top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • Kimse çok kötü, çok adi veya umutsuz değildir

    Kurtlarla Koşan Kadınlar adlı kitabıyla uzun süre çoksatan listelerini zorlayan Dr. Clarissa Pinkola Estés, yeni kitabı Güçlü Kadını Serbest Bırakın ile okurları, kimilerinin Meryem Ana, kimilerinin Kutsal Hanımefendi Guadalupe olarak tanıdığı ve daha birçok başka surete sahip olan Anne’nin koruması altında bir araya gelmeye davet ediyor. Hikâyeler, dualar, iyi dilekler ve takdislerden oluşan bu unutulmaz koleksiyonda Dr. Estés, “Ayyaş ve Hanımefendi”, “Guadalupe, Cennette Bir Kız Çetesi Lideridir”, “Kimse Çok Kötü, Çok Adi veya Umutsuz Değildir”, “Oklardan Gömlek” ve “Siyah Meryem Ana” başlıklı hikâyeler üzerinden okurları Lekesiz Sevgi’nin gücünü hissetmeye çağırıyor. Dr. Clarissa Pinkola Estés, Ödüllü bir şair, diplomalı Jungcu bir psikanalist ve Latin geleneğinde bir cantadora’dır. Yirmi yıldır serbest hekimlik yapmakta olan Estés, geçmişte Colorado C. G. Jung Merkezi’nin idareciliğini de üstlenmiştir. Yirmi peri masalını ve bu masalların iç yaşamla ilintili olarak yorumlanıp psikolojik açıdan ele alınmalarını içeren bir çalışma olan Kurtlarla Koşan Kadınlar adlı kitabı, kadınların sezgisel tabiatları üzerine bir klasik ve çığır açan bir çalışma olarak övgü almıştır. Dr. Estés yeni kurulmuş olan Guadelupe Vakfı’nın başında bulunmaktadır. Kurtlarla Koşan Kadınlar, ABA’nın ABBY Onur Ödülü’nü, Colorado Yazarlar Birliği’nin Top Hand Ödülü’nü ve National Association for the Advancement of Psychoanalysis’in (Ulusal Psikoanaliz Gelişim Kurumu) Gradiva Ödülü’nü kazanmıştır. Dr. Estés evli ve üç yetişkin çocuk annesidir. La Sociedad de Guadalupe’nin yaşam boyu üyesidir. GÜÇLÜ KADINI SERBEST BIRAKIN Dr. Clarissa Pinkola Estés Düşbaz Kitap, 2021 Çeviri: Aslı Önal

  • Hangisi daha zor, Everest'e tırmanmak mı, iklim krizindeki tırmanışı yavaşlatmak mı?

    Arçelik'in CEO'su Hakan Bulgurlu, iklim krizine dikkat çekmek için Everest'e tırmanmaya karar verdiğinde hem kendisi hem de dünya hakkında bu kadar çok şey öğreneceğinin farkında değildi. Tehlikeli Tırmanış'ta yaşadıklarını yazarak şimdi o dönüşüme bizi de davet ediyor; yangınlarla, sellerle, müsilajla alarm veren dünyamızın hâlâ kurtarılabilir olduğunu bize hatırlatıyor. "23 Mayıs 2019 tarihinde, Everest'in zirvesine ulaşabilen birkaç bin şanslı insandan biri oldum. Dünyanın en yüksek dağının zirvesinde durmak, doğanın hayranlık uyandıran kuvvetine şahit olmak insana kibrini unutturan bir tecrübe. Everest'e tırmanmak istememin birkaç sebebi vardı: iklim krizinin yıkıcı etkilerine dikkat çekmek ve gelecek nesillere yaşanabilir bir dünya bırakmanın mümkün olduğunu vurgulamak. Kaleme aldığım bu kitapta ise hem sıra dışı zirve yolculuğumu paylaşmak hem de gezegenimizi ve insanlığın geleceğini koruma konusunda hepimizin karşılaştığı zorlukları ve çözüm önerilerini ele almak istedim." Hakan Bulgurlu Hakan Bulgurlu, 1972'de Oslo'da doğdu. Dağların ihtişamıyla ilk kez Norveç'te tanışırken, deniz ve okyanuslara olan tutkusu çocukluğunu geçirdiği Büyükada'da filizlendi. Küçük yaşlarda Kapalıçarşı'da ticaretin temellerini öğrendikten sonra, lisans eğitimini Texas Üniversitesi Ekonomi ve Makine Mühendisliği bölümlerinde tamamladı. Northwestern Üniversitesi ile Hong Kong Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'nde İşletme alanında yüksek lisans yaptıktan sonra profesyonel kariyerine Hong Kong'da başladı; 13 yıl yaşadığı bu coğrafyada Uzakdoğu'nun tarihini, kültürünü, iş yapış biçimini ve insanlarını yakından tanıma fırsatı buldu. Hakan Bulgurlu, bugün uluslararası arenada önde gelen bir işinsanı, iklim ve çevre aktivisti; 2015 yılından bu yana Arçelik'te CEO olarak görev yapıyor ve çevre, sürdürülebilir iş modelleri ve amaç odaklı stratejiler konusunda önde gelen fikir liderleri arasında yer alıyor. Dünya Ekonomik Forumu (WEF) bünyesindeki İklim Liderleri İttifakı'na katılan ve Avrupa'daki inovasyon sürecini hızlandırma hedefiyle kurulan Amstel Dialogues'un da kurucu üyeleri arasında yer alan Bulgurlu, Young Presidents' Organization tarafından da 2021 yılında, amaç odaklı liderliğiyle küresel etki ödülüne aday gösterilmiştir. Bulgurlu, iklim krizi konusunda farkındalık yaratmak amacıyla 2019 yılında dünyanın en yüksek zirveleri arasında yer alan Everest'e ve Aconcagua'ya tırmandı. Evli ve üç çocuk babasıdır. TEHLİKELİ TIRMANIŞ Hakan Bulgurlu Mundi, 2021 Tür: Ekoloji-Dağcılık 240 s.

