Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5406 sonuç bulundu
- 2022 Zeynep Cemali Öykü Yarışması başvuruları başladı
Uzay temalı 6, 7, 8. sınıf öğrencilerinin katılacağı 2022 Zeynep Cemali Öykü Yarışması başvuruları başladı. Son tarih 23 Mayıs 2022 olarak belirlendi. Seçici kurul Burcu Aktaş, Murat Özyaşar, Ömer Açık, Sibel K. Türker ve Dr. Müren Beykan'dan oluşuyor. “Benim denize girdiğim yerlerden şimdi arabalar geçiyor, benim top oynadığım sahalarda bloklar yükseliyor. Bir taraftan İstanbul’un eski halini düşünmek beni üzüyor; ama bir taraftan da beni mutlu ediyor. Yani tamam gelişiyor, her şey değişiyor, değişmek zaten hayatın içinde olan bir şey. Ama o günleri yaşamış olmanın mutluluğunu hissediyorum, o günleri bugün sizlere aktarabilmeyi seviyorum.” Zeynep Cemali Eğitimciye Notlar: Yarışmaya yalnızca 6, 7, 8. sınıf öğrencileri katılabilir. 5. sınıflar yarışmaya katılamaz. Öykü, Türkçe dilinde yazılmalıdır. Öykü yazma sürecinin gençlerin kişisel gelişimine katkısı önemsendiğinden, yarışmada derecelendirme yapılmamaktadır. Yarışmanın teşvik edici ve cesaretlendirici yanı kadar, öykü yazma deneyimini ve coşkusunu her gencin yaşaması ayrıca anlamlıdır. Gençleri öykü yazmaya heveslendirmek, edebiyat heyecanlarına eşlik etmek değerlidir. Ödül almayan 6 ve 7. sınıf öğrencileri sonraki yıl yarışmaya tekrar katılabilir. Türkçe’nin yanı sıra farklı branş öğretmenleri de öğrencilerini yarışmaya katılım için destekleyebilirler. Yazılan bütün öykülerin, okul yönetimi ve öğretmenler tarafından herhangi bir eleme yapılmadan, eksiksiz gönderilmesi beklenir. Gençlerin, büyüklerinden yardım almadan, kendi özgün metinlerini oluşturması, değerlendirmede aranan önemli bir ölçüttür. Tema cümlesi, yönlendirici bir kılavuz niteliğindedir. Öyküde yer alması zorunlu değildir. 2022 Zeynep Cemali Öykü Yarışması Katılım Koşulları: 1. Yarışmaya Türkiye genelinde, 2021- 2022 öğretim yılında tüm okulların 6, 7 ve 8. sınıflarında okuyan öğrencilerinin katılım hakkı vardır. 2. Bir öğrenci yalnızca 1 (bir) öyküyle yarışmaya katılabilir. 3. Birden fazla kişi tarafından ortaklaşa yazılmış öyküler yarışmaya kabul edilmez. 4. Metin, öykü türüne uygun olarak yazılmalıdır. 5. Öykü, Türkçe dilinde yazılmalıdır. 6. Öykü, “Uzay” temasında yazılmalıdır. Esinlenme için önerilen kılavuz cümlenin öyküde kullanılması şart değildir. 7. Öykü, A4 boyutunda dosya kâğıdına, tercihen bilgisayarda 12 punto, “Times New Roman” yazı karakteriyle ya da okunaklı el yazısıyla yazılmalıdır. 8. Öykünün uzunluğunun 1,5 satır aralığıyla, iki (2) A4 sayfadan az, dört (4) A4 sayfadan fazla olmaması önerilir. 9. Öykünün başında öykü adı ve hemen altında da öyküyü yazan öğrencinin adı yer almalıdır. 10. Öykünün posta veya e-posta yoluyla tek (1) kopya gönderilmesi yeterlidir. Yarışmaya kişisel e-posta adresinden değil, danışman öğretmen veya veli e-posta adresinden başvuru yapılmalıdır. 11. Yarışmaya son başvuru tarihi 23 Mayıs 2022 Pazartesi günüdür. 12. Öykülerin en son sayfasında, başvuruda bulunan öğrencinin adı soyadı, okulunun adı, sınıfı, öğretmeninin adı soyadı, okul adresi ve okul telefon numarası, velisinin adı soyadı ve telefonu ile Zeynep Cemali Öykü Yarışması’na daha önce katıldıysa, katılım yılı yazılmalıdır. Bütün bu bilgiler için, yarışmanın internet sayfasındaki Başvuru Formu’nu eksiksiz doldurmak yeterli olacaktır: gunisigikitapligi.com/projeler/zeynep-cemali-oyku-yarismasi 13. Başvuru Formu ile birlikte şu 4 belge de yollanacaktır: 1) Veli İzin Yazısı; 2) Veli tarafından doldurulup imzalanmış Katılımcı Aydınlatma ve Rıza Metni; 3) Veli tarafından doldurulup imzalanmış Muvafakat Belgesi; 4) Öğretmen tarafından doldurulup imzalanmış Katılımcı Aydınlatma ve Rıza Metni. E-postayla yapılacak başvurularda belgelerin imzalı taranmış dijital kopyalarının eklenmesi yeterlidir. 14. Veli İzin Yazısı ve Muvafakat Belgesi, yarışmanın internet sayfasından indirilebilir. Her 2 belgenin, başvuruda bulunacak öğrencinin velisi tarafından imzalanarak başvuru evraklarıyla birlikte gönderilmesi zorunludur. 15. Kişisel verilerin 6698 sayılı KVKK kapsamında korunmasına yönelik Katılımcı Aydınlatma ve Rıza Metni belgesi, yarışmanın internet sayfasından indirilebilir. Bu belgenin altındaki onay bölümünün, Başvuru Formu’nda adı geçen veli ve öğretmen tarafından ayrı ayrı doldurulup imzalanması ve 2 belgenin de başvuru evraklarıyla birlikte gönderilmesi zorunludur. 16. Öğretmen olarak yalnızca bir (1) isim belirtilmelidir. Türkçe dışında farklı bir branş öğretmeni de belirtilebilir. 17. Başvuruların şartnameye uygunluğu Günışığı Kitaplığı raportörleri tarafından denetlenir. 18. Şartnameye uygun olarak ve zamanında teslim edilen aday öyküler, seçici kurul tarafından değerlendirilir. Ödüle hak kazanan öyküler arasında herhangi bir derecelendirme yapılmayacaktır. Seçici kurul uygun gördüğü en az 3 öyküye ödül verir. Ödüllü öykülerin yanı sıra, dikkat çeken öyküler de Günışığı Kitaplığı tarafından hazırlanan ve ücretsiz dağıtılan Ödüllü Öyküler Kitapçığı’nda yer alır. 19. Şartnameye uygun olarak ve zamanında teslim edilen aday öyküleri yazan öğrencilerin tümüne ve öğretmenlerine, yarışmaya katılımlarını belgeleyen dijital katılım sertifikaları yarışma sonuçlandıktan sonra gönderilecektir. 20. Yarışmaya gönderilen öykülerin telif hakkı eser sahibine aittir. Günışığı Kitaplığı, eser sahibinden Muvafakat Belgesi ile izin almak kaydıyla yayımlama, yayma, işleme vb. hakkına sahip olacaktır. 21. Önceki yıllarda Zeynep Cemali Öykü Yarışması’na katılarak ödül almış öğrenciler, farklı bir öyküyle de olsa, yarışmaya tekrar katılamazlar. Önceki yıllarda öyküleri Ödüllü Öyküler Kitapçığı’na “Dikkati Çeken Öyküler” olarak seçilmiş öğrenciler yarışmaya farklı bir öyküyle tekrar katılabilirler. 22. Yarışmaya katılan öykülerin, başka herhangi bir yarışmaya gönderilmemiş, daha önce düzenlenen benzer yarışmalarda dereceye girmemiş, başkası tarafından yazılmamış, kısmen ya da tamamen başka bir metinden kopya edilmemiş ve daha önce herhangi bir yerde yayınlanmamış olması gerekmektedir. 23. Yarışmaya katılan öyküler üzerinde, seçici kurul tarafından gerek görüldüğü takdirde editörlük çalışması yapılabilir; fazla sayıda noktalama ve yazım hatası içeren ve öykü formuna uygun olmayan uzunluktaki öyküler değerlendirme dışı bırakılabilir. 24. Günışığı Kitaplığı’na son başvuru tarihinden sonra ulaşan öyküler değerlendirmeye alınmayacaktır. Postadaki gecikmeler ya da teknik aksaklıklar nedeniyle zamanında ulaşmayan başvurulardan Günışığı Kitaplığı sorumlu değildir. 25. Ödül almaya hak kazanan öyküler, 2022 yılının eylül ayı içinde gunisigikitapligi.com web adresinde ilan edilecektir. 26. Öyküleri ödüle değer görülen öğrencilere 1 adet tablet ve sertifika verilecektir. 27. Ödül kazanan tüm öğrencilerin başvurularında bildirdikleri öğretmenlerine, öğrencilerini edebiyat sevgisi aşılayarak destekledikleri için birer teşekkür belgesi sunulacaktır. 28. Engelli öğrencilerin yarışmaya ve ödül kazandıkları takdirde ödül törenine katılımlarının sağlanması için gereken her tür kolaylaştırıcı önlem, yarışmayı düzenleyen kurum tarafından alınacaktır. 29. Yarışmaya katılım ücretsizdir, gönüllülük esasına dayalıdır. 30. Yarışma koşullarıyla ilgili bilgi almak ya da başvuruların ulaşıp ulaşmadığını kontrol etmek için başvuru sahipleri, Günışığı Kitaplığı’yla aşağıdaki telefon ve e-posta adresinden iletişim kurabilirler. Yetkili: Oya Balkan Telefon: (0212) 212 99 73 E-posta: yarisma@gunisigikitapligi.com Ödüle değer görülen gençler, 2022 yılı Eylül-Kasım döneminde yayıncılık sektörünün yıllık buluşması Zeynep Cemali Edebiyat Günü’nde gerçekleşecek törende ödüllerini usta edebiyatçıların elinden alacak. Törene İstanbul dışından katılacak öğrenciler, velileri ve öğretmenleri, Günışığı Kitaplığı’nın davetlisi olarak ağırlanacaktır. Salgın, afet vb. gibi beklenmedik bir durumda ödül töreni çevrimiçi olarak düzenlenecektir.
