Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5406 sonuç bulundu
- Eğin’den İstanbul’a akan yıllar
Zafer Köse, Kemaliye'nin eski adı Eğin'in bir roman kahramanı gibi yer aldığı, Lütfi Özgünaydın'ın Gurbet Zamanı (Eğin Üçlemesi 3) adlı romanı üzerine yazdı. "Kasabadaki esnafın günlük hayatını nasıl yaşadığı, halıcılıkla ilgilenen insanların beklentileri, kaygıları, önceki kuşaklardan kalan alışkanlıkları, bunların hepsinin bir araya gelişiyle, kendi başına bir özne olarak Eğin’in serüvenini okuyoruz romanda." Zafer Köse Eğin, etrafındaki dağlarıyla ve coğrafyasının diğer özellikleriyle kapalı bir yerleşim birimidir. Ama içinde hep açık görüşlü insanlar yaşamıştır. Uygar bir kasabadır. Çünkü bu küçük sayılabilecek kapalı alanda Rumlar, Ermeniler, Kürtler ve Türkler, bir arada yaşama değerlerini geliştirmiştir. Sünniler ve Aleviler, birbirlerine hoşgörüyle yaklaşmıştır. Farklı kültürlerin etkileriyle Eğin’de yaratılan türküler acılıdır. Osmanlı’nın son döneminde ve Cumhuriyet’in ilk yıllarında Anadolu’nun her yerinde yaşanan göçler, bu kapalı bölgedeki hayatı da derinden etkilemiştir. Eğinlilerin Kurtuluş Savaşı’ndaki kararlı tutumlarından ve Atatürk’e duydukları yakınlıktan dolayı, 1922’de kasabanın adı değişmiş, Kemaliye olmuştur. Mehmet Sadık Eti, 1937 yılında, Kemaliye belediye başkanlığına seçilmiştir. Normalde bir roman için olumsuzluk sayılabilecek, fazlalık duygusu verebilecek bu tür bilgiler, Gurbet Zamanı isimli romanın içeriğine dâhildir. Çünkü Eğin, bu romanın kahramanlarından biri olarak canlanır. Kasadaki esnafın günlük hayatını nasıl yaşadığı, halıcılıkla ilgilenen insanların beklentileri, kaygıları, önceki kuşaklardan kalan alışkanlıkları, bunların hepsinin bir araya gelişiyle, kendi başına bir özne olarak Eğin’in serüvenini okuyoruz romanda. Bir gün, bu kapalı coğrafyadan tren geçmeye başlar. Kasabadaki insanların İstanbul’a uzanan serüvenlerine ve Eğin’in yaşadığı dönüşüm hikâyesine, işte bu demiryolu vesile olur. Artık insanlar şehir dışına daha çok gidip gelirler. Dışarıdan tüketim malları da ulaşır onlara, kendi ürettiklerini de uzak şehirlere gönderirler. Binlerce yılda ufak değişimlerin yaşanmasına alışkın insanların hayatında dönüşümler meydana gelir. Eğinliler zaten değişime kapalı değildir. Kendi içinde farklı tarzları barındırmanın sağladığı bir avantajla, dışa açılma sürecini, olumlu bir gelişme olarak yaşamaya başlarlar. Yine de, her türlü hızlı dönüşüm, insanlarda bazı kaygılara, güvenlik arayışlarına neden olur, belki kendilerinin bile tanımlayamadığı bazı manevi sığınaklara ihtiyaç yaratır. Hatta belki romanın anlatıcısının da öne çıkan öyle bir amacı yoktur, ama trenin gelmesiyle ilişkili biçimde Demokrat Parti döneminde, Eğin halkının bir yandan çağdaşlaşırken bir yandan da eskisinden farklı biçimde dinselleşmesini, Eğin’in hikâyesinin önemli bir yönü olarak okuyoruz. Günlük yaşamlarında geleneklerden uzaklaşır insanlar, dinsel kurallara pek uymayan tarzlarda ticarete yönelir. Bunun yarattığı ve kendilerine bile itiraf edemedikleri bir suçluluk duygusuyla, iç dünyalarında mistik duyguları güçlenir, aralarındaki iletişimlerde eskisinden daha fazla dinsellik ortaya çıkar. Bu yönüyle, Lütfi Özgünaydın’ın tespit ettiği Eğinlilerin dönüşüm hikâyesi, 1800’lerin ikinci yarısında İngiltere’de yaşanan toplumsal gelişmelere de karşılık gelebilir. Aynı şekilde, 1990’larda ve hemen sonrasında Türkiye’de hem dinselleşmenin hem de dinlerin özüne aykırı tarzların yaygınlaşmasına… Roman kahramanlarının aile ilişkileri ve geleneklere yaklaşımları da Eğin’in dönüşüm hikâyesini yansıtır. Örneğin, eşraftan Hasan Bey, artık eve çekilir. Evet, yaşlanmıştır, işlerin gerektirdiği hareketli hayat ona zor gelmeye başlamıştır. Ama göründüğü kadar da kendi tercihi değildir aslında, onlarca yıldır yürüttüğü ticaretten uzaklaşmak, çarşıya uğramadan eve kapanarak yaşamak. Artık ticaret ilişkileri değişmiştir. Farklı yollar denenmeli, yeni tarzlar uygulanmalıdır. Romanda, Hasan Bey’in oğlu Mahmut, bu anlayışın temsilcisidir. Başka bir bölgede, daha zayıf bir kültürde, belki çok sancılı geçebilecek bu tür dönüşümler, Eğin’de oldukça hafif sarsıntılarla atlatılabilmektedir. Ama her şeye rağmen, hüzünlü günler yaşanmaktadır. Aslında iki tarafında da haklı kabul edilebileceği, birçok çatışma yaşanır romanda. Bunların en önemli kaynaklarından biri de, tahmin edileceği gibi, aşk hikâyeleridir. Birbirine ulaşmaya çalışan sevdalılar, kavuşamayanlar, kaçıp İstanbul’a yerleşenler… Bir de geçim derdiyle başka şehirlere gidenler; artık gurbet, Eğinlilerin hayatındaki bir gerçek haline gelir. Bu vesileyle, İstanbul’a göçen Eğinlilerin, bu koca şehirde, hem daha önce göç etmiş hemşerileriyle hem de başka yerlerden yeni gelenlerle geliştirdikleri ilişkiler, romanın bir teması haline geliyor. Dayanışmalar, yozlaşmalar, güzellikler, korkular ve erdemler çıkıyor ortaya. Bu arada, ülkemizdeki popülist politikaların insan kişiliklerini kuşaklardır nasıl tahrip ettiğini de görüyoruz. Köylerde yaşam koşulları bozulan ve kentlere akan insanların, emek değerlerini benimseyerek sağlıklı bir şehir hayatına katılmaları mümkün olmuyor. Onlar yıllara, emekçi olmaya değil, rant peşinde koşmaya, “taşı toprağı altın” denen bir kenti yağmalamaya yönlendirildiler. Örneğin, sonlara doğru, Eğinli Mehmet’in ortağı Hasan Usta’yı, İstanbul’a başka yerden göçmüş Celal vuruyor. Çünkü Mehmet ve Hasan’ın yasal yoldan yürüttükleri ticaret sırasında aldıkları arsada, Celal’in gecekondusu vardır. Evi yıkılmıştır Celal’in. Kuşaklardır göç ederek hayatta kalınan bir kültürde, ev zaten en hassas konulardan biridir. Celal’in hayalleri, geçmişi, geleceği yıkılmıştır. Eğin’de, genellikle iki iyinin çatışması niteliğinde olan insan hikâyeleri, İstanbul’da, ne yazık ki, iki kötünün çatışması niteliğine bürünmektedir. Üstelik aynı insanlardır bunlar, özlerinde bir kötülük yoktur. Acı olayların anlatımıyla nasıl güzel bir roman yazılabilirse, kötü koşullardan da güzel bir hayat yaratabilir insanlar; böyle düşündüren bir kitap, Gurbet Zamanı. Gurbet Zamanı (Eğin Üçlemesi 3) Lütfi Özgünaydın Özgünaydın Yayınları, Ağustos 2021 238 s.
