliriz. Neden harekete geçmiyor bu insanlar? Cevap şu olabilir; yeterince bilmiyorlar ne olup bittiğini ya da neden olup bittiğini. Tamam, diyelim ki bunu da anlattık. Yine harekete geçmediler. Oradaki problem ne? Ben oradaki problemin, insana inanç olduğunu düşünüyorum. Politik baskıyla bu inanç kaybettiriliyor. İnançsızlığın, zamanın ruhu ile yerleştirildiğini iddia ediyorum. Ama bunu böyle bırakmamak gerektiğini biliyorum. Eğer insana inanmak gibi ahlaki bir seçim yaparsak, o zaman politik eylemin önündeki engelin kalkabileceğini savunuyorum, bunu da yazıyorum. Evet doğru, ne yapmalı önce, sonra nasıl yapmalı. Ece Hanım bu söyleşi için gençlere “umut ve inanç” için ne düşünüyorsunuz? diye sorduk ‘umut’un daha ilahi, bilinmeyenden ya da kendinden daha güçlü bir enerjiden bir şey beklemek olduğunu, inancın kaynağının ise kişinin kendi olduğunu düşünüyor çoğu kişi inanç ayakları yere basan bir anlam içeriyor sanırım. Ne güzel gençlerle berabersiniz, harika bir şey. Keşke ben de orada olsam. Dünyayla henüz pazarlığa oturmamış, oturmak zorunda kalmamış genç insanlar her zaman doğruyu söylerler. Evet umudun böyle bir tarafı var, bu zor zamanlar için fazla kırılgan bir sözcük; ama daha önemlisi benim için, garip bir ataleti meşrulaştırıyor sanki, çünkü soru şu: “Bugün size umut var desem, ne yapacaksınız, yarın bugünden farklı olarak?” Ya da “Umut yok” dedim, yarın sizin hayatınızda ne değişecek bu sebeple? Dolasıyla geçersiz bir soru, gerçeğimizde bir etki yaratmıyor çünkü. Yaşadığımız gerçeklikte bir sonuç yaratmayan bir soruyu, niye sorup duruyoruz ki? Ece Hanım, söz verebilme cesareti, insanın kendine inanmasıyla ilgili sanırım. Kendine inanırsan ve karşı tarafa saygı duyarsan birisine söz verebilirsin. Verdiğin sözü tutmak için mücadele edersin. Bu konuda ne dersiniz? Şimdi için Mektupların üyesi olan bir yazar var. Şöyle bir şey yazmış, çok hoşuma gitti, “İnsanlığın ona inanmam için bir gösteri yapmasını, bir hoşluk yapmasını beklemek çok saçma.” Hakikaten orası doğru, bu kendimizden başlayan bir şey, kendimize ne kadar inandığımızla ilgili bir şey. Oradan başlaması da güzel, çünkü en başta konuştuğumuz, "hepberaber" olurken birey olarak ne kadar var olacağı konusuyla da bağlantılı, çünkü biz, kendimize inanabilirsek ki, bu hiç kolay değil, çünkü ben ne zaman inanç desem mutlaka birilerinden şunu duyuyorum; “Ama inanç kör bir şey.” Bilginin zıttı bir şey; neden bunu yapalım ki, gibi ama tam da benim bu sözcüğü seçme nedenim bu. Burada biraz seçilmiş bir körlüğü tercih etmenin iyi sonuçlar vereceğini düşünüyorum. Yani insanlığa, yine de her şeye rağmen inanmanın sonucunun bizim için hayırlı olduğunu düşünüyorum, çünkü inancın dinamiği zaten öyle bir şeydir. İnancın nesnesine bir faydası yoktur, inanç öznesini iyileştirir. O sebeple evet, kolay değil doğrusu bu çok zor ve biraz kafa karıştırıcı olabilir. Biraz yorucu olabilir, çünkü umut gibi oturup bekleyeceğiniz bir şey değil. Kendinizden başlayacağınız bir şey. Yaşam kesintiye uğramıyor, döngüsel bir oluş. Tarihi sürece