- 2021’de Cansu Canseven'in en sevdiği kitaplar
Cansu Canseven, 2021'de okuyup tavsiye ettiği kitapları Literaedebiyat ile paylaştı: "2021 benim editörlüğün biraz da kuramsal kısmına eğildiğim, ayrıca editörlüğü kurmacada aradığım, yayımlamak için kitap seçtiğim, bunu yaparken sevdiğim kitaplara ağırlık vermekten vazgeçmediğim bir yıl oldu. Bende iz bırakanları aşağıda sıraladım. Dilerim 2022 daha çok kitap, daha çok umut, daha çok hikâye getirsin." Hadi, Yarın Görüşürüz, William Maxwell, Jaguar Kitap, Çev. Çiğdem Erkal İpek Maxwell'in kurgusu öyle güçlü ki size kurmacanın sınırsızlığını gösterip şaşırtırken gerçekle kurmaca arasında gidip gelmenizi ve sürekli hem yazarı hem karakteri hem de olayı sorgulamanızı sağlıyor. Hayalin gücüne, zihnin tekinsizliğine hayret ediyor insan. Genelde okuduğum romanı tekrar okumam ama bunu illa yeniden okumak istiyorum, satırlar arasında yeni şeyler keşfedeceğimi biliyorum. Yalnız, Zeynep Kaçar, Doğan Kitap Yalnız romanı 1989 ile 2018 yılları arasında gidip gelirken okurları bir eski İstanbul'a bir yeni Türkiye'ye götürüyor; bunu yaparken de okurun gözünün önüne hep bugünü getiriyor. Ana karakter Feray "Kimim ben?" diye sordukça siz de gözleriniz satırlarda gezinirken aklınızdan aynı soruyu geçiriyorsunuz. Bittiğinde uzun süre etkisinden çıkamadığım güçlü bir anlatımı var Yalnız'ın. Anne kız ilişkisiyle, karı koca çatışmasıyla, toplumun ve ülkenin değişiminin, dönüşümünün, yozlaşmasının gözler önüne serilmesiyle bugünü sorgulamaya hazır olan her okurun eline alması gereken bir roman. İstasyon, Birgül Oğuz, Metis Birgül Oğuz yine şaşırtmadı, tadı damakta kalacak bir kurmacayla çıktı karşıma 2021'in ilk haftasında. Yeri hep ayrı, o yalın dili kurmak ve korumak çok zor iş. Bunu çok iyi başarıyor. Editör Ne İş Yapar?, Haz. Peter Ginna, Delidolu, Çev. Berna Akkıyal Editörlük ve yayıncılık alanında kuramsal kitaplar çok fazla yok Türkçede. Hatta Türkçe yazılmış kapsamlı bir editörlük kitabının ve bu dilin kurulamamasının sancısını hepimiz yaşıyoruz bence. Bu anlamda Editör Ne İş Yapar? kitabı meseleye Amerika'nın yayıncılık endüstri özelinden baksa da genelleştirilebilecek ve bizim faydalanacağımız pek çok bilgiyi içeriyor, bu alandaki boşluğu kocaman dolduruyor bu kitap. Her editörün en az bir kez elinden geçmeli. Okurken Ne Görürüz?, Peter Mendelsund, Metis, Çev. Özge Duygu Gürkan Bu kitap tüm profesyonel okurların başucu kitabı olmalı. Cümleleri, sözcükleri, betimlemeleri, karakterleri nasıl okuyacağımız, boşlukları nasıl dolduracağımız konusunda tam bir yol gösterici. Köpeğin Pençesi, Thomas Savage, Düşbaz Kitaplar, Çev. Şaziye Çıkrıkcı Bu kitabın bugüne kadar keşfedilmemiş olması büyük kayıp ama yıllar yıllar sonra keşfedip biz yayımladığımız için bunu kendi adıma şans olarak görüyorum. Karakter inşası, psikolojik çözümlemesi, kurgusu ve diliyle, 1920'lerden iki erkek kardeşin hikâyesi gerçekten okuru dumura uğratacak güçlü bir sonla bitiyor. Ghost Forest, Fung, Pik-Shuen, One World Biçimsel olarak oldukça yenilikçi olan bu roman ağır bir yas sürecini okurla buluşturuyor. Bunu da en az sözcükle, dilin en duru haliyle ve duygunun en yalın ve gerçek şekliyle yapıyor. Anlatımdaki bu gücü, az sözcükle çok şeyi anlatma başarısını çok seviyorum, Ghost Forest da bunun en iyi örneklerinden, 2022'de Düşbaz Kitaplar tarafından yayımlanacağının müjdesini de vereyim bu vesileyle.
- “Bazıları bağırır ve çığlık atar, bazıları yapmaz.”
Öyküm Deniz, İsveçli yazar Alex Schulman'ın ebeveynlerine ve dünyaya karşı savunmasız kalan üç kardeşin hikâyesini anlattığı Hayatta Kalanlar kitabı üzerine yazdı. "Kitap bir his bulutu içerisinde gezdiriyor insanı: emin olmayanların bir aile kurması üzerine." Öyküm Deniz Bazen olur, insan uyanır ve rüyasında gördüğü şeyi gerçekte yaşayıp yaşamadığını kestiremez. Dün kaldırımda yürürken ayağım tökezlemişti, durduğum yer mekânın özenle dizilmiş taşları üzerinde bir adamın ayakkabısının bağcığıydı. Adamın masadaki kahvesi üzerine dökülmüştü. Yüzünü görmeliydiniz. Hatta yanımda filanca da vardı. Hikâyenin devamında herkes filancanın suratına bakar. Filanca der ki ben o gün bir başka yerdeydim. Emin misin? Her şey orada son bulur. Emin miydim? İşte ondan emin değildim. Hayatta Kalanlar kitabı da tam böyle bir his bulutu içerisinde gezdiriyor insanı: emin olmayanların bir aile kurması üzerine. Timaş Yayınları’nın ocak ayı kitapları arasında yer alan Hayatta Kalanlar, Alex Schulman’ın kaleminden çıkmış olup İsveç Edebiyatı seçkilerinde arasında. İsveççe aslından çevirisini Zeynep Tamer üstlenmekte. Kitap üç erkek kardeş ve bir anne-babadan oluşan çekirdek aileyi konu alıyor. Yazar göl kıyısındaki yazlık evlerinde geçirdikleri günleri anlatırken kardeşlerin birbiri arasındaki farka da değiniyor. Evin dışına kurulmuş bir sauna, evin az ilerisinde balık tutup geri bıraktıkları göl. Büyük kardeş Nils’in daimî vakit geçirdiği hamak evin önündeki ağaçlara kurulmuş. Anne ve babanın bardaklarını koymak için yanlarında göle kadar taşıdıkları masa da şuralarda bir yerde kesinlikle. Aileyi uzaktan izleyerek tehlikeyi önceden sezen kardeş Benjamin, korkak kardeş Pierre. Bir veranda ve verandada uyuyan ürkek köpekleri Molly. Hayatta Kalanlar bu ailenin tıpkı yazlık evlerine yakın gölün üzerinde sallanıp duran duba gibi bir o yana bir bu yana sallanan yaşamın içerisinde okurunu ağırlıyor. Aile içerisinde eksikliğini hissettiğim ilk duygu: sevgi. Bu aile sanki ellerinde bir yazı dizisi varmış gibi mutlu aile tablosu oluşturmak için planlanmış roller içerisindeler. Mutlu yemekler yeniyor, baba çocuklarına bir şeyler öğretmeye çalışıyor. Anne kucağına yatırıyor çocuklarını ya da başlarını okşuyor. Hayat bu pencereden bakıldığı vakit günlük güneşlik gözüküyor. Fakat çocukları karanlıkta bile koca ormana bir çiçeği toplamayı öğrenmeleri için gönderen bir babadan söz ediliyorsa ya da olur olmadık bir zamanda çocuklarına bağırıp kilere kapatan bir anneden, işte o zaman baktığımız pencere fırtınalı bir günün ortasında bırakıyor adeta. Bir gün, önce baba ölüyor sonra anne. Üç kardeş küçüklüklerinden başladıkları hikayelerine büyüyüp ailelerinin ölümlerini göğüsledikleri vakitten devam ediyor. Yeniden o yazlık evin yoluna düşüyorlar. Annelerinin vasiyetlerini yerine getirmeye ve Benjamin’in kafasında yaşanan yanlış hikayeleri fark etmeye. Küçüklüğünde öğrenmeyi öğrendiği ormanda bir elektrik akımına yakalanarak hayat hikayesini kafasında yeniden yazan Benjamin için şimdi her şey tam da Nils’le arabada dinledikleri Lou Reed şarkısı gibi: Sanırım her kibritin parlamadığı doğru. HAYATTA KALANLAR Alex Schulman Timaş Yayınları, 2022 Çeviri: Zeynep Tamer 224 s.
- Sin Edebiyat dergisinin Ocak-Şubat 2022 sayısı çıktı
Sin Edebiyat’ın 31. sayısı (Ocak-Şubat 2022) öykü temasıyla yayımlandı. Sin Edebiyat’ın bu sayısında günümüz öyküsü odağa alındı. Öykü etrafında toplanan yazıların altında birbirinden değerli isimlerin imzaları bulunuyor. Özcan Karabulut (Artık İyi Olmak İstiyoruz), Semih Gümüş (Hikâyemiz Eskidir), Fulya Kılınçarslan (Kimlik Krizinin Karşı Kıyısı: Histerik Gerçekçilik ve Küresel Edebiyat), Aydın Şimşek (Yazı Nerede?), Y. Bekir Yurdakul (Öykücülerimizden Anılar: Öykümüz Yaşıttır Cumhuriyet’le), Kâmil Erdem (Öykü Üstüne Gelişigüzel Notlar), Semiramis Yağcıoğlu (Yusuf Atılgan’ın Öykülerinde Yabancılaşmanın Boğuntusu: Cehennem Başkaları), Ömer Erdem (Şiirler Öykü Arasında Bir Sarmaşık), Sibel Yılmaz (Yılanlı Öyküler: Yılanın Öyküde Bir Metafor Olarak Kullanımı), Altay Öktem (Şiirde Etkilenme, Taklit ve Revizyon Üstüne) yazılarıyla bu sayıda yer aldılar. Dergide Behçet Çelik (Söy. Demet Aksu) ve Gaye Boralıoğlu (Söy. Batıgün Sarıkaya) söyleşileri yer alıyor. Ayrıca günümüz Türk edebiyatının öykü yazarlarıyla “Yazınsal Bir Basamak: İlk Kitap” ve “Sizin Öykünüz Nedir?” başlıkları altındasoruşturma dosyaları oluşturuldu. İthaki Yayınları ve Sel Yayıncılık’ın editörleri Burak Albayrak ve Zarife Biliz’e öykü kitabı editörlüğü hakkında sorular soruldu.
- 2021’de Çağnam Erkmen'in en sevdiği kitaplar
Çağnam Erkmen, 2021'de okuyup tavsiye ettiği kitapları Literaedebiyat ile paylaştı: "2021 yılını çoğunlukla okunması zor, betimlemeleriyle akışı yavaşlatan kitaplarla geçirdim." Bunların içinde sadece bir kitaba hayran kaldım. Kitap sonsuz can sıkıntısını tıpkı içeriğin gerektirdiği şekilde, ağdalı betimlemeler ve gereksiz bilgilerle tasvir ediyordu. Bu gereksizlik hali, bu absürt hal, metnin vermek istediği boşluk, boşluğun yarattığı sıkıntıdan kaynaklanan zihinsel çürümeyi açıklamak için gerekliydi. Metinleri duraksatan betimleme aşırılığının ilk kez bu romanda yerini tam anlamıyla bulduğunu gördüm. Amaca hizmet etmeyen çoğu tasvir gibi bu tasvirler de amaçsızdı ama zaten hayatın amaçlıymış gibi görünen oyalanmalarının girdabı da bundan daha etkili anlatılamazdı. Absürt gibi gelse de aslında günümüzdeki modernite radikalizminde bile her olgunun bir oyalanma ve geçicilik hissiyle yüklendiğini kavratan romanın şaşırtıcılığı, mükemmel dil zenginliği eşsizliği sebebiyle, Joris Karl Huysmans’ın Tersine romanını samimiyetle tavsiye ederim. Bu yıl okuduğum kimi kitaplar ise geçmişte okuduğum halde zihnimde en ufak iz bırakmayan kitaplardı. Oğuz Atay’ın Tutunamayanlar’ı bu kitaplardan biriydi. Nitekim elimdeki eski baskının sayfaları dağılınca yeni baskı Tutunamayanlar’la birlikte Atay külliyatının tümünü okudum ve ülke tarihinin tam göbeğindeki “kültür çorbası”nın girdabında başını dikleştiren yazarın ince alayla harmanlanan ayrıksı bakışına hayran kaldım. Oğuz Atay yedi senelik yazarlık hayatında altı mükemmel ve birbiriyle yarışır kitap yazmış önemli bir yazar. Her satırı okunmalı.