  • İşleyen Kurmaca atölyeleri yeni gruplarla devam ediyor

    Yazar Fadime Uslu ve eleştirmen Doğuş Sarpkaya’nın ortak düzenledikleri İşleyen Kurmaca dersleri yeni dönemde yeni atölyelerle devam ediyor: Temel Atölye 3. Kur ve Diyalogda Derinleşme Ortak bir çabanın ürünü olan İşleyen Kurmaca platformu sürekli yenilenen içeriğiyle yeni dönem derslerine devam ediyor. Yazar Fadime Uslu ve eleştirmen Doğuş Sarpkaya’nın yürütücülüğünde gerçekleşecek Temel Atölye 3. Kur dersleri 4 Aralık Cumartesi, Diyalogda Derinleşme dersleri ise 5 Aralık Pazar günü başlayacak. Her iki atölye de 11.00-13.00 saatleri arasında Zoom üzerinden gerçekleşecek. Diyalogda Derinleşme Devam atölyesi olarak adlandırılabilecek bu derslerde kurmacanın diğer sanatlarla ilişkisine odaklanarak, katılımcıların yazma ve okuma deneyiminin derinleştirilmesi hedefleniyor. 5 Aralık 2021 tarihinde başlayacak yeni dönemin teması “Diyalog”. Diyalog yazarken nelere dikkat ederiz? Diyalog sadece diyalog mudur? Atmosfer yaratırken konuşmalardan nasıl yararlanırız? Betimleme için diyalogdan faydalanabilir miyiz? Karakter, olay ve durumun diyalogla dinamik ilişkisi hangi yollarla kurulur?… Ve benzeri soruların masaya yatırılacağı derslerde örnek eserlerdeki diyalogların çözümlemesi yapılacak. Her derste en az bir film, bir öykü, bir resim incelenecek ve kurmacanın doğası üzerine tartışmalar yürütülecek. Her yeni grupta yeni bir müfredatın takip edildiği derslerde her hafta bir yazma ödevi verilecek, yazılan ödevler Fadime Uslu ve Doğuş Sarpkaya tarafından değerlendirilecek. Temel Atölye 3. Kur İşleyen Kurmaca Temel Atölye’de bir öyküyü, romanı, denemeyi, senaryoyu bir araya getiren öğeler ve kavramlar arasındaki dinamik ilişki masaya yatırılıyor. İlk iki kurda temel öğeler ve kavramlar konusunun üzerinde durulmuşken, bu son kurda kendi yazdıklarımızın editörü nasıl oluruz sorusunun peşine düşülecek. Öyküde ince işçiliğin nasıl yapıldığı ve öykü ile nasıl vedalaşılacağı da 3. kurun konuları arasında olacak. Fikrin oluşma aşamasından metnin son noktasını koyuncaya geçen sürede karşılaşılan sorunlara çözüm yollarının aktarılacağı derslerde, metin çözümlemesi ve yazma egzersizleri yapılacaktır. Atölye süresince öykü yazma ödevleri de verilecektir. Yazılan öyküler Fadime Uslu ve Doğuş Sarpkaya tarafından değerlendirilecek, geri bildirimler bireysel olarak yapılacak, önerilerde bulunulacaktır. 3. Kurun ders programı şöyle: 1. Ders: Kurmacada zaman, mekân, dekor Maddi ayrıntıların doğası: Nesneler, semboller Nesneler, semboller, temsillerle anlam örüntüsü oluşturma 2. Ders Kurmaca metinlerde gizli, açık, örtük bilgi Hikâyede kırılma anı, aydınlanma anları Bilgilerin işlenmesi 3. Ders Kurmaca metinleri hangi kriterlerle değerlendiririz? Kendi eserimizi nasıl değerlendirebiliriz? Başkasının metnini değerlendirirken neye dikkat ederiz? 4. Ders Kendi metninin editörü olmak Kurmacada ince işçilik Yazdığımız öyküyle vedalaşmak

  • On altıncı yüzyıl Osmanlı dünyasından bir mesel

    Ahmet Akkaya, Mahir Ünsal Eriş’in 2017 Resimli Türkçe Edebiyat Takvimi için hikâye ettiği 'Bir Mesel' adlı öyküden yola çıkarak Osmanlı Türkçesi ve kayıp kelimeler üzerine yazdı. Ahmet Akkaya İletişim Yayınları’nın 2014 yılında Levent Cantek’in editörlüğünde hazırlanmaya başlayan Resimli Türkçe Edebiyat Takvimi dizisi elliden fazla yazarın ve on beş çizerin katkısıyla 2015 yılında yayımlanmaya başlar ve 2018 Resimli Türkçe Edebiyat Takvimi’nin çıkmasıyla biter. Takvimlerde, Türkçe edebiyâtın seçkin isimlerinin bu takvimler için tefrika edilen yeni öykülerinin yanı sıra daha önce yayımlanmış türlü çeşit kitaplardan alıntılar da yer alır. Bu sâyede okur, bir taraftan fikir sâhibi olmadığı, okumadığı eserleri keşfederken bir taraftan da Türkçe edebiyâtın seçkin isimleriyle tanışır. Birbirinden güzel bu tefrika öyküler arasında 2015’teki takvimde yer alan Tanıl Bora’nın Gol’ü, Kıvanç Koçak’ın Ah Necati’si, Mahir Ünsal Eriş’in On İki Mehmet’i en sevdiklerimden. Bu yazıda, Mahir Ünsal Eriş’in 2017 Resimli Türkçe Edebiyat Takvimi için hikâye ettiği, 'Bir Mesel' adlı öyküyü kaleme aldım. Bu öykü onun 4 Aralık’ta KulturALiterA’da sunacağı Yazarlar ve Okurlar için Arapça ve Farsça Bilgisi adlı programına bir temrin oldu benim için zîra öykünün dili Osmanlı Türkçesi. Öyküyü okurken sözlüğü epey karıştırdım, bir buçuk sayfalık bir kelime listesi çıkardım. Gavr-i amik, semmâkan, hirfet, dems, şebaat, nebsetmek, cüşûr, muhavvef baktığım kelimelerden bâzıları. Antrparantez ‒belki yanılıyorumdur ama‒ meselde bugünün edebî metinlerinde artık yazılmayan bir deyim gördüm: “korkusu, öfkesi gözlerinden belli olmak” anlamına gelen “gözleri yerinden uğramak.” Bir de günün ve güncelin dizisi Kulüp’le birlikte yayılan “Türkiye’de Yahûdi Olmak” konusuyla alâkalı dile gelen bir kelime: Çıfıt.[1] Kelimeyi de kelimenin anlamını da târihini de bilmiyordum ki hâlâ da tam olarak bildiğimi söyleyemem. Yalnız hem “Yahûdi” hem de “düzensiz; hîlebaz” gibi anlamlara gelmesi, daha doğrusu ikinci anlamlarını ‒sanırım‒ daha sonra kazanması Türkçe açısından hayli üzücü. * * * Öykü, Sultan Süleyman zamânında Ezine kazâsında geçmektedir. Başkahraman, postunu Ezine kazâsında seren Şeyh Veliyullah Efendi. “Rivâyet odur ki” bir gün bu şeyhin dergâhına üç İspanyol tekfuru getirilir. Bu üç tekfur, ‒anladığım kadarıyla‒ (Koca) Murad Reis’in Hint Seferleri sırasında “Akdeniz’in dibine gönderdiği” Portekizlilerdendir.[2] Esir edilirler ve İstanbul’a götürülürken Şeyh Efendi hazretlerinin huzuruna çıkarılırlar. Dillerinin lûgât-ı Yahûdiyye olduğu anlaşılınca tercüman da bulunur. Çok iyi ağırlanırlar. Derken Şeyh, misâfirlerini sorgulamaya başlar. Birinin terzi, birinin nalbant olduğunu öğrenir. Lâkin üçüncü misâfir Pedro’nun zanâatı Şeyh’i bir hayli tedirgin eder ve kızdırır: Misâfir Pedro sihirle meşguldür, sihirbazdır. Cümle insan ve hayvânâtın aklından geçenleri okumaktadır. Bu sırrı Şeyh’le paylaşacağını fakat bunun için iki şartı olduğunu söyler. Şartı, sırrını verirken Efendi hazretleriyle yalnız olmak ve vereceği sırra karşılık Efendi hazretlerinden üç sır almak. Şeyh Veliyullah Efendi, “Görüneni ve gizli olanı, gaybı yalnızca Allah’ın bileceğini” söyler ve tekrar öfkelenir. Pedro, “hakîkatin sırrının kendisine bizâtihi Yüce Rabb tarafından bağışlandığını” söyler. Efendi hazretleri karârını ertesi gün vereceğini bildirir ve Pedro yanından ayrılır. Ertesi gün Efendi hazretleri, Pedro’nun şartını kabul eder fakat verdiği sırra erişemez ise onun Kelime-i Şehâdet getirip Müslüman olmasını şart koşar. Pedro bunu kabul eder. Efendi hazretleri ona üç önemli sırrını verir. (Bu sırların ne olduğunu bu yazıda söylemeyeceğim.) Pedro öğrendiği sırları dışarıda tatbik eder ve sırların hakîkat olduğunu görür. Sırrını açık etme sırası kendisine gelen Pedro, kendi dili lûgât-ı Yahûdiyye’yi terk eder ve lûgât-ı Osmâniyye ile konuşmaya başlar: “... Şeyhim, buyurduğunuz üzere gaybın sâhibi hem yerde hem gökte sâdece Allah’tır. Ol Rahmân’ın kimi nice ilimle ne kadar donattığını da yalnızca o bilir. Mâmâfih başkalarının akl-ı dimağında neler husûle geldiğini bilip bilmediğinizden kimse emin olamaz. Şimdi dışarıda bekleyen herkes ve onların şehâdet edeceği cümle âdemoğlu benim bu sırrı size ayan beyan naklettiğimi zannedecek. Ondan sonra sizi bilen herkes, akıllarındaki her şeyi sizin bildiğinizden de emin olacak. Bu, onların akl-ı dimağından geçenleri hakîkaten bilmekten daha kıymetlidir. Aksini beklemek şirktir efendimiz.” Özetle, “Gözle görülmeyen âlemi Allah’tan başkası bilemez. Lâkin Şeyh’in insanların zihninden ne geçtiğini bilip bilmediği de bilinmez. Şeyh, şirke düşmeden, etrâfındakileri bu sırra nâil olduğuna inandırabilir.” Pedro, Veliyullah Efendi hazretlerine böylece îzah eder. Îzah, Efendi hazretlerine mâkul gözükür. Gelgelelim o günden sonra dergâhın ileri gelenleri de talebeler de Veliyullah Efendi’ye endîşe ve korku dolu gözlerle bakmaya başlar. Ertesi gün Pedro, dergâhı sessiz sedasız terk eder. Şeyh Veliyullah Efendi ise dergâhına bağlı adamlarının ve talebelerinin gözündeki korkuyu görünce onların kendisinden çok şey sakladığını anlar ve üç gün içinde bunun derdi ve gamı ile kalp sektesinden rahmet-i Rahmân’a yürür. [1] https://twitter.com/sedakaratabangl/status/1460187420746518529 [2] Bahsi geçen Koca Murad Reis, on sekiz kadırgayla çıktığı 1552/1553 Üçüncü Hint Deniz Seferi sırasında yirmi beş kadırgalı Portekiz donanmasıyla karşılaşır. Osmanlı donanması yenilmez hatta bu hâliyle Portekizlileri geri püskürtür. Gelgelelim Kānûnî Sultan Süleyman bundan mâadâ bir başarı gösteremediği gerekçesiyle Reis’i azleder. 2017 RESİMLİ TÜRKÇE EDEBİYAT TAKVİMİ YAZARLAR: Alper Atalan, Aslı Tohumcu, Attilâ Şenkon, Aziz Tuna C., Barış Uygur, Batıkan Köse, Bedia Ceylan Güzelce, Berna Durmaz, Birol Tezcan, Bora Abdo, Burcu Aktaş, Bülent Çallı, Delal Bozkurt, Deniz Arslan, Deniz Tarsus, Doğa Ağaoğlu, Doğu Yücel, Duygu Çayırcıoğlu, Ekin Can Göksoy, Elif Key, Emrah Polat, Emre Bayın, Ethem Baran, Feride Çetin, Figen Şakacı, Fikret Doğan, Funda Şenol Cantek, Gamze Güller, Gaye Boralıoğlu, Giray Kemer, Hakan Bıçakcı, Işıl Kocaoğlan, Kemal Selçuk, Kerem Işık, Levent Cantek, Leyla Burcu Dündar, Mahir Ünsal Eriş, Melike Uzun, Memo Tembelçizer, Murat Başekim, Murat Uğurlu, Mustafa Çiftci, Nedret Cengiz, Ömür İklim Demir, Pertev Başgöz, Pınar Öğünç, Reşit İmrahor, Salih Işık Bora, Sedef Betil, Senem Tepe, Serhan Ergin, Sinan Sülün, Tanıl Bora, Turan Kara, Turgut Ulucan, Uğur Mıstaçoğlu, Volkan Sümbül. ÇİZERLER: Aslı Alpar, Berat Pekmezci, Deniz Karagül, Gurur Birsin, Piyale Madra, Seyhan Argun, Zeynep Sıla Demircioğlu. BANTLAR: Kulağı Büyüyen Adam (Levent Cantek-Berat Pekmezci), Romo (Necdet Dümelli-Gurur Birsin), Maskeli (Levent Cantek-Seyhan Argun), Edebiyat Dikizi (Aslı Alpar), Kafka’nın Ekmeği (Zeynep Sıla Demircioğlu), Piknik (Piyale Madra). İletişim Yayınları, 2017 Editör: Levent Cantek 732 s.