- Gülten Akın sempozyumu başlıyor
Nilüfer Belediyesi tarafından gerçekleştirilecek “Şiirden Bir Ülke Bahçesi 2021 Yılın Yazarı Gülten Akın Sempozyumu” 10 – 11 Aralık 2021 tarihlerinde Nâzım Hikmet Kültürevi'nde. Sempozyum Programı: Cuma 10 Aralık 2021 18.30 / Sergi Açılışı, Kokteyl “Kuş Uçsa Gölge Kalır” Küratör: Ezgi Bakçay 19.00 / Sempozyum Açılışı Şafak Baba Pala Nilüfer Belediyesi Kütüphane Müdürü Onur Cankoçak Gülten Akın’ın Ailesi Adına Kızı Asuman Susam Yılın Yazarı Gülten Akın Proje Danışmanı Turgay Erdem Nilüfer Belediye Başkanı 19.30 / Sempozyum Açılış Konuşması Murathan Mungan 20.00 / Açılış Oturumu: Şiirden Bir Ömre Bakmak Oturum Başkanı: Necmiye Alpay Güven Turan Zeynep Uzunbay Haydar Ergülen 21.00 / Şiir Dinletisi: “Bir gün birileri öte geçelerden ıslık çalar” Oyuncu: Jülide Kural Solist: Günselin Seda Çetinkaya Cumartesi 11 Aralık 2021 11.00 / 1. Oturum: Bir Sonsuz Akış: Gülten Akın Şiiri Oturum Başkanı: Sevilay Çelenk Olcay Akyıldız Nazmiğ Ağıl Derya Çolpan Nuri Demirci 13.30 / 2. Oturum: Gülten Akın’ın Yazı Evreni Oturum Başkanı: Yalçın Armağan Ömer Erdem Deniz Gündoğan İbrişim Nilay Özer Veysel Öztürk 15.30 / 3. Oturum: Gülten Akın Şiirinde Kadın Oluş Oturum Başkanı: Feryal Saygılıgil Lâl Hitay Petek Sinem Dulun 17.00 / 4. Oturum: Yaratıcılığın İzinde Şükran Albayrak Nalan Karagöz 17.15 / Nilüfer Kent Tiyatrosu Katkılarıyla Nilüferli Kadınlardan Şiir Dinletisi: Gülten Akın Şiirinde Cevaplaması Güç Sorular Fatma Turunç Zeliha Koç Nurcan Kes Nesrin Ayülkü Elmas Turpçu Gülizar Bulut 18.00 / Sempozyum Kapanış Konuşması Necmiye Alpay 18.15 / Yılın Yazarı Mektup Ödül Töreni
- Biyopolitika kavramının çağdaş kullanımları
Catherine Mills'in kaleme aldığı Biyopolitika – Düşünürler ve Temalar adlı kitap, biyopolitika çalışmalarındaki temel teorileri ve temaları tanıyıp kavramak isteyen okuyucular için vazgeçilmez bir rehber olmakla birlikte kavrama aşina okurlar için de meydan okuyucu ve kışkırtıcı içgörüler sağlıyor. Biyopolitika, son yıllarda beşerî ve sosyal bilimler disiplinlerinde en yaygın kullanılan ve en önemli kavramlardan biri olmuştur. Mills’in Biyopolitika – Düşünürler ve Temalar’ı, biyopolitika çalışmaları alanına geniş kapsamlı ve derinlikli bir giriş mahiyetindedir. İki temel kısma ayrılmış olan kitabın ilk kısmı, biyopolitika kavramının çağdaş kullanımlarına odaklanmak suretiyle Michel Foucault, Giorgio Agamben, Hannah Arendt, Roberto Esposito ve Antonio Negri’nin temel teorik yaklaşımlarını açıklayıp tartışarak kavrama dair felsefî bir giriş sunar. Kitabın ikinci kısmında Mills, odağını düşünürlerden kavramın işe koşulma biçimlerine kaydırarak “Politika”, “Yaşam” ve “Öznellik” üst başlıkları altında egemenlik, yönetimsellik, şiddet, haklar, teknoloji, üreme, ırk/ırkçılık ve cinsel farklılık temalarını biyopolitik bir perspektifle ele alır. Kitap, biyopolitika çalışmalarındaki temel teorileri ve temaları tanıyıp kavramak isteyen okuyucular için vazgeçilmez bir rehber olmakla birlikte kavrama aşina okurlar için de meydan okuyucu ve kışkırtıcı içgörüler sağlayacaktır. Catherine Mills Avustralya’daki Monash Biyoetik Merkezi Direktörü'dür. Doktorasını Avustralya Ulusal Üniversitesi’nde tamamlamıştır. Daha önce Sydney Üniversitesi Biyoetik kürsüsü ile New South Wales Üniversitesi ve Avustralya Ulusal Üniversitesi’nde Felsefe departmanında dersler vermiştir. Aslen felsefeci olan, feminist felsefe ve Kıta felsefesiyle ilgilenen Mills, uzmanlığını Michel Foucault ve çağdaş biyopolitika üzerine almıştır. Yeni üreme teknolojilerinin kadınlar üzerindeki etkileri perspektifinden insan üremesindeki etik sorunları çalışmaktadır. Diğer kitapları şunlardır: The Philosophy of Agamben (Routledge, 2008), Futures of Reproduction: Bioethics and Biopolitics (Springer, 2011). BİYOPOLİTKA Catherine Mills Nota Bene Yayınları, 2021 Çeviri: Mert Karbay 264 s.
- Figen Şakacı "Kesekli Meyhane"de!