- Öykü: Sıkboğaz
"Naz öğretmenin derste çok daldığını söyledi. Bir psikoloğa gösterelim seni... Dikkat dağınıklığı olabilir. Dalgın ve dikkatsiz değilim. Naz çay koysana kızım. Üşüdük, ısınalım. İç ısıtıcı değilim." Nurdan Şallı “Aklından bir isim tut.” “Hazan.” “Fazla melankolik.” “Sondan üç harfi Naz. Nasıl?” “Bu güzel işte.” “İnsan isminin anlamını taşır derler. Ya nazlı olursa?” “Olsun canım, ne olacak.” “Katlanabilir miyiz dersin?” “Katlanırız bir şekilde.” “İyi o zaman. Naz olsun.” “Naz! Kulağa hoş geliyor.” İsmimi böyle koymuşlar. Ben doğmadan üç gün önce. Gelişigüzel, anlık. Karşılıklı çay içiyorlarmış, mevsim de sonbaharmış. Nasıl biri miyim? Soruyu düzelteyim. “Onların gözünde nasıl birisin?” diye sormalıydınız. Naz! Deden seni istiyor, azıcık konuş. Naz’ım, yavrum, nazlı kızım... Nazlı biri değilim. Hiç. Halini hatırını sor, ne susuyorsun. Gülsene kızım, hep fotoğraflarda somurtuyorsun. Suratın kireç gibi. Hasta mı oldun? Güleç değilim. Uzaktan donuk ve sevimsiz görünürüm. Naz gel, sırtımı kaşı. Çok kaşınıyor. Hah şuraları da iyice kaşı. Kaşıntı giderici değilim. Uzun zamandır zihnimdeki mini katı parçacıklarla yaşıyorum. Anlayacağınız üzere kaşıntının kendisiyim. İsmimi değiştirmek için mahkemeye başvurdum. Yakında Naz’la vedalaşacağım. Artık kimse Naz’la başlayan emir cümleleri sıralayamayacak. Toz parçacıkları yok olacak. Naz öğretmenin derste çok daldığını söyledi. Bir psikoloğa gösterelim seni... Dikkat dağınıklığı olabilir. Dalgın ve dikkatsiz değilim. Naz çay koysana kızım. Üşüdük, ısınalım. İç ısıtıcı değilim. Eşitsizlikleri karıştırdığın için öğretmeninle konuştum. Bire bir matematik dersin var yarın okuldan sonra. Haberin olsun. Kümeleri severim. Eşitsizliklere ve üç harfli isimlere tahammül edemem. Ada, Ela, Gül, Nil, Naz... Hepsi üç harfli. O yüzden onları eledim. İki yüz elli gün sonra her şey değişecek. Naz çekyatın üstünde zıplayıp durma! Kaç para verdik, bozulacak. Zıp zıp çekirgeli masrafsız oyunları severim. Naz bak ne diyeceğim. Yazılımcı mı olsan? İyi para var bu işte. Yazılımcı ne alaka be adam... Bence doktor olamayacaksa diş hekimi olsun. Para da var mevki de. Klinik açarız, kendi dişlerimizi de yaptırırız. Ben ne diş hekimi, ne doktor, ne yazılımcı, ne Naz olmak istiyorum. Sana bu ışıltılı elbise, bu porselen makyaj çok yakıştı. Işıltı ve makyaj sevmem. Mezuniyetin gözdesi sen olacaksın. Sivri topuklularla yürüyebileceğine emin misin? Mezuniyet balosuna gitmedim. Balolar, partiler içimi şişirir. Gökyüzünün en parlak yıldızı Sirius gibi ortada ışıldamaktansa ölmeyi tercih ederim. Dur kızım saçını düzelteyim. Böyle salkım saçak üniversiteye gidilmez. O daima süslüdür. Ben süssüz. Bilgisayar mühendisliğini kazandım. O sevinçten uçtu. O neden diş hekimliği değil diye saçlarını yoldu. Nazar var sende nazar... Gel naz yapma da kurşun döktürelim... Beş ay sonra ikinci celsede ismim değişecek. Kızım karşı komşunun oğlu helal süt emmiş, efendi, üstelik senin gibi mühendis, evine sadık... Seni onunla baş göz... Edemediler. Fazla nazlıymışım. Biricik kızım var benim. Onun da mürüvvetini görmeden bu dünyadan göç edemem. Yuvanı kur artık, gözüm arkada kalmasın. Kaldı. Mahkeme günü geldi çattı. Naz baban senin yüzünden öldü. Mürüvvetini görmeden... Hele son yaptıkların… Yukarıda izah edilen nedenlerle “Naz Şenel” isminin “…... Şenel” olarak değiştirilmesine karar verildi. Fazla nazdan beni de kanser ettin. Yeni ismime gelince… Onların yaptıkları gibi aklımdan isim tuttum. Naz aklını mı kaçırdın sen?! Beş harfli. Başımıza yeni icatlar çıkarma! Değişken, serbest, anlık. Böyle saçma bir şey yaparsan sana analık hakkımı helal etmem. Etmedi. Bir daha eski ismimi anmadı. İşte ismimi böyle seçtim.
- Kutsal ego… Kartonpiyer dünya… İllüzyonlarla yaşamak…
Kitapları The Profesyonel ve Fabrika Ayarlarına Dön ile kurumsal dünyanın ipliğini pazara çıkaran, Mima ile bize yaşadığımız hayatın distopik gerçekliğini gösteren Yüce Zerey, İstila ile bu kez adeta bir teselli rehberi bırakıyor elimize. Bir sabah uyandın ve emsalsiz bir keder hissediyorsun. Pencereden bakıp güneşle o ilk kez göz göze gelinen anda hayata lanet etmek geliyor içinden. Yüzünü yıkamak için banyoya yöneliyorsun ve işte karşında ayna. Dünyanın en acımasız dostu. Suratına tükürse yeri var. Öyle bir tipsizlik, öyle bir biçimsizlik, öyle bir yorgunluk, delicesine bir keder gömülmüş yüzüne. Her an bu dünyadan göçecek gibi duran ama her şeye rağmen yaşama olasılığı da yüksek bir beden var aynada. Peki ruhtan ne haber? Ruh göçmüş bile. Ruhun yerine, canı olsa da canı çok sıkılan bir şey gelmiş. Ne bunun adı? Bunun adı yok. Durumun adı var: gerçekliğin kaybı... Haberler, reklamlar, enformasyon… Like, follow, fav ve sosyal medya vatandaşlığımız… Dünya bin bir çeşit ayartmayla, oyuncakla üzerimize çullanıyor ve hepimiz az ya da çok kaybolmuş hissediyoruz… Kendimizi nerede kaybettiğimizi, nasıl bulacağımızı bilmiyoruz… Kitapları The Profesyonel ve Fabrika Ayarlarına Dön ile kurumsal dünyanın ipliğini pazara çıkaran, Mima ile bize yaşadığımız hayatın distopik gerçekliğini gösteren Yüce Zerey, İstila ile bu kez adeta bir teselli rehberi bırakıyor elimize. Gelmiş geçmiş en önemli filozoflardan, yazarlardan, çağdaş isimlerden destekle kendimizi hatırlamanın, merkeze dönmenin rotasını çiziyor… Gerçek bir bibliyofilden bir “bibliyoterapi kitabı” olarak da okunabilir bu kitap. Yüce Zerey, İstanbul Bilgi Üniversitesi’nden burslu olarak Ekonomi lisansını ve London School of Economics’ten burslu olarak Bsc Economics (External) lisansını aldıktan sonra Marmara Üniversitesi’nde İngilizce İktisat (MA) ve İstanbul Bilgi Üniversitesi’nde MBA Yüksek Lisans eğitimlerini tamamladı. Bilgi Üniversitesi MBA Programları bünyesinde pazarlama yöneticisi ve öğretim üyesi olarak görev yaptıktan sonra Ülker bünyesinde pazarlama ve iş geliştirme müdürlükleri yaptı. Ülker grup şirketlerine ve grup dışı şirketlere yurt içi / yurtdışında pazarlama kapsamında yapılan çeşitli projelerin başında yer aldı. Ülker’den sonra kariyerine Türk Hava Yolları’nda devam etme kararı aldı. Türk Hava Yolları’nda eTicaret ve Marka Müdürü olarak görev yaptı. Görevi esnasında, Türk Hava Yolları’nın e-ticaret, interaktif pazarlama faaliyetlerinden ve global marka yönetiminden sorumlu olarak global dijital ve marka dönüşümünü yönetti Türk Hava Yolları’ndan sonra The Coca-Cola Company’de; Türkiye, Orta Asya ve Kafkaslar Bölgesi’nin İnteraktif Pazarlama Müdürü, İnteraktif Pazarlama Grup Müdürü ve akabinde Entegre İçerik Direktörü olarak profesyonel yaşamına devam etti. Çalışma sürecinde, kurumun bölgede yer alan bütün markalarının tüm interaktif pazarlama dönüşüm ve yönetiminden, ek olarak da entegre iletişim kanallarının içerik üretim / yönetim faaliyetlerinden sorumlu idi. The Coca-Cola Company’den sonra Unilever’de; Türkiye, İran, Orta Asya ve Kafkaslar, İsrail, Kuzey Afrika, Orta Doğu, Rusya, Ukrayna ve Belarus bölgesinin Digital Direktörü ve bölgede yer alan bütün kategori ve markalarının tüm dijital faaliyetlerinden sorumlu olarak kariyerine devam etti ve bölgenin Dijital Dönüşüm sürecini yönetti. Unilever’den sonra kariyerine Hepsiburada’da Pazarlama’dan sorumlu Genel Müdür Yardımcısı olarak devam etti ve Hepsiburada bünyesindeki tüm pazarlama faaliyetlerini (Marka Yönetimi, Pazarlama İletişimi, Kurumsal İletişim, Kampanya Yönetimi, Kreatif ve Prodüksiyon Yönetimi, Pazar Araştırmaları ve Strateji Yönetimi, Kullanıcı Deneyimi Yönetimi, Performans ve Büyüme Yönetimi, Veri Analitiği ve Müşteri İlişkileri Yönetimi) ve süreçlerini yönetti. An itibarıyla çeşitli kurumlarda yönetim kurulu üyeliklerine ve danışmanlık faaliyetlerine devam etmektedir. Yerli yabancı 165+ ödül ile sürdürdüğü pazarlama kariyerine ek olarak 18 sene Bilgi Üniversitesi’nde öğretim üyesi olarak görev yaparak, Yüksek Lisans programlarında “Pazarlama Yönetimi, İnteraktif Pazarlama” derslerini verdi. Akademik paylaşımlara ek olarak, Radikal Gazetesinde ve CNN Türk bünyesinde haftalık olarak köşe yazıları yazdı. Tuhaf Dergisinde aylık olarak köşe yazıları yazdı. Doğan Yayınlarından 2014 yılında çıkan The Profesyonel, Doğan Yayınlarından 2016 yılında çıkan Fabrika Ayarlarına Dön ve yine 2019 yılında Doğan Yayınlarından çıkan Mima adlı kitapların yazarıdır. İSTİLA Yüce Zerey Doğan Kitap, 2021 Tür: Deneme 288 s.