  • Öykü: Tavan Arası

    “Böyle şeyleri eskiden daha sık söylerdi. Sıklaşan artık kavgalarımız. Gülümsemesi ansızın soldu. Başını kitaba eğdi.” Doğan Görmez Kitabı açınca minicik, sarı kum taneleri makyaj masasına dökülüverdi. Ayracın olduğu sayfada koyu harflerle yazılmış başlığı görünce şaşırdı: “Unutulan” En son bu öyküyü okumuştu zaten. Ayraç neden bu sayfada? Bardağa uzanırken kitap, kuma düşmüştü, o zaman rastgele mi koymuştum ayracı? Sonra okumaya devam ettim ama. Kafası karıştı. Sandalyesini masaya iyice yaklaştırdı. Gözü kitaptaydı. Ayracı masaya el yordamıyla bıraktı. Bir gün önce sahilde, şezlongda uzanarak okuduğu öyküyü yeniden okumak istedi. Dalga sesleri, denizde eğlenen insanların ve kıyıda oynayan çocukların gürültüsü, otelin havuz tarafından gelen müzik sesi, uzaktaydı. Klimadan ara ara gelen hırıltılı ses dışında odada çıt yoktu. Okumaya başladı. “Gülümsediğimi gösteren bir ayna olsaydı; biraz da ışık.” Gözlerini makyaj masasının dayalı olduğu duvarda asılı aynaya kaldırdı. Dirseklerini masaya bastırıp aynayla arasında neredeyse bir karış kalıncaya kadar yaklaştı aynaya. Burnundan başlayıp elmacık kemiklerine doğru yayılan çillerine baktı. Çiller, tatile çıktıklarından beri belirginleşmişti. Normalde varla yok arasıydı. Çok yakından bakılmadığı sürece belli olmuyordu. Semih, bir keresinde çillerin ona çok yakıştığını söylemişti. Bunu hatırlayınca gülümsedi. İşte, gülümsediğimi gösteren bir ayna. Böyle şeyleri eskiden daha sık söylerdi. Sıklaşan artık kavgalarımız. Gülümsemesi ansızın soldu. Başını kitaba eğdi. “Benimle ilgili değilsin diyerek üzerdim onu.” Semih benimle ilgili mi? İlgili ama eskisi kadar değil. Bunu ona söylemeli miyim? Ne fark eder. Kendi de biliyor. Başını kaldırdı. Tekrar aynaya baktı. Şu çillerimden öpmeye doyamazdı. Burnumun üstünden başlar, elmacık kemiklerime, sonra dudaklarıma kayardı dudakları. Sakince, yavaş yavaş soyardık birbirimizi. Acelesiz, keyif alarak sevişirdik. Şimdi sevişmelerimiz bile sıradan. Havasız kaldığını hissetti. Kalktı, pencereyi açtı. İçeriye hava doldu dolmasına ama umduğu ferahlamayı hissedemedi. Oda, otelin mutfak bölümüne yakındı. Karmakarışık bir kızartma kokusu doluyordu odaya. Kahvaltı saati başlamıştı. Yine erkenden yüzmeye gitmiştir. Bari tatilin son günü birlikte uyansaydık. Pencereden dışarı baktı. Oteli sahile bağlayan yolda, omuzlarında ya da plaj çantalarında havlularını taşıyan insanlar vardı. Şezlong kapmak için acele acele yürüyorlardı. Arasam mı acaba? Neyse boş ver. Şu öyküyü bitireyim de öyle ararım. Döndü, makyaj masasının üstünde açık duran kitaba yöneldi. Oturdu, okumaya devam etti. “Bir yolunu bulup gitmiştir diye düşündüm.” Semih bir yolunu bulup gitmiş midir? Son kavgamızı dün ettik. Gitse bugün giderdi. Gitti mi yoksa? Telaşla, yatağın yanındaki dolaba çevirdi kafasını. Poposuyla sandalyeyi geri itip avuçlarıyla masadan destek alarak ayağa kalktı. Dolabı açtı. Kıyafetleri, valiz, her şey yerli yerindeydi. Derin bir oh çekti. Açık dolabın karşısında öylece kaldı. Ne bu telaş Hande? Kavga ediyorum ama beni bırakıp gitmesini de istemiyorum demek ki. Kavga etmeyi istiyor muyum? Aslında onu da istemiyorum. Son kavgamız mesela. Tatili iki gün uzatmayı istememin nesi kötü? Kavga etme niyetim yoktu. Sonradan tartışma uzadı. İki gün, ona bir aya patlarmış. Mağazada işler birikmiş. Bir sürü çalışanı var hâlbuki. Sinirlendi. Dolabın kapağını sertçe kapattı. Yaptığına şaşırdı sonra. Kendi kendine bile kavga ettiğini hissetti. Sakin ol Hande, diyerek derin nefes aldı. Döndü, sandalyeye oturdu. “Kendi kendime konuşuyordum.” Ben de kendi kendime konuşuyorum. Bilse Semih ne düşünür? Belki biliyordur. Bu kitabı daha önce okuduğunu söylemişti. Kendi kendine konuşma fikrine alışkın olabilir. Kitabı kapatmadan önce aynaya baktı. Tişörtünün yakası neredeyse omuzlarına kadar açıktı. Teni o kadar esmerleşmişti ki bikini askısının izi teninde parlıyordu neredeyse. Sahile inip Semih’i bulmaya ve biraz daha güneşlenmeye karar verdi. Kitabın devamını da merak ediyordu. Tavan arasındaki eski sevgili imgesi hoşuna gitmişti. Masanın bir kenarında duran ayracı alıp kaldığı yere koyacakken bir şey fark etti. Ayracın arka yüzünde bir yazı vardı. Bu Semih’in el yazısıydı. Hande, yazıyı okuyunca ayracı en son okuduğu öyküye Semih’in koyduğunu anladı: “Bu kavgaların sonu gelmeyecek. Bir gün beni tavan arasında bulmak istemiyorsan bitirelim.” Hande, elinde ayraçla donup kaldı. O sırada odanın kapısı açıldı. Semih içeri girdi. Göz göze geldiler.

