Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5406 sonuç bulundu
- "korkunç, cezalandırıcı bir anne"
Nagihan Kahraman Avustralya'nın önemli yazarlarından Helen Garner'ın Misafir Odası adlı romanı üzerine yazdı: "Roman vurucu şekilde başlıyor: Nicola ve Helen uzun yıllardır arkadaşlar ve Nicola kanser." On beş yıllık arkadaşınız hastalığı sebebiyle şehir değiştirip yanınıza gelseydi ve ona üç hafta bakacak olsaydınız nasıl bir duygu hâsıl olurdu içinizde? Muhtemelen üzüntü... Onca yıl paylaşılanlar geçer zihninizden. Peki hiç ummadığınız şekilde sabrınız, "yeter!" deme eşiğiniz sınanırsa? O zaman ne olur? Bu yazıda tam da bu minvalde bir romanı konu ediniyorum. Helen Garner'ın 2008 yılında basılan bizde ise 2021 yılında çevrilen eseri Misafir Odası'ndan söz ediyorum. Helen Garner; 1942 doğumlu, Avustralya'nın önemli yazarlarından biri. Hayatı boyunca Melbourne Edebiyat Ödülü, Windham-Campbell Ödülü, Australia Council Edebiyatta Yaşam Boyu Başarı Ödülü gibi ödüllere lâyık görülmüş. Geçen yıl, yazarın ilk kez Çocuklar İçin Bach kitabı basılmıştı Yapı Kredi Yayınları'ndan. 1984 tarihli bu romana pek ısınamamıştım ancak aynı yıl, yazardan bir roman daha basılınca ve çevirisi de Roza Hakmen'e ait olunca okumaktan geri duramadım. İyi ki de öyle olmuş, inanılmaz iyi bir üslûp ve etkileyici bir tema bir araya gelmiş çünkü bu kitapta. Roman vurucu şekilde başlıyor: Nicola ve Helen uzun yıllardır arkadaşlar ve Nicola kanser. Bağırsaklarındaki tümör zamanla başka organlarına da sıçramış. Uzun yıllar süren kemoterapi ve radyoterapi tedavilerinden bir sonuç alamayınca kendini alternatif tıbba vermiş Nicola. Bu sebeple yaşadığı Sydney'den Helen'in yaşadığı Melbourne'a geliyor üç haftalığına. Başta her şey çok üzücü fakat bir yandan da yapılacak olan basit: Nicola gelecek, üç haftalığına tedavi sürecinde Helen ona destek olacak ve bitecek. Oysa ki her şey bu kadar kolay olmuyor Helen için, bir anda karmaşıklaşıyor süreç. Çünkü ne kadar yakın arkadaş olsalar da Helen ve Nicola birbirine zıt karakterlere sahip iki kişi. Nicola'nın büyük bir ihtaşla istediği C vitamini yüklemesi, kahve lavmanı gibi uygulamalar Helen'e hiç akıl kârı gelmiyor ve bu işlemleri yapan enstitüdekiler her geçen gün gözüne şarlatan olarak görünmeye başlıyor. Öte yanda ise gözü kapalı hâlde kendini bu kişilere teslim etmiş arkadaşı var. Evinin bir odasını misafir odası olarak düzenlemiş bir arkadaşın durumu, bir noktadan sonra misafir ağırlamaktan hasta bakıcılığına evriliyor. Peki Helen tüm bu süreçte tek başına ne yapacak, nasıl baş edecek? Kendi kızını, damadını ve özellikle küçük torunu ile işini ihmal etme pahasına arkadaşının her anında yanında olan Helen, sadece haftalar içinde kendini arkadaşının karşısında, onunla inatlaşan ve hatta onun deyimiyle arkadaşına "korkunç, cezalandırıcı bir anne"ye dönüşmüş biri olarak bulur. Birbirleriyle inatlaşmaları nereye varacak, ezici hasta psikolojinin üzerinden nasıl birlikte kalkacaklardır? Romanın ana izleklerinden biri ölüme yaklaştıkça bunu reddetme ve bu durumdan kaçma hâli. Kaba taslak ifade edilen bu durum romanda iki kadının zıtlaşmaları üzüntü hissinin zamanla öfkeye dönüşmesi ile ifade edilmiş. Ölümden, kendini kandırarak kaçma yolunu seçen Nicola, aslında savunma mekanizmalarını kullanıyor. Fakat bir iki hafta içinde iyileşeceğine inanmak ve hastalığını yok saymak hem tedavisini ihmâl etmesine sebep oluyor hem de bu "toksik iyimserlik" hâli ona bakım veren kişide sinir bozucu bir his yaratıyor. Öte yandan aynı yaşta olmalarına rağmen -ikisi de altmış yaşlarında- kanser veya ona benzer ölümcül bir hastalık taşımayan Helen'in Nicola'yı anlaması imkansız elbette. Kaçma hâli mantıksız geliyor fakat Nicola kendince mantıkla çözülebilecek raddeyi çoktan geçtiğini düşünüyor. Helen hâlâ işi olan, çevresinde onun ilgisine ihtiyacı olan insanlar olan aktif bir kadın. Nicola ise Helen'in olmayan yönü olarak tasvir edilmiş. Hayatı boyunca anı yaşamış, gezmiş, çalışmış ama çalıştığını harcamış fakat geleceğe bir aile bırakmamış "köksüz" biri. Kaybedeceği bir şey yok esasında kendinden başka. Bu sebeple o da şimdi tutunuyor hayata belki de sıkı sıkı. Romanda yazar bunu da sorgulamamızı sağlıyor elbette. Başarı ölçütlerimiz illa toplumun kabul ettiği kriterlere göre mi olmalı? Yani Helen başarılı, Nicola kaybeden mi? Roman boyunca satır aralarında bunu sorguluyoruz ve metnin dili tamamen Helen'in bakış açısından kurulmuş olsa da çoğu zaman Nicola'nın yerine de koydum kendimi okurken. Arkadaşınızın hastalığına üzülürken bir yerden sonra tahammül edememeye dönen bu ilişkinin sağlamlığı Helen'in Nicola'ya söylediği sözler ile sınanıyor adeta:"'Beni dinler misin yahu?' diye bağırdım avaz avaz. 'BEN BUNU YAPAMAYACAĞIM.'" (s.102) İşte bu sözler aracılığıyla tam da romanda Helen'in dediği durumu görüyoruz; en yorucu duygu keder mi yoksa öfke mi? MİSAFİR ODASI Helen Garner Yapı Kredi Yayınları, 2021 Çeviri: Roza Hakmen 112 s.