baktığımızda her şey soğan kabuğu gibi, birbirinin içine geçmiş ve birbiriyle bağlantılıdır, hep üstüne bir şeyler koyarak devam ediyor. Newton fiziği olmasaydı, kuantum fiziğine gidilemeyecekti belki. Evet insana dair çok olumsuz şeyler var, ama insana dair inancı tazelemek, inancı ayağa kaldırmak için de çok neden var. Biraz geçmişe dönüp insanların inançla yapabildiği şeyleri görmek rahatlatıyor insanı. Vietnam Savaşı, Kurtuluş Savaşı... birçok neden var inanmak için. Lineer olarak düşünmüyorum zamanı ve insanlık tarihini. Zaten zaman lineer bir şey değil. Kolayımıza geliyor. Hayat, devam etmekle ilgili her zaman böyle. Vahşet dolu olabiliyor bazen, ama insanlar güzellik ve anlam yaratarak devam edebiliyorlar ancak. Bu anlam; şiir de olabilir, bir matematik formülü de, bir insana çiçek vermek de, ansızın, sebepsizce bir insana gülümsemek de olabilir. Veya politik eylem olabilir. Anlam yaratan her şey güzelliktir. Güzellik yaratan her şeyin anlam yarattığını sık sık düşünürüm. Evet insanlık tarihi, bu kadar büyük bir şeyi elinin tersiyle itemez. ‘İnsana inanmıyorum’ demek, kibir bence, hem de affedilemez bir kibir. İnsan kendi kendine şöyle düşünmeli, biz hepimiz bir göz kırpmasıyız evrende. İşte sayısız göz kırpmalarından oluşan bir zamandan bahsediyoruz. O kibri gözden geçirmek lazım bence. Gençlere, sizlerin düşüncelerinizi, politikalarınızı, ahlaki değerlerinizi eserler aracılığıyla ulaştırdığımızda, onlarla köprüyü kurabildiğimiz zaman çok keyif alıyoruz. İyi ki varsınız. Türkiye çok acımasız bir ülke, biz çok acımasız bir tarihin çocuklarıyız. Belli aralıklarla bu ülkede; insani değerlere inanmış ve daha iyi bir dünyanın olabileceğini düşünen bir grup insan hep tarihin dışına itilmiş. Ya öldürülmüşler, ya gitmişler, ya kendi içlerine kapanmak zorunda kalmışlar, gençlere kendileri olma cesaretini vermeliyiz. Ece Hanım; eskiden ortak bir hikayemiz vardı, o hikayeler bizi birleştirirdi, henüz çok parçalanmamış, küçük gruplara ayrılmamıştık. Günümüz gençleri çok küçük gruplar halinde, kendi izole yaşamları içinde yaşıyorlar. Ortak bir hikayeleri olmazsa bu "hepberaberi" sağlayabilirler mi? Güzel soru. Bir kere şunu söyleyeyim, ben 48 yaşındayım. Dolayısıyla gençlerle ilgili ahkam kesecek durumda değilim. Belki de var ortak hikayeleri, biz bilmiyoruz. Çünkü ben onların yaşındayken 48 yaşındaki insanın hikayesini bilmiyordum ve onlar da bizimle ilgilenmiyorlardı. Nitekim biz de onlarla ilgilenmiyoruz ve ortak olamayız onların hikayesine. Olmayalım da zaten. Yakalarından düşelim çocukların. Ama şöyle bir şey var. Bu ortak hikayelerin ortak hikayeler olduğunu, bunların kaderlerini belirlediğini insanlar sonra fark ediyorlar. 30l’u - 40’lı yaşlarda, dönüp geriye bakacaklar, “Bizim ortak hikayemiz varmış, şuymuş” diye. Evet haklısınız çok daha bölümlü, söylem baloncukları içinde yaşayan gruplara döndü insanlık. Bu gençlerle ilgili mesele değil, “Bir Ülke Nasıl Kaybedilir” kitabımda anlatmaya çalıştım, bu gerçekliğin parçalanması sadece teknik bir sorun değil. Gerçekliğin parçalanması politik ve ahlaki bir sorun. Hikayelerin neden bölündüğünü, neden bizim başka başka gerçekliklere inanmaya başladığımızı, bu siyasal ve tarihi süreci bilmek gerekli. 