Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5406 sonuç bulundu
- Çeviribilimin yayın dünyası ve edebi metinler adına önemi
Aynur Kulak, Ülker İnce ile Wladyslaw Szpilman’ın Piyanist adlı kitabının çevirisi odağında söyleşti. “Szpilman'ın bu anıları niçin yazdığını, kitabı yayıma hazırlayan oğlu çok güzel açıklamış: 'Babam bana sorarsanız başkaları için yazmadı, daha çok kendisi için yazdı' diyor, savaş sırasında yaşadığı o korkunç şeylerin yüreğindeki ve beynindeki kalıntılarını temizlemek için. Ya da hayata devam edebilmek için bunlardan kurtulması gerekiyordu.” Ülker İnce ile Wladyslaw Szpilman’ın Piyanist kitabının çevirisi odağında yapmış olduğumuz söyleşi; Ülker İnci’nin akademik düzeyde bir hoca olarak çeviribilim alanına yaptığı katkıları, çevirdiği önemli eserleri de kapsadı elbet. Çeviribilim hiçbir şekilde yadsıyamayacağımız denli yayın dünyası adına olmazsa olmaz bir öneme sahipken ne derece doğru ve iyi yapılabiliyor, kıymeti biliniyor mu, yayıncı ve okurlar olarak hakkını verebilip, öneminin farkına varabiliyor muyuz? Tüm bu sorulara yanıtları en iyi alabileceğimiz kişi, hem akademik düzeyde çeviribilime katkısı hem de Truman Capote, Lawrence Durrell, Jered Diamond, Frances Stonror- Saunders, F.Scott Fitzgerald, Harper Lee, Joseph Frank, Oscar Wilde başta olmak üzere Türkçe’ye çevirdiği yazarların eserleriyle değerli katkılar sağlayan Ülker İnci olabilirdi elbet. Söyleşimiz için buyurun lütfen. İlk olarak çeviribilim nedir sorusundan yola çıkarak çevirinin bilimle birleştiğinde edebiyatı nasıl evrensel bir noktaya taşıdığını, alanını nasıl genişlettiğini ve neleri kavradığını konuşarak başlamak isterim söyleşimize. Çeviribilim çevirinin ne olduğunu, doğasını, neleri, yani hangi bilgi ve beceri alanlarını kapsadığını, çeviri gerçeklerini araştıran bir bilim. Çevirinin edebiyata nasıl bir yararını olduğunu biliyoruz, Sudanlı bir yazarı, Japon bir yazarı okuyabiliyorsak çeviri sayesinde okuyoruz. Çeviribilim de çevirmenlerin işlerini daha iyi yapabilmeleri için onlara gerekli çeviri bilinci kazandıran bir bilim. Çeviribilim alanında kuram ve uygulama dersleri vermiş, kavram üzerinde kitapları yayımlanmış, birçok çeviri kitabın altına imzanızı atmış bir akademisyen olarak çeviribilim kavramının yayın dünyamız adına iyi kavranabildiğini, ne anlama geldiğinin tam olarak öğrenilebildiğini söyleyebilir misiniz? Bu konuda aşama kaydedilebilindi mi? Çeviribilim çeviri bölümlerinde okunuyor ama yayıncıların, editörlerin çeviribilimle ilgilendiklerini sanmıyorum. Kendi kendilerine –doğru yanlış- kurallarla işlerini yürütüyorlar. Ünversitelerde çeviri bölümlerde çeviribilim okuyan öğrencilerin de çeviribilimi ne kadar anladıkları kuşkulu çünkü çeviribilim görgül (amprik) bir bilimdir; kuramın uygulamayla birleştirilmesi gerekir yoksa topal kalır. “Düşünün, insan denen varlığın o kadar “kötü” bir yaratık olabildiğini gördükten sonra hayata inancınız kalır mı? İnsanlık için bir şey yapmak, yaşamak ister misiniz? İnsanoğlunun iyiliğine inanmak zorundasınız.” Çevirisini yaptığınız Wladyslaw Szpilman’ın Piyanist adlı kitabına gelmek isteyerek; gerçek bir yaşam öyküsünü, Yahudi soykırımından ağır bedeller ödeyerek kurtulmuş Polanyalı piyanist Wladyslaw Szpilman’ın yaşamını çevirmek nasıl bir duyguydu; çeviri biraz da (hatta yer yer çokça) doğru ifadeleri bularak aktarmayı da gerektirdiğinden kitabın sizi zorlayan yerleri oldu mu diye de sormak isterim. Szpilman Polonyalı bir Yahudi olarak İkinci Dünya Savaşı sırasında yaşadığı şeyleri yazıyor. Yaşadığı korkunçlukları hiç abartmamaya, sakin bir dille ve en aza indirgeyerek aktarmaya özen göstermiş. Bu yüzden de hem inandırıcı hem de etkileyici olmayı başarmış. Zaten bu anıları niçin yazdığını, kitabı yayıma hazırlayan oğlu çok güzel açıklamış: “Babam bana sorarsanız başkaları için yazmadı, daha çok kendisi için yazdı” diyor, savaş sırasında yaşadığı o korkunç şeylerin yüreğindeki ve beynindeki kalıntılarını temizlemek için. Ya da hayata devam edebilmek için bunlardan kurtulması gerekiyordu. Düşünün, insan denen varlığın o kadar “kötü” bir yaratık olabildiğini gördükten sonra hayata inancınız kalır mı? İnsanlık için bir şey yapmak, yaşamak ister misiniz? İnsanoğlunun iyiliğine inanmak zorundasınız. Piyanist kitabı ile çeviri ve tarih kavramlarının yan yana gelişi -dirsek teması- iki kavramı önemli kılıyor, o zamanda yaşananların dilini bize aktarması açısından desem, ne söylemek istersiniz? Bir yandan da dünya tarihinde olup bitenleri düşündüğümüzde “korku dili’nin” edebiyat metinlerine yansıması bir “korku dili” çevirisi yapmanıza da sebebiyet veriyor diye bir yorumda bulunsam ek olarak ne söylemek istersiniz? “Korku dili” diye ayrıca bir dil var mıdır, bilmem. Korku dili dediğiniz şey içerikle ilgili değil midir? Korkunç olaylar anlattığınız zaman okuyanda da korku yaratırsınız herhalde. Korku vericilik dilde değil, olaylarda saklıdır, demek istiyorum. Ama daha önce de dediğim gibi yazar nesnel tanıklıklarını yazar gibi soğukkanlı bir biçimde yazmış anılarını. Hangi kitabı çeviriyor olursanız olun bir sosyal yapıyı, kültürü de çevirerek aktarmış oluyorsunuz. Piyanist’te Avrupa kültürünün yanı sıra odak olarak Alman/Yahudi kültürü ya da Lawrence Durrell’in İskenderiye Dörtlüsü’nde Britanya kültürü; Fitzgerald, Harper Lee, Truman Capote, Jared Diamond kitapları çevirilerinde Amerikan kültürü... Çeviri ile gerçekleşen sosyal yapıların kültür aktarımının alanımızı genişleten, ufkumuzu açan yapısını konuşmak isterim sizinle. Dili kültürden ayıramazsınız. Bütün kültür yapılarının dilde yansımaları vardır. Bir yabancı dili bilip de o yabancı kültürü bilmemek diye bir şey olmaz. Kültür dilin içindedir. Çevireceğiniz metindeki dil yapılarını çözümlerken o dil topluluğunun kültür yapılarını da çözümlemek zorundasınız. Yoksa dili anlayamazsınız. Böylesine bir otobiyografik anlatı-romanın içinde Wladyslaw Szpilman’ın piyanist olmasından mütevellit, müzikle, piyano ile, müziği yaratan notalar ile ilgili teknik terimler de mevzu bahis. Edebi metinlerdeki bu teknik terimlerin çevirisi metin içerisinde ayrıca bazı duyguların aktarılması açısından önemli oluşunu konuşmak isterim sizinle. Bir edebiyat çevirmeni işini iyi yapabilmek için her türlü bilgi ve beceri alanına ait terimlere, söyleyişlere hazır olmalıdır. Söz gelimi hukuk metinleri çevirmeninin hukuk terimlerini, terimlerin içeriklerini, aralarındaki farkları bilmesi gerekir ama edebiyat çevirmeni bir edebiyat metni çevirirken o metnin içinde bir hukuk metnini de çevirmek zorunda kalabilir, bir şiir de, bir matematik konusunun ele alındığı bir pasaj da. Çevirmenin olmazsa olmaz becerilerinden biri de araştırma becerisi olmak zorundadır. Çevirmenler çevirdikleri kitapları yeni bir dille yeniden yaratırlar fakat çevirmenler genelde “görünmez kahramanlar” olarak da nitelenirler, özrün kabahatten büyük olduğuna aldırmaksızın. Bu noktadan işaretle; edebiyat dünyasında çeviri olmasaydı, çevirmenler olmasaydı edebiyat dünyası diye bir şey olur muydu diye sormak isterim. Çeviri olmasaydı ne olurdu, sorusuna yanıt olarak, Hilmi Ziya Ülken’in bir kitabının adını vereceğim. Ne diyor Hilmi Ziya Ülken: “Uyanış Devirlerinde Çevirinin Rolü”. “Uyanış” sözcüğü her şeyi açıklıyor. “Uyanış” ne demektir. Uykudan uyanmak demektir. Uykusundan uyanmak isteyen bütün toplumlar çeviri seferberliklerine başvurmuşlardır. Bizim cumhuriyetimiz de öyle yaptı. Çeviri toplumların gelişmesi için o kadar hayatidir. Toplumu uykusundan uyandırır ve uyanık tutar. Son olarak çevirisini yaptığınız yazarlardan en çok hangisinden etkilendiniz? Çevirisini yaptığım bütün yazarlardan etkilendim. Hepsini belli açılardan önemli bulduğum, çevirmeye değer bulduğum için çevirdim. Etkilenmeyeceğim adamı neden çevireyim. PİYANİST Wladyslaw Szpılman Koridor Yayıncılık, 2021 Çeviri: Ülker İnce 260 s.