- Dünyayı yeniden keşfetmeye hazır mısınız?
Riccardo Francaviglia ve Margherita Sgarlata tarafından kaleme alınan Büyük Kâşifler Atlası ile hem yetişkinler hem de çocuklar dünyayı yeniden keşfetmenin keyfine varıyor. Masalperest Yayınları etiketiyle raflardaki yerini alan atlas, tarihin önemli başlangıçlarına yön veren insanların maceralarına odaklanıyor. Tarihin başlangıcından beri insan, merak ederek çok yol kat etti… Keşifler ve buluşlar, hep bu merakın sonucudur… Bizim yaşamımızı aydınlatan bu öncü kâşiflerin kimi bu uğurda can verdi kimi nereyi bulduğunu bilmeden büyük keşiflere imza attı, kimi bulduklarının farkında olarak onun haklı gururunu yaşadı kimi de tarihe korsan ya da soykırımcı olarak geçti. Onların yaşadıkları ve yaşattıklarından geriye kalan bir kıtaya, ülkelere, ırmaklara, kentlere verilen adları ve bir serüven romanı okur gibi geçen yaşam öyküleri oldu… Bu kitap, sizi bazen bir Viking gemisinde, bazen bir zeplinde, bazen yürüyerek dünyanın çevresinde bir seyahate çıkaracak… Yüzyılların ötesinden yakın çağlara çok keyifli bir yolculuk bu… Bilinmeyenden korkmayın, keşfedin! BÜYÜK KÂŞİFLER ATLASI Riccardo Francaviglia ve Margherita Sgarlata Masalperest Yayınları 104 s.
- Alaçatı’da edebiyat rüzgârı esecek
İzmir Büyükşehir Belediyesi 14 Şubat Dünya Öykü Günü kapsamında Alaçatı Öykü Günleri düzenliyor. 12-14 Şubat tarihleri arasında “Edebiyat sizi yolculuğa çıkarır” sloganıyla Alaçatı Meydanı’nda düzenlenecek etkinlik Türkiye’nin birbirinden değerli sanatçılarını bir araya getirecek. İzmir Büyükşehir Belediyesi 14 Şubat Dünya Öykü Günü kapsamında Alaçatı Öykü Günleri düzenleniyor. Alaçatı Turizm Derneği ve R.A.A.F. Sanat topluluğu işbirliğiyle 12-14 Şubat tarihleri arasında bu yıl ilk kez yapılacak etkinlikle edebiyat tutkunları Çeşme Alaçatı Meydanı’nda 23 yazarla bir araya gelecek. Söyleşi ve imza etkinlikleriyle beraber gösteri ve konserler de yapılacak. “Edebiyat sizi yolculuğa çıkarır” sloganıyla düzenlenecek Alaçatı Öykü Günleri'nin ilk gününde saat 14.00'te Orhan Aydın ve İsmet Orhan'ın konuşmacı olduğu “Direnmenin Estetiği” adlı söyleşi var. Ardından Ümit Kartal, Beril Erbil, Tuğrul Keskin, Yusuf Akın, Nergis Seli, Polat Özlüoğlu ve Hüsnü Arkan okuyucularıyla buluşacak. Program saat 20.00’de Başıbozuk Müzik Grubu'nun konseriyle sona erecek. İkinci gün saat 15.15’ten itibaren ise Ilgın Olut, Murat Şahin, Cevdet Yüceer, Handan Gökçek ve Duygu Özsüphandağ Yayman öykü üzerine okuyucularla söyleşecek. Saat 19.00’da ise “Dansın Öyküsü” adlı gösteri var. Şiirden müziğe hayatın öyküsünün anlatılacağı etkinliğin son gününde ise 14.00’ten itibaren Ahmet Büke, Barış İnce, Ferda İzbudak Akıncı, Aydoğan Yavaşlı, Cengiz Toraman, Cezmi Baskın, Lütfü Dağtaş ve Mehmet Özçataloğlu ile birer söyleşi yapılacak. Etkinliğin kapanışı 19.00’da “Aşkın Öyküsü” adlı gösteriyle olacak.