- Pinokyo'ya “Sen de Oku” dokunuşu...
İtalyan yazar Carlo Collodi'nin hiç eskimeyen sihirli anlatısı Pinokyo, çocuk edebiyatımızın usta kalemi Mavisel Yener'in ellerinde şekilleniyor; herkes okuyabilsin diye “Sen de Oku Klasikler” koleksiyonunda hayat buluyor! Gerçek bir çocuğa dönüşebilme hayaliyle türlü serüvenlere atılan ve her defasında başına olmadık şeyler gelen bir kuklanın düş dünyasına açılan bu içtenlikli masal, okuru hayatın getirdikleri ve götürdükleri hakkında düşündürüyor. Önyargılı davranmamayı öğütleyen bu klasik eser, yaşamın sürprizlerle dolu olduğunu vurgularken herkesin ikinci bir şansı hak ettiğini hatırlatıyor. Evvel zaman içinde, henüz sadece sihirli bir odunken onu güzel bir masa ayağı olmaktan kurtaran Marangoz Gepetto'ya çok şey borçludur Pinokyo. Gepetto onu “oğlum” diye sevdikçe Pinokyo'nun kalbi bir başka çarpar. Öte yandan, dışarıdaki dünyanın cazibesi de her geçen gün artmaktadır. Nihayetinde Gepetto Usta, ele avuca sığmaz delidolu Pinokyo'yu evde tutmayı başaramaz. Pinokyo hayatı görmeye kararlıdır bir kere. Ah, bir de en büyük hayali olan gerçek bir çocuğa dönüşebilse... Yüzyıllık serüveninde gazete tefrikalarına sığmayan ve önce kitaplara, sonra çizgi filmlere, sinemaya ve hatta sahne sanatlarından dijital dünyaya kadar sayısız uyarlamaya konu olan Pinokyo, gündelik yaşamda kullandığımız objelerde bile kendini göstererek yaşamlarımızda yer edinmeyi sürdürüyor. Mavisel Yener, 1984'te Ege Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesinden mezun oldu. Edebiyatın farklı türlerinde 150'den fazla kitabı var. Hayatını çocuk ve gençlik edebiyatına adayarak nitelikli eserler kazandırmayı hedefledi. Öykü, masal ve şiirleri ilköğretim ders kitaplarında yer aldı. Eserleri, T.C. Kültür Bakanlığı TEDA projesi kapsamında başka dillere de çevrildi, yapıtları dünya çocuklarıyla buluştu. Aldığı ödüllerden bazıları: Tömer Anadili Masal Yarışması Ödülü (1999), Tömer Anadili 2000'e Öyküler Yarışması Ödülü (2000), Bu Yayınevi Çocuk Mizah Öyküleri Ödülü (2001), Samim Kocagöz Öykü Birincilik Ödülü (2002), Ömer Seyfettin Öykü Birincilik Ödülü (2002), Bu Yayınevi Çocuk Romanı Birincilik Ödülü (2002), Tudem Yayınları Çocuk Romanı Birincilik Ödülü (2003), Çocuk Edebiyatçıları Birliği Yılın Çocuk Şiiri Kitabı Ödülü (2004), İşçi Öyküleri Ödülü (2005), 2013'te Kosova'da Yılın Çocuk Yazarı Ödülü, 2017 KYOV Çocuk Edebiyatı Ödülü. Yazar ayrıca İTEF tarafından (ALMA) Astrid Lindgren Anma Ödülü'ne Türkiye'nin 2022 yılı adayları arasında gösterilmiştir. PİNOKYO Mavisel Yener TUDEM YAYINLARI, 2021 64 s.
- 68. Sait Faik Hikâye Armağanı sahibini arıyor
Darüşşafaka Cemiyeti, 2021 yılında öykü kitabı yayımlanmış tüm yazarları, Sait Faik Abasıyanık'ın anısını yaşatmak amacıyla 68. kez düzenlediği hikâye yarışmasına katılmaya çağırıyor. Yarışma, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları iş birliğiyle düzenleniyor. Katılım koşulları Yarışmaya katılacak hikâye kitapları 2021 yılında yayımlanmış olmalıdır. Yarışmaya katılacak kitapların daha önce ödül almamış olması gerekmektedir. Daha önce aynı armağanı kazanmış yazarlar yarışmaya katılamazlar. Başvurular iki aşamalı bir değerlendirme sürecinden geçecektir. Ön değerlendirmeyi geçen 10 kitaplık bir kısa liste 15 Nisan Cuma günü duyurulacak, nihai sonuç mayıs ayı içinde açıklanacaktır. Yarışmaya katılacak yazarların, yapıtlarından 10 (on) nüshayı, Darüşşafaka Cemiyeti Genel Sekreterliği'ne hitaben yazılmış bir başvuru dilekçesiyle (Dilekçenin yazarın iletişim bilgilerini ve kitabında yer almıyorsa özgeçmişini de içermesi gerekiyor.), 28 Şubat 2022 Pazartesi günü saat 17.00'ye kadar Darüşşafaka Cemiyeti Kurumsal İletişim Birimi, Darüşşafaka Caddesi, No: 5/9 34457 Maslak, Sarıyer-İstanbul adresine postayla göndermeleri ya da elden teslim etmeleri rica olunur. Seçiciler Kurulu'nun değerlendirmesinin ardından sonuçlar, 2022 yılı Mayıs ayı içinde açıklanacaktır. Seçiciler Kurulu: Doğan HIZLAN (Jüri Başkanı), Prof. Dr. Murat GÜLSOY, Prof. Dr. Jale PARLA, Metin CELAL, Hilmi YAVUZ, Nursel DURUEL ve Beşir ÖZMEN Bilgi İçin: Tel: 0212 939 28 00 - 2352 E-posta: iletisim@darussafaka.org sfa@darussafaka.org SAİT FAİK HİKÂYE ARMAĞANI YÖNETMELİĞİ
- Öykü: Abidin
"Gözümün nuru alfabemin salyalı harfleri üstüme başıma saçılıyor. Kıvrım kıvrım her yanları. Noktaları, kuyrukları. Silkelenip kurtuluyorum hepsinden. P ayağımın dibine düşüyor. Soluksuz." Serap Karakuş Besi Bu ilkbahar denen mevsimi hiç sevmem ben. Ben efendim, ben, ta kendim! Sevmem. Abidin sever ama. En çok da duvarları sever o. Sivri korkuluklu, yüksek, çirkin duvarları. İşte ilkbaharda, o duvarlara yapışmış, yol yol, saçak saçak, iç içe geçmiş kuru sarmaşık dallarına su yürümeye başlayınca, ilkbaharı da sever Abidin. O, efendim o, ta kendisi! Sever. Duvarların gölgeleri uzuyormuş sarmaşıklarla, öyle der hep. Gölgeler iyiymiş. İşte ilkbahar gelince, biz, Abidin’le ben, ta kendimiz yani, hemen o yüksek, çirkin, sarmaşıklı duvarın karşısında, dalları göğe uzanan çınar ağacımızın altında, boyası kabuk kabuk kalkmış, vidalarının götümüze götümüze battığı, gıcırdayıp duran bu eski tahta bankta oturur, o kupkuru dalların gün be gün can alışlarını izleriz. Ha, bu koca bahçede, kaç ilkbahar geçirdiğimizi soracak olursanız, ne o bilir, ne ben, efendim. Hesaplamayı bırakalı çok oldu. Ama Abidin her defasında heyecanlanır yine de. Benimse midem bulanır. Bir su kenarında, sular çekilince ortaya çıkan, üzeri yosun bağlamış taşlar nasıl bulandırırsa, öyle. O kuru dalların yeşile çalışlarını dişlerimi sıka sıka izlerim. Sevmem ben sarmaşıkları çünkü efendim, hiç sevmem. Her şey gözlerimizin önünde oluverir. Yavaş yavaş kıpırdanmaya başlar işte o yosun yeşili şeyler oldukları yerde. Kabarır, yükselir, koca bir kışı üzerine yapışık geçirdikleri duvar sıvalarından bir bir ayrılırlar sonra. Kulağını versen, dallarda için için akan suyun şırıltısını bile duyarsın. Bir de can alamayanın çıtırtısı duyulur tabii arada. O hep duyulur zaten. Can alanın görmezden geldiği, gizlediği ve hatta ezerek duvarından söküp attığı ölü dalların sesi. Dert ettiğimi sanmayın efendim, etmem. Bilirim çünkü ben, bazıları hep ölür. Sadece her çıtırdamada canı acır Ç’nin, ona üzülürüm. Günler geçer; o sırnaşık sarmaşıklar, küçük, yeşil, üçgenimsi yapraklarla iyice gürleşip, kendilerini korkuluklardan aşağı aşağı salıverirler. Duvarımızın gölgesi gittikçe uzar işte o zaman. Gölgeler uzadıkça Abidin’in çorak yüzüne de yürür su. Ben onun en çok bu hâlini severim. Oturduğu yerde kabından çıkmış bir dondurma gibi erir de erir, yayılır da yayılır. Yeter ki Güneş olmasın ona. Sevmez Güneş’i Abidin efendim, hiç sevmez. Ama yok hâlâ. Kim mi! Abidin efendim, Abidin! Duvarımızın gölgesi ayakucuma kadar ulaştı hâlbuki. Yine gelmedi. Günlerdir çıkmıyor bahçeye. Ha, siz benim korktuğumu sandınız galiba, sanmayın efendim, sanmayın! Korkmam ben. Beklerim sadece. Özlerim, beklerim. Bilirim, elbet gelir o. Bugün olmazsa, yarın gelir. Yarın olmazsa, diğer gün. O da olmazsa, ertesi gün. Çünkü bazı insanlar hep gelir. Veee… ta ta ta tammmm! Ta tam, ta tam! Başımı kaldırınca yerden, kimi görüyorum dersiniz? Aklınıza şapka çıkarıyorum doğrusu efendim, bildiniz. Abidin tabii ya, Abidin, ta kendisi! Ama ben dememiş miydim size gelir diye? Bilirim efendim ben, bilirim. Ben daha çok şey bilirim. Hem sonra atalarımız da dememişler midir zamanında, “İyi insan lafının üstüne gelir,” diye? O güzel, akıllı atalarımız daha neler neler demişlerdir, di mi ama efenim? “El elden üstündür,” demişlerdir mesela. “Körle yatan şaşı kalkar,” demişlerdir- ama durun durun, mevzu bu değil şimdi. Çünkü can dostum geliyor. İki elimi birden kaldırıp sallıyorum beni görmesi için. Sanki görmeyecek, sevinçten akıl mı kaldı bende! Bahçe de sakin bugün. Yan bankta oturan teyze dışında, uzakta, ağaçların altında yürüyüş yapan iki üç kişi var. Bu saatlerde hep böyle olur zaten. Gölgeler uzamaya başlayınca içeri girer çünkü insanlar. Herkes sevmez gölgeleri. Hem Şişko bile yok ortalarda. Daha