  • Elif Şafak 2021 Costa Book Awards kısa listesinde

    Elif Şafak, The Island of Missing Trees ile 2021 Costa Book Awards Roman ödülünde kısa listeye girdi. 1971'den beri verilen Costa Book Awards, Birleşik Krallık'ın en prestijli popüler kitap ödüllerinden biri. Bu sene listeye Elif Şafak'ın The Island of Missing Trees isimli romanı da girdi. 2021 Costa Roman Ödülü kısa listesinde yer alan diğer kitaplar ise şöyle: * Unsettled Ground - Claire Fuller * The High House - Jessie Greengrass * The Fortune Men - Nadifa Mohamed * The Island of Missing Trees - Elif Şafak Costa Kitap Ödülleri, İlk Roman, Roman, Biyografi, Şiir ve Çocuk Kitabı olmak üzere beş kategoride veriliyor. Her kategorinin adayları, üç jüri üyesi tarafından ayrı ayrı değerlendiriliyor. Daha sonra, tanınmış kişilerin katıldığı orijinal panellerden temsilcilerin yer aldığı dokuz üyeli bir kurul tarafından Costa Yılın Kitabı seçiliyor. Kitaplar yayınevleri tarafından aday gösteriliyor ve ödüller için başvurular her yıl Haziran ayının sonunda sona eriyor. Costa Yılın Kitabı'nın yazarı, Ocak ayının sonunda düzenlenen ödül töreninde 30.000 sterlinlik ödülüne kavuşuyor. 2021 ödüllerinin kategori kazananları 4 Ocak 2022 Salı günü, Costa Yılın Kitabı ise 1 Şubat 2022 Salı günü açıklanacak.