- Öykü: Ölmek İçin Çok Yorulmuştu
Kar ne güzel yağıyordu. Döne döne, savrula savrula… Neslihan Demir Herkesten önce uyandı kadın. Kocasından arta kalan yorganı sıyırdı üstünden. Oradan buradan kalmış yünlerden ördüğü, serin sabahların, çetin kışların yoldaşı hırkasını aldı sırtına. İki odanın açıldığı, yoksulların salon niyetine kullandığı boşlukta geceden sabaha, sabahtan akşama yanan sobaya kalınca iki odun daha attı. Yerde duran çaydanlığa su çekip bıraktı sobanın üzerine. Çocuklarının odasına gidip üstlerini sıkıca kapattı. Bir kat da battaniye serdi yorganların üzerine. Döndü salona. Kimse uyanmadan evi temiz havayla doldurmak için açtı pencereyi. Kar ne güzel yağıyordu. Döne döne, savrula savrula… Pencereden içeriye dolan kar tanelerinin temas ettiği ilk yerde eriyip gitmesini izlerken sordu kendine, “Ben neden hâlâ ölmedim?” Sobanın içinde gümbürdeyen alevler, üzerinde kaynayan çaydanlık sustular. Kimseden cevap gelmedi. Bunun bir izahı var mıydı kadın da bilmiyordu. Bir önemi olup olmadığını da. İçeri dolan karın kısa ömrüne hüzünlenip yerinden kalktı. Bütünlükten kopmak böyleydi işte. Kendi gerçeğine arkanı dönmek eriyip gitmekti. Tutunamamaktı. Ufacık odayı yeterince havalandırmıştı. Pencereyi kapattı. Şimdi hayallerine uçarken cama çarpıp yapışacaktı kar. Onun gibi başka parçacıklarla yeniden birleşecek, sertleşecek, başka bir form kazanacaktı. Olsun, yok olmak daha kötüydü. “Şimdiye kadar çoktan ölmüş olmalıydım, ama yaşıyorum.” diyerek söylendi. Plastik tablalı yemek masasındaki sepette biriktirdiği ilaçların son kullanma tarihlerine göz attı. Eskisi gibi kolay okuyamıyordu küçük yazıları. Biraz uzağa tuttu ilacı, sonra aşağıya doğru. Eğdi, büktü olmadı bir türlü, koydu yerine. Bu ilaçlardan avuç avuç içip, ölmemek de neyin nesiydi? Tüm kadınlar kırkına varır varmaz başlıyordu şifa zannettikleri zehirlere. Ama bu yüzden ölmüyorlardı. Öyle olsaydı eğer, bir mide bulantısı ya da baş dönmesi ile yığılıp kalmaları lazımdı. Suyu yarıya inmiş bardak gözlerini devirmiş bir köpek gibi görünüyordu. İçindeki görünmez gelgitlerden çok utandığını hatta belki ağladığını düşündü kadın. Ne de olsa şu zehirleri onun sayesinde katıyordu kendine. Su ve cam; her halde şu dünyada daha masum bir başka şey yoktu. Tertemiz ve şeffaf. Biri ateşte pürüzsüzleşirken diğeri ateşi söndüren kudret. Peki ya şimdi? Parmak izleri ile dolu bir beden içinde bulanık, yarım yamalak bir su. Kadın titredi. Aklından belli belirsiz geçenleri eliyle savuşturup, boşalmış ilaç kutusunu sobada yaktı. Kirli bardağı mutfak tezgâhına, içindekini lavaboya bıraktı. Biraz arındığını sandı ama çok az. Sigara altı olsun diye küçük bir ekmeğe bir parça peynir sıkıştırıp, doldurdu fincanını. Elden düşme kanepenin yırtık, defalarca silinmesine rağmen yer etmiş inatçı lekelerle dolu kaplaması görünmesin diye serdiği örtüyü düzeltip oturdu. Paslı demir korkulukların ardındaki beyazlığa baktı. Dallar kırılıyordu kardan. Ne güzeldi. Tamamlanabilen her şey güzeldi. Vardı çünkü iyisiyle, kötüsüyle. Elle tutulup, gözle görülüyordu. Daha ne olacaktı? Tütün içiyordu epeydir. Eskiden olduğu gibi sigaraya güç dayanmıyordu. En güzeli yüz gramlık poşetlerle tütünü alıp, sarmaktı. Zaten sınırlanmış şeyler oldum olası canını sıkardı. Bir paket sigara, yirmi tane demek. Yirmi ne demek? Gece yarısında, kahve molasında ya da yemek ardında ansızın tükenmiş olması demekti. Böylesi daha güzeldi. İyiydi böyle, devamdı böyle. Ölmez de bir gün zengin olursa yine tütün içecekti. “Sahi ben neden hala ölmedim?” Bu soruyla beraber bıraktı çektiği dumanlı nefesi. Sonra pencereyi tekrar açtı. Kar taneleri içeriye girer girmez öldü. Kadın yine üzüldü. Kahvaltısını yapan evden çıktı. Kimi okul denilen bir boşluğa, kimi yevmiye hesabı dağıtılan umuda yürüdü. Kadın dimdik kapattı kapıyı arkalarından. Eskiden çok dua ederdi. Zihin açıklığından, bereket duasına kadar hayırlarla uğurlardı gidenlerini. Artık öyle değildi. Uzun zamandır değildi. İnandığı kaç yerden gerisin geri yuvarlandığını hesap edemez olduğunda bıraktı. Temenniler insanı öldürüyordu. Belki de bu yüzden hala yaşıyordu. Sırtını mesken etmiş bir sızı, bacaklarındaki kütürtülerle bir fincan çay aldı. Masaya oturdu. Televizyonu açtı. Tütünü çekti önüne. Sigara sarmakta uzmanlaşmış parmaklarına baktı. Eklemleri sertleşmişti. İnce, uzun parmaklarının zarafetini nerede unuttuğunu düşündü. Zaman değildi asıl suçlu. Evet, herkes yaşlanıyordu. Ama onunkisi yaşlanmak değildi. Hala yaşıyor olmaktı. Gözü kanepenin altından uç vermiş tozlara ilişti. Ayağa kalkıp koltuğun önüne geldiğinde, eteğinin rüzgârından kaçtı gitti derinliklere. “Hay Allah!” dedi çünkü bugün hesapta evi süpürmek yoktu. Koca süpürgeyi çekti ortaya. Önce ortada serili ana yadigârı, el dokuması halıyı süpürdü. Kendisine ait tek şeydi bu halı. Sonra üstün körü olmasın diye dip köşe devam etti süpürmeye. İki eski kanepe pek ağırdı. Oda küçüktü. Öyle fıldır fıldır öne arkaya iteklemek için çok alan yoktu. Gücü de yoktu ama ölmediği için doğru düzgün iş yaptı. Kaçak toz yumaklarını uzunca bir borunun karanlığına hapsetti. Rahatladı elbette. Giderayak bir işi daha halletmenin ne olduğunu kadınlar çok iyi bilirdi. Her an ölebilirdi. Kadınlar genellikle şimdi öleceklermiş gibi yaşarlardı. Yeni süpürülmüş ev gibisi var mıydı? Hele yeni yıkanmış çamaşırları soba telinde kurutmak, mis gibi deterjan kokusu. “Madem hâlâ ölmedim, kirli çamaşırları da aradan çıkarayım” dedi kadın. Uzun uzun çitiledi, kaynattı beyazları. Zaman aktı. Akşam oldu. Sobanın telleri doldu, yer bulamayanlar koltukların başlarına serildi. Mis gibi koktu ortalık. Yoruldu kadın ama ölmedi. Yemek yapmaya koyuldu. İçerdeki televizyonun sesinden takip etti haberleri. O çorba karıştırdıkça, uzaklarda ya da hemen yanı başında bir kadın öldü. Haberler anlattı; “Parçalara ayrılmış, yakılmış!” Kadın gözyaşlarını sildi. Karıştırdı çorbayı. “Katil koca her yerde aranıyor!” dedi. Kadın çorbaya tuz attı ve karıştırdı. Ara sıra bir peçete çıkardı cebinden, sildi elini yüzünü. Gitti sobaya iki odun daha attı. Soba çatırdadı. Kuruyan çamaşırları aldı telden. Islak olanları taşıdı sıcaklığa. Haberler, “Bir çocuk, kendisine uygulanan istismarı, istismarcıyı açıkladı!” dedi. Kadın bir odun daha attı. Soba, “Pof!” diye bağırdı. “Tecavüzcü serbest bırakıldı!” dedi. Kadın karar verdi. Önce ıslattığı pirinci kavurdu. Sonra suyunu koyup, altını kıstı. Son nefesiyle koşturdu salatayı yapmaya. Domatesi, salatalığı, soğanı kıydı küp küp. Böyle böyle kurdu sofrayı. Limonu sıkmaya az kala, kadın yığıldı olduğu yere. Ev sıcak ve temizdi. Yemek hazırdı. Ölmek için çok yorulmuştu.