ne olsun efenim, daha ne olsun! Sevincimden içim içime sığmıyor. Cancağızım söylene söylene geliyor. Üstü başı, önü arkası harf yığını yine. Parke taşlı yol boyu dizili çınar ağaçlarının tazecik gölgelerini –ki söylemeliyim, ağaçları hep sevmişimdir ben, ilkbaharda bile- takip ederek yürüyor. Gölgeleri yakalamak için zıpladığı da oluyor arada. Zıpladıkça harfler dökülüyor üzerinden. Gülüyorum. Sonra dişlerinin arasındaki G’ye takılıyor gözlerim. Büyük. Havalı. Saldı salacak kendini boşluğa. Hopp, durmuyor da zaten, atlıyor birden. Ardındakiler de durur mu hiç, onlar da peşi sıra. Ah Ö! Zavallı Ö! Canım Ö! Atlarken noktaları dişlerin arasında kalıyor. Of, bunu da bilirim ben efendim, bunu da bilirim. Bazıları hep eksilir zaten var olabilmek uğruna. Şu G’deki çalımın, forsun azıcığı olsa yeterdi Ö’ye ya, olmuyor işte. Bazen hiç olmaz. O da diğerleriyle birlikte, eksik gedik, çürük çarık, mahcup biraz da, varlığını haykırıyor. “GOTTT!!!” Ünlem işaretinin umurunda mı dünya? T’nin yanında; horon, vals, ça ça ça çaaa! Yine neye kızdı bizimki, kime kızdı kim bilir! O bilir, efendim, o bilir. Kim bilecek? Gelip bankın önünde duruyor. “Pergel, pergel, mergel!.. Yanlış işte, yanlış, işte!” Gözümün nuru alfabemin salyalı harfleri üstüme başıma saçılıyor. Kıvrım kıvrım her yanları. Noktaları, kuyrukları. Silkelenip kurtuluyorum hepsinden. P ayağımın dibine düşüyor. Soluksuz. “Bittik biz, bittik azizim!” diyor. Hacıyatmaz misali bir ileri bir geri sallanıyor bankın önünde. “Bittik, mittik, tik, tiki tik!..” “Yahu bir dur,” diyorum kolunu tutup. Hızla geri çekilip kurtuluyor elimden. Kaşlarını çatıyor. “Ne dur, ne dur! Durulacak gün mü?” “Tamam kızma dostum, hadi,” diyorum sesimi yumuşatıp. Elimle banka vurup yer gösteriyorum. “Gel bir otur önce.” O kadar gergin ki bacakları, büküp de kıvrılamıyor yanıma. İki ayağıyla birden ezip duruyor toprağı. Abidin sağ olsun, efendim! Şu şımarık ilkbahara inat, bizim bankın çevresi hiç yeşermez. Çok ezdik biz bu toprakları zamanında, çok. Yabani ot bile çıkmaz. Sade kuru toprak. “Çıktıkk!” diye bağırıyor bir anda Abidin. “ Yörüngeden çıktık, tık, tık!” Harflerin tarifine ne gerek şimdi! Çok sesli, akapella. Yan banktaki teyze de duyuyor işte; sürmeli gözlerini kısmış pis pis bizi izliyor. Ters bir bakış atıyorum kadına. Başını çevirip elindeki aynasına dönüyor tekrar. Sabrım taşıyor artık. Sesimi yükseltip, “Yeter, otur artık şuraya,” diyorum. Arkamızdaki çınar ağacından serçe sürüsü havalanıyor sesime. “Şişko mu gelsin istiyorsun?” Şişko’nun adını duyar duymaz irkiliyor Abidin. Sağına soluna bakınıyor. Toprağı ezmeye devam ediyor. “Tamam oturacağım,” diyor, “Vallahi oturacağım.” Olmuyor ama, öne arkaya sürtüp duruyor ayaklarını yerde. Toz bulutu içinde kalıyoruz. Sonra sağ elini ağzına götürüyor birden. Yine yapacak. Hep yapar. Sonuna kadar çıkarıyor dilini. Güçlükle parmaklarının arasında kıstırıp çekiyor da çekiyor. Kopartacak neredeyse. Bakamıyorum diline, yarık yarık üstü. Ama şu dil de ne uzun organmış arkadaş! Abidin’de gördüm. Öyle gerilerde gerilerde saklanırmış meğer. Eee, zihnin onca sevabını günahını üstlenmek kolay mı, di mi ama efendim! Büyük olacak tabii. Âdemoğlu harflere kavuştuğundan beri onun üzerinden süzülüp geçmedi mi onca kelime, ol cümle? Ağlatmadı mı, güldürmedi mi? Kimi savaşlar çıkartıp katmadı mı koca dünyayı birbirine? Kaleme, melodiye katık olup evrenin sırrını fısıldamadılar mı kulaklara? Ha?.. Sonra…ölümler olmadı mı? Olmadı mı ölümler dil uğruna? Büyük olacak tabii. Uzun olacak. Söylenmeyen her bir cümle ile, öyle, gerilerde gerilerde. Çektikçe sakinliyor Abidin. Hep böyle olur. Ayakları duruyor. Neyse ki çok sürmüyor bu kez, kanatmadan bırakıyor dilini. Siniri, derisi alınmış bir et yığını gibi çöküyor yanıma. Bank gıcırdıyor. “Ne yapacağız peki?” diyor elleri dizlerinde. Harfleri, koridorlardaki o güzel yüzlü kadın gibi “Şşştt!” yaparak çıkıyor şimdi dudaklarının arasından. “Kimse inanmıyor bana, azizim. Denge bozuldu işte,” diyor. “Dünya hızlı dönüyor.” Ah Abidin! Canım Abidin! Yine derdi koca boşlukla. Kafasını öne arkaya sallamaya başlıyor. “Hep anlattım ama ben, sen de biliyorsun azizim, hep anlattım. İnanmadılar bana. Hadi bakalım,” diyor, “Ne halt edeceklerse şimdi!” Haklılığın, insana, kendini olacak olanlardan muaf tuttuğuna inandıran salak bir duygusu vardır ya hani; dünya tepene bile inse, sana nedir ya canım hani, sen demişsindir, işte şimdi o dolanıyor yüzünde. “Sema’nın yanına gittim,” diyor. Eyvah, diyorum eyvah! “Akıllı kadındır dedim. Okumuş, doktor olmuş nihayetinde. Sayılardan da anlar. Peh, dinlemedi bile beni. ‘Yörüngeden çıktık,’ dedim, ‘Düzeltirler,’ dedi. ‘NASA’yı arayalım,’ dedim, ‘Meşgul,’ dedi. ‘O zaman bana bir pergel ver, n’olur,’ diye yalvardım, ‘Ucu sivri,’ dedi. Kaltak, tak tak!” Hadi buyurun şimdi Halil İbrahim sofrasına... Zar zor üçe düşen ilaçlar, oldu mu sana yarın beş altı tane! Kafasını kaşıyıp duruyor. “Ya neden kimse farkında değil olan bitenin azizim? Kafayı yiyeceğim sonunda.” Gülecekken tutuyorum kendimi. Olmaz şimdi, gülmek olmaz. Bazen gülmek…hiç olmaz. “Haberlerde sözünü dahi etmiyorlar. Gerzek politikacılar, cinayetler, kazalar, hava durumu. Hafif şiddetli rüzgârlar ülkeyi terk etmeyecekmiş falan fi… Dur beeeeee!” diyor birden. Omuzları dikleşiyor oturduğu yerde. Gözleri koca koca açılıyor. Kafasının yanında beliren ampulü görebiliyorum. “Etmez tabii be, etmez. Meltemlerrrrrr!” diye bağırıyor. “Buzullar eriyorr! Mesaj gönderiyorlar bana, mesaj!” “Onlar da kim Abidin?” diye soruyorum. Duymuyor bile beni. Bir anda kalkıp banktan, dizlerinin üstünde yere çöküyor. Bulduğu kuru bir dal parçasıyla –ah caaanım bir dalla- toprağa bir şeyler çizmeye başlıyor. Dudaklarının arasından sayılar düşüyor bu kez. “3 derece… 5 meridyen… 4’ün kosinüsü dersek… 0.2 nanosaniye daha…” Hiç durmadan çiziyor da çiziyor. İrili ufaklı, yamuk yumuk daireler, noktalar; içlerinden geçen çizgiler… İki dakikada koca uzayı önümüze seriyor. Teyzeye bakıyorum, bize bakmıyor. Gözleri kenarları işlemeli el aynasında. Banktan kalkıp yere, büyük bir yuvarlağın yanına oturuyorum ben de. Abidin’den uzak. Güneş olsa gerek. Artık tamamen duvarın gölgesindeyiz. Toprak soğuk. Eğilip yüzüne bakıyorum. Her bir karesinde sayılar dolanıyor şimdi. Burnunun ucunda sırıtan sevimsiz 7’yi görüyorum. Çenesinde 3, sağ kulağında 5, sek sek oynuyorlar. Böyle çok komik görünüyor. Silkelense de şu gereksiz sayılar düşse yüzünden. Kafasını yerden kaldırıyor sonunda. Sayılar oraya buraya kaçışıyor. “Bak azizim!” Yutkunuyor. Belli, benim anlayabileceğim bir dille anlatmaya çalışacak şimdi onca şeyi. Bir öğretmen edasıyla, elindeki sopayı küçük, yamuk bir yuvarlağın yanına götürüyor. “İşte bu, Dünya,” diyor. Bu Dünya ha! Vay anasını!.. “4.54 milyar yıldır da hep burada. Normal hızı saatte 1670 km.” İşte sayılar devreye giriyor, benim kafanın aküsü bir anda boşalıveriyor. Anlamam ben sayılardan efendim, hiç anlamam. Abidin, ölçüp biçip anlatmaya devam ediyor. Ben de ne dese kafamı sallıyorum, ama boş! “Açısal Momentum işte bu dostum, Açısal Momentum,” diyor. Kafasının yanındaki ampulün içi titreşip duruyor. Anlattıkça daha da artıyor heyecanı. “İşte şimdi,” diyor, gözlerimin içine bakıyor. Belli, büyük haberi verecek. “Milyarlarca yıl sonra yani..” Yerinde kıpırdanmaya başlıyor birden. Dudaklarını ısırıyor. “Çıkıverdi yerinden,” diyor bir solukta. Öne arkaya sallanmaya başlıyor. “Çok hızlandı, çokkk!” “Ee, ne olmuş yani hızlandıysa?” diye soruyorum. Gözlerimin içine içine bakıyor. “Ne olacak azizim, günler kısalıyor günler!” diye bağırıyor. Kıvırtık ünlem işaretinin havada uçup manevralar yaparak teyzenin aynasına konuşunu izliyorum ağzım açık. Ah ünlem! Şımarık ünlem! Her şey beklenir zaten ondan. Bir o yana bir bu yana kıvırtıyor şimdi aynanın üzerinde. Teyze kaşlarını çatmış bize bakıyor. Hızla öne doğru eğilip, kafamla “Kışşt” yapıyorum kadına. Korkuyor, yaşından beklenmeyen bir çeviklikle kalkıyor yerinden. Önümüzden geçerken durup bir de tükürük savuruyor bize doğru. Bir daha “Kışşt” yapıyorum, söylenerek uzaklaşıyor. Abidin hiçbir şeyi görmüyor, kafası yerde, anlatmaya devam ediyor. “Hem de tam yir-mi ye-di nok-ta üç mi-li-sa-ni-ye, azizim! NIST’ deki geri zekâlılar on dokuz milisaniye olabilir diyorlar. GOTler! Atom saatleri, hatta pergelleri bile var, pergelleri! Yanlış ama azizim, yanlış, biliyorum ben,” diyor kafasını yerden kaldırıp. “Ölçtüm, üç gündür gözümü bile kırpmadım, ölçtüm. Ve hep aynı sayıya ulaştım. 