- Öykü: Belirsiz Çoğul Kişi
‘’Sesimin kayıp olmadığı zamanlar vardı. Sözcükleri boncuk gibi dilime dizmeyi özledim. Şimdi dilimde toprak, zihnimde o gece, kalbimde çürümenin kokusu…’’ Aslıhan Öztürk Servi ağaçlarının arasındaki yumuşak zemine oturdu. Kalabalığın ortasında yapayalnız, yüzünü güneşe çevirdi. Serviler muhafız gibi çevresinde dikiliyor, burayı dış dünyadan ayırıyordu. Öyle ki güneşe bile yer yoktu. Buranın dört bir yanı yokluktu, daha karanlık ve daha soğuktu. Mırıldanıyor mu dua mı ediyor anlaşılmaz bir şekilde, sözcüksüzlükten toprak gibi çatlamış dudakları kıpırdadı. Sesi çıkmadı. ‘’Sesimin kayıp olmadığı zamanlar vardı. Sözcükleri boncuk gibi dilime dizmeyi özledim. Şimdi dilimde toprak, zihnimde o gece, kalbimde çürümenin kokusu…’’ Birkaç kuru öksürükle boğazını temizlemeyi denedi. Ağzına demir tadı geldi. O gece yediği yumrukla, dudağından ağzına süzülen kanın tadını hatırladı. Sanki kan hiç kurumuyordu. Zihninin oluğundan ağzına, ağzından bütün ömrüne yayılan bir bataklık gibiydi. Yeniden ısınmak istercesine derisindeki sıcaklığı ve yaz kokusunu anımsadı. Ilık bir akşamın tadını daha fazla çıkarmak istemiş, evine giden yolu uzatmıştı. Eve gidip güzel bir film açacak yanına da yemiş ve çay koyacaktı. Evinin iki üst sokağında mahallenin kedisi Kara’yı gördü. Başında ve sevilirken çizgi çizgi olan gözlerinde parmak uçlarını gezdirdi. ‘’Her iyiliğin içinde kötülük falan yok canım. Kızlar saçmaladı bu akşam. Mesela Kara; benim seni okşamamda nasıl bir kötülük, nasıl bir çıkar olabilir sence? Yok değil mi? Bence de miyav kızım.’’ Deli sanılmamak için içinden konuşmuş, sadece iyi geceler dileğini Kara’ya duyurup doğrulmuştu. Doğrulmasıyla yanındaki karaltıyı fark etti. Kalbi, Kara’nın adımları gibi hızlandı. Korkmalı mı, korkmamış gibi mi yapmalıydı? ‘’Yürüyüp gitmeliyim görmemiş gibi. Evet evet. Bacaklarım kaskatı. Hadi, hadi.’’ Adam da onunla bir yürümeye, laf atmaya başlamıştı. Sessizliğinden cesaret alıyor gitmeye niyeti yok gibi duruyordu. Uzayıp giden sokakta bozuk bir ıslık sesi duyuluyor, kalbinden yüzüne öfke ve korkudan oluşan ateş topu yükseliyordu. Dönüp, ‘’Eh yeter be yoluna gitsene kardeşim!’’ diye bağırdı. Aralarındaki görünmez ip gerilmiş, bir o ayağının bir öbür ayağının üzerinde sallanan adam üzerine gelmeye başlamış ve aniden çenesine bir yumruk savurmuştu. Ne olduğunu anlamayan suratı şaşkınlık ve acıyla çarpılırken asfaltın tırtıklarını avuç içinde hissetti. Köşedeki sokak lambası gitgide ufalan bir top oluyordu. Bir yandan kıyafetlerine, bir yandan vücuduna gelen darbelere son bir karşılık olarak ağzındaki kanı, ıslık çalar gibi dişlerinin arasından adamın suratına fırlattı. Bilinci, hayata dair son gördüğü bulutlar gibi kayıp gidiyordu... Kalabalığın ortasında, yüzünü önce güneşe sonra önündeki beyaz taşa çevirdi. Avcundaki toprağı sıktı. Hepsi birbirinin aynı taşlar, hepsi birbirinden farklı hikâyeye sahip taşın altında yatanlar… ‘’Benimle aynı kaderi paylaşan kaç kişi var bu mezarlıkta? Belirsiz. Durmadan çoğalan bir belirsizlik. Burada, edilen dualar birbirine çarpıyor.’’ Bir hışımla kalkıp mezar taşlarındaki yazıyı sildi. Servi ağaçlarının arasından gökyüzüne baktı. Yazmak yerine bağırdı. ‘’İstemiyorum. Tek bir ölü kadın daha istemiyorum burada!’’
- Duygu Asena Roman Ödülü başvuruları başladı
Türkiye’yi kadın hakları özgürlük ve eşitlik konularında “ilk”lerle tanıştıran Duygu Asena’nın anısına, 2007 yılından itibaren verilen Duygu Asena Roman Ödülü için başvurular başladı. Edebiyat dünyasında başarıları desteklemek amacıyla değer görülen ödül için son başvuru tarihi, 25 Mart 2022. Doğan Kitap’ın Duygu Asena'nın anısını ve fikirlerini yaşatmak için düzenlediği Duygu Asena “Kadının Hâlâ Adı Yok” Roman Ödülü için başvurular başladı. 2021 yılı içerisinde Türkiye’de faaliyet gösteren bir yayınevi tarafından basılmış ve Türkçe yazılmış roman türündeki eserlerin katılabileceği ödülün bu yılki değeri 10 Bin lira. 19 Nisan 1946’da İstanbul’da doğan Duygu Asena, bir gazetede yazmaya başladığı ilk yıllarda “Şirin” imzasını da kullandı. Atatürk’ün yaveri CHP milletvekillerinden Ali Şevket Öndersev’in torunu olan Duygu Asena, Kadıköy Özel Kız Koleji’ni ve İstanbul Üniversitesi Pedagoji Bölümü’nü bitirdi. Haseki Hastanesi Çocuk Kliniği ve İÜ Çocuklarevi’nde pedagog, bir reklam şirketinde metin yazarı olarak çalıştı. İlk yazısı “Hürriyet” gazetesinin Kelebek ekinde çıkan (1972) Duygu Asena, “Kadınca” (1978), “Onyedi”, “Ev Kadını”, “Bella”, “Kim”, “Negatif” dergilerini yönetti. TRT-2’deki “Ondan Sonra” programını hazırlayıp sundu (1992-1997). “Milliyet” gazetesinde başladığı köşe yazarlığını “Cumhuriyet” ve “Yarın”da sürdürdü. İlk kitabı “Kadının Adı Yok”la adını duyuran Asena’nın geniş bir okur kitlesine ulaşan bu yapıtı 1998’de müstehcen bulunarak yasaklandı. İki yıl süren dava sonucunda yayımına tekrar izin verildi ve aynı yıl yönetmen Atıf Yılmaz tarafından filme alındı. ÖDÜL YÖNETMELİĞİ MADDE I - ÖDÜL DALI Doğan Kitap Duygu Asena Roman Ödülü AMAÇ: Bu ödül, yazdıklarıyla Türkiye’deki kadınların sorunlarına büyük bir duyarlılık gösteren Duygu Asena’nın anısına bir saygı duruşudur. Onun Türkiye’ye mal olmuş eseri Kadının Adı Yok’tan yola çıkmakta, ülkemizde kadınların yaşadığı zorlukların hâlâ sürmekte olduğuna vurgu yaparak, farkındalığı artırmayı da amaçlamaktadır. O yüzden de: “Kadının Hâlâ Adı Yok.” Türkiye’yi kadın hakları özgürlük ve eşitlik konularında “ilk”lerle tanıştıran değerli yazarımız Duygu Asena’nın anısına, edebiyat dünyasında başarıları ödüllendirmek amacıyla 2007 yılından başlayarak yılda bir kere verilmektedir. Yıl içinde yayımlanmış tüm