- Londra’nın pastel renkli sokakları
Birçok eseri New York Times çok satanlar listesinde yer alan Sarah Jio’nun yeni romanı Londra’dan Sevgilerle, tüm dünyayla aynı anda raflarda. Zorlu bir boşanma sürecini atlatmaya çalışan Valentina, yıllardır görüşmediği annesinin öldüğünü ve ona Londra’da Kitap Bahçesi isimli bir kitabevini miras bıraktığını öğrenince Amerika’dan İngiltere’ye uzanan bir yolculuğa çıkar. Çocukluğundan beri gerçek bir kitapsever olan Valentina Londra’nın en güzel semtlerinden birindeki kitabevini görür görmez bu masalsı yere âşık olur. Her girenin neşe ve huzur bulduğu Kitap Bahçesi, Valentina henüz bilmese de annesinin onun için hazırladığı sürprizlerle doludur. Ne var ki kitabevinin yüklü bir vergi borcu vardır ve Valentina annesinin mirasını yaşatmakla onu satmak arasında bir karar vermek zorundadır. Londra’dan Sevgilerle, Londra’nın pastel renkli sokaklarında Valentina’nın kalbini yepyeni bir şehre açıp kayıplarını, kırgınlıklarını ve bitmiş evliliğini temize çekmesinin umut dolu hikâyesi… New York Times ve USA Today çoksatan listelerine girmiş Mart Menekşeleri, Böğürtlen Kışı ve Son Kamelya kitaplarının yazarı olan Sarah Jio aynı zamanda gazetecilik de yapmaktadır. Glamour ve The Oprah Magazine gibi dergilerde yazarlık yapmıştır. Kitapları on sekizden fazla dile çevrilmiş ve kitap kulüplerinin favorilerinden olmuştur. Sarah, eşi ve üç oğluyla halen Seattle’da yaşıyor. LONDRA'DAN SEVGİLERLE Sarah Jio Epsilon Yayınevi, 2022 Çeviri: Yasemin Büte
- Işıkları açma cesareti
Damla Karakuş, Özge Doğar'ın Minnina Işıkları Kapama isimli kitabı üzerine yazdı: Hepimiz ellerimizdeki görünmez bavullarda, belki de annemizin rahmine düştüğümüz anın çok öncesinden, bize kodlanmış travmalarımızı taşıyoruz. Kimimizin hatırladığı nefis çocukluk anıları, kimimizin cam kırıklarıyla delik deşik edilmiş hafızası... Damla Karakuş “Senin için hiçbir şey yapmadığımı söyleyemezsin anne! Ben bu tiksindirici düzende, insanca yaşamayı senin için seçtim.” Sadece arka kapağını okuduğumuzda dahi pek çok şeyi art arda sorgulamaya başlatan roman, bir tokat hissi yaşatan bu alıntıyla başlıyor. İnsan, bazen yanıtlarından korktuğu sorulardan kaçar ya, işte öyle kaçılası bir kitap aslında Minnina Işıkları Kapama! Ama sonra şu soru, arkanızı döndüğünüz anda kolunuzdan tutup çekiyor sizi: “Gerçeklerden daha ne kadar kaçacaksın?” Ece, çocukluğunda ailesi tarafından istismara uğramış bir genç kadın. “Hangimiz değiliz ki?” diye iç geçirdiğinizi duyduğuma yemin edebilirim, ama bunu ispatlayamam. Yine de olsun, şimdi sen kendini biliyorsun. Artık çok sorun var ve yazarımız Özge Doğar’ın samimi, yalın ve gerçekçi anlatımındaki bu kurguyla, bir çırpıda bitecek, ama etkisi günlerce sürecek, yer yer öfke ve gözyaşı dolu bir yolculuğa çıkacaksın. Hazır mısın? Evet, hepimiz ellerimizdeki görünmez bavullarda, belki de annemizin rahmine düştüğümüz anın çok öncesinden, bize kodlanmış travmalarımızı taşıyoruz. Kimimizin hatırladığı nefis çocukluk anıları, kimimizin cam kırıklarıyla delik deşik edilmiş hafızası... Ece, cam kırıkları üzerinde uzun yürüyüşler yaptığı hafızasında, elbette çimenlerin olduğu yerlerden de geçiyor. Adile, en büyük şansı oluyor; onu büyütüyor, okutuyor ama bir türlü ruhunun kesiklerini saramıyor. Çünkü bazı yaraların kabuk bağlaması çok uzun zaman alır. Ece’ninki işte öyle bir yalnızlık. “Baba” sözcüğünün sözlükteki karşılığı, onun bacak arasına sızmak isterken, “anne” sözcüğünün sessiz kalışından sonra, bozulmuş bir banyo musluğu dünyanın bütün küvetlerini doldursa da kalbindeki zehri paklayamıyor. Dünya çoğu zaman kötülüğe meyilli dönüyor; elbette insanlar yüzünden. Ama tılsım bizde. Her yerde ararken bir bakıyoruz, anahtar elimizde. Hiç geçmezmiş sanılan acılarımız ve başkasında tam olan eksikliğimizle karşılaştığımızda ilk günkü gibi kanayan yaralarımız, ellerimize bakma cesaretini gösterdiğimizde iyileşiyor. Yaralarını, en güzel