27.3 milisaniye. Bu da 27300 nanosaniye eder.” Günlerdir niye ortalarda görünmediğini anlıyorum şimdi. Bizimki uzayda geziniyormuş meğer. “3 Ocak azizim,” diyor sonra belli belirsiz. Yüzü Charlie Choplin’i aratmayan cinsten, sessiz film komedisi. Kaşları etinden ayrılmış gibi bir o yana bir bu yana kaykılıyor. Gözleri yuvalarına sığmıyor. Fıldır fıldır. “Ne olacaksa işte o gün olacak,” diyor. “Günberi’de.” Susuyor. Tırnağının kenarındaki etleri koparıyor dişleriyle. “Çok yaklaşacak, çok!” “Ne yaklaşacak Abidin?” diye soruyorum. “Dünya,”diyor. “Neye, kime?” “Güneş’e!!!” Güneşin adını der demez titremeye başlıyor. Bütün vücudu elektriğe kapılmış gibi sarsılıyor. Korkuyorum bu kez. Çok korkuyorum. “Pergel, pergel, mergel, gel! Sıcak, cak!” “Abidin dur,” diyorum, beni duymuyor; iki eliyle toprağı döverek bağırmaya devam ediyor. Ne yapacağım ben şimdi? Durdurmalıyım, Abidin’i durdurmalıyım. Yoksa herkes doluşacak birazdan bahçeye. Şişko da. Tamam diyorum birden, bu kez ben yapacağım. Hızla kalkıyorum yerden, elimi ağzına sokup kaptığım gibi dışarı çıkarıyorum dilini. Nefesimi tutup çekiyorum, çekiyorum. Sonra gözlerimi kapatıyorum, boşta kalan elimle, ben, ta kendim yani, bir tokat atıyorum yüzüne. Kafası sağa gidip geliyor hızla. Gözlerinden yaşlar süzülüyor. Ah canım Abidin! İşe yarıyor ama. Yavaş yavaş geçiyor titremesi. Dilini bırakıyorum. Elimde kan. “Ne değişecek be Abidin?” Yanı başına çöküyorum. Başını yerden kaldırıyor. Islak gözlerinin içinde dönen yıldızları, gezegenleri görebiliyorum. Bir daha soruyorum. Sesimde ölü harfler. “Ne değişecek Abidin?” Susuyor. Avucunun içine düşen soru işaretine bakıyor. “Hadi anlattığın gibi oldu,” diyorum, “O dediğin bütün ölçüler şaştı ve Gümm!” Kucağına düşen koca G’yle irkiliyor. “Söylesene, ne değişecek oğlum? Bu siktiğimin Dünya’sı yerinde narin narin salınırken, o götü boklu Güneş Efendi yanına bile yanaştırmıyorken ne oldu ulan? Söylesene ne oldu? Bak, buradasın işte. Bu rezil bahçedesin. Kim var ulan yanında? Ben! Yine ben, hep ben. Demem o ki, Dünya yerindeyken de buradaydın Abidin, bi götverenlik edip yerinden kımıldamış; yine buradasın.” Onca sayı asabımı bozdu galiba. Harflerim sert, tükürüklü. Onu üzmek istemezdim ama oldu bir kere. Artık geri dönemem. İşaret parmağımı küçük yuvarlağın içine koyuyorum. “Olan her şey Dünya yerindeyken olmadı mı, Abidin?” Susuyor. Yanık ellerine bakıyor. Haydi gidin! Haydi haydi, size söylüyorum! Siz efendim siz, ta kendiniz, gidin! Zamanı geldi, biz konuşacağız artık her şeyi! Zamanı geldi, her yeri beyaza boyayacağız birazdan. Ve beyaz…korkutur insanı. Gidin! Ne kadar da yükselseniz ayakuçlarınızda, bu lanet sarmaşıkların ardından göremezsiniz zaten bizi, gidin! “Abidin,” diyorum, “Şinasi amcayı hatırlıyor musun?” Abidin susuyor. Kollarıyla sarmış kendini, omuzları çökük. “Haydi ama dostum! Kızdın mı yoksa tokat attığım için? Yapmak zorundaydım ama, affet, n’olur!”diyorum. Yüzüme bakmıyor ama başını sallıyor. Oh, nefesleniyorum. “Şinasi amca diyorum, Şinasi amca, hatırladın mı? Hani, hemen sizin eve bitişikti evleri. Küçücük, beyaz bir ev.” Başını yerden kaldırmadan soruyor. Harfleri ölgün. “Siyah değil miydi o evin duvarları?” “Beyazdı Abidin, bembeyazdı,” diyorum. “Şinasi amca ne tatlı adamdı ama, di mi be? Bize elma armut kurusu verirdi hep. O gece de, o almıştı seni babanın elinden.” Omuzlarını kaldırıp indiriyor hızla. “Hayır hayır,” diyor, “hatırlamıyorum.” “Cadı bir de karısı vardı hani. Çok kızardı bize. Küreği çaldığımızı da o söylemişti zaten babana. Şinasi amca da, “O çalmadı İsmail Efendi; ben verdim,” deyip durmuştu bütün gece. O gece, ne dayak yemiştin be Abidin! İsmail amca defalarca vurmuştu kürekle kıçına. Her vuruşunda öne arkaya savruluyordu başın. Gözlerin kan çanağına dönmüştü. Ama sen değil bağırmak, ağlamıyordun bile. Gülüyordun sen Abidin; sadece gülüyordun. Kan kırmızı gözlerini gözlerime dikmiş kahkaha atıyordun. Kafamı sallayıp, “Sus” diyordum sana durmadan, yalvarıyordum, sen susmuyordun. Baban, “Gülme lan!” dedikçe, sen daha çok güldün o gece. Sen güldükçe baban daha sert indirdi küreği kıçına. Hepimiz birden yalvarmaya başlamıştık artık. Annen, Şinasi amca, hatta o mendebur kadın bile. “Gülme Abidin gülme!” Sen hiç susmadın Abidin. Hiç! Kulakları sağır eden kahkahalarınla güle güle dayak yedin o gece.” Kafasını hafifçe yana çeviriyor. Zar zor duyuyorum sesini. Harfler eriyip yok olacak sanki. “Kuyularımız vardı bizim,” diyor. Yaşa be Abidin! Hatırladı! İçim içime sığmıyor. Harflerimde kuş sesleri. “Kuyularımız tabii ya, kuyularımız. Arka bahçede. Sayı Kuyusu, Harf Kuyusu. Günlerce kazmıştık hatırlasana. Geceleri kazardık en çok. Annen baban uyuyunca dalardık bahçeye. Ses çıkmasın diye ellerimizle kazardık. Günlerce uğraşmıştık, günlerce. Derinleşmiyordu bir türlü. O lanet olası küreği de o yüzden çalmıştık zaten. ” Buruşuk ellerine bakıyor. Sesi kısık, harfleri küskün. “Annem sabahları ellerimi tutup tırnaklarımın arasına dolmuş toprağı temizlerdi. Hiçbir şey demeden. Sonra ağlardı. Ağzını tuta tuta ağlardı. Söylesene azizim, annem neden o kadar çok ağlardı?” Bu kez susma sırası bana düşüyor. “Biliyor musun, sesler duyuyorum bazen,” diye devam ediyor Abidin. “Burnumda yanık et kokusu. Derken kuşlar geçmeye başlıyor gözlerimin önünden. Kanatlarında yürüyor ateş. Her kanat çırpışları kordan şekiller oluşturuyor karanlıkta.” Ellerini ovalıyor. Sesi değişiyor birden. Heyecanlanıyor. “Şiir okuyordun sen bazen o kuyuların başında, di mi azizim?” “Okumam mı be ya, okuyordum tabii. Yaşa sen! Bak ne güzel hatırlıyorsun. Sonraları ne çok kızmıştık kendimize. Daha büyük kazsaymışız demiştik. Okuduğumuz şiirlerden aşırdığımız kelimeler Harf Kuyumuza sığmıyordu artık.” “Peki, Sayı Kuyusu?” “Bir sabah ağlaya ağlaya gelmiştin Sayı Kuyusu’nun başına, Abidin. Avucunun içi rakamlarla doluydu. ‘Annem sayıları göremedi,’ deyip ağladın, susturamadım seni. Meğer evde, kitaplardan topladığın sayıları götürüp göstermişsin, avucunda zıp zıp zıplayan rakamları görememiş annen. ‘Annem ağladı,’ dedin, ‘Annem sayıları göremediği için çok üzüldü, ağladı.’ ” Kafasını sağa sola salladı hızla. Cıkk yaptı ağzının içinde. “Yok, hatırlamıyorum.” “Ahhh be Abidin! Ah be dostum! Zihin denilen şey bazen ne çok şey gizliyor insanın ta kendisinden. Bazen de suda sıçar gibi sıçıyor bütün boklarını. Ne kadar itmeye çalışsan da dibe doğru, olmuyor, cuppp, hepsi suyun üstünde. Çaban boş, ellerin bok.” Beni dinlemiyor artık. Elindeki dal parçasıyla şekiller çiziyor yerdeki yuvarlakların içine. Olsun. Anlatmalıyım yine de. Hiçbir şey yarım kalmayacak bugün. “O gece Abidin,” diyorum, bakmıyor bile bana. Islık çalmaya bile başladı. Devam ediyorum. “Ne olduysa işte o gece oldu Abidin. Baban kuyularımızı buldu. Çok kızdı Abidin, çok! Baban sordu: “Kim kazdı lan bu çukurları?” Sen cevap verdin: “Biz.” “Siz kimsiniz lan?” Yanıma gelip elimi tuttun, “Biz işte,” dedin. “Orada kimse yok!” dedi baban. “Var,” dedin. “Yok lan!” dedi. “Var!” dedin. Baban çıldırdı. “Niye kazdın bu çukurları?” “Sayılarımızı, harflerimizi koymak için,” dedin. “Bunların içi boş lan,” diye haykırdı baban. “Değil,” dedin. “Baksana, rakamlar var içinde, ben koydum,” dedin. “Bunda da harfler, kelimeler var. Hepsini arkadaşım doldurdu.” “Ne rakamı, ne sayısı, ne arkadaşı lan? Boş bunlar!” “Değil!” “Boş lannn!” “Değil!” “Boş lannnnnnnnn!” Çok dayak yedin Abidin, çok. Hepimiz bahçedeydik. Baban sana vurdukça annen de dizlerini dövüyordu yerde. Şinasi amca zar zor aldı seni İsmail amcanın elinden. Yürüyemez