romanların başarılarını ödüllendirmek amacıyla düzenlenen bir roman ödülüdür. MADDE II - ADAYLIK Doğan Kitap Yönetim Kurulu, başvurmaları için adaylara açık çağrıda bulunur. Ödül için adaylar bizzat başvurabilirler. Yayınevleri adaylar için başvuru yapabilirler. Ödül jürisindeki, her biri kendi alanındaki yetkin isimler yıl içinde yayımlanmış kitaplardan aday sunabilir. Tüm bu ilgili kişiler, adaylık için gerekli genel koşulları yerine getirmek zorundadırlar. Adaylar Duygu Asena Ödülü’ne roman türündeki eserleriyle başvurabilirler. MADDE III - ADAY OLABİLMENİN GENEL KOŞULLARI, YARIŞMAYA KATILIM ŞARTLARI a) Ödüle aday olmak ya da başvurmak için Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmalıdır. b) Duygu Asena Roman Ödülü’nü kazanan bir kimse daha sonraki yıllarda ödül için başka eseri ile yeniden başvurabilir ya da aday gösterilebilir. c)Eser Türkçe yazılmış ve yayımlanmış olmalıdır. d) Eser 2021 yılı içerisinde Türkiye’de faaliyet gösteren bir yayınevi tarafından basılmış olmalıdır. e) Başvuran eserlerin Türkiye’de kadının yerini sorgulayan, hayata kadınların penceresinden bakan, yaşanan zorlukları edebiyata taşıyan eserler olması gerekmektedir. Eserin roman olması başvuru için yeterlidir. Başvuran eserden 10’ar adet kitap kopyasının, açıklanan tarihlerde Doğan Kitap Duygu Asena Roman Ödülü Sekreterliği’ne teslim edilmesi gereklidir. f) Başvurular basılmış eserler için yayınevleri tarafından yapılıyorsa; eser sahibi yazarın kısa özgeçmişi, posta bilgileri, telefonlarının yanı sıra 10 adet kitap kopyası Doğan Kitap Duygu Asena Roman Ödülü Sekreterliği’ne teslim edilmeli veya gönderilmelidir. Basılmış eserleri için yazarlar kişisel olarak da başvuru yapabilirler. Bu başvurular için de aynı koşullar geçerlidir. g) Adaylık için başvuru süresi, 25 Mart 2022 Cuma akşamı saat 17.00’de sona erer. Postadaki gecikmelerden ve kaybolmalardan yarışmayı düzenleyen kurum sorumlu değildir. h) Kolektif çalışmalar ödüle aday olabilir. Çalışmayı gerçekleştirenler ortak aday sayılır. Eseri meydana getirenlerin aralarından bir kişiyi aday göstermeleri halinde, ödül sadece bu adaya verilir. ı) Seçici Kurul üyelerinden birinin kolektif çalışmayı gerçekleştirenler arasında bulunduğu çalışmalar, aday gösterilemez. Seçici Kurul yayımlanmış eserlerin yayınevlerine, yazarların kendilerine ödüle aday olmaları konusunda çağrıda bulunabilir. i) Başvuru tarihi itibariyle sağ olmayan kişiler aday gösterilemez. Adaylık için başvurmuş bir kişinin aday olduktan sonra hayatını kaybetmesi durumunda, başvurusu değerlendirmeye alınır, kazanırsa ödül tutarı yasal mirasçılarına ödenir. j) Ödül için Duygu Asena Roman Ödülü Sekreterliği’ne takma isimle başvurulamaz. k) Yarışmaya gönderilen kitaplar iade edilmez. MADDE IV - SEÇİCİ KURULUN OLUŞTURULMASI Doğan Kitap Yönetimi, ödül için en az 5 üyeli bir Seçici Kurul oluşturur. Seçici Kurul, üniversite, akademi ve yükseköğretim kurumları üyeleri, meslek ve sivil toplum kuruluşu üyeleri yazarlar ve gazetecilerden oluşabilir. Seçici Kurul’a kimlerin davet edileceği ve Seçici Kurul üyelerinin sayısı, Doğan Kitap Yönetimi tarafından saptanır, değiştirilebilir. Seçici Kurul adaylarına çağrı, Ödül Sekreterliği tarafından yapılır. MADDE V - BAŞVURULARIN KOŞULLARA UYGUNLUĞUNUN İNCELENMESİ a) Ödül Sekreterliği başvuruları, bu yönetmelikte belirtilen koşullara uygunluğu bakımından inceler; koşullara uygun olmayan başvuruları belirler. b) Şekil açısından yönetmeliğe uygun olan tüm eserler, yine Seçici Kurul tarafından bir ön elemeden geçirilerek 10 ya da 15 adete indirilir. MADDE VI - SEÇİCİ KURUL’UN ÇALIŞMASI Seçici Kurul Doğan Kitap Yönetimi’nin belirlediği tarihte çalışmalarına başlar; kendilerine sunulan eserlerle ilgili karara varmak üzere Doğan Kitap’ın önerdiği mekân ve zamanda tamamen bağımsız olarak çalışma düzeni oluşturu. Seçici Kurul’un üyeleri kurulda yer aldıkları yıl düzenlenen ödüle aday olarak gösterilemez. Kararlar, üye tam sayısının yarıdan bir fazlasının oyuyla alınır. Örnek olarak: 7 üyeden oluşan Seçici Kurul’da kararlar en az 4 üyenin oyu ile alınır. Seçici Kurul başkanının da tek ve eşit oy hakkı vardır. Oylamalarda Seçici Kurul’un kendi belirlediği karara göre gizli ya da açık oy yöntemi uygulanır. Seçici Kurul, ödülün bir kişiye verilmesini kararlaştırabileceği gibi, ödüle değer aday görmemesi durumunda o yıl birincilik ödülü verilmemesi kararını alabilir. Duygu Asena Roman Ödülü için başvuranlarla Seçici Kurul görüşmeleri, Doğan Kitap Duygu Asena Roman Ödülleri Yönetimi tarafından kamuya açıklanmaz. Seçici Kurul’un kararları kesindir, itiraz üzerine yeniden değerlendirme yapılmaz. MADDE VII – ÖDÜL TUTARI Her yıl verilecek ödül miktarı Doğan Kitap Yönetim Kurulu tarafından belirlenir. v 2021 yılı içerisinde yayımlanan romanların değerlendirileceği ödülün tutarı toplam 10.000 TL'dir ÖDÜL Birincilik ödülü:……………..10.000 TL MADDE VIII - ÖDÜLÜN DAĞITIMI Ödül tek bir esere verilir, bölüştürülemez. Birincilik ödülü dışında başka ödül istenirse (Jüri Özel Ödülü vb.) Doğan Kitap Yönetimi tarafından verilebilir. MADDE IX – YARIŞMA SONUÇLARININ AÇIKLANMASI VE ÖDÜL TÖRENİ Yarışma sonuçları basın ve sosyal medya ile kamuoyuna duyurulacak ve ödüller sahiplerine en fazla üç ay içinde bir takdim edilecektir. Başvurular için teslim adresi: Doğan Yayınları Duygu Asena Roman Ödülü Sekreterliği 19 Mayıs Cad. Golden Plaza No:1 Kat:10 34360 / Şişli / İstanbul Başvuru formu ve taahhütname: Taahhütname: Adaylar Duygu Asena Roman Ödülü’ne roman, türündeki eserleri ile başvururlar. -Ödüle aday olmak için Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak zorunludur. -Duygu Asena