insanın kendisi sarıyor… Psikoloji denen şey, herkeste başka işliyor. Sanırım sır parmaklarımızda gizli. Ece, çok yara almış bir çocuk ve genç kadın. Hepimiz ya Ece’yiz ya da hayatımızın herhangi bir zamanında Ece olmaya adayız. Onun yolculuğu, bir şekilde yaramıza merhem oluyor ve kendi ellerimize bakacak gücü veriyor bize. Ece’nin yüzleşme anı, tüm sorularımızın yanıt bulmaya en yakın olduğu an. O, o gece, geçmişi ve geleceği arasında bir seçim yapmak zorunda kaldığında, ileriye doğru bir adım daha atmayı seçiyor ve hayat dediğin, işte o gün gerçekten başlıyor. O gece, Ece’nin ilk yaş günü belki de. Kalbinde bir türlü nasır tutmayan o acıdan başlayıp topluma, belki dünyaya uzanan bir savaşı başlattığı gece; Ece, bir anneden değil, küllerinden doğuyor. Suda dağılan kırmızı duman, artık onun cam kesikleri değil. Başkalarının başını önüne eğmediği bu toplumsal utançlar, artık ne Ece’nin ne de bir başka kadının, bir başka kız çocuğunun utancı! Tıpkı Ece’nin, kızına bedeninden utanmamayı öğütlemesi gibi, daha pek çok öğüdün başlangıcı. Annelik ve babalık kavramları, bu kez ensest konulu Minnina Işıkları Kapama’da işleniyor… Artık zihnimizdeki seslerden daha az korktuğumuz günlerin umudu mu bizi ayakta tutuyor, bilmiyorum. Minnina gibi biz de eskisi kadar sessiz değiliz ve kafamızın içindeki sesler bastırıyor her şeyi. Herkese karşı başka bir insan olma çabamız sonuç veriyor, hayat denen yolculukta. Attığımız her adımı başarı sayıyoruz. Evet, biz başarılı kız çocuklarıyız. Hep kaçmak isteyen ve bir gün bunu da başaracak olan çok güzel çocuklar! Minnina! Topluma, insana, geleceğe, dostluğa, barışa, kardeşliğe, ama en çok kendine, ışıklarını kapama! MİNNİNA IŞIKLARI KAPAMA Özge Doğar Ayrıntı Yayınları 160 s.
- İnsan en çok unutmak istediklerini hatırlar
Sevtap Ayhan, Tudem Edebiyat Ödülleri Birincilik Ödülüne değer görülen Düşünme(me) Oyunu adlı romanında, anılarında gizlenmiş eski bir yapbozu birleştirmeye çalışan Fabula'nın dünyasına götürüyor okurları. "Neden kalanları değil de gidenleri düşünürüz hep?'' Hayata karşı tepkili olan Fabula, zihninde beliren düşünceleri ''hiçbir şey düşünmeme'' oyunuyla bertaraf etmeye çalışsa da, yaramaz düşünce parçacıkları buna geçit vermemekte ısrarcıdır. Kırık dökük eşyaları, rengârenk çiçeklerle bezeli bahçesi, okunmayı bekleyen kitapları ve ''tek kişilik zaman makinesi'' kaykayıyla kurduğu küçük dünyasında kimseye yer açmaya niyeti yoktur Fabula'nın... Ta ki haylaz bir karganın peşinden giden komik giyimli küçük bir beyefendi, asırlık bir ağaçtan düşüp de karşısında belirene dek. Yarım kalmış bir başka öykünün kahramanı olan Heros, tanıdık bir yabancıdır Fabula için. Vaktinden önce büyümüş bu tuhaf yabancı, itiraf edilememiş gerçeklerin tutsağındaki Fabula'ya geçmişin izlerini gösterebilecek midir? Düşünme(me) Oyunu, yitirdiklerini unutmayı seçerek acısını hafifletmeye çalışan bir çocuğun hüzünlü ama umut dolu hikâyesini anlatıyor. Sevtap Ayhan, incelikli satırlarında bırakıp gidenleri sonsuza kadar sevmenin ve hatırlamanın ''iyileştirici'' gücünü gözler önüne seriyor. Sevtap Ayhan, 1969 yılının Ekim ayında Zonguldak'ta dünyaya geldi. Hacettepe Üniversitesi Batı Dilleri ve Edebiyat Fakültesinde İngiliz Dil Bilimi Bölümünde okudu ve Millî Eğitim Bakanlığına bağlı liselerde İngilizce öğretmeni olarak çalıştı. Emekliye ayrıldıktan sonra çeşitli resim, seramik ve yazarlık atölyelerinde çalışmalar yaptı. Hakan Akdoğan ve Kemal Selçuk'tan Yaratıcı Yazarlık eğitimi alarak, başta Fakir Baykurt Öykü Ödülü İkinciliği olmak üzere farklı belediyelerin açtığı öykü yarışmalarında ödül kazandı. Son olarak 2020 Tudem Edebiyat Birincilik Ödülüne layık görülen yazar, çocuk edebiyatı ve kısa öykü alanlarında üretmeye devam ediyor. DÜŞÜNME(ME) OYUNU Sevtap Ayhan Tudem Yayınları, 2022 Türü: Roman Sınıf/Yaş: 4. Sınıf (9-10 Yaş), 5. Sınıf (10-11 Yaş), 6. Sınıf (11-12 Yaş), 7. Sınıf (12-13 Yaş) Çizer: Nesibe Çelebi 120 s.