Meyhane Elsewhere'in buluşma serilerinden Vakt-i Kıraat'in bu akşamki konuğu çağdaş edebiyatımızın sevilen yazarlarından Figen Şakacı olacak. Vakt-i Kıraat, Meyhane Elsewhere’de yazarların ağırlandığı bir etkinlik. “Kesekli Meyhane” bu akşam Figen Şakacı ile gather-in’de gerçekleşecek. Gather-in; Mehmet Ali Alabora'nın kurduğu ve canlı bir atmosferde uzaktaki arkadaşlarınızla buluşabildiğiniz dijital bir platform. Çağdaş edebiyatımızın sevilen yazarlarından Figen Şakacı, "Kesekli Meyhane"ye katılanlarla bu akşam edebiyata ve hayata dair sohbetlerde bir araya gelecek. "Kesekli Meyhane"ye kişisel olarak da, arkadaşlarınızı çağırarak da katılmanız mümkün. Katılmak için: https://gatherin.life/booking/1b31aef3-e808-41e6-81c4-175d7a7d208a
- Veda geceleri
Veba Geceleri üzerine yazdı: ‘Veba Geceleri’ aslında farklı bir okuma ile veda gecelerine dönüşüyor; bilimsel olmayana, eski çürümüş devlete, halkın faydasına olmayan kavramlara veda. Cumhuriyet, yaşayan bir organizma; doğuyor, belli dönüşümler geçiriyor, hastalanıyor, bununla mücadele ediyor ve öyle bir zaman geliyor ki doğduğundan çok daha farklı bir hâl alıyor. Eski Yunan’daki cumhuriyet olgusunda vatandaş etkin bir rol oynarken, şimdiki Türkiye Cumhuriyeti’nde vatandaşın konumunun çok farklı olması, bunun en güzel örneği. Türkiye’de demokrasi, adalet, lâiklik, devletçilik gibi birçok konuda tartışmalar sürüyor. Bu kavramların hayata düzgün geçmedikleri ya da kuruluştan gelen bir zafiyet nedeniyle yarım kalmışlıkları konusunda birçok tez var. Cumhuriyet konusunda sosyologlar, tarihçiler, siyasiler, siyaset bilimciler, hukukçular kendi uzmanlık alanlarına uygun şekilde fikirlerini beyan ediyorlar. VİRÜS VE CUMHURİYET Peki tarih boyunca yaratıcılık ve ilerleme konusunda bizlere destek olan edebiyatın bu konuda söyleyeceği şeyler yok mu? Bu noktada Nobel ödüllü (tek!) yazarımız Orhan Pamuk son romanı ‘Veba Geceleri’ ile bu konuya dahil oluyor. Romanda, öncelikle Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşu ve geçirdiği evreleri işliyor. Bu aşamalar esnasında kişiler ve kurumlar arasındaki çatışmaları, kitabın basıldığı pandemi dönemini de katarak ele alıyor. Yazının başında yaşayan bir organizmaya benzettiğimiz cumhuriyetin karşısına veba virüsünün çıkması hiç de tesadüf değil diye düşünüyorum. Bir virüs kendine uygun bir konak bulduğu zaman beslenip büyür güçlü hale gelir, bir sonraki aşamada da karşısındaki ile savaşır. ‘Veba Geceleri’ romanında da mücadele edilen bu virüsün yaşaması için oldukça uygun bir ortam oluşuyor. Buna rağmen işin en başında bir inkâr mekanizması devreye giriyor. Bu mekanizmanın başındaki kişinin Minger adasının yönetimini sürdüren vali olması Osmanlı Devleti’nin yeni kavramlara kapalı olmasının bir özeti aslında. Romanı tür olarak bir kategoriye sokmak zor; sokmak da gerekmez belki de. Ortada bir kurgu var ama tarih bunun oldukça içinde, hatta merkezinde. Gerçek tarih ile kurgu arasında gel git yapıyoruz, gerçek ve kurgu aynı cümleler içinde yüzüyor. Saf bir tarih kitabı da diyemiyoruz, saf bir roman da. Kimi bölümleri düşünürsek, polisiye bir roman okuyoruz hissine de kapılabiliriz. Romanın içinde Osmanlı Devleti’nin başında bulunan Abdülhamid’in Sherlock Holmes sempatisi etkin bir rol oynuyor. Türlerarasılık gibi bir kavramın başka bir tanımını da ortaya atabiliriz bu kitap ile. YENİ-TÜRLERARASILIK Yeni-Türlerarasılık ile roman kendine başka bir yer mi sağlıyor üzerine de düşünmek gerekiyor. Geçmişte ciddiye alınmayan hor görülen dışlanan roman bu sayede yarı-bilimsel bir mecraya mı evriliyor. Bunu söylemek için belki erken ama kesinlikle konuşulması gerekiyor. Öyle ki geçmişte yazılan bilimkurgu romanları bugünün birçok teknik gelişmesini haber verdiği gibi, daha da kötü bir şekilde bir kenara itilen romansların da günümüzün kadın hareketlerinin temellerinin bir köşesinde yer aldığını düşünüyorum. Kitap Osmanlı’nın 29. Vilayeti Minger Adası’nda geçiyor, veba salgını vakalarının artması üzerine Sultan Abdülhamit Sağlık Başmüfettişi kimyager olan Bonkowski Paşa’yı, sonrasında genç bir doktor olan Doktor Nuri’yi salgını durdurması için adaya gönderiyor. YAZARIN SESİ Doktor Nuri’ye eşi Pakize Sultan eşlik ediyor ki kendisi romanın başlarında olmasa da sonralarında etkili bir karakter ve adanın kaderini değiştiriyor diyebiliriz. Adada kendilerine oldukça yardımcı olacak Kolağası Kâmil ve daha sonraları âşık olacağı Zeynep, Osmanlı Devleti’ni temsil eden Vali Sami Paşa ile sevgilisi Marika da merkezde bulunan karakterler. Roman boyunca aralarda yazarın sesini duyuyoruz, kendisini bize hatırlatıyor ve anlatılan olayın / olayların bir açıdan yaşandığını ispat etmeye çabalıyor. Anlatıcımız, Doktor Nuri ve Pakize Sultan’ın kızlarının torunudur. Roman da Pakize Sultan’ın günlüğünde yazdığı olaylar çerçevesinde ilerliyor. Aradaki boşlukları da yazar araya girerek dolduruyor diyebiliriz. Karakterler konusunda tarafsız bir bakış açısı var Orhan Pamuk’un, mesafesini iyi ayarlıyor. Bu konuda okuyucuya da alan açıyor, boşlukları doldurmak işinin bir bölümü de onlara ait. Bu boşlukların çok fazla olmadığını belirteyim, en azından bende öyle oldu. Taraf tutmamasına rağmen yazar kitabını okura teslim etmiyor, bırakın boşluk bırakmayı kimse içeri sızmasın diye konuyu uzatarak barikat kuruyor resmen. Barikatı aşmak imkânsız değil ama bu durum kitabın rahat okunur olmasını zorlaştırıyor. ESKİYE VEDA Romanda anlatılan, bir Osmanlı öyküsü gibi dursa da; odaklandığı dönem, ilk yarısında günümüz iken, ikinci yarısında Cumhuriyet ve kuruluşuna dönüyor. Kuruluşun yaşadığı zorluk ve savaşlar aslında veba ile yapılan savaşla oldukça benzerlik gösteriyor. Veba ile yapılan mücadelede sadece devlet yok işin içinde; tarikatlar da etkili olmaya çalışıyor, bilimsel olmayan yönlerden elbette. ‘Veba Geceleri’ aslında farklı bir okuma ile veda gecelerine dönüşüyor; bilimsel olmayana, eski çürümüş devlete, halkın faydasına olmayan kavramlara veda. Her veda bir tercihtir, hele ki halk adına tercih yapanlar daha büyük sorumluluk altındadır. Sorumluluğun artması karşıt güçler arasındaki mücadeleyi de çatışmayı da şiddetlendirir. Roman türü günümüzde kendini güçlü bir şekilde ortaya koyuyor, söyleyeceği çok şey var. Bunun için de elindeki argümanlar eskisine göre oldukça fazla. Yazılması zor bir tür olabilir; yapı kurmak, karakter oluşturup geliştirmek, atmosfer oluşturmak ve hepsini belli bir yoğunlukta tutmak büyük bir emek istiyor. Verilen bu emek ile eskisinden farklı olarak sözü daha fazla dinlenir olacak, güçlü bir gelecek için bu da şart. VEBA GECELERİ Orhan Pamuk Kapak Resmi ve Harita: Orhan Pamuk – Ahmet Işıkçı YKY, 544 s. Bu yazı Birgün Kitap eki'nin 233. sayısında yayımlanmıştır.