hâldeydin, bir kenara yığılıverdin. Annen yanına koşup yere attı kendini, sarıldı sana, ağladı; bu kez ağzını da kapatmadan hem de, bağıra bağıra ağladı. Sen annenin kucağında izledin olan biteni.” Islığı kesiyor birden. Kaşlarını çatıyor. “Neyi?” “İsmail amca çıldırmış gibiydi Abidin. Gözlerimizin önünde yerle bir etti kuyularımızı. Küreği toprağa her indirişinde bağırıyordu, “Boş lann!” Ortalığa saçıldı harflerimiz, sayılarımız. Her biri bir yana kaçıştı. Sen ağlamaya başladın işte o zaman. Kürek darbesiyle parçalanan harflerimize, sayılarımıza bakıp bakıp ağladın. Daha on üç yaşındaydın be Abidin. Sadece on üç! İşte o gece…” Abidin elindeki sopayı bırakıyor. Gözlerini gözlerime dikiyor. “O gece?” diye soruyor. Eyvahlar olsun! Bizdeki de şans mı be? Kafamı kaldırınca yerden, Şişko’yu görüyorum. Koca götüyle merdiven tırabzanına dayanmış, aynalı teyzeyle konuşuyor. Pis kadın, işaret parmağıyla bizi gösteriyor uzaktan. Eyvah diyorum, eyvah! Tamam susmalı artık, susmalı. Hem de hemen! Sonu da başka güne kalsın artık, susmalı. Ama Abidin bağırmaya başlıyor birden. “Ne oldu o gece?” “Şimdi değil dostum,” diyorum, “Şimdi değil. Bak, Şişko bahçede.” “Siktirtme lan Şişko’nu!” diye bağırıyor. “Anlat!” Şişko umurunda bile değil. İlk kez. Ellerimi birbirine sürtüp duruyorum. Ne yapacağım ben şimdi? Abidin omuzlarımdan tutup sarsmaya başlıyor beni. “Anlat!” “Sen öyle olsun istememiştin Abidin! Gerçekten istememiştin,” diyorum sonra. “Sadece viraneye dönmüş kuyularımızı yakacaktın sen o gece. Parçalanmış sayılarımızı, harflerimizi.” “Ne yaptım ben? Susma!” “Ateş çok büyüdü Abidin. Ateş çok büyüdü o gece.” “Susma!” “Herkes uykudaydı. Ateş çok büyüdü. Kuyulardan kömürlüğe sıçradı. Oradan evinize. Oradan Şinasi Amcaların evine… Ateş çok büyüdü Abidin, ateş çok büyüdü!” Titremeye başlıyor yine. Burun delikleri hızla açılıp kapanıyor. “Anneme ne oldu?” “Abidin sus! Şişko! Geliyor! Sus!” “Anneme ne oldu ulan?” “Abidin, geliyorlar sus, n’olur sus!” “Konuşsana lannnnnnnnnnnn!” “Sakın onlara benden bahsetme Abidin, sakın!” “An-ne-me ne ol-du lannnnnn!!” “Yandı Abidin, tamam mı, yandı; annen, baban, Şinasi Amca, karısı.. hepsi yandı o gece.” Elleriyle kafasına vurmaya başlıyor birden. Sonra öne eğilip yere, toprağa indiriyor alnını hızla. Kafasını vurdukça altımızdaki toprak sarsılıyor. Tutmaya çalışıyorum onu ama nafile! İtiyor beni. Ah Abidin! Canım Abidin! Affet beni dostum, affet! “Pergeellllllllll! Pergelllllllllllllllll! Güneş! Yaklaştık, çok yaklaştık. Sıcak, sıcak, sıcak, çok sıcak, cak, cak, sıııcakkk!” Şişko, koca memelerini sallaya sallaya koşuyor bize doğru. Elindeki iğnenin ucu parlıyor. Ardında iki adam. Ellerinde sedye. Bahçeye doluşanlarla gölgeler uzuyor da uzuyor. Toprak kan kokmaya başlıyor. Şişko eğilip iğneyi koluna saplayıveriyor Abidin’in. Abidin’in kafası yerdeki kan gölünün içinde yana düşüyor, kolları kıvrılıp kalıyor altında, gözleri kapanıyor. Son bir kelime çıkıyor ağzından. “Sıcakk!” Sedyeye bağlayıp götürüyorlar Abidin’i. Parke taşlı yol boyu dizili çınarlardan kargalar havalanıyor göğe. Çığlık çığlığa. Gözlerimi kapatıyorum. Ilık bir meltem yüzümü yalayıp geçiyor. Sarmaşıkların yaprakları hışırdıyor dallarda.
- Öykü: Günün Sonunda
“Dirin yetmedi şimdi de ölünle mi terbiye etmeye çalışıyorsun beni? Çek şu gözlerini üstümden, hapisliğim yetmedi mi?” Kader Menteş Bolat Gün ışığı türlü oyunlar oynayarak yatak örtüsünün üzerine düşmeye başladı. Nimet Hanım, yattığı yerden ışık avcılığı yapıyordu. Gözlerini ovuştururken pervazdaki güvercine ilişti gözü. Ne zamandır oradaydı? Onu izler gibi bir hali vardı. Bazen bilinmeyen bir göz tarafından izlendiği fikrine kapılır, sonrasında uzaklaştırırdı bu fikri. Yatağından kalktı, yüzünü yıkamak için banyoya girdi. Bugün diğer günlerden daha özenli olmalıydı. Aile uzun zamandır ilk defa biraraya gelecekti. En güzel kıyafetlerini giyip çocukları beklemeye başlamalıydı. Tercihini ipeklilerden yana kullandı. Pudra rengi, erkek yaka, belden aşağıya kloş açılan elbisesi, bugün için biçilmiş kaftandı. Hazırlanmak için acele etmesine gerek yoktu. Çocuklar nasıl olsa geç kalmaya teşneydiler. Gözlerini kapattı. Ahh, ahh… Biz, böyle miydik? diye geçirdi içinden. Erkenden kalktıkları, sokakta sabahtan akşama kadar oynadıkları günleri düşledi. Ziline basıp kaçılan kapılara gülümsedi. Salçalı ekmeklerin hızlıca tükendiği köşebaşından, yakan top oynadıkları çıkmaz sokak başını uzatıp ona baktı. Çocukluğunun düşsel sokağından odasının gerçekliğine döndüğünde hâlâ kendi kendine gülümsüyordu. Mutfağa yöneldi. Tabakları, bardakları önceden hazırlamalıydı. Onlar geldiğinde bu işlerle uğraşmak istemiyordu.Tezgahın üstünde duran baklava tepsisine kaydı gözü. “Hasibe Hanım, bu defa güzel yapmıştır, umarım. Geçen sefer şerbetin şekerini fazla kaçırmıştı, bir ağız tadıyla yiyememiştim.” İşlemeli masa örtüsünü çıkardı çekmeceden. Porselen tabakları ve kristal kesme bardaklarını… Her şey özenli olmalıydı. Sofra düzeniyle uğraşırken aniden suratı asıldı Nimet Hanım’ın. Çerçevedeki asker giyimli yüz, kaşlarını çatmış ona bakıyordu.Hem de gözlerini hiç çekmeden. Elindeki bardağın yere düşmesine engel olamadı. Halıda oluşan su yollarına bakarak: “Dirin yetmedi şimdi de ölünle mi terbiye etmeye çalışıyorsun beni? Çek şu gözlerini üstümden, hapisliğim yetmedi mi?” Ellerinin titremesi geçmeyince konsolun yanındaki koltuğa yığıldı. Gözleri ellerindeydi. “Hemencecik de geçmez bu meret! Tam da sırasıydı.” Birkaç saniye gözlerini kapatmayı denedi, o süre zarfında geçerdi belki titremesi. Bunca yıl olmuştu göçüp gideli hâlâ nasıl oluyordu da bu kadar etkilenebiliyordu, aklı almıyordu. Göz kapaklarını ağır ağır kaldırdı, çerçeveye dikti bakışlarını. “Despot adam n’olacak! Konuşabilmek için bir dilekçe yazmadığımız kalırdı. Evin içinde de üniforması üstündeymiş edasını taşırdı. Eee komutan ona, o da bize sergilerdi güç gösterilerini. Ne kadar da zavallıymış oysa ki! Şimdi daha iyi anlıyorum. Garnizondaki pısırık Avni Bey, evin içinde aslan kesilirdi. Her horoz kendi çöplüğünde ötüyordu işte. Öttün, öttün de ne oldu? Çocukların da evden ayağını kestin sonunda. Derin bir nefes aldı, söyleyecekleri daha bitmemiş gibiydi. Titreme ellerinden tüm vücuduna yayıldı. Hemen ilacını almalıydı yoksa atağın önüne geçemezdi. Hiç sırası değildi. Çocuklar birazdan gelirdi. “Bu fotoğrafı ben kaldırıyorum, kim koyuyor yine aynı yere? Delireceğim! Kesin Hasibe’nin işidir. Çok yüz verdik ona da. Yıllardır yanımızda, diye iyice kafasına buyruk davranmaya başladı.” İlaç kutusundan iki küçük mavi hap çıkardı. Rahatlatır mıydı? Gençken mavilikler dinginleştirirdi ruhunu, şimdiyse ruhundan bedenine sirayet edenler için haplardan medet umuyordu. Tek ortak nokta, aynı renkte olmalarıydı. Fırtınanın geçmesini bekleyen gemiler gibi salonun ortasında kaskatı kesildi. Sakin sularda yüzüyordu halbuki çoktandır. Gözlerini kapatıp içinden yüze kadar saymaya başladı. Acelesi olmayanlara özgü ağırlıkla, rakamların üstüne basa basa ilerliyordu. Altmış ikiye gelince duraksadı, kapının dışından sesler geliyordu. Titremesinden eser kalmamıştı, gülümsedi. “Arada bir yoklamasan olmaz, değil mi can alıcı?” Koltuktan yavaşça kalkıp kapıya yanaştı. Merdiven boşluğundan gelen ayak seslerinin uzaklaştığını duydu. “Yanlış alarm, bizimkiler değilmiş.” Rahatladı. Hasibe Hanım’ın ak pak ettiği işlemeli masa örtüsünü alıp salona döndü. Tembihlediğiniz gibi ön yıkamada beklettim Hanımım, demişti giderken. Mantosunun kabarıklığından, cebine koyduğu zarfı fark edip daha maaşımı yeni aldım, ne gerek vardı, lakırdıları eşliğinde. Emektarımızdı, yirmi yıldır kahrımızı çekendi. Merhumun asabi hallerini, çocukların yaramazlıklarını muziplikleriyle rüzgâr misali dağıtandı. Bazen sınırını aştığı olurdu. Bu tür durumlarda “Çalışanla karşı karşıya gelmeyeceksin kızım”, diyen annesinin sesi kulaklarımdan gitmezdi. Bir kere yüz göz oldun mu iflah olmaz, işten çıkarman gerekir sonra, diye sürdürürdü konuşmasını Fikriye Hanım. Güngörmüşlükte usta payesine ulaşmış, babasının