- Öykü: Görünmezlik
Ben duygularını derisinin altında yaşayanlardandım. Ama artık halay çekerek de yaşasam farketmezdi. Nasıl olsa yoktum. Öyle görünüyordu ki bir daha da olmayacaktım. Emir Akköse Schiller caddesinde bir sonbahar sergisi vardı adeta. Eylül alışageldiğimiz tüm betimlemelerle sermişti malzemelerini. Bir sanatçı piyano çalıyordu meydanda. Avrupalılar bu ılık Eylül akşamüstünde haftasonunun tadını çıkarıyorlardı. Piyanonun da desteğiyle iyice yumuşayan hava, batılı bir kaç kuşun da kanat çırpmasıyla dokunuyordu insanların yüzüne. Ah o ne bitmez bir caddedir o. Çeşitli mağazaları ve harikulade kaldırım taşlarıyla binlerce kez turladığım, her taşını ezberlediğim yeri geldiğinde (geceyse, kimse yoksa, alkollüysem) çöküp ağladığım yine de bir türlü alışamadığım cadde. Kızaran yaprakların refakatinde yürüdüm ve hep gizlendiğim banka çöktüm. Burdan meydana açılan yolu görürsünüz caddenin geri kalanına da hakimsinizdir. Görünmez olduğumu keşfetmem epey zamanımı aldı. Ve bunun üstün bir yetenek olmadığını anlamam da.. Bu yüzden gizlenmek fiilini, hem de bütün çekimleriyle birlikte hayatımdan çıkarsam da olurdu. Ancak o gün farklı bir şey oldu. Ben duygularını derisinin altında yaşayanlardandım. Ama artık halay çekerek de yaşasam farketmezdi. Nasıl olsa yoktum. Öyle görünüyordu ki bir daha da olmayacaktım. Görünmezlik her gün başka bir yerinden bıçaklasa da ruhumu, alışmıştım ve bu kan kaybı ile ilgili somut bir girişimim olmadı. Vücudu felçli bir hasta gibi birinin gelip fişimi çekmesini bekliyordum.. Bu uzak ülkenin, bu uzak caddesinin, kimsesiz ruhumu dinlendirdiğim tatlı bir kafesi vardı. Neredeyse her akşam uğrar, saatlerce otururdum orada. Nasıl olsa görünmez olduğum için istediğim masayı seçebiliyordum. Dünyanın bu kurtarılmış bölgesinde insanlar o kadar mutluydu ki, onları izlemek hoşuma giderdi. İçeri girer dolaptan istediğim kadar bira alırdım. İnsanlar yürüyen bir bira olduğunu dahi görmezdi. Sarhoş olur onlarla beraber ben de gülerdim. Onlar uzak bir ülkenin uzak bir caddesinde değillerdi. Evlerindeydi hepsi. Günlerden Cumartesi ise gece bardan sonra başka bir yerlere geçerlerdi, bir ev partisine mesela. En neşeli grubu seçer, onlarla birlikte yürürdüm gittikleri yere. Onlarla birlikte partileyip, ne bulursam içip, caddeme dönerdim geri ve gelmekte olan yeni günü beklerdim. O Eylül akşamüstü de oturduğum banktan kalkıp, her zamanki kafeme yürüdüm. Girişte birisi sertçe omzuma çarptı, sendeledi. Dönüp neye çarptığını anlamaya çalıştı ama bulamadı. Barın arkasına geçip bir cin doldurdum kendime. Bir dilim de salatalık attım. Neredeyse bütün masalar doluydu. Köşedeki, pek tercih edilmeyen masama geçtim. Ben kafam avuçlarımda, her zamanki düşüncelerime dalmışken, masama birinin oturduğunu farkettim. Genç, güneş gözlüklü bir kadındı. Metal bir sopası vardı. Ben ne de olsa görünmezdim, o da ne de olsa göremiyordu. Bu yüzden oturmaya devam ettim. Sarı saçları beyaz yüzüne doğru akıyordu ve iki küçük gül yaprağı gibi yerleşmişti dudakları ağzına. Açık renk bir gömlek kuşatmıştı sırtını. İkimizin de yüzü kapıya dönüktü. Çantasından bir sigara çıkardı, önce dudaklarına götürür gibi oldu, sonra durdu. Bana doğru uzattı sigarayı. Beni farketmiş olamazdı. Sağa sola baktım. Köşedeki masadaydık, masada bizden başka kimse yoktu. Çekinerek uzandım sigaraya. Sonra kendisi için bir sigara çıkardı. Çakmak aramak için elleri çantasına gitti. Kendi çakmağımı uzattım hemen. Görmedi, eline dokundurdum çakmağı. Alıp yaktı sigarasını, benim olduğum tarafa doğru uzattı tekrar. Alıp ben de yaktım sigaramı. Çakmak için önce ''şukran'' dedi. Sonra durup düşündü "teşekkür" dedi. Yabancı olduğumu nereden anladı bilmiyorum. O nereliydi onu da bilmiyorum. "sıpas" diye önerdim. "gelek sıpas." "sıpas" dedi, arkamdaki duvara doğru. "sıpas xweş" dedim. Sesim biraz tozlanmış mıydı ne.
- Tomris Uyar Öykü Yarışması'na başvurular başladı
Yazı-Yorum Edebiyat Dergisi ve Yeni İnsan Yayınevi tarafından Tomris Uyar adına düzenlenen "Yılın en uzun gecesi" temalı öykü yarışmasının başvuruları başladı. "Mum ışığında yazmaya çalışıyorum. Ne mi? Neyi mi? Bir şey, herhangi bir şey. Yazarak ısınmak, yazarak direnmek olsun da." Tomris Uyar Öykü edebiyatın sarıp sarmalanan, gözlerden sakınan, en değerli parçalarından biridir. Öykü damıtılmıştır, süzülmüştür ve narindir. Tomris Uyar öyküleriyle edebiyata kıvam kazandırmış, onun karatını arttırmıştır. Tomris Uyar’a olan sevgimiz, öykülerine duyduğumuz hayranlığımız, onun adını bir yarışmayla kutlama fikri verdi bize. Şimdi kâğıt ve kaleme sarılın. Tomris Uyar’ın adına yakışır öyküler yazın. Edebiyatı yükseltin. Edebiyat ki bir toplumu karış karış inceltir. Her şeyin kabası ama insanın incesi makbuldür. Edebiyat bizi derinleştirip, yakınlaştırır. Bu yarışma buna vesile olursa, amacına ulaşmış kabul edilir. Tomris Uyar Öykü Yarışması, öyküye gönül veren herkesin katılımına açıktır. Bu yılın teması, yılın en uzun gecesi olarak belirlenmiştir. En büyük dileğimiz, bu metaforu her öykücünün özgürce kullanmasıdır. Yarışma Jürisi; Berna Durmaz, Feryal Tilmaç, Zeynep Eşin, Fuat Sevimay, Mehmet Fırat Pürselim’den oluşmaktadır. Yarışmanın ön Jürisinde ise; İlknur Demir, Aslı Esma Karaca yer almaktadır. Birincilik ödülünü alan yazarın hazırlayacağı öykü dosyası, Yeni İnsan Yayınevi tarafından kitaplaştırılacaktır. İkinci olan yazarın öyküsü kitap seçkisinde, üçüncü ve dördüncü olan yarışmacıların öyküleri ise edebiyat dergilerinde yayımlanacaktır.