- “Hiç anlatılmamış hikayelerin izini sürüyorum”
Doğuş Sarpkaya, yıllardır öykücülüğüyle tanıdığımız ama çok yönlü bir yazar olduğunu da yazdığı çocuk kitapları, gençlik romanı ve senaryolarla kanıtlayan Ahmet Büke ile geçtiğimiz günlerde yayımlanan ilk romanı Deli İbram Divanı üzerine söyleşti. Doğuş Sarpkaya Roman şimdiden yazarın külliyatının özel bir yerine yerleşti bile. Büke ile son kitabını, roman yazmanın zorluklarını, yazarlığın yetenek işi olup olmadığını, insan-doğa ilişkisini, ülkedeki ekonomik, siyasi ve toplumsal dönüşümün şehirleri de nasıl değiştirdiğini konuştuk. Öncelikle öyküden romana geçişle ilgili konuşmak istiyorum. Aslında roman türüne uzak olmayan bir yazar olduğunu biliyoruz. Mevzumuz Derin adlı bir gençlik romanın da var. Fakat okurların öykücü olarak tanıdığı birisin. Seni roman yazmaya iten nedenleri merak ediyorum. Beni öykü yazmaya iten sebeplerle roman yazmaya yönlendiren his aynı aslında. Ben hikâye anlatıcısıyım. Yaşamda en haz aldığım şey anlatmaya değer, daha önce hiç anlatılmamış hikâyelerin izini sürmek, onları koklayıp tanımak sonra da bir forma büründürüp anlatmak. Bunu öyküyle, senaryo ile, çocuk edebiyatı ile yapmıştım. Bu defa da bir yetişkin romanı ile yaptım. Türler hikâyelerin kendilerini geleceğe aktardıkları araçlar benim için. Nasıl genler bizim vücudumuzu kullanıp kendilerini geleceğe aktarıyorsa, tam da öyle işte... Türler arasında gezerken birbirlerinden destek aldığını hissetmişsindir kesin ama benim merak ettiğim hangi noktalarda birbirlerine çelme taktıkları aslında. Öykücülüğünün romancılığına çelme taktığını hissettiğin ya da zorlandığın noktalar oldu mu? Olmadı çünkü roman nasıl yazılır bilmiyorum. Öykü nasıl yazılır onu da bilmiyorum. Bu konuda sadece hislerim var. Onları da okuyarak ve filmler izleyerek edindim galiba. Yani roman nedir ve nasıl olmalıdır sorusuyla hiç ilgilenmedim. Sadece aklımdaki hikâyeyi anlatmak için daha uzun bir aralığa ihtiyaç duyacağımı hissettim. Yazarken karşılaşabileceğim tek risk, hikâyeyi anlatırken öykü kompartımanları haline düşmesiydi metnin. Ama risk almayı severim ve genelde korktuğum şeyleri denerim. Bitirdiğimde öyle olmadığını anlayıp rahatladım. Sanırım sinema izleyicisi olmam işime yaradı. Ben de aynı riski düşünüp sormuştum. Bir de ilk romanda birden fazla merkezi temaya yönelme riski vardır. Deli İbram Divanı'nda da bir adadaki ekonomik ve toplumsal dönüşümü takip ederken aynı zamanda doğa insan ilişkisine değinmişsin. Fakat romanın omurgasını doğadan kopuş ile sabitlemişsin ki bence çok başarılı bir hamle olmuş bu. Seni ilk günahımıza, doğanın bir parçasıyken onu düşman bellediğimiz ana götüren şey neydi? Yani bunu günah olarak görmek ne kadar doğru bilmiyorum. Milyonlarca türden biriyiz ve evrimimiz bizi buraya getirdi. Türler arası rekabet ve mücadelede hayatta kalma içgüdümüzle teknolojiyi geliştirdik. Türler evrimleri boyunca kararlar alırlar ve sonuçlarını yaşarlar. Bizim aldığımız kararlar da muhtemelen yok oluşumuzla sonuçlanacak. Başka türlü bir son olur muydu, bilmiyorum. Ama edebiyatın gücü biraz da burada. Ben yazarken bunu aklımın merkezine koymamıştım. Daha çok bir sınıf mücadelesi, mülksüzleşme ve siyaset yapma öyküsü yazıyorum gibi gelmişti. Okuru biraz da başka konular üzerine düşünmeye iten şey romanda güçlü bir atmosferin kurulmuş olması. Hem Köstence hem de İzmir neredeyse kurmaca karakter gibi belirmiş. Mekanları kafanda oluşturmak için nasıl bir çalışma yaptın? Bir adada geçen bir öykü yazmayı planlamıştım ama sonra denizcilik üzerine okuma ihtiyacı hissettim. Bir dönem öyküsü gibi belireceği için de eski İzmir üzerine çalıştım epey. Bazı ayrıntılar üzerinde haftalarca durdum ve bu bana çok haz verdi. Örneğin 1950'li yıllarda İzmir'de fayton tarifesi neydi? En son tarihçi Erkan Serçe ile o yıllardaki peynir fiyatları ve fayton kullanımının sınıfsal durumu üzerinden bir tahminde bulunduk. Nefis zamanlardı benim için. 1950'ler Türkiye için büyük bir dönüşümün başladığı zamanlar aynı zamanda. Fakat ilginç bir şekilde üzerinde yeterince durulmuyor sanki... Evet. Kesinlikle katılıyorum. Benim bir avantajım da Ege havzalarında 1950'lerden beri yaşanan sosyo-ekonomik değişimi anlamaya çalışan bir saha çalışmasında yer almak oldu. Bundan 8-9 yıl önce sahada aile hikâyeleri üzerinden bunu çalışmıştım. Yani örneğin Söke'de toprak sahibi bir ailenin üç kuşağının öyküsünü derlemiştim. Bunu hemen bütün havzalarda seçilmiş örneklemler üzerinde yapmıştık. Oradaki notlar ve insan hikâyelerini belleğime kaydetmiştim. Mesela Kuşadası'ında balıkçılık yapan yaşlı bir adam şöyle bir hikâye anlatmıştı: Biz mübadele ile Girit'ten geldik. Orada da balıkçıydık. Ama Kuşadası'nda balıkçılık karnımızı doyurmadı. Yazın tütün işçiliği, kışın balıkçılık yapmaya başladık. Sonra 1950'lerde Söke'ye su geldi. Oradaki toprak sahipleri zengin oldu. Geldiler Kuşadası'na yazlıklar yaptılar. Balık para etmeye başladı. Tütüncülüğü bırakıp sandallarla yaz kış balığa çıktık. Sonra Sökeli zenginler daha fazla para kazandılar topraktan bu defa oteller yapıp turizme girdiler. Balık daha çok para etti. Sandalı satıp daha büyük tekne aldık... Böyle bütün havzanın hikâyesini biriktirdim. Korkut Boratav'ın Türkiye ekonomisi kitabını öyküler üzerinden anlamıştım. Aynı zamanda o topraklardaki hızlı şehirleşmenin de sebebini anlayabiliyoruz... Evet zincirleme bir etki var. 1940'larda Sökeli toprak sahipleri orta halli insanlar. Sonra 50'lerde su ve traktör geliyor. İşlenen alan geometrik büyüyor neredeyse. Pamuk tarımı büyük para getirmeye başlıyor. Hatta yaşlılar jiplerin