Roman Ödülü’nü kazanan bir kimse daha sonraki yıllarda ödül için başka bir eseri ile yeniden başvurabilir. -Eser Türkçe yazılmış olmalıdır. Eser Türkçe yayımlanmış olmalıdır. -Başvuru sahibinin, eserin basılmış 10 kopyasını Duygu Asena Roman Ödülü Sekreterliği’ne teslim etmesi veya göndermesi gerekir. -O yıl içinde yayımlanmış bir roman ile başvuru yapılmışsa 10 adet kitap kopyası, kısa özgeçmiş yazısı, posta bilgileri ve telefonların yanı sıra taahhütnamenin onay imzası ile Duygu Asena Roman Ödülü Sekreterliği’ne teslim edilmesi veya gönderilmesi gerekir. -Başvurular yazar adına yayınevleri tarafından yapılıyorsa; 10 adet kitap, kısa özgeçmiş yazısı, posta bilgileri, telefonların yanı sıra taahhütnamenin onay imzası ile Duygu Asena Roman Ödülü Sekreterliği’ne teslim edilmesi veya gönderilmesi gerekir. -Postadaki gecikmelerden ve kaybolmalardan yarışmayı düzenleyen kurum sorumlu değildir. -Seçici Kurul’un kararları kesindir, itiraz üzerine yeniden değerlendirme yapılmaz. Taahhütname: Yukarıdaki her maddeyi okuyarak kabul ettiğimi beyan ederim. Aday / İsim ……………………………… İmza: ……………………………… Eser adı: ………………………………. Tarih: ………………………………. Başvurular için teslim adresi: 19 Mayıs Cad. Golden Plaza No:1 Kat:10 34360 / Şişli / İstanbul
- KulturALiterA Kitap Kulübü Şubat 2022 Buluşması
KulturaLitera Şubat Ayı Kitap Kulübü buluşması Şükran Yiğit’in katılımıyla gerçekleşecek. Buluşmada yazarın ödüllü son romanı Burası Radyo Şarampol konuşulacak. Burası Radyo Şarampol, 14 yaşındaki Filiz’in Antalya Şarampol Mahallesi’nden Berlin Kreuzberg’e uzanan hikâyesine konuk ediyor okurlarını. Bu romanda her şey çok tanıdık, çünkü çok bizden. Romanı okurken Filiz’in hayat yolculuğunda kendi geçmişimize dair çok şey hatırlayacağız, gülümseyerek… Bir kent romanı Burası Radyo Şarampol. Aynı zamanda içinden şarkılar geçen bir aşk romanı. Aynı zamanda yaşadığımız coğrafyanın bireysel ve toplumsal romanı. Görünen o ki toplantıda hem edebiyat hem müzik konuşulacak. Romanı okurken içinde geçen şarkıları spotifyda “Radyo Şarampol” isimli listeden dinleyebilirsiniz, tavsiye ederiz. KulturALiterA Kitap Kulübü Şubat ayında onuncu toplantısını gerçekleştiriyor. Her toplantıda çoğalan, katılımcıları diyor ki “iple çekiyoruz toplantıları”. KulturALiterA da şöyle diyor: 'Biz de öyle. Dünyanın bizi sarıp sarmalayan boğucu gündemlerinden sıyrılıp edebiyatın dinginliğine sığınıyoruz hep birlikte.' Şubat ayı için seçtikleri kitap, Şükran Yiğit’in Burası Radyo Şarampol isimli romanı. “Hayatımız bölünmüştü bizim, hangi şehirde, hangi hayatta yaşarsak yaşayalım içimizde hep, sadece kendimizin girip dolaşabileceği, herkese yabancı bir şehir taşıyacaktık. ne zaman ki o şehrin pusulasını birisine vermek çok isteyecektik, işte o zaman ona aşk diyecektik.” KulturaLitera Kitap Kulübü herkese açık ve ÜCRETSİZ. Kultura Litera Kitap Kulübü’nün bu toplantısı zoom üzerinden canlı olarak 23 Şubat Çarşamba günü Türkiye saatiyle 19.30’da başlayacak. Tek yapmanız gereken ayın kitabını okumak ve www.kulturalitera.com adresinden kitap kulübüne kaydolmak. Yürütücü: Şule Tüzül Kitaplar üzerine düşünür, yazar, konuşur. Başta Edebiyathaber, LiteraEdebiyat ve Altı Üstü Kitap olmak üzere farklı mecralarda edebiyat ve kitaplar üzerine yazıyor. Edebiyathaber ve Videogren youtube sayfalarında, Altı Üstü Kitap Podcast programında ve fırsat bulduğu her yerde kitaplar üzerine konuşuyor.
- Şair ve gazeteci Sina Akyol 72 yaşında vefat etti
Şair ve gazeteci Sina Akyol vefat etti. Vefat haberini şair Gökhan Arslan, "Ölüm bir kez yola çıktı mı önüne kim gelirse alıp götürüyor. Şiirimizin en az sözcükle en çok şey anlatan şairi Sina Akyol'u da kaybettik. Hepimizin başı sağ olsun" diyerek duyurdu. Sina Akyol, 1950'de Ankara'da doğdu. Gazetecilik ve Halkla İlişkiler Yüksekokulu'nu bitirdi. TRT'de program yapımcısı olarak çalıştı. Şiirleri Adam Sanat, Dost, Varlık, Yazko Edebiyat gibi dergilerde yayınlandı. Yapıtları Su Tadında (1972) Lokmanla Geçen Şen Günlerim (1982) Haytalarla Hatmiler (1990) Ayda Tümör İzleri (1994) Avluda - Yapı Kredi Yayınları - 1996 Belki Çiçek Dağına, Toplu şiirler - 1998 İkindi Kitabı (1999) Yetinmek Sevindirir (2007) Meğer Söz Gümüş - 1996- Varlık Yayınları Olmanın Halleri - Everest Yayınları Ödülleri 1995 - Halil Kocagöz Şiir Ödülü 1996 - Yunu Nadi Şiir Ödülü 1997 - Altın Portakal Şiir Ödülü, ikincilik 1997 - Cemal Süreya Şiir Ödülü
- Tek işinizin özür dilemek olduğunu düşünün
Lee Ki-Ho, Özür Dileriz isimli Türkçeye ilk defa tercüme edilen bu kitabında, Jinman ve Şibong üzerinden, düşünüldüğünde imkânsız gelecek bir işe sevk ediyor okurları. Toplum içerisinde barınamayan insanların, hapsedildikleri bir tesis içerisinde, birilerinden özür dilemek zorunda bırakılmaları ile başlayan hikâye, Jinman ve Şibong’un tesisten ayrılmalarının ardından, kolay kolay hayal edilemeyecek bir noktaya varıyor. İki arkadaş para karşılığı, başka insanlar için başka insanlardan özür dilemeye başlıyorlar. Özür dilemenin felsefesinin, bir kurgu yoluyla ilk defa ele alındığı bu eser, hayatımızda sık sık gördüğümüz ve onlardan uzak durmaya çalıştığımız insanların hayatlarından, ilginç sahneleri izletiyor bizlere. Acımasızlık ve ölüm, sadakat ve ihânet. Bütün bunlar için özür dilemek, bizim işimiz olabilir mi? Lee Ki-ho, 1972'de Güney Kore, Gangwon Eyaleti, Wonju'da doğdu. Lee Ki-ho, kısa öyküsü “Birney” 1999'da aylık Modern Edebiyat Yeni Yazarlar Yarışmasını kazandığında çıkış yaptı. Halen Gwangju Üniversitesi'nde yaratıcı yazarlık bölümünde profesör olarak çalışmaktadır. ÖZÜR DİLERİZ Lee Ki-Ho Othello Yayınevi, 2022 Çeviri: Mehmet Ölçer Editör: Sedat Demir 151 s.