  • Anadolu'da başka hiçbir ülkede olmayan kalıntılar var

    İnadına okumak, İnadına bilim, İnadına sanat ... Deniz Zeka ve Öykü Özçelik, arkeolog Orhan Atvur ile Anadolu’yu üzerine söyleşti. “İskenderiye Kütüphanesi Bergama Kütüphanesi’ne papirus göndermeyince, Bergamalılar parşömeni bulmuştur.” Deniz Zeka – Öykü Özçelik Orhan Hocam arkeoloji hakkında konuşmadan önce sizi tanımak isteriz. 1 Mayıs 1947 yılında Tekirdağ’da doğmuşum. Babam Jandarma astsubayı olduğu için Anadolu’nun her yerini gezdik. Öğrenim hayatım çok farklı yerlerde geçti. Arkeolojiden mezun oldum. İlk katıldığım kazı Elazığ Keban projesidir. Bu proje, Türkiye’deki en büyük kurtarma kazısıdır. Birçok kazıda yer aldım, ama beni heyecanlandıran kazılarda biri Bodrum antik tiyatrosunun ilk kazısıdır. İlk kazmayı ben vurdum. Kendi kendime bir tarih yapayım dedim. Tarihi eserlerin hayatın içine girmesi; konser, tiyatro gösterimi için kullanılması ya da tarihi kalıntıların üzerine otel yapılması konusunda ne düşünüyorsunuz hocam? Burada genelleme yapmak çok zor. Her çıkan kalıntının koşulları ve onun yöredeki özellikleri farklı. Biz tek bir yasayla bunları koruyoruz. Türkiye’nin bir kültür politikası yoktur. Türkiye’nin kültür mirası, yaşayan kültürel miras, somut olmayan kültürel miras çok zengin. Bunun için mutlaka bir kültür politikası olmalı. Bu coğrafyada dünyanın hiçbir tarafında olmayan kültür kalıntıları, eski kalıntılar, antik kalıntılar var. Antalya’nın 25 km kuzeyinde Karain Mağarası var. 1950 yılından beri kazılır. 400 bine ulaştılar. Kültür katlarına baktıkları zaman tahminleri 500 bine ulaşmak. Yani bu topraklarda sürekli bir yaşam var. Neolotik yerleşimler o kadar çoktur ki, Çatalhöyük, Hacılar... yeni Göbeklitepe çıktı. Koca Neolitik çağ 2000 sene geriye gitti. Bu ne demek biliyor musunuz? Homosapiens. Dünyanın tarihi burada saklı demek. Bu kesintisiz uygarlık Anadolu’ya zenginlik getirmiş. Bu tarihi eserleri ancak bilinçle koruyacağız. Başka hiçbir ülkede olmayan kalıntılar var Anadolu’da; Hitit, Frig, Urartu, yaşayan tarihimiz, Selçuklu, Osmanlı var. Taa homosapiensten, Vahdettin'e kadar bir tarih var. İnsanlığın çıkışı Anadolu diyebilir miyiz? İnsanlığın çıkışı sıcak yerlerden olmuştur. Özellikle Ekvator diliminin içerisinden çıkar ilk insanlar. Uygarlık derseniz başka bir şey. Biz primat denilen bir sınıfın içindeyiz. Primat elinde ayağında beş parmak olan yaratık demek. Orangutan, goril, maymun ve insan giriyor bu gruba. İnsan bunların içinde nasıl insan olmuş derseniz, alet yaparak insan olmuş. Yerleşik hayata ilk Anadolu’da geçiliyor. Buğdayın ilk evcilleştiği yer Anadolu. Ayrıca Anadolu’nun bir başka özelliği sanatın ilk çıktığı yer. Heykel konusunda hep Yunan sanatından söz edilir. Tabi ki Yunan‘da da büyük sanatçılar yetişmiştir, ancak Tunç çağında, Neolotik çağda ilk primitif heykeller, ana tanrıça heykelleri Anadolu’dadır. Bir kazı esnasında beklemediğiniz bir parçayla karşılaşıyorsunuz, o parçanın bütündeki yerini tayin ederken, bunun hikâyesini oluştururken arkeologların hayal gücü ne kadar devreye giriyor? Arkeologlar bir yerde kazıya başlamadan önce çok ciddi bir kütüphane araştırması yaparlar. Şimdiye kadar burada kim gezmiş, kim ne söylemiş? Biz esas olarak; oradaki insanlar niye buraya gelmişler, nasıl yaşamışlar, neler yemişler, ne kullanmışlar, ne içmişler, tabaklarının dibinde ne varmış, hangi hastalıklara yakalanmışlar, niye ölmüşler, gelenekleri neymiş, dinleri neymiş, nerede tapınmışlar sorularının yanıtlarını insanlık tarihinin içine yerleştirmek için kazı yaparız. Bizim kazı yaparken temel amacımız eser bulmak değildir. Tabii ki eser bulunca çok seviniriz ve eserin bulunduğu çevreyle olan ilişkisi ve eserin niteliği üzerine de kafa patlatırız. Bir eserin bulunduğu çevre ile ilişkisini kuramazsanız hiçbir anlamı olmaz. Bir çanak bir arkeoloğa bir kitap yazdırabilir. Tüm bu süreç içinde hayal gücümüz hep devrededir. Yok olan bir uygarlık kendinden önceki uygarlıktan daha mı gelişmiştir? Sonra kurulan öncekinden izler taşıyor, sadece araçlar mı değişiyor? İnsanlık tarihinde gelişmişliği nasıl tanımlarsınız? İnsanlığın tarihi gelişmişliğini tanımlamak için önce bilimi iyi bir şekilde tanımlamak lazım. Bilim olmadan insanlık gelişememiştir. Alet yapmak bir bilimdir. Tekerlek yapmak bir bilimdir. Bilim çok öncelerden gelen bir birikimdir, birden bire ortaya çıkmaz. Yıllar yıllar önce insanlığın Doğu’su ve Batı’sı birbirine değdi ve oradan insanlığın en güzel fikirleri en güzel şarkıları, en güzel şiirleri çıktı. Emeviler ve Abbasiler’in dünya imparatoru olmasını sağlayan neydi? Avrupa’ya sahip oldukları neyi götürdüler? Burada İslam'daki bilim meselesi üzerinde durmak gerekiyor. Emeviler ve Abbasiler 7. yüzyıldan 12. Yüzyıla kadar niye dünya imparatoruydu? Bugünkü gelişmiş Avrupa’da yaşayan insanlardan farkı neydi? Çok önemli bir farkı vardı? Özellikle Emeviler’de sarayda bir sınıf vardır. Bunlara mütercimler sınıfı denirdi. Bunlar yaşayan beş altı dili bilirlerdi. Bu babadan oğula geçen bir sanattı. Eski Yunanca, eski Latince, Sanskritçe... Bunlar Antik devirdeki bütün kitapları Arapçaya çeviriyorlardı. İşte böyle bir geleneğe sahip o tarihi coğrafyaya bakıyorsunuz kimler yetişmiş? Farabiler, El Cebiler, İbni Sinalar, El Harizmiler... Mütercimlerin yaptıkları bu çeviriler sayesinde Antik kültürü tanıdılar. Örneğin Pergeli hemşehrimiz Appollonios Pi sayısını bugünkü sayıya milyonda bir hatayla saptamamış olsaydı, onlar Cebir’i yazamazlardı. İbni Sina eğer Bergamalı Galenos’un kitaplarını okumasaydı, kitabını yazmazdı. Galenos’un kitapları; 19. Yüzyılın sonuna kadar Avrupadaki tıp fakültelerinde ders kitabı olarak okutulmuştur. Antik devirde iki tane büyük sağlık kompleksi vardır. Biri Bergama’dadır diğeri de Kos adasında. İkisi de Anadolu’dadır. Lokman Hekim’in çıktığı coğrafyada Anavarza'da yani Adana’da bir eczacı vardı o da Anavarza'da yaşamıştır. Lokman Hekim de onun olduğu coğrafyada çıkmıştır. Onun yazdığı farmakoloji kitapları 19. Yüzyılın sonuna kadar Avrupa üniversitelerinde okutulmuştur. Bu kitapları Emeviler tercüme etmeselerdi, okumasalardı, bilmeselerdi o zaman dünyaya hakim olacak bir imparatorluk kuramazlardı. Avrupanın içine girmiş olan hem de gönüllü girmiş olan Emevilerin ne işi var İspanya’da, nasıl gelmişler? Emeviler İspanya’yı zapt etmemişler, onlar çağırmışlar. O zaman İspanya’da din savaşları var. Aynı dinin farklı mezhepleri birbirlerini öldürüyorlar. Büyük bir yoksulluk var. Ekonomi bitmiş, veba salgını var. İspanyollar bakıyor, müslüman ülkeler son derece uygar. Fas, Tunus, Cezayir... Neden? Çünkü bilimi kullanıyorlar. Evleri güzel, su var suyu biliyorlar, tuvaleti biliyorlar, onun için temizliği biliyorlar. Antik Devirdeki en önemli kütüphaneler nerelerdi? Antik devirde büyük kütüphaneler vardı. Bir tanesi Bergama'daydı bir tanesi İskenderiye’de. Hatta İskenderiye’deki kütüphane Bergama kütüphanesi çok ileri gittiği için ona papirus göndermiyor. Bunun üzerine Bergamalılar parşömeni bulmuştur. Sizinle Olimpos'ta söyleşi yapıyoruz bu Antik şehri biraz anlatır mısınız? Türkiye’de 20’ye yakın Olimpos var. Sonu “os” la biten sözcükler Yunanca değildir. Anadolu’ya M.Ö. 7.Yy’da Yunanlılar gelmeye başlamışlardı, ama Anadolu’da o zaman yerel halklar vardı. Bu yerel halklar yerel diller konuşuyorlardı. Örneğin Olimpos’un olduğu bu coğrafya Likya, burada Likçe konuşuluyordu. Karca, Pamfilya lehçesi, Paplagonca vardı. Özellikle İskender Anadolu’yu işgal ettikten sonra bir asimilasyon başlamıştır. Aslında asimilasyon daha önce başlamıştır, ama İskender’in şahsına duyulan hayranlıkla da bütün eski diller unutulmuş Yunanca konuşulmaya başlanmıştır. Olimpos sözcüğü ulu dağ demektir. Kaybolan dillerden birinden geliyor. Bursa Uludağ’ın da ismi Olimpos’tur aslında, Türkçeye tam olarak çevrilmiştir. Mitolojideki Tanrılar Dağı olan Olimpos nerededir hocam? O Yunanistan’daki Olimpos. Onun ismi de Yunanca değil. Son olarak neler söyleyebilirsiniz? Anadolu toplumu melez bir topluluk, o kadar çok kültür gelmiş geçmiş ki. Bu melezlik Anadolu toplumuna bir zenginlik katmış. Anadolu’nun kaynakları çok zengindir, ama en zengin kaynağı insandır. Bu insanı rasyonel, doğru bir şekilde kullanırsanız, doğru adamı, doğru yere koyarsanız uygarlık yükselişe geçer. Bundan cayarsanız, liyakatı bırakırsanız uygarlık dibe doğru gidiyor. Arkeoloji için başlangıç kitabı olarak hangi kitabı önerirsiniz? Tanrılar, mezarlar, bilginler. Arkeoloji için bu kitapla başlayabilirsiniz. Bize zaman ayırdığınız için çok teşekkür ederiz.