1970’lerin sonundan başlayan ve bugüne gelen bu süreci bilmek zorundayız. Hepimiz tarihin bir ürünüyüz, seçimlerimiz çoğunlukla o tarihin bir sonucu. Bize dayatılan gerçekler arasında belki de kendimiz seçtiğimizi sanıyoruz ama bizim için tasarlanmış seçimler yapıyoruz. Ne dersiniz? Öyle zannetmek hoşumuza gidiyor. Fikrimizi söylemenin ahlaki bir sorun olduğunu söylüyorsunuz. Yani fikrimizin arkasında durabilmek, inançlı olmak demektir. Bunu nasıl öğretmek gerekiyor? İnandığımız şeyin arkasında durabilmek, böyle kaotik bir dünyada, her şeyle bağları koparmak mı gerekiyor? Özgürleşmek için ne yapmak gerekiyor, nasıl yapmak gerekiyor? Öğretmen olmak ne kadar zor bir şey. Ben kimseye bir şey öğretmedim şimdiye kadar. Dolayısıyla bunu bilemem, ama insanı ayakta tutan şeyin ne olduğunu bilebilirim. O da arkadaşlık. İnsan ilişkilerinin en soylusu, çünkü eşit bir ilişki, çünkü sen seçiyorsun. Çünkü kendin gibisin, çünkü bir söz veriyorsun, çünkü kendine inanman gerekiyor, çünkü ona inanman gerekiyor. Arkadaşlık, insan ilişkilerinin en soylusu. Dolayısıyla bir arkadaş koduyla, bir arkadaşlık yasasıyla davranmak gerekiyor galiba. Bu şu demek değil, hepimiz denk olalım, yüz göz olalım hepimiz eşitiz. Eşitlik denklik zannedilir çoğu zaman. Arkadaşlık, son derece saygı üzerine kurulu bir ilişki, arkadaşlıktan başka hiçbir tedavisi olmadığını biliyorum bu gibi derin dertlerin. Evet arkadaşlık, başka bir şey değil bunların çözümü. Arkadaşlık, Aristo’dan başlayarak felsefe tarihinde çok tartışılmış bir kavramdır. İnsanı ne yaşatır, arkadaşlık yaşatır. Arkadaşlar değil ama arkadaşlık. O ihtimal. O duygu. O davranış biçimi. O ilişki biçimi yaşatır bence. Ece Hanım hızla ilgili bir şey sormak istiyoruz. Hızlanmak bizim gerçekle bağımızı koparıyor. Yani o kadar hızlıyız ki; o, özde var olandan kopuyoruz. Sizin yaşamınız nasıl? Hızlı mı yaşam? Çok parçalanıyor musunuz? Ben evin içinde koşturuyorum bazen. Bugünlerde kendi kendime “yavaşla yavaşla” demeye çalışıyorum. Her şey, her bir uğraş, her iş, kaplaması gerektiği kadar yer kaplasın. Daha az değil. Bunu yapmaya çalışıyorum. Çok hızlıyım maalesef, çok zararlı bir şey. Bir antropolog Afrikaya gidiyor ve çocuklara “Size meyve sepeti koydum yarışacaksınız, birinci olan o meyve sepetini alacak. Ben size işaret verdiğimde koşmaya başlayacaksınız.” İşareti verdiği anda hepsi elele tutuşuyor ve birlikte koşmaya başlıyorlar. “Neden böyle yaptınız ama yarışmadınız” dediğinde. “Eğer yarışsaydık o ödülü birimiz kazanacaktık ve bunun hiç değeri kalmayacaktı” diyorlar. Oturup hepsi o meyve sepetini birlikte yiyorlar. Herhalde hepbirlikte ubuntu yapmamız lazım. Kesinlikle bizlik duygusunu yeniden hatırlamamız gerekiyor. Merkezde olmaktan biraz vazgeçmemiz gerekiyor. Evet hep birlikte merkezde olabiliriz belki de merkez yoktur zaten. Bize anlatılan insanla çok alakalı