- Öykü: İyiyim ya ne olsun
“Hangi işi?” diyeceğim ben de. “Şeyi lan, Ayşe’yi işte” Dünya kayacak ayağımın altından, sağ koldan inecek tansiyon sol koldan çıkacak, beynimin arkasında bir nokta zonklamaya başlayacak. Rüya Akkuş - İyiyim ya ne olsun? Yeni kalktım sayılır. Hıı, daha yataktayım. Kalkarım birazdan. Tamam ararım ben seni bir kendime geleyim de. Konuşuruz onu sonra. Hadi, tamam. Görüşürüz. Bok var görüşecek. Ben bilmiyorum sanki arayıp da “Naber Samet?” diye sormayı. İlla buluşacağız. Caddeye gel diyecek, binbir ricada bulunacak, kıramayıp kalkıp gideceğim –çünkü giderim ben- önce diyecek gel bir kahve ısmarlayayım sana, sonra kakalayacak üçüncü nesil afili isimli bir kahve “Ya dur Samet, dur Allah aşkına valla ödetmem” diyene kadar uzatacak temassızlı platinium kartını. Kasiyer gözlerini devirerek bakacak bize “siz kaçıncısınız, hadi gidin işinize” dercesine. Şirinlik edeceğiz biraz “Siz de bir şey söyleyin, olmuyor böyle” Samet girecek devreye “Senin paran geçmez, misafir sayılırsın sen burada” diye şeklini koyacak elin kadınının önünde, babasının yeri sanki. “Öde lan öde bana ne” diyemeyeceğim için “hadi peki bu sefer senlik olsun ama bir dahakine benden” deyip alacağım sözü. Bip sesiyle bitecek mevzu. Masaya oturmayı bile beklemeyecek Samet “sahi n’aptın o işi koçum?” diyecek. Hani öylesine, tam da o an aklına gelmiş gibi. “Hangi işi?” diyeceğim ben de. “Şeyi lan, Ayşe’yi işte” Dünya kayacak ayağımın altından, sağ koldan inecek tansiyon sol koldan çıkacak, beynimin arkasında bir nokta zonklamaya başlayacak. “Amaan çıktı o benim aklımdan ya, kaldı öyle” diyeceğim. Kaldım yani. Kaldırımda unutulan yavru köpek gibi, kapının önüne atılan gazete rulosu gibi, bir yudum alınıp bırakılan kahve misali. İnanmayacak Samet. Şerefsiz çünkü. “ Sen öyle diyorsan öyledir” demek yok onda! “Bırak şimdi mavala okumayı” diyecek. “Valla lan” diye direteceğim. Boş yere ben de biliyorum. Şöyle bir kaldıracak tek kaşını “al buna anlat” der gibi. “Tamam, tamam geliyor arada aklıma ama o kadar. Başlarda biraz dramatik takıldık doğrudur ama geçti şimdi” diyeceğim. “Hadi öyle olsun peki” demeyecek, der gibi bakıp teşekkür edecek kahvesini uzatan baristaya. Havada kalacak aşkımın ızdırabı, tam aklımdan çıkmışken kaşıdığı ile bırakacak yarayı. Kaşınıp duracağım bütün gün onun yüzünden. Uyuz köpek gibi ama kaldırımda unutulanından. Masaya oturmamızla “Beni aradı. Dün müydü, yok dün Ahmetlerdeydim, Cumartesi aradı” diyecek. Benim Ayşe’yi aramamdan üç gün sonrasını, bugünden ise iki gün öncesini işaret edecek. “Ben ne yapıyordum acaba o gün?” diye düşüne durayım, “İstanbul’daymış” diyecek “Perşembe günü gelmiş” Yani ben onu aradıktan bir gün sonra. Ulan beni niye aramadı o zaman? Diyesim gelecek. Diyemeyeceğim “İyiymiş abi” çıkacak ağzımdan. “Nesi iyi lan, salak mısın? Kız gelmiş” diye üsteleyecek. “Aradım ben bana haber vermedi” desem olmayacak, ne yapayım yani desem inanmayacak. “Hoş gelmiş ne dememi istiyorsun?” diye soracağım. Kafasını “ya bir sabır” anlamında sola çevirecek. “hah, bir sal beni böyle işte. Ayşe’ye bak gelmiş ama aramamış kız resmen bana yolu gösteriyor, beni de rahatsız etme diyor. Al sana cevap oğlum” deyip yumruk yapacağım ellerimi masanın altında. Kalbim ağzımdan çıkacak, hiçbir şey yapamazsam masaya kusacağım beynimin döngüsünden. Yediremeyeceğim kendime. Tam yedireyim derken, “Ya hala İstanbul’daysa” diye soracak. Bir o eksikmiş gibi. “Hah, kapıdan girecek hatta değil mi?” diyeceğim “Evet” diyecek. Ağzım kalbime, kalbim beynime, beynim fizana uçacak. Gözümden mi, sözümden mi bilmem anlayıverecek halimi “şaka lan şaka ama olabilir sonuçta “ deyiverecek. Şaka ne ya? Ben saniyeler içinde kalp krizi geçirip hayata döndüm o bana “şaka” diyecek. Yaparlar sana şakayı diyesim gelecek. “Tee Allah’ım, uğraşacak adam bulamadın sen de” deyip kapatacağım konuyu. Ya buradaysa sahi Ayşe. Mesela açılsa kapı girse içeri. Üzerine siyah pardesüsü, başında beresi. Üşümüş olsa küçücük burnu ve naif kulakları. Gözlerine rüzgarın soğuğu yaş yapsa, hafif hüzünlü gibi baksa bana yanakları al al. Öleyim abi burada ben, şimdi şurada, şu dakikada. “Merve’yi aradım gelmeden” diye bölecek beni nasılsa Samet. Bir saniye, yok yok çok daha kısa bir süre “Merve?” gibisinden düşüneceğim, düşecek jeton döne döne vuracak metal zemine. “Ha, Merve. Merve de mi buradaymış?” diye yalandan soracağım sırf Samet’e konuşacak laf olsun diye. “Ha o da gelmiş, beraber gelmişler, Mert’in arabasıyla?” “Kiminle?” “Mert ile” “Mert ile?” “Ya yok mu şu baba parasını yiyen sarı kafalı.” “Mert ile diyorsun…” “Mert geliyormuş mal çekmeye Merter’den onlar da binmişler işte arabaya. Az kalacağız demişti” “Mert ile dönecekler yani?” “Orasını bilmiyorum ama onunla dönerler tabi” “Tabi” “Mert nereden çıktı ooooğlum sigarana çakmak , patates kızartmana ketçap ister gibi mi söylenir oğlum bu?” diye ünlemlere boğasım gelecek Samet’i. “Bok ye” diyeceğim, onu da içimden söyleyeceğim. Sessizlik girecek tam da o esnada aramızda, kafamda Mert’i tartacağım. Ne kadar yakındı Ayşe’ye? Ayşe ne anlatmıştı onun hakkında? İlgisi var mıydı ya acaba? Haaa, lisedeyken en yakın arkadaşlarımdan biri bana kesikti demişti, lan yoksa o Mert miydi? Ama yok, Mert olsa, Mert derdi. O kadar mert miydi? Adamı alıp evime sokup sonra da bu beni seviyordu, diyebilir miydi? Sevgilim Ayşe derdi, giden Ayşe belki derdi, bu Ayşe öldürsen bir şey demezdi. Öldürmek de lafın gelişi aman yanlış olmasın. “Bence akşam mekana giderler, özlemiştir buranın havasını” diyerek girdi Samet Mert ve Ayşe ile aramda oluşan bermuda şeytan üçgenine. Dibe çekilecekken “Huuopp” dedi adeta. “Giderler” dedim bir rüyadan uyanır gibi. “E kalk gidelim biz de” dedi. “Gidelim abi” dedim, rüyadan uyandığıma hayret eder gibi. “Hadi” demesin mi. Dedi. Samet beni, layığıyla bir bilinmeze işte böyle davet ederdi. Kaşla göz arasında organize olurdu it. Valeye bir el ederdi, hop kapının önünde biterdi araba. Severdi gösterişi sıkıştırırdı cebine bir ellilik. İçimden “elli ne abi, neyine yetmez bir onluk” derdim ama ses etmezdim, bana ne sonuçta benim param mı? Zaten Ayşe de sevmezdi böyle olur olmadık şeyleri kendime mesele etmemi, “kınıyorsun sen insanları, beğenmiyorsun hiçbir şeylerini, hep bir kulp peşindesin, rahat bırak biraz kendini, darlıyorsun gittiğin ortamları” derdi. Sanki “olaylara yaklaşımın durumları olgunlukla karşılayışın, dinlerken gözlerimin içine bakışın etkiliyor beni” diyen kendisi değilmiş gibi. Ah Ayşe! Ah! Samet severdi hızı ama Ortaköy trafiğinde ne hızı! Taciz ederdi önündeki arabayı az daha bassın diye gaza. Ayşe evleniyor da haberim mi yok acaba benim, diye düşünesim gelirdi daha düşünürken haşlardım kendimi. “Dur be oğlum sen de rahat bırak adamı” “Ne adamı ya, kadın şoför. Sallana sallana sürüyor arabayı hadii be hadi!” diye basardı kornaya. Hiç de sevmezdim şu korna sesini, radyoyu açar cızır cozur karıştırırdım radyoyu. “Bağla istersen telefonunu” derdi Samet. “ Yok “ derdim, maksat ses olsun işte arkada. İz kalmasın hem arkada. Konuşmazdık yolda. Avuçlarımın içi terlerdi, yapış yapış sulu sulu. Sırtımdan bir ter damlası inerdi emip yutardı atletim, serinliği kalırdı ürperirdi içim. Saçımı gezdirirdim elimde. Bakasım gelirdi üstüme başıma. Hiç olmuş mu bu kot ile bu kazak, keşke evden çıkmadan