traktör gibi tarla sürülmek için kullanıldığını anlatmışlardı. Çünkü o tarımsal büyüme hızı için gereken sayıda traktör ithal edilemiyor. Sonuçta büyük paralar kazanılıyor ve bunlar akacak mecra arıyor. Kuşadası’ndaki yazlıkların, İzmir Kordon'daki cumbalı evlerin yıkılıp apartmanların dikilmesi hep bu dönemle ilgili. Bu dönüşüm zihniyette de farklılaşma getiriyor beraberinde sanırım. Osman babasına göre daha farklı bakıyor dünyaya… Evet. Aslında romanda üç farklı siyaset anlayışı var: Balıkçı ve Demirci asım bir ekip; Deli Osman ayrı ve en son kuşak Terzi Osman. Terzi Osman hepsinin hem devamı hem eleştirisi siyaseten. Yani yazar çok da şey anlatmamalı metni için ama bunu söyleyebilirim. Seni kendi kitabını anlatma mecburiyetine sürüklemeden kitapla ilgili son olarak şunu sorayım o zaman: Parçalı bir yapısı var romanın. Bu parçaları bir araya getirirken, teyellerken de diyebiliriz, nelere dikkat ettin? Hikâye biraz yardım etti bana. El verdi adeta. Yazmadan önce bir buçuk yıl denizcilik ve İzmir hatta eski Türk destanları, bizim en eski edebi metinlerimiz üzerine çalışmıştım. Romanı bir buçuk ayda yazdım. Ama yazmaya başladıktan iki hafta sonra yani aşağı yukarı üçte birinden fazlasını bitirdiğimde hikâyenin sonunun nasıl biteceğini çözdüm. O noktadan sonra hep o sona doğru yazmaya başladım ve o ana kadar açıkta kalan iplikleri sırayla düğümleyerek ilerledim. Hikâye yazarın düşmanı değil yoldaşıdır hep. Yazma konusunda sezgilerini takip ettiğini söylüyorsun hep. Yazarlık sezgi ya da yetenek işi mi sence? Milli okçumuz Mete Gazoz'un sözüyle söylersem: "Yetenek sizi ortalama insanların üzerine çıkarır. Çalışmak ise yetenekli insanların üzerine çıkarır." :) Yazarlık daha çok zanaatçılığa benzer bana göre. Çok çalışmak, inatçı olmak, yılmamak, zorluklarla mücadeleden haz almak size yol aldırır. Yetenek kafaya takılacak bir mevzu değil bu konuda. Bir eser yayımlandıktan sonra bir tamamlanmışlık hissi oluşuyor mu? Şimdi az da olsa tembellik yapma hakkını kullanmayı düşünüyor musun? Ben yazarken hiç yorulmuyorum. Büyük acılar içinde, yaratım sancıları içinde yazdığını söyleyenlere çok şaşırdım hep. Yazmanın bana verdiği tek his haz. Yeni bir şey öğrenmek ve yazmak beni hayatta en çok mutlu eden şeyler. Şimdi yeniden fırsatım olsa da başka dünyaları keşfedip yazsam keşke diyorum. Son olarak âdettendir deyip sorayım: Bundan sonra planın nedir? Eğer memleket ekonomisi izin verirse seneye çocuklar için bir denizcilik kitabım çıkacak. Şimdiden okurunu bulması dileğiyle.. DELİ İBRAM DİVANI Ahmet Büke Can Yayınları, 2021.
- Sedat Simavi Edebiyat Ödülü Veba Geceleri'nin
Orhan Pamuk’un Veba Geceleri adlı son romanı 2021 Sedat Simavi Edebiyat Ödülü’ne değer bulundu. Türkiye Gazeteciler Cemiyeti (TGC) 2021 Sedat Simavi Ödülleri’ne değer görülen gazeteci, karikatürist, edebiyat, spor ve bilim insanlarına verilecek ödüller açıklandı. Yazar Orhan Pamuk’un Yapı Kredi Yayınları’ndan çıkan Veba Geceleri adlı son romanı 2021 Sedat Simavi Edebiyat Ödülü’ne değer bulundu. Tarihi ve yeri daha sonra paylaşılacak olan ödül töreni, 1953’te vefat eden TGC Kurucu Başkanı Sedat Simavi adına 45 yıldan bu yana yapılıyor. Ödüller gazetecilik, televizyon, radyo, karikatür, edebiyat, sosyal bilimler, fen bilimleri, sağlık bilimleri ve spor alanlarında veriliyor.
- Aşkın gücünün zamanın acımasızlığına karşı kazandığı zafer
Ha Jin’in PEN/Faulkner ve Amerikan Ulusal Kitap ödüllerini kazanan romanı Bekleyiş, yeni tasarımı ve yeni baskısıyla okurlarla buluşuyor. Romanının odağına aşkın karmaşıklığını alan Ha Jin, ustaca aktardığı öyküsünün arka planında Çin gelenekleriyle komünist devrimin koşullarını kara mizaha varan bir yorumla sergiliyor. Gerçek bir hikâyeye dayanan Bekleyiş, okuyucuların bireysellik ve kendini gerçekleştirme ideallerine tamamen farklı bir açıdan bakmalarını sağlayan evrensel bir anlatı sunuyor. Kafka Kitap’ın Sibel Türe'nin çevirisiyle edebiyatseverlerle buluşturduğu Bekleyiş, geleneksel ve modern dünya arasında sıkışmış, hayatının geçip gitmesini adeta seyreden bir adamın öyküsünden yola çıkıyor. Ha Jin, zengin bir anlatımla ve tavizsiz bir gerçekçilikle kaleme aldığı romanını, satır aralarında kendini hissettiren ince bir mizah duygusuyla örüyor. Bir askeri hastanede doktor olan Lin Kong, yaşlı anne-babasının ısrarıyla, iyi huylu ama sıradan bir kız olan Shuyu ile evlenir ancak karısıyla paylaşacak pek bir şey bulamamaktadır. Lin başka bir şehirdeki askeri hastaneye tayin olunca, evinden ayrılır ve ailesini yılda sadece on gün ziyaret edebilir. Genç adam işi ve kitaplarıyla doldurduğu hayatından şikâyetçi değildir. Ancak hemşire Manna’ya âşık olunca karısından ayrılıp onunla evlenmek ister. Karısını boşanmaya razı etmek için köyüne gider ama Shuyu yılda ancak on gün görebildiği kocasından vazgeçmek istemez. Lin ile Manna on sekiz yıl boyunca, komünist rejimin baskısı altında Shuyu’nun boşanmaya razı olmasını beklerler. Sonunda aşkın gücünün zamanın acımasızlığına karşı kazandığı zafere rağmen, hayat başka bir bekleyişe mi dönüşecektir? Ha Jin 1956’da Çin’de, Liaoning’de doğdu ve altı yılını Halk Kurtuluş Ordusu’nda hizmet vererek geçirdi. 1985’te Çin’den ayrılarak Amerika’ya, burs kazandığı Brandies Üniversitesi’ne doktora yapmaya gitti. Bekleyiş’ten başka In the Pond (Havuzda) isimli bir romanı, iki şiir, iki de öykü kitabı vardır. Ha Jin, son kitabı olan Bekleyiş ile 1999 (Amerikan) Ulusal Kitap Ödülü’nü ve 2000 PEN/Faulkner Ödülü’nü aldı. Yazar, Atlanta’daki Emory Üniversitesi’nde İngilizce profesörüdür. BEKLEYİŞ Ha Jin Kafka Kitap, 2021 Çeviri: Sibel Türe 224 s.