- Kristof Kolomb, Gargantua, Latin edebiyatı, Titus Livius, Julius Caesar, Hannibal, Macbeth
Yeni Roman akımının en dikkate değer metinlerinden biri olan Dereceler, üç özneli, iç içe geçmiş, çok katmanlı bir anlatı. Metin boyunca okuru peşinden koşturan soru ise “Konuşan kim?” Bir lise, bir öğrenci, aynı zamanda yeğen, bir enişte ve bir dayı, onlar da aynı zamanda öğretmen; içinden Kristof Kolomb, Gargantua, Latin edebiyatı, Titus Livius, Julius Caesar, Hannibal, Macbeth, Marco Polo, Odysseus geçen ağır bir müfredat ve okulda olup biten her şeyi hikâye etme çabası. Sahnenin bir diğer tarafındaysa akrabalık ilişkileri, ergen liseliler, Paris sokakları. Yeni Roman akımının en dikkate değer metinlerinden biri olan Dereceler, üç özneli, iç içe geçmiş, çok katmanlı bir anlatı. Metin boyunca okuru peşinden koşturan soru ise “Konuşan kim?” Michel Butor (14 Eylül 1926 – 24 Ağustos 2016) Fransız roman ve deneme yazarı. Sorbonne’da felsefe eğitimini tamamladı, Gaston Bachelard’ın öğrencisi oldu. Selanik, Manchester ve Cenevre’de dersler verdi. Vincennes’de, 1970 yılında profesör oldu. Fransa’ da, 1950’li yıllarda ortaya çıkan Yeni Roman’ın önde gelen temsilcilerinden olmasına karşın, bu akımın öbür yazarlarından, aşırılıklardan kaçınmasıyla ayrılır. İlk deneysel romanı olan Passage de Milan’ı (1954), Manchester’da geçirdiği günleri konu alan L’emploi du temps (1956, roman) izler. DERECELER Michel Butor Kırmızı Kedi Yayınları, 2021 Çeviri: Ali Özçelebi 472 s.
- Vah İshak Hocam Vah!
Burak Soyer, Bülent Ayyıldız’ın son kitabı Biraz Evhamlı İshak Hoca’nın Karda Gece Yürüyüşü üzerine yazdı: "Kitabın dertlerinden biri olan ‘türler arası kısa paslaşmalar’ metin boyunca bize eşlik ediyor." Bülent Ayyıldız’ın son kitabı Biraz Evhamlı İshak Hoca’nın Karda Gece Yürüyüşü, edebiyatı ve onun esaslı dertlerini kendine fon yaparken, metinler arası gel-gitlerle, yabancılaşma, anlaşılamama, benlik, doğu-batı gibi konuları da felsefeye göz kırpan bir anlatımla ele alıyor. Bülent Ayyıldız, 2017 yılında yayınladığı Durun Yanlış Anladınız öykü kitabı ile ortama adımını atmıştı. Bu kitapla 3. Uluslararası Zeytinburnu Öykü Festivali’nde İlk Kitap Ödülü’nü kapmıştı. 2018’deki Hiçbir Şey Göründüğü Gibi Değil romanı da Kayıp Rıhtım anketlerinde en iyi yerli fantastik roman seçilmişti ve yine aynı kitapla 2019’da Fantazya ve Bilimkurgu Sanatları Derneği tarafından 2013 yılından bu yana düzenli olarak yapılan yarışmada GİO Roman Başarı Ödülü’ne layık görüldü. Sonrasında yine bir öykü kitabı olan Gölgesiz Matiz’i ve kurmaca biyografi türündeki J.D. Salinger: Nefret ve Sefalet kitaplarını yayınladı. Öyküleri ve denemeleri birçok farklı seçkide yer aldı. Ayyıldız, şimdi de Epona Yayınları’nda çıkan son kitabı Biraz Evhamlı İshak Hoca’nın Karda Gece Yürüyüşü’yle okuyucuyla buluştu. Biraz Evhamlı İshak Hoca’nın Karda Gece Yürüyüşü’nün ‘Önsöz’ ya da ‘Sunum’ diye adlandırabileceğimiz giriş yazısının son paragrafı şöyle başlıyor: “Hepimiz birer intihalden ibaretiz.” Bu cümleyi akılda tutmakta fayda var. Zira kitabın dertlerinden biri olan ‘türler arası kısa paslaşmalar’ metin boyunca bize eşlik edecek. Ama önce İshak Hoca’ya yöneltelim bakışlarımızı. İshak Hoca, evet, evhamlı. ‘Devrelerde’ de biraz yanma olmuş zamanla. Herkese en incesinden takıklığı da var. Sevgili Hocamız, üniversitedeki sıkıcı derslerinden birine girmeye hazırlanıyor. Elinde kahve bardağıyla sınıfa giriyor. Salinger’ın 'Muz Balığı İçin Mükemmel Bir Gün' öyküsünü deşecek. Mevzuya girip başlıyor anlatmaya. Ama kendisini pek sallayan yok. Bir anda ağzından, “Aslında öykü Salinger’ın sapkınlıklarını anlattığı zırvalardan ibaret,” lafı çıkıveriyor. Bundan sonra sınıfta hafif kıpırdanmalar başlıyor. İtirazlar, Hoca’nın yazara haksızlık ettiğini düşünen sesler çıkıyor. Ders bitiyor. Hoca’nın canı kendini tutamayıp derse her zamankinden fazla yüklendiğinden ve bunun gereksiz olduğunu düşündüğünden sıkkın. Bir anda kafada bir şimşek çakıyor ve konuşmasının sonunda, “Bunu