bu. Latin Amerika, Afrika, Asya’da başka bir insanla karşılaşıyoruz ve görüyoruz ki, başka bir hayat mümkün. Gitmek, bir yerden birinden gidebilmek. Bu sözcük için neler söylersiniz? Gitmek hiç de öyle neşeli, huzurlu, olduğunuz bir şey değil. Gidilecekse de bu bilinerek gidilmeli. Onurla sınandığınız bir süreç ülkeyi terk etmek, evi terk etmek. Ama insanlık tarihine bakınca gördüğümüz şudur: Evet, en iyi hikayeler yolculukla başlar. Homer’den beri bu böyledir. Herkes kendi Odisis’ini yaşayabilir. Kendi yolculuğuna çıkabilir. 21.yy'ın en önemli becerisi ne olacak sizce? Ne olmalı? Hımm çok güzel soru. Bunu düşünmedim daha evvel, ama düşünebiliriz beraber. Sanıyorum gezegeni ve insanlığı sürdürmeye yarayacak bir yaşam biçimini gerçekleştirmek en önemli beceri olacak. 20.yy kavramlarına da yeniden anlamlandırmak gerekli sanırım. Evet, doğru. Kapitalist düşüncede, yani bizim yaşadığımız sistemde ‘anlamaya’ gerek yokmuş gibi davranıyoruz. İnsan denilen şey anlam olmadan yaşayamaz. Sanıyorum bunu kabul etmek de çok önemli bir dönüşüm yaratır. Dolayısıyla o da en önemli şeylerden bir tanesi olabilir, doğru söylediniz. Neden Küba’da kanser aşısını bulan doktor çok az maaş aldığı halde ülkesinde kalıyor ve orada üretmeye devam ediyor? Saygınlık değerini mi yitirdik kapitalist düzende? Mutlu olmak diye bir şey var, bana sorarsanız kapitalizm mutsuzlukla çalışan bir sistem. Yani benzini mutsuzluk olan bir makina. “Mutlu olamazsın” diyor “sen 300 dolar alıp mutlu olamazsın, olmamalısın” çünkü “Biz bunu yasakladık.” Bu önemli ahlaki bir mesele. “Ben mutluyuma” izin vermeyen bir sistemdir kapitalizm. Ben mutluyum, bu eski kazakla mutluyuma izin vermez. Adidas giymeden de mutluyuma izin vermez. Saygınlık da o mutluluğun gerekçesi olabilir. Temelde yaşanan duygu durumu, mutluluk. Çok paramız olduğunda mutlu olacak mıyız?” çünkü kapitalizmin vaad ettiği şey “yeterince paranız olduğunda çok mutlu olacaksınız.” Ama “Yeterince ne?” yeterince diye bir şey yok. Mutluyum argümanı, benim için kapitalizmi ortadan kaldıran argüman. Ece Hanım çok teşekkür ediyoruz. Ben de çok teşekkür ederim. HEPBERABER Ece Temelkuran Everest Yayınları, 2021 184 s.
- Anlatılmış hikâyelerin sembollerle işlenmiş bir biçimi.
Kübra Ganbari ilk eseri Blake ve Mâkus Talihi’ndeki metinlerinde ünlü hikâye ustalarının öykülerinden damıtılmış anlatım tekniğiyle biz okurlara başlangıçların izini sürdürüyor. Birçok sanat dalının niş öğretilerini Türkçenin darb-ı mesel olmuş kelimeleriyle natürmort bir üslup içerisinde işliyor. Öykü anlatılabilenlerdir. “Mendilini çıkarıp yüzünü temizlemeye çalıştıysa da bir iki hamlede çamur topuna dönen mendili küfrederek yere attı. Gereksiz bir intikam seremonisi yüzünden çamurda yuvarlanan domuzlara dönmüştü. Ardiyenin solundan uzanıp ilerdeki tepelerin arasında kaybolan ırmakta yüzen bir ceset de olabilirdi şu an. Kendisini sakinleştirerek ellerini ceketinin içine silip, pirinç bir abajur gibi tatlı tatlı parıldayan tepeye baktı.” BLAKE VE MAKUS TALİHİ Kübra Ganbari Epona Kitap, 2022 72 s.