baksaydım aynaya diye hayıflanıverirdim. Yani öyle çok müthiş bir adama benzediğimizden değil elbette ama vardı bir giderimiz, Ayşe’den belli. Gerçi terk eden de Ayşe. Lan yoksa? Aman neyse. Bin saatlik yolu beş dakikada almak gibi bir huyu vardı Samet’in. Bilirdi ara bere yolları. Şuradan sağ, buradan sol, “aman ne olacak ters yönse ters yönleriyle” meşhurdu. Geliverirdik mekana. Daha arabadan inerken sallardı anahtarı valeye. Havada kapardı çocuk. Bak bu iyi bir çocuk Samet buna yüz ver çıkarken diyesim gelirdi ben diyemeden Samet derdi “Seviyorum bu veledi”. E ben de seni Samet. Girerdik içeri. Matrix filminden fırlamışçasına. Bir siyah deri ceket yok üstümüzde, al giydir aynı ben. Bir havalar bir şekiller. Göz kısıp “tanıdık var mı acaba ?” bakışları arada da bir iki masaya el sallayıp “oo selamlar” “oooo naberler” , “iyiyim ya ne olsunlar” Lan hani Ayşe nerde? Ayşe mi yoksa şu? Derken Samet dürter beni. Üç santim farkla benden uzun olmasının avantajı ile saat 10 yönünü işaret eder bana. “Seninki orada” Birincisi Sametçiğim o benimki değil, ikincisi Sametçiğim hani nerede? “Çaktırmadan bak, kolonun arkasında kalıyor gördüm ben” “İyi çok şey etmeyelim, biz burada bir yere oturalım, hah iyi şu masa” “Saçmalama daha çok dikkat çekeceksin, görmemiş gibi yapıp kurulacağız karşısına” Bunları yolda konuşsak daha iyiydi susacağımıza ama Samet üç santim farkın yanı sıra altı ay yaş büyüklüğüyle sözünü dinletip kesin oturtacak beni kızın karşısına. Güzeller güzelimi göreceğim orada. Üşümüş burnunu. Al al yanaklarını. Bereli kafasını, fırfırlı bluzunu, pembeli dudağını. Kalbim akacak orada. Aşktan dönmezse eğer başım selam veririm belki. “Naber Ayşe” derim. Ya da “ Oooo sen ne zaman geldin ya?” derim, bak bu daha iyi. Bilmiyormuş gibi. “Neden açmadın telefonu” diye sormasam mı acaba? Ne diyecek. Sevmediğimden, istemediğimden derse ne olacak? Lüzumsuz gerginliğe gerek yok şimdi. El ederim, bir de baş selamı. “Gördüm seni” der gibi. “Selam” misali. Tam otururken masaya yaparım hem de. Montumu çıkarırken bir bakış atarım omzumun üstünden. “Aa Ayşe” Bu kim be?! Ayşe buysa Ayşe nerede? Beresi hani? O bluz da neyin nesi? Sen kimsin çocuğum ne o eller gözler Ayşe’nin üzerinde? Samet çek vur beni orada. Ben kendi başıma ölemiyorum burada. Bıçak kesmez, jilet doğramaz, halat tutmaz Samet. Sen it beni uçurumdan. Halt yediğimizden başımız ağrıyor şu an. Senin ısmarlayacağın kahveyi seveyim Samet, sevecek kimsem kalmadı nasılsa! Yok ya, ne arayacağım seni Samet. Yatıyorum ben. Sen de arama beni. Bok var görüşecek.
- Talât Sait Halman Çeviri Ödülü finalistleri belli oldu
İKSV tarafından bu yıl yedincisi verilecek Talât Sait Halman Çeviri Ödülü’nün 2021 yılı değerlendirmelerinde üç çevirmen finale kaldı: Anıl Alacaoğlu, Elfriede Jelinek çevirisi Âşık Kadınlar; Saliha Nilüfer, Dolores Reyes çevirisi Toprakyiyen ve Süleyman Doğru, Mario Vargas Llosa çevirisi Dünya Sonu Savaşı ile finale kalan isimler oldu. Talât Sait Halman Çeviri Ödülü ile, Seçici Kurul tarafından belirlenen yapıtın çevirmenine 20 bin TL tutarında nakit desteği sağlanacak. Ödülün sahibi, Seçici Kurul tarafından şubat ayı içinde açıklanacak. Başkanlığını yazar Doğan Hızlan’ın yaptığı Talât Sait Halman Çeviri Ödülü Seçici Kurulu; yazar, çevirmen ve eleştirmen Sevin Okyay; yazar ve çevirmen Ayşe Sarısayın; yazar ve çevirmen Yiğit Bener ile yazar ve çevirmen Kaya Genç’ten oluşuyor.İKSV tarafından bu yıl yedincisi verilecek Talât Sait Halman Çeviri Ödülü’nün 2021 yılı değerlendirmelerinde üç çevirmen finale kaldı: Anıl Alacaoğlu, Elfriede Jelinek çevirisi Âşık Kadınlar; Saliha Nilüfer, Dolores Reyes çevirisi Toprakyiyen ve Süleyman Doğru, Mario Vargas Llosa çevirisi Dünya Sonu Savaşı ile finale kalan isimler oldu. 📚 Talât Sait Halman Çeviri Ödülü ile, Seçici Kurul tarafından belirlenen yapıtın çevirmenine 20 bin TL tutarında nakit desteği sağlanacak. Ödülün sahibi, Seçici Kurul tarafından şubat ayı içinde açıklanacak. Başkanlığını yazar Doğan Hızlan’ın yaptığı Talât Sait Halman Çeviri Ödülü Seçici Kurulu; yazar, çevirmen ve eleştirmen Sevin Okyay; yazar ve çevirmen Ayşe Sarısayın; yazar ve çevirmen Yiğit Bener ile yazar ve çevirmen Kaya Genç’ten oluşuyor.
- Disk'in büyülü atmosferi yepyeni bir meslekle tanışıyor: Gazetecilik!
Efsane yazar Sör Terry Pratchett'ın benzersiz yaratımı ''Diskdünya'' serisinin ilk kez Türkçeye çevrilen yeni kitabı Gerçek, derin siyasi komploların düğümünü zekâyla çözmeye ant içmiş idealist muhabirlerin aydınlattığı yoldan giden, yazı ve söz dolu bir macera. Dünya çapında 100 milyonun üzerinde satan külliyatın yirmi beşinci halkası olan kitap, ''Sanayi Devrimi'' alt serisinin de ikinci serüveni. Tarihe izi bırakan hakiki olaylardan beslenen kurgusunu, kültleşmiş siyasi entrika filmlerine yaptığı enfes göndermelerle renklendiren yazar; ''dördüncü kuvvet'' medyanın en kudretli günlerine saygı duruşunda bulunuyor. ''Halk haber duymak istediğini zanneder ama asıl istediği, kendi bildiği şeyleri tekrar duymaktır...'' Hazır olun, Disk'in büyülü atmosferi yepyeni bir meslekle tanışıyor: Gazetecilik! William deSoze sıradan, küçük haberlerini postalamaktan pek memnundu. Bu sayede aylık geçimini sağlıyor, kitaplarını okuyor, keyfine bakıyordu. Fakat kaderin -ve elbette hikâye anlatma tanrılarının- isteğiyle yolu bir gün, ''icat çıkarmaya'' bayılan birkaç cüceyle kesişti ve işte o andan itibaren Ankh-Morpork'un yaşantısı da tümden değişti. Dördüncü kuvvet, görev başındaydı... Medya ve özellikle gazetecilik tarihini aydınlatmakla kalmayıp âdeta şenlendiren satırlarıyla Gerçek, ideal bir dünyada yaratılmaya çalışılacak siyasi komploların başarıya asla ulaşamayacağını gösteriyor. Nüktedan anlatımıyla, Diskdünya'yı daha önce hiç ziyaret etmemiş okurları bile kıskıvrak avucuna almayı başaran Terry Pratchett, ''araştırmacı gazetecilik'' damarından yürüdüğü bu kitabıyla gerçekleri kahkaha ile buluşturuyor. ''Haberse, gazeteye yazılır. Gazetedeyse haber sayılır. İşin gerçeği bu, bu kadar basit...'' 1948 yılında İngiltere, Buckinghamshire'da doğan Terry Pratchett, çağdaş fantezi ve mizah edebiyatının önde gelen isimlerinden biri. Hayal gücü Büyük A'Tuin'in zihni kadar geniş, kalemi ise Rincewind'in cesareti kadar bükülgen olan Terry Pratchett, yarattığı Diskdünya evrenine 41 roman ve irili ufaklı yan kitaplar sığdırmayı başardı. Yetişkinler için olduğu kadar çocuklar için de yazdı: ''Yazdığım yazacağım en iyi kitap,'' dediği Ulus ile 2010 İngiliz Yazarlar Ödülü'nü, genç okurlara yönelik bir Diskdünya romanı olan Muhteşem Maurice ve Değişmiş Fareleri ile de İngiltere'nin en saygın çocuk edebiyatı ödülü olan Carnegie Madalyası'nı kazandı. İlki 1983 yılında yayımlanan ve sonrasında tüm dünyada 100 milyondan fazla satan Diskdünya kitapları, Terry Pratchett'a büyük bir şöhret ve devasa bir hayran kitlesi kazandırdı. Seri; film ve dizilere, tiyatro, radyo ve bilgisayar oyunlarına uyarlandı. Kısa süre içinde edebiyatın kült isimlerinden biri hâline gelen Pratchett, eserleriyle sayısız ödül kazandı, fahri doktoralar aldı, şövalye ilan edildi, turnelerde binlerce kitap imzaladı. Aralık 2007'de Alzheimer'a yakalandığını duyuran Sör Terry, 2015 yılında yine bu hastalık sebebiyle hayatını kaybetti. GERÇEK Terry Pratchett Delidolu Yayınları, 2021 Çeviri: Niran Elçi 408 s.