- 2021 Muzaffer İzgü Çocuk Romanı Yarışması sonuçlandı
Bilgi Yayınevi tarafından Muzaffer İzgü adına düzenlenen 2021 Muzaffer İzgü Çocuk Romanı ödülünü Dilge Güney kazandı. 60 yazardan gelen roman dosyaları Mavisel Yener, Hidayet Karakuş, Yunus Bekir Yurdakul, Biray Üstüner ve Şenay Akdemir'den oluşan seçici kurul tarafından değerlendirdi. Değerlendirme sonucunda birincilik ödülüne Düdüklü Tencere Orkestrası isimli romanıyla Dilge Güney değer görüldü. Dilge Güney, 1980 senesinde doğdu. Sekiz yaşında öykü yazmaya başladı ve öğrencilik hayatı boyunca yazmayı hiç bırakmadı. 2003 senesinde Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun oldu. 2008 senesinde oğlu dünyaya geldikten sonra, çocuk ve gençlik kitaplarının büyüsüne kapıldı. Böylelikle çocuklar ve gençler için yazmaya başladı. 2015 senesinde ilk kitabı yayımlandı. İzmir’de yaşıyor. Araştırma yapmayı seviyor. Özellikle yıldızlar, uzay ve evrenin sırları ilgisini çekiyor. Dünya mitolojilerine ilgi duyuyor. 2018 senesinde başladığı Atatürk Üniversitesi Çocuk Gelişimi Açıköğretim Önlisans Programına devam ediyor.
- Mahir Ünsal Eriş ile yazarlar ve okurlar için Arapça ve Farsça bilgisi
Mahir Ünsal Eriş Kulturalitera’da dil ve öykü üzerine verdiği seminer niteliğindeki atölyelere yeni bir çalışmayla devam ediyor: Yazarlar ve Okurlar için Arapça ve Farsça Bilgisi. Dil organik bir şeydir. Doğar, büyür, kimi zaman evlenir, çocukları olur, hastalanır, yaşlanır ve ölür. Bütün diller benzer süreçlerden geçer. Günümüz Türkçesi de dünyanın tüm dilleri gibi dinamiktir. Günden güne değişir, dönüşür, yeni kelime ve kavramlarla tanıştıkça eskilerini terk eder. Ancak bazı kelime ve kavramların çok eski oldukları halde dilimizde yaşamayı sürdürdüğüne tanık oluruz. Bunun sebebi nedir? Arapça ve Farsça, özellikle de Türkçenin Arap Alfabesi ile yazıldığı Harf Devrimi öncesi dönemde dilin üzerinde büyük etkileri olmuş iki dil. İlginç olan şu ki, bu üç dilin arasında komşuluk dışında hiçbir ortaklık bulunmuyor. Her biri farklı bir dil ailesinden, farklı topluluklarca konuşulmuş birbirine çok yabancı diller. Ancak bu üç dilin birbiri üzerinde olan etkisi de yadsınamaz. Türkçe ile Farsça arasında ortalama 2000 ortak sözcüğün olduğu varsayılıyor. Sadece kelime dağarcığı ile ilgili bir ortaklıktan da söz edemeyiz üstelik. Her üç dilin birbirinin grameri üzerinde de dikkat çeken etkileri var. Mahir Ünsal Eriş bu çalışmada hem söz varlığı hem de dilbilgisel yapı üzerinde Arapça ve Farsçanın etkileri üzerine yoğunlaşarak, dilimizi, özellikle de eski dilimizi anlamayı kolaylaştırmanın yollarını bulmayı hedefliyor. Arapça ve Farsçanın temel dilbilgisi kuralları ve bunların Türkçe üzerindeki etkisi üzerinden günümüzde ve edebiyatımızda üstlendikleri rolü daha iyi anlamaya çalışıyor. Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat’dan günümüze yazılı edebiyatın dilbilgisel zenginliğini daha derinlemesine idrak ettikçe hem okuma hem de yazma deneyimimize eşsiz alanlar açıyor. Mahir Ünsal Eriş'in öykülerini topladığı Bangır Bangır Ferdi Çalıyor Evde adlı ilk kitabı 2012 yılında İletişim Yayınları’ndan çıktı. 2013 yılında çıkan Olduğu Kadar Güzeldik adlı ikinci öykü kitabı, 2014 yılında, 60. Sait Faik Öykü Armağanı’na layık görüldü. 2015 tarihinde kaleme aldığı ilk romanı Dünya Bu Kadar (İletişim Yayınları)’ın ardından Öbürküler (Kara Karga Yayınları), Diğerleri (Kara Karga Yayınları), Sarıyaz ve Kara Yarısı (Can Yayınları) adlı kitapları yayımlandı. Genç yaşlardan beri çevirmenlik yapan Eriş, İspanyolca, İngilizce, Portekizce, Fransızca, İbranice gibi çeşitli dillerden çok sayıda kitap, makale ve öyküyü dilimize kazandırmıştır. İlk olarak Gümüşlük Akademisi ve Mim Sanat bünyesinde dil ve edebiyat atölyeleri vermeye başlayan Eriş, online ve yüz yüze atölye çalışmalarına Kultura Litera bünyesinde devam ediyor. Saat ve Yer 4 Aralık 2021 Saat: 21:00 zoom Kayıt için www.kulturalitera.com
- Öykü: Sekizinci Kat
Girdiği her işten bir şekilde başarıyla çıktı. Bozuk asansörlere, kendisini engellemeye çalışanlara inat yukarı çıktı hep. Hedef hep yukarı. Üç santimetre topuklu rahat ayakkabılardan on bir santimetre topuklu stilettolara geçmesi yaklaşık beş yılını aldı. Demet Eker Bir, iki, üç, dört… Asansör de bozulacak günü buldu. Ayağındaki on bir santimetre topuklu stilettonun sol başparmağına vuran acısı, merdivenlerdeki aynalara vuran görüntüsünün güzelliğinden kaynaklanan hoşnutluk… İçindeki domestik kadının evde olma isteği, sekizinci kata tırmanan yansımasının yöneticilik kapma telaşı… Sekiz, dokuz, on… Nazlı da müdür olmanın peşinde ama o koca kıçını kaldırıp sekizinci kata çıkmaz ki! Hay Allah, nefes nefese telefona cevap ver şimdi! Efendim şekerim, Hakan Bey acil brif mi istedi? Tamam, bir saat sonraya set edebilirsin. Proje başvurusunun deadlaynını check etmeyi de unutma lütfen. Soracaktır mutlaka. Bu proje bizim için must mı nice to have mi ona karar vermemiz gerekiyor. Telefonu minik çantasına zorla tıkıştırdı. Ayağının acısına nanik yaptı, yöneticilik pozisyonu için her şeye katlanılacağını düşündü. Yönetici asistanı olduğunda sekiz santimetreden on bir santimetreye yükselen topukları omzundaki yükü arttırmıştı. On üç santimetreye yükselebilmenin mücadelesi iki yıldır sürüyordu. Üçüncü katta karşılaştığı lacivert etekli, klasik Burberry desenlerine sahip çantasıyla yüzleştiği kadını çok beğendi. Yansımasının saten gömleğini düzeltti. Yakasını dikleştirdi. Ensesinin üzerinden topladığı saçının arkasına yakayı