  • Birhan Keskin'den günümüze ait bir Cemal Süreya seçkisi

    Birhan Keskin'in derlediği sevda sözleri, Seviş Yolcu'da bir araya geliyor. Cemal Süreya'nın şiirlerine defterlere, mektuplara eklediği çizimlerin eşlik ettiği Seviş Yolcu ömürlük bir yol arkadaşı, yepyeni bir İkinci Yeni armağanı. Aşık olduğumuzda da, Bir şehri çok özlediğimizde de, İşler sarpa sardığında da, Enseyi kararttığımızda da, Üzüldüğümüzde de, Yeniden ayağa kalktığımızda da Bu seçki bizimle birlikte yürüsün, 'günyenisi' gibi ışısın isterim. Birhan Keskin, 1963'te Kırklareli'nde doğdu. 1986'da İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü'nü bitirdi. 1984 yılında ilk şiirini yayımladı. 1995-1998 arasında arkadaşlarıyla birlikte Göçebe dergisini çıkardı. Çeşitli yayın kuruluşlarında editör olarak çalıştı. Ba ile 2006 Altın Portakal Şiir Ödülü'nü kazandı. 2010'da yayımlanan Soğuk Kazı ile 2011 Metin Altıok Şiir Ödülü'nü aldı. SEVİŞ YOLCU Yazar: Cemal Süreya Derleyen: Birhan Keskin Can Yayınları, 2021 Tür: Şiir 120 s.

  • Öykü: No:1

    “Gemileri yakıp da gelmiştim buraya. Ağzıma geleni, aklımdan geçeni dosdoğru, hiç yumuşatmadan saydırıp, kapıyı çarpıp çıkmıştım. “Oh, ne iyi yapmışım!” Dönecek yer bırakmamıştım kendime.” Y. Nilgün Alemdar Badanasız, köhne kerpiç duvar boyunca 1 numaranın bu ev olmamasını dileyerek yürüdüm. 5’i ve 3’ü az önce geçmiştim, burası 1 olmalıydı, ayaklarım geri geri gidiyordu. Kabanımın cebindeki kâğıdı, aradığım adrese yeniden bakmak için çıkardım. Doğruydu, “No:1” yazıyordu. Duvar bittiğinde yine onun kadar eski, bakımsız tahta bir kapıyla karşı karşıya kaldım. Bir süre öylece durdum. “Demek burası!” Kapı, üstüne eski canlılığını yitirmiş farklı renkteki yağlı boyalarla farklı boyutlarda yazılmış “1” rakamlarıyla aradığım adresin burası olduğunu bana ısrarla söylüyordu. Elimi tahta kapının paslanmış demir sürgüsüne çekinerek uzattım. “Buraya kadar geldim, dönüşü yok artık.” Sürgüyü çektim, önce yerinden oynamadı. “Açılmıyor bu kapı, dönüp gitsem mi? Yok yok, açılır şimdi.” Bir iki kere ileri geri, sağa sola zorladım. “İlla açacaksın, illa gireceksin içeri, değil mi? Girecek başka yerim mi var?” Sürgü içimdeki eğreti hisse benzer, dişlerimi kamaştıran, sinir bozucu bir gıcırtı çıkararak bıraktı kendini sonunda. Serbest kalan kapıyı sağ elimin işaret parmağının ucuyla hafifçe ittim. Gevşemiş paslı menteşelerin bed sesinin, kasabanın ürkütücü sessizliğini yarıp geçtiğini gözlerimle gördüm. İrkildim. “Vazgeçtim ben, dönüyorum.” Dönmedim ve fakat burada kalmayı becerememekten de korkuyordum. Gemileri yakıp da gelmiştim buraya. Ağzıma geleni, aklımdan geçeni dosdoğru, hiç yumuşatmadan saydırıp, kapıyı çarpıp çıkmıştım. “Oh, ne iyi yapmışım!” Dönecek yer bırakmamıştım kendime. “Zaten olmaz olsun öyle dönecek yer.” Dönmek benim için bir seçenek değildi. Bununla birlikte hayatta tek sığınağımın olması da korkunç geliyordu. “Hele de o sığınak burasıysa!” Kapı yavaşça içeri doğru açılırken iki adım geri çıktım. Bu çirkin, eski püskü, pis kapıdan geçip o bahçeye, sonra da o eve girmeye gönüllü değil, zorunlu hissediyordum. İçeri girmeden önce, durduğum yerden başımı uzatıp bahçeyi görmeye çalıştım. Bu kapı ve bu sessizlik göreceklerimle ilgili bir sezi yaratmıştı zihnimde. Az sonra göreceklerimi biliyor gibiydim. Yanılmadım. İçerdeki her şeye soğuk kış havasının soluk grisi hâkimdi. Bahçe ölü gibiydi. Hakkını vere vere, dolu dolu yaşamış, nihayet yaşlanmış ve son nefesini çok uzun zaman önce vermişti sanki. “Ben bu ölülerin içinde nasıl yaşayacağım?” Birkaç yıl önce annemin acısına dayanamayıp ondan üç hafta sonra ölen anneannemin doğup büyüdüğü evdi burası. Bir gün değil içinde yaşayacağımı, gelip göreceğimi bile hiç düşünmeden anahtarını ve tapusunu çekmecenin bir köşesine bırakıverdiğim ev. Annemden sonra çok kalamayacağını anlayınca anneannem beni yanı başına oturtup elime tutuşturmuştu anahtarla tapuyu. Akranlarının aksine eskileri anımsamak hoşuna gitmezdi. Babadan kalma bu ev anneanneme en eski zamanlarını, çocukluğunu, ilk gençliğini, belki de ilk aşkını hatırlatacak koca bir anı defteri gibiydi. Belki de o yüzden hiçbir zaman gelip görmek istemedi burayı. Anahtarı verirken “Arada kafanı dinlemek istersen kaçacak bir yerin olur,” demişti. Bu evin kaçacak tek yerim olacağını o da hiç düşünmemişti. “Belki düşünmüştür, görmüş geçirmiş kadındı, anlamıştır belki benim bir gün bunu yapacağımı.” İçeri doğru bir iki adım attım. Ağaçların çıplak dalları, toprağın üstünde kalın bir örtü oluşturan kuru yapraklar, duvar diplerinde yana kaykılıp kalmış kırık çömlekler, evin dış cephesi… Bu bahçe yıllar önce çekilmiş siyah beyaz bir fotoğrafı andırıyordu; beyazı az, grinin siyaha uzanan tonları çokça. Geride bıraktığım, artık eski diye andığım yaşantım kadar renksizdi her şey. Bu durum canımı sıktı, korkumu derinleştirdi. Geçmişimi anımsamak istemediğimi fark ettim. “Ah, anneannem!” İçerisi beklediğimden daha büyüktü. İrili ufaklı yuvarlak çakıl taşlarıyla zamanında özenle yapıldığı belli olan bir yol bahçe kapısından eve kadar uzanıyordu. Yolun her iki yanında, bahçe henüz hayattayken renk renk çiçeklerin yetiştirildiğinden neredeyse emin olduğum geniş bir toprak alan yayılıyordu. İlkokulda resim derslerinde yaptığımız evleri anımsattı bana bu manzara. Ancak o evler bahçedeki rengârenk çiçekleriyle, yemyeşil ağaçları ve o ağaçların kırmızı meyveleriyle ve duman tüten bacalarıyla capcanlı olurlardı. Burası ölüydü. Birkaç gül ağacının iskeleti ayakta duruyordu. Hangi ağaçlara ait olduklarını anlayamadığım başka iskeletler de vardı bahçenin her yerinde. “Ölüler evine hoş geldim!” Etrafa bakınmaya devam ederek eve doğru yürümeye başladım. Yerden üç basamak yüksekte, tek katlı küçük bir evdi. Önünde bahçenin tamamına hâkim genişçe bir taraçası vardı. Ahşap tırabzanları yarı yarıya yıkılmıştı. Bir köşede belki de güçlü bir rüzgârla devrilmiş, iki bacağı ve arkalığı kırık, ölü bir sandalye yatıyordu. “Daha fazla ölü görmek istemiyorum!” Evin taraçaya açılan giriş kapısına doğru yöneldim. Kabanımın cebindeki anahtarı çıkarırken korkumun hafiflediğini ayrımsadım. İçime sebebini bilmediğim bir rahatlama gelmişti. Anahtarı yuvasına sokup çevirdim. Tahta bahçe kapısının aksine giriş kapısı hemen açıldı. İçeriden gelen rutubet, toz ve havasızlık karışımı kesif bir koku yüzüme çarptı. Bir süre bekledikten sonra boynumdaki atkıyı ağzıma ve burnuma sarıp içeri girdim. Pencerelerin puslanmış camlarından içeriye hemen hemen hiç gün ışığı girmiyordu. İçeride birkaç parça mobilya, mutfakta mozaik bir tezgâh ve bir de tel dolap olduğunu görebildim. Çocuk anneannemin bu tel dolaptan lokum aşırıp bahçeye kaçtığını, ağaçlardan birine kurulmuş salıncağında sallanırken lokumunu şapur şupur yediğini gülümseyerek hayal ettim. “Anneannem doyasıya koşup oynadı mı acaba bu bahçede? Yoksa işe güce mi koşturuldu daha çok?” Anneannemden çocukluğuna dair hiçbir hikâye dinlemediğimi fark ettim. Bir sigara yakıp taraçaya çıktım. Sigaramı içerken etrafı seyre daldım. Havalar ısınınca taraçada güzel rakı sofraları kurabileceğimi, şehirdeki arkadaşlarımın o sofralar için buraya kadar seve seve geleceklerini düşündüm. Taraçada yapacağımız neşeli sohbetler, atacağımız kahkahalar, söyleyeceğimiz şarkılar kulaklarımda yankılandı. Bahçemin ve verdiğim yaş mamaların müdavimi olan kedilerin etrafımda dolandıklarını görebiliyordum. Bahçemi çimlendirdiğimde, duvarları boyadığımda nasıl görüneceklerini hayal ettim. “Şu, biraz önce gördüğüm iskeletler baharda canlanıp çiçek açarlar mı acaba? Akasya, leylak, hanımeli de varsa aralarında ne güzel kokar baharın buralar. Bahçeye bir salıncak kurarım, kendim de sallanırım, mahallenin çocukları da uğrar arada belki. Evi bir güzel elden geçirmek gerekecek. Boyası, badanası, tadilatı, temizliği… Epey işi var. Yine de bir aya kalmaz düzenimi kurarım…” Bir sigara içiminde ev benim evim oluverdi. “Hey gidi anneannem, bilmiş de vermiş sanki bana burayı.” İçimde ne korku ne de o eğreti his vardı artık. “Yaparım ben burada, yaşarım, tutunurum.” O sırada anneannemin ahretliğinin küçük torunu seslendi aralık bahçe kapısından: - Öğretmenim (okulunda öğretmeni olacağımı öğrenince bana böyle seslenmeye başlamıştı), nenem çay yaptı, sıcak pişi de var. ‘Gelsin, soğukta durmasın orada,’ dedi senin için. Geliyorum, diyerek çocuğu gönderdim. Sigaramın izmaritini, artık ezbere bildiğim yeni ev adresimin yazılı olduğu kâğıda sarıp cebime attım. Evimin kapısını kilitleyip anahtarı diğer cebime koydum. Ahretliğin evine doğru yürürken zihnimde yapılacaklar için, alınacaklar için listeler oluşuyordu. Burnuma mis gibi kızarmış hamur kokusu geldi, yüzüme ise enfes bir gülümseme yerleşti.