- Öykü: Düşüş
Pencereden dışarı, komşu çatılardan zar zor görünen bir karış gökyüzüne baktı. Baktığı gibi de yıldızların arasındaki boşluklardan en koyusuna düştü. Düşüş, bazen bir an, bazen de bir gün sürerdi. Fatma Gül Özen O akşam yine Kasım’ın bir baltaya sap olamayışının hesabı kesiliyordu. Ev ahalisi ne zaman hakkında söylenmeye başlasa, odasını eşyalarıyla avucuna doldurup cebine sokar, babasının boğuk sesini paçalarından zar zor işitirdi. Ağır laflar altında ezilirken, anasının yılık ağlamaları etinin kabasına inceden sızardı. Onları yaka paça ceplerine doldurmasa, başına saplanan mızrakları ayıklamak için saçlarını tek tel kalana dek yolardı. Saçlarını yolmadığı o nadir günlerden birinde kafa sesiyle barışık, ona içeriden ne söylendiyse harfiyen uydu. Doğumunun sebebi iki huysuzun bağırtılarını iyice bastırıp kafasını dinleyebilmek için yatağına uzandı. Veryansınları temelli kesmenin bir yolunu bulmalıydı. Pencereden dışarı, komşu çatılardan zar zor görünen bir karış gökyüzüne baktı. Baktığı gibi de yıldızların arasındaki boşluklardan en koyusuna düştü. Düşüş, bazen bir an, bazen de bir gün sürerdi. Bu kez geldiği yerde, başında daha korkunç bir ağrıyla doğruldu. Ceplerini yokladı. Dürtülmekten rahatsız olan bir iki homurtu duydu. Anasıyla babası üzerinde, güvendeydi. Mahşeri bir kalabalığın ortasına düştüğünü fark etmesi uzun sürmedi. Tek bir yöne hızla akan pazar yeri kalabalığıydı bu. Ayağına basan insanlar dönüp “Affedersiniz” diyeceklerine, gözlerinin içine bakıp onun buraların yenisi olduğunu yüzüne vurarak sırıtıyorlardı. Onlardan farklı görünmemek için elinde alışveriş listesi varmış gibi yapıp yol boyu meyvelerin olgunluğuyla ilgilendi Kasım. Gibi yaparken de bir işe yaramazlık hissi çöktü üstüne. Tam o sırada ince giysili insanlar, karanlıkta çağlayan bir dere gibi, ellerinde gümüş rengi torbalarla yokuş aşağı akıyorlardı. Kasım, torbaları balıkların pulları görüyor, akıntıda boğulmamak için kafasını tezgâhlardaki etiketlerden güç bela uzak tutuyor, ancak yine de eğmeden yürümeyi başaramıyordu. Bir taraftan sağa sola ayağını çarpıyor, yoldan geçenlerin bazısı da terlikten fırlayan serçe parmağını acımadan ezip geçiyordu. Ezilmelerin, çarpışmaların arasında, pazarcılara yaklaştıkça bağırışları netleşti ve çok geçmeden kendisini çağırdıklarını anladı. “Dolgun cepli, kısık gözlü, kemik gözlüklü ağabey, şşt şşt sen ağabey, heh gel de tat meyvelerimizden” diyen pazarcının biri kaşla göz arasında önünü kesti Kasım’ın. Cebinde parası yerine, babası olduğunu hatırlayan Kasım, kıvrak bir manevrayla pazarcıdan kurtuldu. Kurtulunca babasının sözleri yankılandı kafasında: “Bir kez olsun etrafına bir faydan dokundu mu?” Bu habis sesi kovmak için sağ cebine sertçe vurdu Kasım. Uzun bir ah duyuldu. Yokuştan sürüklenmeye devam ediyordu. Küllî bir terslik vardı. Ne hikmetse, kerli ferli adamlar yanlarında uşakvâri ihtiyarlara, tıka basa dolu pazar çantaları taşıtıyorlardı. İhtiyarların belleri bükük, avurtlarında terden yaşlar, yükten eziliyorlardı. O esnada Kasım, kuytu bir ara sokak gördü, düşünmeden içeri daldı. Az evvel pazarda gördüklerinden tiksinmişti. Baba evinin pek de rahatsız edici bir yer olmadığını düşünecekken, otobüs durağında sallanan bir cisme gözü ilişti. Yaklaşınca bunun ipte asılı bir adam olduğunu gördü. Burnu, çürük sarımsaklı keskin bir kokudan koptu kopacaktı. “Ha siktir oradan!” dedi kendi kendine. Duraktakilerin cesedi görmezden geldiğine inanmak istemedi! Aksine bunu tuhaf bir şekilde kanıksadıklarını düşündü. Kasım ağzını açıp “Ne duruyorsunuz? Yardım çağırsanıza!” demeyi de düşündü. Gerisin geri içinden “Amaaan” deyip vazgeçti. Hemen ardından orta yaşın üstünde, şık döpiyesli bir kadın oturduğu banktan kalktı, durağın arkasındaki şeffaf camın önünde durdu. Yere çömelip işemeye başladı. Durakta bekleyen, ruhları çoktan ölmüş insanlar, kadına dönüp bakmaya dahi tenezzül etmediler. Kasım o sırada anladı; baş ağrısının mide bulantısından evla olduğunu. Çatsın mı çatmasın mı, kararsız bakıştığı gözlerin üzerine kısıldığını gördü. “Seni katil!” dedi içlerinden biri. Kasım, cesedin üzerine kalacağını anlayınca karanlığın içine, asfalt yola çıktı. Ardına bakmadan pantolon ceplerini tutarak koşmaya başladı. Bu Godard filminden çıkmak için ortalıkta açık kalmış bir televizyon aradı, bulamadı. Islıklı rüzgâr gerisinde kalınca yolun kenarına çekildi. Ellerini dizlerine dayadı, soluklandı. “Hayal âleminde yaşıyorsun! Tüm gün aynı yerde oturmaktan çürüdün! Evlat sevgisi falan bırakmadın, donuk, katil bakışlı, her şey beklenir senden!” Bu kez sesin geldiği yeri eliyle sıktı. Çok sesli cep korosu kesilince, büzüşen pantolonunu düzeltti. Burnunun ucunda birden beliren, bir çift yumurta topuklu iskarpinleri farkedince öfkesini unuttu. Kafasını kaldırıp herifin tekiyle göz göze geldi. Az evvel önünü kesen pazarcıydı bu. Adam elindeki meyveleri Kasım’a uzatmış “Meyvelerden tadacaktın ya, seç ağabey birini, dağ çileği mi mürdüm eriği mi?” diye sordu. Adam öyle çok sırıtıyordu ki, Kasım soruyu ilkin anlamadı. Neredeyse bütün öfkesini, bu adamdan çıkaracaktı. Kasım alık alık bir kırmızı çileğe, bir eflatun eriğe baktı. Çilek mi? Erik mi? Bir sonuca varamadı. Pazarcının kahkahalarından sıçrayan tükürüklere daha fazla dayanamadı. Meyve poşetlerinden gelişi güzel birini alıp bu kez zıt yöne koştu. Pazarcı bir süre Kasım’ın peşinden gitti, sonra “Cebinde akrep mi var, param lan param!” diye bağırırken gözden kayboldu. Kasım nefesi kesilince bir duvara yaslandı. Yanısıra uzanan merdivenler tanıdıktı. Merdivenin ilk basamağına çıkacakken ayağı kaydı, düştü. Bu kez düşüş kısa sürdü. Başını kaldırdığında apartmanın önünde olduğunu gördü. Eve nasıl döndüğüne şaşacak vakti kalmadan paçalarından aşağı sıcak bir şeyler sızdığını hissetti. Bir an, saniyenin kaçta kaçıdır düşünmeden aşağı baktı. Gördüğü, bir kan gölüydü. Dizlerinde uzanan anasıyla babası bu kırmızı gölün içinde yerde yatıyordu. Tüm kasları gevşedi. Eli ayağı boşandı. Sıkı sıkı tuttuğu poşet yere yuvarlanıp saçıldı. Kaçak erikler kana bulandı. Babasının ağzı köpüklü, gözleri gökyüzünde sabit, ilk kez kıpırdamadan suskun duruyordu, ne var ki aklına söyleyecek bir söz gelmedi Kasım’ın. Kuru karanlıkta bekledi. Karşı daldaki karga bilmem kaç kez öttü, bekledi. Durağa geç kalan taksici aralıksız korna çaldı, bekledi. Apartman sakinleri bir bir ağıt yaktı, bekledi. Neden sonra başına toplanan kalabalığın “Elleri kanlı, bu mu yapmış, bu şey değil mi ya…” diye söylenmelerine aldırmadan mırıldandı. “Nihayet” dedi, “Nihayet başımın ağrısı dindi.”