iliştirdi. Gözlüklerinin çerçevesindeki markanın herkes tarafından seçilebilecek kadar büyük olması hoşuna gitti. Gözünü aşağıya indirince lacivert eteğinin bel kısmının potluğunu gördü. Hemen müdahale etti. Kendisine küçük bir servete mal olan minik çantasına gözü takıldı. Üniversite yıllarındaki salaş, dağınık kızdan evrildiği görüntü için ödediği bedeller kadını iyice hırslandırdı. Dört sene boyunca yanından eksik etmediği kamuflaj desenli çantanın içine sığdırdığı, deli gibi okuduğu kitaplar aklına geldi. Otuz sekiz, otuz dokuz, kırk… Üst pozisyona çıkacakmış hanımefendi, sende o aura ne gezer? Hiç bedel ödedin mi acaba? Ben buralara gelebilmek için bir ömrü sildim. Yepyeni bir ben yarattım. Sen nelerden vazgeçebilirsin? Ayağında dizleri bollaşmış pantolon, yaz kış çıkarmadığın siyah Nike, dağınık saçların ve kırk iki beden görüntünle şu anda aynı pozisyonda olmamız bile haksızlık. Asansörü tamir etmeye çalışan görevlilerin katları dolduran konuşma ve gürültüleri, kafasının içindeki sesleri bastıramadı. Kimsenin ona inanmadığı zamanlardan geçip bugünlere gelişi; bütün toplantılarda, terfilerde, çekişmelerde onunla aynı masaya oturdu. Etrafındakilerin olmazlarına çözümler üretti. Güzelliği, bilgisi ve hırsıyla göz doldurdu. Diğerlerine göre daha hızlı terfi almasını herkes bunlara bağladı. Umurunda olmadı. Girdiği her işten bir şekilde başarıyla çıktı. Bozuk asansörlere, kendisini engellemeye çalışanlara inat yukarı çıktı hep. Hedef hep yukarı. Üç santimetre topuklu rahat ayakkabılardan on bir santimetre topuklu stilettolara geçmesi yaklaşık beş yılını aldı. Yükseklik sarhoşluğu, diye adlandırdığı esrik halleri çok sevdi. Durdu. Ayaklarını öne arkaya, sağa sola çevirdi. Yetmiş sekiz, yetmiş dokuz, seksen… Acı iyidir, sana adil davranmayanları hatırla. Ayakkabıları sadece evde çıkarabilirsin kızım. Dayan bakalım, az kaldı. Sonrası düz zemin. Senin çektiklerini bilmeden aynı giysilerle dolaşmanla ilgili dedikodu yapan sınıf arkadaşların şimdi evli, çocuklu, göbekli… Sana uzanan sihirli değneğin yüzü suyu hürmetine… Devam. Plazanın sekizinci katına ulaştığında derince bir nefesle soluğunu düzenlemeye çalıştı. Sigarayı bıraktığı için kendini kutladı. Birbirine benzer camekân odalardaki birbirine benzeyen kadın ve erkeklere baktı. İçinden bir ses, sen farklısın, diye seslendi. Ayağının acısını belli etmeden ve küçük adımlarla, koridorun sonundaki geniş salona doğru ilerledi. Yürürken yanında, bir telefonla kendisinin önüne geçip işe yerleşenlerin, kardeşine her türlü desteği verip onu ötekileştiren annesinin, lisedeyken çok sevdiği öğrencisinin yaptığı hırsızlığı onun üstüne yıkan ve disiplin cezası almasına neden olan öğretmeninin haksızlıkları... Hepsini katlayıp stilettosunun parmağına vuran acısına tampon yaptı. Anneannesinin anlattığı masalda “Kara su geçecek içme, sarı su geçerken iç,” diye öğütleyen ihtiyar büyücü, iyi kalpli kızı zenginlik ve güzellikle ödüllendirmişti. Kötü kalpli kardeşi ise kara sudan içip katranlara bulanarak ölmüştü. Adalet yerini bulmuştu çocukluğunda. Çocukluğunda inandıklarıyla sonradan yaşadıkları arasındaki farkın sebebi olan stilettoya baktı. İyiler masallarda kazandı. Geride bıraktığın her şey adına dimdik durma zamanı. Kucakladı hayatını ve kapıyı çalarak toplantı salonuna girdi. Bembeyaz dişlerine sığdırdığı kocaman gülümsemesi ve karşısındakileri daha ilk görüşte sarıp sarmalayan özgüveniyle Genel Müdür’ün elini sıktı. Adamın gösterdiği yere oturmak üzereyken kendisine gülümseyerek bakan Nazlı’yı gördü. Nazlı; elindeki lattesi, siyah kot pantolonu, spor ayakkabısı, siyah kemik çerçeveli gözlükleriyle bakıyordu. “Günaydın, nasılsın?” Şaşırdığını belli etmeden Nazlı’nın uzattığı eli kavradı. Dışarıdan bakanın asla anlayamayacağı hırsını, göstermelik samimiyetinin arkasına sakladı. Demek yöneticilerin gözüne girmeye çalışan sadece ben değilim. Savaş başlasın o zaman. Canım benim, günün sonunda o parlak gülüşünü bulamayacaksın. Genel Müdür; büyük, deri koltuğuna oturup gösterişli masasının üzerindeki MacBook’u açınca bilgisayarın herkesçe bilinen logosu dişlerini kamaştırdı. Elmadan bir ısırık almak istedi. Bu isteği gelecek güzel günlere bırakırken Nazlı’yı saf dışı etme planlarını yapmaya başlamıştı bile. Genel Müdür, çok önemli bir sanayici görüşmesini daha önceden söz vermesine rağmen Nazlı’ya söyleyince planlarının çıtasını biraz daha yükseltti. Görüşmeyle ilgili hazırladığı dosyayı hasmına istemeye istemeye uzattı. “Sen şirketin yerini biliyorsun. Daha önce de gittin. Nazlı’ya konumunu atmanı istiyorum. Nazlı sen bu işi bağladığında sana bir sürprizim olacak. Kesinlikle geç kalma, adam çok dakik.” Kıskançlıkla baktı Nazlı’ya. Yapacaklarının ürpertisi sırtına buz gibi indi. Adamın söylediklerini başıyla onayladı. Odadan çıktıktan sonra Nazlı’ya sımsıcak veda etti. Bol şans diledi. Kendisinden istenen konumu attı rakibine. Ancak kimsenin bilmediği bir detayla… Şirketin eski konumunu… Nazlı’nın o toplantıya yetişmesinin imkânsız olduğunu bilmenin rahatlığıyla… Kendi adalet terazisini birkaç gram daha eşitlemenin verdiği huzurla… Tüm gün inanılmaz bir güç ve azimle çalıştı. Akşam eve gitmeden sevgilisinin yanına uğradı. Adamın bir artı bir lüks evinin insanın içine işleyen, zenginlik çağrıştıran kokusunu içine çekti. Çılgın bir öpüşmenin ardından adam üstündekileri çıkardı. Sıra ayakkabılara geldiğinde sevgilisini kendine çekti, ayakkabıları çıkarmasına izin vermedi. “Şu ayakkabılardan da kurtulsak biraz rahatlamaz