ancak geri zekalılar anlayamaz,” dediğini hatırlıyor. Ve sınıftan atkısını almak için geri dönen kız öğrencinin, “Görür o,” dediğini de… İshak Hoca için evham vakti… İshak Hoca’nın fakültenin B kapısından kendisini dışarı atıp karla karşılaşmasıyla birlikte biz de kitapla beraber bizi sonuna kadar içine hapsedecek olan bir ‘kütüphanenin’ içine giriyoruz. Hoca, karı gördüğü andan itibaren hem zihninde hem de ruhunda kendine epeyce yer etmiş Tanpınar’ı, ama en çok da onun Huzur romanını anmaya başlıyor. Tanpınar’ın Huzur’daki kar betimlemeleri aklına geliyor, oradan kurduğu bağlantı, onu doğu-batı meselesine getirirken, Hoca’nın üniversiteyi kazandığı yıllara geri dönüyoruz ve aslında kitap da tam olarak burada başlıyor. İshak Hoca üniversiteyi kazanıp İstanbul’a geldiğinde ‘dıdısının dıdısı’ bir akrabasının yanında kalmaya başlıyor. Liseyi Harry Potter ve Stephen King’le geçirmiş olan Hoca, akrabasının ufak kitaplığında Huzur’u bulup sayfalarını karıştırırken kitaptaki, “Şark oturup bekleme yeridir,” cümlesi aklını çeliyor ve artık Huzur onu hayatı boyunca bırakmayacak, üzerine tonlarca düşünceyi yağdıracak bir kitap oluyor. Bu arada biz de İshak Hoca’nın geçmişine bağlanıyoruz ve Hoca’nın ‘Hoca’ olana kadar neler yaşadığına tanıklık ediyoruz. Detayları elbette okura bırakıp kitabın esas meselesine geliyoruz. Bu başlangıç ve kitabın sonuna kadar olan ‘gelişme’ bölümünü yazar Bülent Ayyıldız metinlere bölerek anlatıyor. Metinlerin her birinde aşağı yukarı bir yazarı ‘konuk’ ediyor ve o yazarları İshak Hoca’nın yaşamıyla zincirlerken bir yandan da edebiyat meselelerine yine Hoca’nın veya etrafındakilerin ağzından değiniyor. Bunu yaparken kimleri anmıyor ki? Ahmet Hamdi Tanpınar, Salinger, Joyce, Hesse, Kierkegaard, Dostoyevski, Tolstoy ve daha niceleri… Zaman zaman –aforizmaların yardımıyla- felsefeye kayıyor ve kitabı adı konulmamış bir ‘münazara’ ortamına çeviriyor. Fonda tüm bunlar olup giderken ince ince dokundurduğu anlaşılmama, yabancılaşma, benlik, arkadaşlık, aşk gibi mevzulara da dokunuyor Ayyıldız. Biraz Evhamlı İshak Hoca’nın Karda Gece Yürüyüşü, hem konusu hem de yazarın ustalıkla kullandığı doğal anlatımıyla zihin açıcı ve üzerine hayli düşünmeyi hak eden bir roman olarak kayıtlara geçiyor. BİRAZ EVHAMLI İSHAK HOCA’NIN KARDA GECE YÜRÜYÜŞÜ Bülent Ayyıldız Epona Kitap, 2021 197 s.
- Onlar olmasa dünya daha az eğlenceli olurdu doğrusu!
Almanya'nın sevilen çocuk klasiklerinden ''Anneanne ile Frieder'' serisi, Türkiye'de genç okurlarla buluşmaya devam ediyor! İlk kitap Anneanne ile Frieder'den sonra, ikinci kitap Anneanne ile Frieder'in Yeni Maceraları da 6 yaş ve üstü okurlar için Can Çocuk raflarında! Anneanne ile Frieder harika bir ekiptir: Anneannesi, Frieder'in bütün muzipliklerine, oyunlarına, lakırdılarına ayak uydurur, şnitzeli torununun tabağına oyuncak bir kepçe yardımıyla koyar, planladıkları pikniği yağmur yağınca tramvay durağına taşır, bahçeye bir jelibon ağacı diker ve daha neler neler... Bu kitapta ise Frieder anneannesinin bahçesindeki çiçekleri yoluyor, gece geç vakitlere dek uyanık kalmak istiyor, ayakkabılarını beğenmediği için yalınayak geziyor. Fakat her ne olursa olsun anneannesi Frieder'in dilinden anlıyor. Gudrun Mebs, Frieder ile anneannesinin maceralarını benzersiz bir yaşama sevinciyle anlatıyor. Gudrun Mebs, 1944 yılında Bad Mergentheim’da doğdu, Frankfurt’ta büyüdü. 17 yaşındayken oyunculuk eğitimi almaya başladı, ardından bir tiyatro grubuyla tüm dünyayı dolaştı. 1965-1974 arasında televizyon filmi yapımcılığı alanında çalıştı. 1980’den beri çocuklar için yazıyor. Radyo oyunları ve kitapları çeşitli ödüllere değer bulundu (Alman Gençlik Kitabı Ödülü 1984, Avusturya ve İsviçre Çocuk Kitabı Ödülleri, vb). Yazar yaşamını Münih ve İtalya arasında gidip gelerek sürdürüyor. ANNEANNE İLE FRIEDER'İN YENİ MACERALARI Gudrun Mebs Can Çocuk Yayınları, 2022 Çeviren: Ayşe Sarısayın Resimleyen: Rotraut Susanne Berner Tür: Öykü Yaş aralığı: 6, 7, 8 + 96 s.