- Cesur ve aydınlık: Noa, Monark Kelebekleri ve Her Şey
Barış Gülcü, Sepin Sinanlıoğlu'nun kaleme aldığı Noa, Monark Kelebekleri ve Her Şey üzerine yazdı: Noa, Monark Kelebekleri ve Her Şey, çocuk edebiyatının hakkını verirken, öyküde yaşam döngüsü izleğini kullanması onu benzer kitaplardan ayrıştırıyor. Barış Gülcü “… Ufak bir iş deme, Yemyeşil bir dal kırılmış gibi gelir …” NAZIM HİKMET Noa, Monark Kelebekleri ve Her Şey, o “yemyeşil dalın” kırılmasının acısını unutan yetişkinlerin dünyasındaki çocuklara o acının değerini hatırlatıyor. Hikaye az bilinen gizemli bir doğa olayından yola çıkıyor. Monark kelebekleri kuş misali mevsimlere göre Kanada-Meksika arasında göç eder. Buradaki gizem bu göç döngüsünü ancak birkaç kelebek jenerasyonunun tamamlayabilmesi. Öykü bu gizemi çocuklara apaçık anlatmak gibi bir gaye taşımıyor. Onu daha da derine gömüp ipek otunun üzerindeki yumurtadan tırtıla, kozadan kelebeğe dönüşümü gösteriyor. Sonra da mihenk taşı olmuş kitaplara özgü cesur hamlesini yapıyor: Yaşam döngüsü içindeki ölümü de diğer evreler gibi olağanlaştırıyor. Yağmurun şarkısıyla gözyaşı döken Noa’nın, ölüme hayret etmesi kitabı çocuğuna okuyan yetişkine cesaret veriyor. Hatta ikinci yaşam döngüsünde ölü kelebeklerin arasında uykuya dalan Noa’nın kulağına yine onlar fısıldıyorlar: “Olan biten bu, Noa.” Bazı kitaplar çocuk kitabı- yetişkin kitabı bariyerini kaldırmaya çok yakındır. Akla ilk gelen örnek Küçük Prens değil mi? Ama “resimli çocuk kitabı” çocuk kitabıdır. Bu kitabın da o bariyeri kaldırmak gibi bir derdi yok ama kullandığı dil, çocuk-yetişkin ayrımı yapılamayacak kadar kapsayıcı. Sepin Sinanlıoğlu, çocuk edebiyatında olması tercih edilen kelime ve cümle tekrarlarını yaparken öyküdeki yaşam döngüsü izleğini kullandığı için benzer kitaplardan ayrışıyor. Kitabın çizimlerine ayrıca değinmemek mümkün değil. Serhat Gürpınar öyküye derinlik kazandırmış, metnin özgünlüğü kadar resimlerin özgünlüğü de hemen dikkat çekiyor. Kitabın başındaki kırık kalpler ilerleyen sayfalarda kırmızı izlere dönüşerek Noa’yı takip ediyor. Çıplak ayaklı, hayret bakışlı Noa imgesi çocukların aklında yıllarca kalacaktır. Resimli çocuk kitaplarında karşılaşmaya pek alışık olmadığımız Stephen Jenkinson imzalı önsöz; yetişkinleri okuyucu bir ses olmaktan çıkarıp, çocukları ile birlikte ‘hayret etmeye’ bir davet olarak karşımıza çıkıyor. Kitabın sonunda Monark kelebeklerinin açık öyküsü yetişkinler için özetleniyor. Hem yetişkinlere hem de çocuklara onlarca eğitim veren yazarın; öykünün katmanlı versiyonunu çocuklar, daha anlaşılabilir halini büyükler için koyması da manidar tabi… Kitaplık sahibi bir çocuk ne kadar büyürse büyüsün vazgeçmediği, yukarıda bahsettiğimiz mihenk taşı kitapları vardır. Bu kitabı okurken iki çocuk klasiği akla geliyor: “Vahşi Şeyler Ülkesinde” (Where the Wild Things Are) ve “Ayı Olmayan Ayı” (The Bear That Wasn't). İlk bakışta bir çocuğun kaldıramayacağı kadar karanlık görünür, kitabı çocuğunuza okurken bir tedirginlik yaşarsınız. Oysa Max’in dönüşte onu başucundaki sıcak yemeğin beklemesi, ayının onca hengâmeden sonra gökyüzünde izlediği göç eden kazlar bu kitapları diğer pek çok öyküden daha aydınlık yapar, bu nedenle onlarca yıldır okunmaya devam ederler. “Noa, Monark Kelebekleri ve Her Şey” kelebeklerin yine geleceğini müjdeleyerek rafta bu kitapların yanında kendine yer açıyor. NOA, MONARK KELEBEKLERİ VE HER ŞEY Sepin Sinanlıoğlu Doğan ve Egmont Yayıncılık Çizimler: Serhat Gürpınar 40 s.
- Hadi hep birlikte “play” tuşuna basalım
Çocuk ve gençlik edebiyatının usta kalemi Miyase Sertbarut’un en sevilen eserlerinden Ünsüz Youtuberın Günlüğü serisinin yeni kitabı Cesaret Oyunu Altın Kitaplar etiketiyle raflardaki yerini aldı. Ünsüz Youtuberın Günlüğü – Cesaret Oyunu’nda artık liseli gençler olan Ezgi ve arkadaşları bu kez telefonlarına gelen gizemli mesajlarla yeni bir maceraya atılıyor. Ezgi ve ekibi bu kez lisede… Okullarının adı Mermerciler Lisesi olsa da mermer ocağında dinamit patlatmaya niyetleri yok. Ama telefonlarına gelen mesajlara kafa patlatacakları çok açık! Bu mesajları yollayan kim? Cesaretlerini kim yokluyor? Onları aptalca şakalara yönlendiren bir telefon uygulamasının kime ne faydası var? Eğer bu bir tuzaksa kimler tuzağa düşecek? Hadi hep birlikte “play” tuşuna basalım, Mermerciler Lisesi’ndeki şamatayı kaçırmayalım. Miyase Sertbarut, Ünsüz Youtuberın Günlüğü – Cesaret Oyunu ile ilgili, “Telefonların vücudumuzun bir parçası haline geldiği şimdiki dünyada gençleri bir takım uygulamalarla yönetmek, yönlendirmek mümkün. İşte kitaptaki karakterler böyle bir açmazla baş başa kalırlar. Okulda eğlendiklerini zannederken pek çok soruna yol açarlar. Okul müdürü ise başarı motivasyonu için çırpınan biri, yani olması gerektiği gibi. Kitap hem keyifli bir okuma süreci yaşatırken hem de oyun bağımlılığı değil, başarı bağımlılığı yönünde okuru motive edecektir,“ yorumunda bulunuyor. Miyase Sertbarut, 1963 yılında Ceyhan’da doğdu. Keloğlan, Jules Verne, Orhan Kemal ve Karabaşlarıyla büyüdü. Okula giderken hep karnı ağrıyordu. Gazi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünü bitirdi, yine karnı ağrıyordu. Öğretmenlik yaptı, karnının ağrısı geçmiyordu. Yazmaya radyo tiyatroları ile başladı. Öykü, roman, masal türlerinde yapıtlar verdi. Karnının ağrısı geçti. Kitapların bütün ağrılara iyi geldiğini düşünüyor. ÜNSÜZ YOUTUBERIN GÜNLÜĞÜ - CESARET OYUNU Miyase Sertbarut Altın Kitap, 2022 Resimleyen: Mavisu Demirağ Tür: Çocuk-Roman (+10 Yaş) 152 s.