- Öykü: Bu kez Kafka’nın dönüşümü değil
"Sema tahrik olduğunda, gözleri olduğundan daha çekik gözükür. Dudakları, her ayrıntıyı tatmak için birbirinden ayrılır." Furkan Kemer "Bu görüş, Madam de Rénal’in gücüne gitti. Julien gelinceye kadar, kocasının nasıl bir adam olduğunu fark etmemişti." Stendhal, Kırmızı ve Siyah Değişen bir şey yoktu. Sema hâlâ çok güzeldi. Tutkum ve sevgim aynıydı. Sabah uyandığımda, onu ağzı hafif açık, saçları dağınık hâlde gördüğümde içten içe duyduğum gurur da aynıydı. Böyle bir kadının yanımda olması, bana büyük bir gurur veriyordu. Yanaklarının dudaklarıyla birleştiği yeri öptüm. Dudakları kızıl ve pembeden mürekkep; yanakları yüzünün kenarlarında, yaratıcı bir sevinç gibi duruyor. Değişen bir şey yok. Evet. Kendimi bir şeylere inandırma seansları düzenlemekle meşgul zihnim. İşleri yetiştiremiyorum. Ofiste bir yabancıyım. Bir şeyler oluyor, bir şekilde ofise gitme zorunluluğum var. Ama yaşadığım bu içsel meşguliyet, her şeyi şeffaf, anlamsız ve çekilmez kılıyor. Bugün erken uyandım. Haftanın son iş günü. Patrona Whatsapp üzerinden kallavi bir yalan uydurmam gerektiğini hissettim. Bir kahve içerek daha iyi yalan söyleyebilirdim. Kahvenin demlenmesini beklerken, vücudumu saran kolları hissediyorum. “Günaydın, güzel çocuk!” Güzel çocuk. Evet. Sema bunu sık sık söyler. Duyduğumda iyi hissederim. Çıkmayan sakalıma tatlı bir sitem mi? İnce ve küçük burnuma bir nazire mi? Yine aklıma geldi. Bana hiç yakışıklı demedi. Şirin, tatlı, güzel, hoş, kibar… “Günaydın, sevgilim,” diyerek yanıtladım. Sesim, biraz önce uyandığım için titriyordu, neredeyse heceleyerek konuşuyordum. Instagram’dan tanıştığım Murat, sabah uyandığımda ona ses göndermemi isterdi: “Uyandığında, sesin çok tatlı oluyor. Bana sık sık ses kaydı yolla.” Murat da bana güzelsin derdi. Midemin biraz üzerinde, anlam vermekte zorlandığım bir uyuşukluk hissederdim. Kahveden büyük bir yudum alıyorum. Parmaklarım, telefon ekranında telaşla dolanıyor. Sema’nın annesi duş kabinini silerken düşmüş. Kabin üzerine düşmüş ve cam patlamış. Kesikler ve derin yaralar var. Bugün ofise gelemeyeceğimi üzülerek belirtiyorum. Bence gayet inandırıcı. Pazartesiye kadar işe gitmeyecek olmanın heyecanıyla canlanıyorum. Sema’yı kucaklayıp tezgâhın üzerine kaldırıyorum. Dudaklarının ıslaklığı başımı döndürüyor. Onu kucaklayıp yatak odasına götürüyorum. Dakikalar önce burada, hareketsiz yatıyorduk. Şimdi, yatak oraya buraya savruluyor; yorgan ve çarşaf ayaklarımızın altından kayıp gidiyor. Sema tahrik olduğunda, gözleri olduğundan daha çekik gözükür. Dudakları, her ayrıntıyı tatmak için birbirinden ayrılır. Pijamasını sıyırıyorum. O da benim tişörtümü çıkarıyor. Hep yaptığı gibi, dudaklarımı ısırıyor, kılsız, beyaz gövdemi sarıyor elleriyle. Sema’nın bana sarılması, sahiplenmesi çok tahrik ediyor beni. Pijamamı ve kırmızı transparan boxerımı çıkarıyor. Aralık dudakları, sertleşmemiş aletime yaklaştıkça panik oluyorum. Diliyle sarıyor, emiyor, yalıyor, ıslatıyor… Sertleşmiyor. Bana bakıyor. Sonra