kızdırmak için Fikri, diye seslendiği Hanım Ağa! Biraz olsun annesine çekmeyi ne çok isterdi. Yumuşakbaşlılığı yüzünden işyerinde yönetici olduğu halde, çalışanlar onu yönetmeye kalkardı. Hayır, demeyi bir türlü başaramaz; işten kaytarmak için ürettikleri bahaneleri, yalan olduklarını bildiği halde yüzlerine vurmazdı. Hatta hayır, demeyi başarabilmek için kursa dahi gitmişti. Boşunaydı çabası, ağzını açıp ha hecesini çıkarmaya başladığında dili geriye çekiliyor, ses çıkarmaktan öteye gidemiyordu. O iki hecelik sözcüğe ulaşması mümkün görünmüyordu. Bunda, evdeki despotun da payı vardı tabii. Nerelere daldı farkında olmadan. Eski defterler, arada bir kendilerini hatırlatmadan olmaz. Ekşi mayaya dönüşen yüzüyle buruşturup atmak istiyor anıları, küçük kağıt parçaları gibi. Saat kaç oldu? Nerede kaldı bunlar? Kör olmayasıcalar! Bir kere de erken gelseniz ölür müsünüz? Biliyorum, beni şaşırtmak istemezler. Maazallah kalbime iner, filan. Güzel bir sofra oldu. Onlar gelince de yemekleri getirdim mi tamam! Sofrayı kuran kaldırmasın, en azından bugün. Çocuklarla, gelin yapsın o işi de. Benden bu kadar! Beklemekten sıkılınca oturma odasındaki koltuğa attı kendini. Rehavet çöküverdi üzerine. Uyuyakaldı. Tak.tak…Tak.tak. İki tak bir sessizlik, tekrar iki tak sesleriyle kendine geldiğinde, yerinden fırlayıp kapıya koştu. Çok bekletmemiş olmayı diliyordu. Hızla kapıyı açınca kapıcıyla göz göze geldi. “Sen miydin Hasan Efendi? Ben de çocuklar sandımdı.” “Çöpleri topluyordum da Nimet Hanım.” “Bizimkiler gelmedi ki daha. Onlar gelip gittikten sonra çıkarırım çöpleri.” “Peki, nasıl isterseniz. Geç vakit uğrarırım yine.” “Öylesi daha uygun, kolay gele! ” Kapıyı kapatınca saate ilişti gözü. Akşam olmuştu. Niye bu kadar geç kaldılar ki… Telefon çaldı. “Uzun zamandır biraraya gelemedik, biliyorum anne. Lütfen beni affet, bugün gelemeyeceğiz. Yarına yetiştirmem gereken sunumu bitiremedim. Patron, 'Gerekirse uyuma, işi bitir', diye baskı yapıyor. Özel sektör, biliyorsun.” “Anlıyorum oğlum, işin gücün var. Benim gibi eleğini asmış oturmuyorsun ki. Torunlarımı öpüver.” “Birkaç gün içinde gelmeye çalışacağız, söz.” Gelin tabii gelin, beni bulabilirseniz, demek geçti içinden.Yanıt vermedi. Boğazı düğüm düğümdü. Telefonu bırakırken elleri yeniden titremeye başladı. Fotoğraftakiyle göz göze geldi, ona pis pis sırıtıyordu. Sehpadaki çerçeveyi alıp hızla duvara fırlattı. Üzerinde bir çift gözün ağırlığıyla, ortalığa yayılan cam parçacıklarına aldırış etmeden odasına yöneldi. Aynanın karşısına geçip uzun uzun inceledi yüzünü. Saçlarını topuz yapmaya karar verdi, gençken çok yakışırdı. Nerede hata yapmıştı? Çok mu yumuşakbaşlı davranmıştı bunca yıl? Camı ardına kadar açtı. Karşı evin çatısındaki taklacı güvercin ona bakıyordu. Çağrısına kulak vermek istercesine kollarını iki yana açıp gözleri kapalı bir süre bekledi. Aklına gelen fikirle yüzü ışıldadı. Kapıcıya seslenirken “Ben sizi hizaya getirmesini de bilirim,” diye söyleniyordu.
- Ayrıntıda gizli zanaatkâr
Peyman Ünalsın Gökhan, Arlin Çiçekçi’nin Sanat-ı Beşeriye’yi postmodernist bakış açısıyla odak noktasına alarak yazdığı ilk romanı Beşerbazın Mârifeti üzerine yazdı: "Beşerbazın Mârifeti, bir sanat eserinin içinde, ayrıntıda gizli zanaatkârı sorgulayarak doğmuş bir ilk roman." Sanat, bakmasını bilen, gördüğünü basit benzerlerinden ayırt edebilen ve onu farklı konumlandıran, adlandıran insanlar için her an her yerdedir. Karlı dağlara bakarız ve doruklarını yarı yarıya kaplamış sisler içinde ne kadar ulaşılmaz ve heybetli göründüklerini düşünürüz. Gökyüzüne dalar gideriz; maviden koyu mora değişen renk yelpazesinin ufukta, yer yer beyaz bulutlarla örselenen kızıl harelerle ebediyete uzandığını görürüz. Doğadaki her canlının, her bitkinin birer sanat eseri olduğunu inkâr edebilir miyiz? Şekilleri, bazen şekilsizlikleri, renklerindeki ahenk, hareketlerindeki zarafet ve çeviklik yadsınamaz. Büyük sanatkârın karşısında şapka çıkartmadan edemeyiz. “Aristoteles, sanat üzerine yazılmış ilk eser olan Poetika’da; sanatın, gerçeğin gerekli bir taklidi olduğunu ve insanın, doğanın başladığı şeyi tamamlama ihtiyacı duymasından ortaya çıktığını söyler.” (syf.213) Sanatın her dalında, kurmaca metinlerde Aristoteles’in Mimesis Teorisinden besleniriz. Sanat dediğimizde sanatçının ortaya koyduğu eserin genel çerçevesine odaklanırız. Çizgilerine, renklerine, kadrajına, temasına, biçim ve biçemine, meselesine dair gördüklerimizi irdeler ve yorumlarız. Ama bir sanat eserinin içinde, ayrıntıda gizli zanaatkârı sorgulamayız. Beşerbazın Mârifeti bu sorunun cevabının arayışında doğmuş bir ilk roman. Bir röportajında yazarımız Arlin Çiçekçi, Van Gogh’un Sarı Ev isimli tablosundaki sarı evi kimin boyadığı sorusundan hareketle bir öykü yazdığını ve hocası Mario Levi’nin öyküyü okuduğunda bunun bir devamı olabileceğini, bir romana doğru aktığını söylediğini ifade ediyordu. Yazdıkça araştıran, araştırdıkça yazan Çiçekçi, roman yazmanın, bir meselenin çatısı altında dallanıp budaklanan metaforların örgüsü gibi klasik normlarının dışına taşarak, postmodern türe derin bir giriş yapıyor. Fantastik ögelerden, zamanlar arası geçişlere, romanın değişken çoğulcu anlatıcılarından, tüm roman boyunca okuru içine alan kurmaca ve dil oyunlarına kadar her detay bizi postmodern bir yazın içinde sanatı, sanatkârı, usta kalfa ilişkisini çözümlemeye itiyor. Okura, Adorno’nun “Her sanat eseri işlenmemiş bir suçtur” epigrafıyla kapılarını açıyor roman. Beşerbaz’ın tamamlayıcı cevabı olan “İşlenmemiş bir suç da pek tabii sanat eseri olabilir ve failler sanatkâr” epigrafı ise, içerde bizi bekleyen gizeme, bilmeceye doğru hafifçe sırtımızdan iterek yaklaştırıyor. 2036 yılında, on sekizinci yaş gününde annesinin adına imzalı Yaşar Kemal’in Yer Demir Gök Bakır romanı içinde, yine annesine yazılmış bir mektup bulur kahramanımız Atlas Balaban. Adeta bir hazine avı oyununa davetiye niteliğindeki bu mektupla kendimizi Atlas Balaban’la birlikte, İstanbul’dan Fas’a, oradan Paris’e uzanan, gelecekten kopup geçmişe fırlatıldığımız bir zaman kapsülünün içinde buluruz. Peşine düştüğümüz, dünyanın en kıymetli hazinesidir. Yokluğunda, tamamlanmamışlık hissi yaratandır. Aile çatısı altında, her bir bireyin aile ile arasındaki duygusal ve varoluşsal alışverişini, her sanat eseri işlenmemiş bir suç, işlenmemiş bir suç da sanat eseri olabilir sözünün izleğinde irdeleyebiliriz. Usta Beşerbaz şekil verilecek yarım kalmış bir sanat eseri olarak bakar Atlas’a. “Birinin ızdırabı, bir başkasına seyirlik olur. Bu riyakâr alışverişin en güzel icralarına da sanat denir” (syf.16) Beşerbaz, Nostalji Sendromu denilen eve dönüş ızdırabı çeken Atlas’ın acılarından beslenir. Atlas’ın hassasiyeti, Beşerbaz’ın ilham kaynağı olur. Çini mürekkebiyle yazılan mektuplarla, teknolojinin sunduğu imkânlar sayesinde yaşam döngüsünün içine bırakılan ses kayıtlarıyla farklı hikâyeler arasında bir zaman yolculuğuna çıkartıyor bizi Çiçekçi. Her kayıtla, her mektupla tarihin içinden bizi selamlayan bir ustalar geçidine giriyoruz. Van Gogh’la açılan bu geçit Jeanne D’Arc, Şah Hatayi, Charles de Gaulle, Edward Said ile uzayıp Yaşar Kemal ile kapanıyor. Çiçekçi tüm roman boyunca okuru hipnotize ettiği oyununu “Ne de ola her zanaat, kalfasıyla Yaşar, ustasıyla Kemal olur” (syf.221) sözü ile noktalıyor. Fantastik gerçeklikle kurulan hikâyede Çiçekçi’nin mükemmel şekilde kullandığı ağdalı dil, zaman ve kişiler arası değişkenliğin kıvrımlarını yumuşatarak bütünlük sağlıyor ve yazarın merkeze aldığı sanat kelimesi ile tamamen örtüşüyor. Arlin Çiçekçi’nin bundan sonra yazacağı romanlarında da, ilk kitabında sıklıkla adını zikrettiği Yaşar Kemal gibi kendisini etkileyen Ahmet Hamdi Tanpınar, Sabahattin Ali, Mario Levi, Vedat Türkali’den el aldığını göreceğiz gibi. Hele ki mâhir olanlar, romanın ilk sayfasında yer alan “Mâhir olanlarsa bilir: Usta el vermez, kalfa el alır.” (syf.13) cümlesini okuduktan sonra. BEŞERBAZIN MÂRİFETİ Arlin Çiçekçi Holden Kitap, 2021 224 s.