mıydın?” Tüm dişiliği ve sevgilisinin ısrarına rağmen çıkarmadığı stilettolarla sevişti adamla. Adam ayakkabıları çıkarmak istedikçe o diretti. İsteklerini gerçekleştirmenin verdiği tatmin, bedeninin hazzıyla birleşti. Titreyen vücudundan yayılan gevşeme odayı doldururken biraz olsun rahatlamıştı. Geniş yatakta, saten çarşaflara dolanarak dinlenirken uykuya daldı. Ayakkabının ayağından çıkmaya başladığını hissederek birdenbire uyandı, yatağın yanındaki komodinin üstüne koyduğu telefonun saatine baktı. Gece yarısı olmadan evine gitmesi gerekiyordu. Beyaz, saten çarşafı ustalıkla vücuduna sardı; filmlere yakışacak bir görüntüyle kıyafetlerinin yanına gitti. Adamın şaşkın bakışları arasında hızla hazırlanarak çıktı. Tam gece yarısı kendi evine girdi. Neredeyse yakalanıyordun aptal. Sonra görürdün yükselmeyi. Ayakkabıları ayağından çıkarmasıyla üzerindeki etek gitti, yerine dizleri belirgin bir eşofman altı geldi. Saten gömlek ve elindeki çanta da aynı hızla değişti. Göbeği çıktı, boyu kısaldı, saçları dağıldı. Sekizinci kattaki evinin teras kapısını açtı, derin birkaç soluk aldı. Ertesi gün Nazlı’nın işten atılacağı anın hayaliyle gün boyu avunmuştu. Kim bilir şimdi nasılsındır Nazlı? Elinde süt köpüklü latten yoktur muhtemelen. Bir fincan papatyayla sakinleşmeye çalışıyorsundur. Ağlamış mısındır acaba? Ben olsam yataktan çıkamazdım. Bugün olanları hak ettin mi? Peki ben ne zaman bu hale geldim? Acımasızlığım ve ruhsuzluğumla kaç terfi daha alırım? Yükselirken unuttuklarım sekizinci kattan düşerken havada asılı kalır mı? Külkedisi, ruhuna üflenen plaza kadınını gökyüzünün karanlığına emanet etti.
- Ölümsüz eserler listesi 3
Nihat Kopuz, sayfaları arasında kaybolmayı sevdiği eserlerin üçüncü listesini Litera Edebiyat için hazırladı. Nihat Kopuz Etkisinden uzun süre sıyrılamadığım büyük eserler hakkında konuşmak benim için derin bir tutkudur. Sayfaları arasında kaybolmayı sevdiğim eserlerin bir kısmını, aşağıda, birer cümle ile konuşmak istedim. Geçen yıl kaleme aldığım Ölümsüz Eserler Listesi 1 ve Ölümsüz Eserler Listesi 2’de Homeros’un İlyada’sından Goethe’nin Faust’una, Tolstoy’un Anna Karenina’sından Orhan Pamuk’un Kara Kitap’ına kadar pek çok eserin bende uyandırdığı duyguları anlatmaya çalışmıştım. Aşağıda, okuduğumda beni derinden etkileyen bir dizi esere daha yer vermek istedim. Savaş ve Barış okura, ortalama bir yaşamdan daha fazla deneyim sunar. Tutunamayanlar’ı okuyan pek çok okur, Atay’a Oğuz diye seslenmek ve onu yanaklarından öpmek ister. En azından benim için bu böyle! Avunamayanlar’ı sürükleyici kılan şey yazarının okurda uyandırdığı merak duygusudur. Denilebilir ki İshiguro, okurun dört gözle beklediği tüfeği (piyanistin yapacağı konuşma) eserin sonuna kadar patlatmayarak eşine az rastlanır bir romancı becerisi sergiler. Hayvanlardan Tanrılara: Harari, bu eserinde müthiş zekâsıyla bizi şaşırtmakla kalmaz, iyi bir tarihçiye lazım olan şeyin kuru bilgi değil derin bir yorum gücü olduğunu da gösterir. Görünmez Adam Hayatımız boyunca pek çoğumuz görünmez olmanın büyüsünü en az bir kez düşünmüşüzdür, Wells ise bu büyüye kapılmak yerine görünmez olmanın getireceği dehşet üzerine zekice akıl yürütür. David Copperfield: Bir çocuğun başına gelebilecekleri Dickens’tan iyi anlatan kimse yoktur. Ayrıca Dickens’ın büyüsü yarattığı dramda değil çocuk denen şeyi derinden anlamasındadır. Madam Bovary: Görkemli 19.yy, günümüzün yavanlığından sıkıldığımız anlarda sığınabileceğimiz bir limandır. Don Kişot’u, yüzü kızarsınlar diye, kötülere, zorbalara ve despotlara her yıl ceza olarak bir kez okutmak gerekir. Elbette yüzleri yine de kızarmayacaktır. Benimkisi sadece bir umut. İstanbul: Hatıralar ve Şehir: Orhan Pamuk, İstanbul adlı yarı otobiyografik eserinde bizi sadece kendi kişisel hikayesinde gezdirmez bir düşünceye ait olmanın, aileye, değerlere ve şehre bakmanın ipuçlarını da sunar. Doktor Monreo’nun Adası: Wells bu eserinde hem macera sever okurun korku isteğine hem de yetkin okurun estetik kaygılarına aynı anda yetişmeyi başarır. Görünmez Kentler: İtalo Calvino Görünmez Kentler’de yaşamaya mahkûm olduğumuz dünyanın duvarlarında gedikler oluşturarak biz okura bir ikinci yaşamın kapılarını aralar. En Uzağında Unutuşun: Hayatınızdan geçip giden ve unutmak zorunda kaldığınız bir kadının romanını yazmak isterseniz bunu P. Modiano okumadan yapmayınız. Haşlanmış Harikalar Diyarı ve Dünyanın Sonu: Murakami biz okuru, surlarını ancak kuşların aşabileceği bir kasabaya inandırmayı başarır. Zamanın Kısa Tarihi: Dün, dünyanın kaplumbağanın sırtında, kaplumbağanınsa başka bir kaplumbağanın sırtında olduğuna inanıyorduk. Bugün Hawking bize başka şeyler söyledi, yarınsa başka birileri daha başka şeyler söyleyecek. Hawking’i büyük ve sevecen kılan şeyse düne karşı hoşgörülü, günde mantıklı, yarına karşı ise saygılı olması. İşte size gerçek bir bilim insanı!. Saf ve Düşünceli Romancı: Pamuk, Saf ve Düşünceli Romancı adlı eserinde, roman kahramanlarının bir bardak su içecek, kırmızı ışıkta duracak ve baharda güneşe çıkıp ısınacak kadar bize benzediğini ama bir taraftan da kahramanların roman boyunca yaşadıklarının biz okurlar için yepyeni bir deneyim olduğunu ispatlar. Orta Çağ: Eco’yu sevmemin, ondan etkilenip öğrenmemin temel nedeni bana neyin ne olduğunu anlatması değil, neyin ne olmadığına dair beni uyarmasıdır. Yıllar önce okuduğum bir kitabında “Öykü Nasıl Yazılmaz?” başlığını atmıştı Eco, burada da “Orta Çağ Ne Değildir?” diyerek başlıyor işine.