tekrar aşağıya iniyor bakışları. Büyükçe diliyle beni sertleştirmeye çalışıyor. Mahcubiyet duyuyorum. Yatırıyorum onu. Üzerine çıkıyorum. Kafamı bacaklarının arasına sabitliyorum. Titriyor, kıvranıyor, bacaklarıyla kafamı sıkıştırıyor. Sertleşmiyorum. Olmuyor. Murat’a ses göndermek istiyorum, sesim titriyor; onun en sevdiği tonda. Ama devam etmeliyim. Dilim, yerini parmaklarıma bırakıyor. Dairesel hareketlerle Sema’yı kıvrandırmaya devam ediyorum. Aklıma Murat geliyor. Geçen hafta, Murat’la film izlerken; beni okşuyor, bitimsiz iltifatlar ediyordu. Cümleleri, dokunuşları, hayran bakışları… Murat’ın yanında olmak istiyorum. Murat’ın yanındaymışım gibi yaparak, gözlerimi kapatıp odaklanmaya çalışıyorum. Sertleşmeye başladım. Sema’nın bu sertliği görmesi için doğruluyorum. Gözleri parlıyor. Gözleri kenarlara doğru genişliyor; dudaklarındaki aralık artıyor. Dolgun, ölçülü bacaklarının bittiği yerler ıslanmış. Neredeyse parlıyor. Bacaklarını sonuna kadar açıyor. Kalçalarından kavrıyorum, yaklaşıyorum. Sertleşmesinden öyle memnunum ki, görsün istiyorum. Sergiliyorum. Erkekliğimi ispat etmek zorunda hissediyorum. Bak! Görüyor musun? Tam istediğin gibi! İşe gitmeyecek olmanın yersiz mehabetiyle keyifleniyorum. Hızlanıyorum. Sema, tüm vücuduyla ritmime uyuyor. Nefeslerimiz, yatak odasının boşluğunda buluşuyorlar. “İşte bu, güzel çocuk!” Sema, acı ve zevk arasında dolanırken, ben de onun içinde dolanıyorum. Güzel çocuk. Bunu Murat’tan duymak isterdim şimdi. Altı yıldır evli olduğum kadının üzerinde, başka birini düşünüyorum. Bağırışları, hareketleri artıyor. Dudakları bir daha hiç kapanmayacak gibi. Ne zamandır bu kadar ateşli sevişmiyorduk. O da bu eksikliği hissediyor. “Bebeğimiz olsun,” diyor nefes nefese, “sakın çıkarma.” Uyanıyorum. Karanlığın yuttuğu görme yetim, beni geceye ikna ediyor. Yatağın yanında, yerde duran abajura eğiliyorum. Sema yanımda. Sağ omzunu görüyorum; ardından biraz aşağıya kayıyor bakışlarım. Onun köprücük kemiği, güzelliğin aktığı bir nehir yatağına benziyor. Sema’yı çok seviyorum. Ondan ayrılmam imkânsız; kendi varlığımdan feragat etmek istemiyorum. İçimdeki doğuştan gelen boşluğu dolduran bu kadını asla bırakmam. Sema’yı koklayarak öpüyorum. Salona geçiyorum. Pencerenin hemen yanındaki koltuğa siniyorum. Sigara yakıyorum. İlk duman, en net düşünce, keskin bir gece. Sema’ya ihanet etmemek için çırpınıyorken, Murat’a daha çok yaklaşıyorum. Murat’ı düşünüyorum… Onu arzuluyorum. Ruhumda, karanlıkta kalmış bir şeyler var. Eminim. Her zaman hissederdim bunu. Kendi içimde, kendime körleştiğim için hiçbir zaman ortaya çıkma fırsatı bulmayan bir şeydi bu. Murat’ın sıcaklığını duyuyorum. El bileklerim uyuşuyor. Gülümsüyorum. Sema’nın hiçbir şeyden haberi yok. Arzumun onu terk ettiğini bilmiyor. Üzülüyorum. İçimdeki bu ahlak dürtüsü, beni en derin ahlaksızlıklara sürüklüyor. Bilmesin. Bilmesine gerek yok. Ona olan sevgim, arzu doğurmuyor. Zihnim, Sema’yla geçirdiğim yıllar ve Murat’la geçirdiğim birkaç gece arasında gidip geliyor. Arzumun