  • Öbürküler Farsçada

    Mahir Ünsal Eriş'in Öbürküler adlı romanı, Mojde Olfat'ın çevirisiyle Farsçada! Öbürküler, gecenin olur olmaz saatlerinde uykuları kaçıran, basamakları gıcırdata gıcırdata tırmanan, tel dolapları karıştıran misafirlerin romanı. Mahir Ünsal Eriş, 57 Numero’da gerçekleşen ürkütücü olayları anlatırken, bizi Menderes’in makadam yollarda sarsıla sarsıla giden otobüsünden indirip, asfaltta yaylanan damalı Impala’ya bindiriyor. Hasan Dağı’nı solumuza aldırıp, Haydarpaşa’da denizin laciverdiyle tanıştırıyor. Öbürküler, bize 60’lı yılları, komşuluğu, darbeleri, göçleri, hevesleri, yolları; daha da çok, bir daha asla dönemeyen Ötekileri geri getiren, hem hüzünlü hem de gülümseten bir roman. Mahir Ünsal Eriş, 1980’de Çanakkale’de doğdu. Arkeoloji ve tarih okudu. Hayatını çeviriler yaparak ve yazarak sürdürüyor. Gençlerbirliklidir; söylenişi bile güzel. Kitapları: Bangır Bangır Ferdi Çalıyor Evde... (2012), Olduğu Kadar Güzeldik (2013) (60. Sait Faik Hikâye Armağanı), Dünya Bu Kadar (2015), Benim Adım Feridun (2016), Öbürküler (2017).

  • İnsan doğasına dair her şeyi öğrenmek üzeresiniz

    İnsan Doğasının Yasaları sizi sakinleştirecek, insanları daha stratejik bir şekilde gözlemlemenizi sağlayacak, sizi gereksiz yere tüketen duygusal krizlerden kurtulmanıza yardım edecek. Bu yasalar, insanların davranışlarını yorumlama konusunda ustalaşmanıza yardımcı olacak, onların karakterini anlama yeteneğinizi geliştirmenizi sağlayacak. Yasalar size, kaçınılmaz biçimde yolunuza çıkan zehirli tipleri yenilgiye uğratma gücü verecek. İnsanları motive etmenin ve etkilemenin gerçek yollarını öğretecek. Kendi olumsuz davranış örüntülerinizi değiştirme gücü kazandıracak. Robert Greene 14 Mayıs 1959 yılında dünyaya geldi. Greene Los Angeles’ta büyüdü. Strateji, güç ve baştan çıkarma konusundaki kitapları ile tanınan Amerikalı bir yazardır. Yazar olmadan önce Greene, inşaat işçisi, dergi editörü ve Hollywood filmi yazarı da dahil olmak üzere 80’e yakın işte çalıştı. Greene kitap paketleyicisi olarak çalışan Elffers ile tanıştı. Greene, Elffers’a güçlü bir kitap verdi ve sonrasında 48 Güç Yasası olan bir tedavi kitabı yazdı. İNSAN DOĞASININ YASALARI Robert Greene Altın Kitaplar, 2021 Çeviri : Füsun Doruker Editör : Elçin Kazancı 696 s.