bu nankörlüğü beni korkutuyor. Penceredeki karanlık paramparça oluyor, ben aynı koltuktayım. Düşünüyorum. Sigara içiyorum. Sema beni uyandırıyor. Göz çukurlarımı ovuyorum. Murat’ın kedisi hastalanmış. Çok seviyor onu, biliyorsun. Veterinere götüreceğiz. Biraz geç geleceğim. “Sema’ya geç geleceğini yazdın mı?” diyor Murat. Dudaklarımla yanaklarımın birleştiği yeri öpüyor. Dilinin ucu, dudaklarının arasından dudaklarıma değiyor. Vücudumun her zerresi ayaklanıyor. “Yazdım,” diyorum. Biradan büyük bir yudum alıyorum. “On bir gibi giderim.” Murat gülümsüyor. Önümdeki mermer sehpayı kaldırıyor, şişen kol kasları, ortaya çıkan damarlar… Biram da sehpayla beraber uzaklaşıyor. Yaklaşıyor. O yaklaştıkça yüzüm alev alıyor. Tişörtümü çıkarıyor. Gövdemi kavrıyor, parmakları uzun ve güçlü. Beni her an kendine çekiyor. Başka hiçbir şey yapmadı. Başından beri, sadece dokundu. Kendimi onun güçlü bedenine teslim etmek istiyorum. Boynuna sarılıp çekiyorum onu. Sarıyorum. Kirli sakalı dudaklarımı dövüyor. Daha çok öpüyorum. Sakalsız, temiz yüzüme batıyor sakalı. Beni kaldırıp yatağına götürüyor. Üzerime çıkıyor. Bebeğimiz olsun, sakın çıkarma! Murat’tan uzaklaşmak üzereyim. Sema’ya bunu yapamam. Murat’ın ne denli sertleştiğini görüyorum. Damarlarla oluşan pürüzleri süzüyorum. Sema’yı anlıyorum. Murat’ı bu hâle getirdiğim için mutluyum. Sema’yı şimdi anlıyorum. Arkamı dönüyorum. Murat gövdemi iki taraftan kavrıyor. Bebeğimiz olsun, sakın çıkarma!
- Dag Solstad edebiyatının en sıra dışı parçalarından biri
Pek çok dile çevrilen ve prestijli Norveç Eleştirmenler Birliği Ödülü’nü kazanan On Birinci Roman On Sekizinci Kitap, Dag Solstad edebiyatının en sıra dışı parçalarından biri. Norveç’in küçük bir kentinde saygın bir bürokrat olarak görev yapan Bjørn Hansen elli yaşına geldiğinde korkunç bir gerçekle yüzleşir: Hayatındaki önemli kararları kendisi değil tesadüfler vermiştir. Yıllar önce âşık olduğu bir kadın uğruna ailesini terk edip bu taşra kentine yerleşirken de, burada yeni bir kariyere başlayıp boş zamanlarında tiyatroyla ilgilenen örnek vatandaş rolüne bürünürken de talihinin itaatkâr kölesi olmuştur yalnızca. Uzun yıllardır sürdürdüğü ilişkisi de sona erince Bjørn Hansen hayatını değiştirmek, dünyadan intikamını almak için yollar aramaya başlar ve sonunda “Büyük Ret” adını verdiği çılgınca bir planı uygulamaya koyar. Dag Solstad (1941) Edebiyat dünyasına 1965’te yayımladığı öykü kitabıyla girdi. O zamandan bu yana ülkesi Norveç’in ve Kuzey Avrupa’nın en önemli yazarlarından olan Solstad pek çok roman, öykü kitabı, oyun ve deneme kitabı yayımladı; ayrıca 1982-1998 yılları arasında Jon Michelet’le birlikte dünya futbol şampiyonaları üzerine beş kitap kaleme aldı. Solstad, ülkesinin en prestijli edebiyat ödüllerinden Norveçli Eleştirmenler Ödülü’nü üç kere kazanmanın yanı sıra, Kuzey Avrupa Edebiyat Ödülü’nün de sahibi olmuştur. ON BİRİNCİ ROMAN, ON SEKİZİNCİ KİTAP Dag Solstad Çeviri: Banu Gürsaler Syvertsen Editör: Darmin Hadzibegoviç 128 s.