  • Roma-nın Aşkı

    Yavuz Arkın, Kehribar Geçidi üzerine Litera Edebiyat için yazdı: "Nazan Bekiroğlu, Kehribar Geçidi romanında Roma İmparatorluğu’nun ihtişamında ezilenlerin destanını, bir efsane etrafında dile getiriyor. Sanat, felsefe ve inanç kavramları da kitapta ön planda yer alıyor." Tarih her zaman özgür insanları yazmıştır edebiyat ise bizlere, kölelerin de bir tarihi olduğunu hatırlatır. Tarihi romanların tamamı bu şekilde değil elbette; orada çoğunlukla büyük kahramanların, efsanelerin, güçlünün tarafını tutan bir tavır göze çarpar. Aynı zamanda abartılı bir anlatım da söz konusudur, sıradan insanlar; süper kahramanlara dönüşür. Kurgunun hem avantajı hem de dezavantajı burasıdır; istediğimiz gibi eğip bükebiliriz, her türlü su kaldırır bir alandır burası. Bundan dolayı tarihi bilgiler sorgulanır, anlatılanın kurgu olması es geçilir. Tarih kitabı ile tarih romanı arasındaki çizgi de aşılmış olur, farklı bir izleğe girilir. Bu itiraza karşı panzehir olarak abartma tavrı sergilenmeye başlanır, toplumun hassas olduğu kendi tarihi konusunda farklı dinamiklerin etkisi hissedilir. Bir açıdan yazar da bu konuda savunmaya geçer. Toplum-dışı tarihe el atmak iyi bir çözüm olabilir, orada hassasiyet bir derece kadar devam eder. Edebiyat diplomasisi devreye girer, kırılganlık sadece topluma özgü değildir çünkü. Güçlülerin tarihi konu edilir, zafer sahibi komutanlar ön plana çıkar, köleler arka plandadır. Özgürlükten yana olduğumuzdan dem vursak da paradoksal bir gerçekle başbaşayızdır. Nar Ağacı, Yusuf ile Züleyha ve daha birçok kitaba imza atarak Türkiyedeki okurlarının beğenisini kazanan yazar Nazan Bekiroğlu, Kehribar Geçidi adlı romanında, güçlülerin değil zayıfların, kazananların değil kaybedenlerin öyküsünü anlatıyor. Roma İmparatorluğu’nun ihtişamında ezilenlerin destanını bir efsane etrafında dile getiriyor. Roma: zevkin, ihtişamın ve gücün merkezi, insanlığın ise eksik olduğu bir devir. Sanatın zanaat sanıldığı, aşka ihtiyaç duyulmayan; zenginlerin akıllarının sadece yeme içmede olduğu bir dönem, bir de gösterişte elbette. Diğer tarafta ise hümanist, akılcı, bilgi sahibi, aşka aşık köleler, ezilenler; tam bir zıtlıklar şehri. Bunca zıtlık içinde yazar, bir köpeğe de değer biçer; sadece köpek diyip geçmez ona, önemli bir isim de verir ki o isim, bir nevi anahtar rolü görür kitabın ilerleyen bölümlerinde. Yazar Roma’yı Roma yapan değerleri bu ihtişam düşkünü ve ezilen insanlarla birlikte yüceltiyor; kimi zaman bir köleyi okurken Sokrates’i görüyoruz. Yeri geliyor, bir diğer köle, akılcılığı ön plana çıkaran Aristo kılığına bürünüyor, adı her ne kadar Simonides olsa da. Onlara, yaptıkları işin neden sanat olmadığını sorgulayan lahit kopyacısı Efesli Linus eşlik ediyor ve inancın kötü ellerde nasıl bir çıkar nesnesine dönüştüğünü gösteriyor tapınak kandilcisi Feliks. Her devirde olduğu gibi inançları sömüren bir kitle bulunuyor, halkın çaresizliği onlar için bir fırsata dönüşüyor. Öyle komik durumlar ortaya çıkıyor ki, baş kâhin bile kendi söylediğine gülmek zorunda kalıyor. Ellerindeki en büyük güç ise korku; kimsenin itiraz edemediği sadece parası ve gücü olanları koruyan bir devletle karşı karşıyayız. Fikirlerin değil bedenlerin savaşı var, halk ve yönetenler arasında. Dionysos ve Apollun’un savaşı bu bir yerde. Bu durum bizi Nietzsche’nın Tragedya’nın Doğuşu eserine götürür. Nietzsche bu eserinde, Apollon ve Dionysos tanrılarının anlamsal açılımlarını yeniden ele alır. Apollon: Biçimin, uyumun ve kontrolün, Dionysos ise taşkın ve coşkun duyguların, tutkunun simgelendiği iki kavram olarak göze çarpar. Nietzsche'ye göre bu iki öğe, tabiatın yaratış/yıkış süreçlerini devindirir; yeniden ele alıp yorumladığı bu iki kavramla estetik ve sanat anlayışını ortaya koyar: “Mantıksal bir çıkarsamayla, ama sezginin anında oluşan keskinliğiyle, sanatın sürekli gelişiminin Apolloncu ve Dionysoscu bir ikililiğe bağlı olduğunu anladığımızda estetik bilimi için çok şey yapmış oluruz: Yaradılışın, bazen araya giren uzlaşmalara rağmen sürekli çatışan cinsiyetliliğine bağlı olması gibi.” (Friedrich Nietzsche - Tragedyanın Doğuşu, Gün Yay., S 7) Kimi yorumcular tarafından Apollon-Dionysos ikililiği bir tür diyalektik olarak yorumlanmış olsa da Nietzsche, Sokrates tarzı bir diyalektik anlayışına karşı çıktığını her fırsatta dile getirir. Kendine has bir dili olan bir yazar Nazan Bekiroğlu, kendine sıklıkla tekrar ettiği; “Sizin gördüğünüz dumanı, ateşi bendedir” sözü bu romanda da karşımıza çıkıyor. Bir perde var yazdıklarında, aralamak için ideal okur olmak icap ediyor. “İdeal okur bir hikâyeyi izlemez ona katılır. İdeal okur metni alt üst eder. Yazarın söylediğini olduğu gibi kabul etmez. Biriktiren bir okurdur. Bir kitabın her okunuşu anlatının anısına yeni bir katman ekler. Belirgin bir milliyeti yoktur. Asla keşke demez. Kitabın karakterlerinden birine âşık olma yetisine sahiptir. Her kitabın kendisi için yarattığı kural ve düzenlemelerin acımasız bir uygulayıcısıdır. Üç tür okur vardır: yargılamaksızın keyfini çıkaran, keyfini çıkarmadan yargılayan, sonuncusu ise bir sanat eserini yeniden üreten okurdur. İdeal okur asla sabırsızlanmaz.” diyerek kendi tanımını yapan Alberto Manguel’e göz kırpar. (Okumaların Okuması, YKY Yayınları) Hilmi Yavuz’un “Sanat evren karşısında öznel bir duruşun ifadesidir. Ve bu, yaşama dair bir tekliftir.” ifadesi gözümüzün önüne gelir. Nazan Bekiroğlu için edebiyat kendi dünyasının kelimelere karşı duruşudur bu açıdan bakarsak. “Bugünlerde çoğumuz pek az umutla yetinebiliyoruz. Fakat ben sizlerin okur olarak bizim eserlerimizden umut isteme hakkınız olduğunu düşünüyorum” (Kadınlar Rüyalar Ejderhalar, Metis Yayınları) diyen Ursula K.La Guin gibi umut gizliyor yazar, onu bulmak için de mücadeleci bir ruhla okumak gerekiyor. Bunun yanında, romanda Nazan Bekiroğlu kıvrak bir şekilde kullandığı sözcüklerle dili yoğunlaştırıyor, öyle hemen okuyup geçemiyorsunuz. Okurken es vermeniz, cümlelerin zihninizde demlenip, beyninizin kıvrımlarında seyahatine devam etmesine müsaade etmeniz gerekiyor. Yazarın görünürde anlattığı belki Roma İmparatorluğu ama aslında buradan günceli yakalamaya çalışıyor. Günümüz dünyasının çürümüşlüğü, iktidarın zayıflığı, bilgi ve sanat sahibi olanların hor görüldüğü, geri plana atıldığı bir hayatı resmediyor. KEHRİBAR GEÇİDİ Nazan Bekiroğlu Timaş Yayınları, 2021 Editör: Seval Akbıyık 605 s.

bottom of page