top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5404 sonuç bulundu

  • Derleme filminin öncüsü: Esfir Shub

    Esfir Shub, Rus İmparatorluğu'nun güneybatısındaki Suraj kasabasında doğdu. 1910'ların ortalarında, Kadın Yükseköğretim Enstitüsü'nde edebiyat okumak için Moskova'ya yerleşti, burada kız öğrenciler arasında popüler hale gelen devrimci harekete dahil oldu. 1918 yılında Narkompros'un TEO Tiyatro Bölümü'nün genel merkezinde sekreter olarak göreve başladı. Tiyatroya hayran olan sahne yönetmeni Vsevolod Meyerhold ve şair Vladimir Mayakovski ile işbirliği yapmaya başladı ve Rus tiyatrosunun yenilenmesi için yönetmen Evgenii Vakhtangov tarafından yazılan manifestoyu imzaladı. Şair Nina Rukavishnikova ile birlikte,1921'de Moskova sirkinde sahnelenecek yüzlerce kişiden oluşan kitlesel bir pandomim tasarladı. Sanatın Sol Cephesi (LEF) grubu, Shub'un sonraki on yıl boyunca ilişkide olacağı sanatçılardan oluşan bir topluluktu; kurucusu Mayakovski, 1920'lerin ortalarında kariyerini film yönetmenliğine çevirdiğinde Shub'un en büyük destekçilerinden biri oldu. Daha sonra 1928-1931 arasında yüzyılın son yapılandırmacı kolektifi olarak kabul edilen sanatsal avangard grup “Ekim” de yer aldı. Shub, devrim öncesine ait yapımları ve yabancı yapımları yeni Sovyet özellikleriyle bir araya getirme konusunda uzmanlık kazandıktan sonra, büyük ölçüde kendi inisiyatifiyle Sovyet belgeselinde yeni bir alt türün öncüsü oldu: “derleme filmi”. Derleme direktörü olarak ilk başarısı Bolşevik Partisinin iktidarının yükselişini kutlamak için çekilen ve üçlemenin bir parçası olan Padenie Dinastii Romanovykh / Romanov Hanedanlığının Düşüşü (1927) idi. Film, Aleksandr Levitski ve Eduard Tissé gibi savaşçı kameramanlardan tesadüfen kurtarılan çok çeşitli görüntüleri (eski haberler, amatör görüntüler, imparatorluk ailesinin resmi görüntü yönetmenleri tarafından çekilen görüntüler) birleştirdi. Shub kimi restorasyon yöntemlerini kullanarak, yok olmaya yüz tutmuş, devrimciler için önemi son derece büyük görüntüleri kurtardı. Romanov Hanedanlığının Düşüşü, Sovyet belgesel-sinema tarihindeki daha önceki Dziga Vertov dönemini izleyen ikinci dönemi başlattı. Shub, Şubat Devrimi'nde kayıp olarak sınıflandırılan görüntüleri kurtararak Romanov Hanedanlığının Düşüşü için montajla birleştirdi. Kendi metodunu geliştirdi, sıkı bir nedensel veya zamansal ilişkisi olmayan çekimleri harmanlarken, Lev Kuleshov'dan ve Eisenstein'ın montaj teorisinden öğrendiklerini daha da ileri götürdü. Kurgu üzerine gerçeği öne süren Romanov Hanedanlığının Düşüşü, Ekim 1917'de değil, Şubat 1917'de başlayan gerçek Rus Devrimi'ni belgelemek amacıyla görsel bir tarih kitabı olarak tasarlandı. Shub, Rus Devrimi'nin ilk görsel kaydını tutan yönetmen olarak tarihe geçti.

  • Amin Maalouf ile çevrimiçi edebiyat buluşması

    Institut français Türkiye’nin düzenlediği Edebiyat Salonu çevrim içi etkinliğine bu ay eserleri 38 dile çevirilen ünlü yazar Amin Maalouf katılıyor. Çevirmiçi yapılacak etkinlik Zoom platformundan izlenebilecek. Institut français Türkiye’nin düzenlediği Edebiyat Salonu etkinliklerinde bu ay dünyaca ünlü yazar Amin Maalouf konuk olacak. 28 Nisan tarihinde saat 19.00’da Yiğit Bener’in sunumuyla gerçekleşecek olan Edebiyat Salonu’nda Amin Maalouf’a, eserlerini Türkçe’ye kazandıran çevirmen ve yazar Ali Berktay da eşlik edecek. Fransız Akademisi'nin 2011'den beri üyesi olan Fransız-Lübnanlı romancı ve gazeteci Amin Maalouf, 1993 yılında aldığı Goncourt ödülü de dahil olmak üzere birçok ödülle taçlandırıldı. Eserleri Türkiye'de giderek artan sayıda sadık bir okur kitlesi tarafından takip edilen Maalouf, son romanı Empedokles’in Dostları ve denemesi Uygarlıkların Batışı ile halihazırda büyük bir başarı kazanmış durumda. Bu iki eser çerçevesinde ve merkezinde birden fazla kimlikle bağlantılı çatışmaların yer alacağı bu fikir tartışmasını her zaman olduğu gibi yazar Yiğit Bener sunacak. * Etkinlik, Zoom üzerinden Türkçe simültane çeviri ile gerçekleşecek.Kayıt olmak için bağlantıya tıklayabilirsiniz : https://www.ifturquie.org/etkinlik/amin-maalouf-edebiyat-salonunda/ Amin Maalouf Hakkında 1949’da Lübnan’da doğdu. Ekonomi ve toplumbilim okuduktan sonra gazeteciliğe başladı; 1976’dan beri Paris’te yaşıyor. Çeşitli yayın organlarında yöneticilik ve köşe yazarlığı yapmış olan Maalouf, bugün vaktinin çoğunu kitap yazmaya ayırmaktadır. Çok iyi bildiği Asya ve Akdeniz çevresi kültürlerinin söylencelerini yapıtlarında başarıyla işleyen Maalouf, ilk kitabı "Les Croisades vues par les Arabes" (1983, "Arapların Gözüyle Haçlı Seferleri", YKY) ile tanındı ve bu kitabın çevrildiği dillerde de büyük bir başarı kazandı. 1986’da yayımlanan ve aynı yıl Fransız - Arap Dostluk Ödülü’nü kazanan ikinci kitabı (ilk romanı) "Léon l’Africain" (Afrikalı Leo, YKY) ise bugün bir “klasik” kabul edilmektedir. Maalouf’un 1988’de yayımlanan ikinci romanı "Samarcande" da (Semerkant, YKY) coşkuyla karşılandı ve pek çok dile çevrildi. "Les Jardins de Lumière" (1991, Işık Bahçeleri, YKY) ve "Le Ier Siècle après Béatrice" (1992, Beatrice’ten Sonra Birinci Yüzyıl, YKY) adlı romanlarının ardından, 1993’te yayımlanan romanı "Le Rocher de Tanios" (Tanios Kayası, YKY) ile Goncourt Ödülü’nü kazanan yazarın, "Les Echelles du Levant" (Doğu’nun Limanları, YKY) adlı romanı 1996’da, "Les Identités Meurtrières" (Ölümcül Kimlikler, YKY) adlı deneme kitabı 1998’de çıktı. Maalouf 2000’de "Le Périple de Baldassare"ı yayımladı (Yüzüncü Ad – “Baldassare’nin Yolculuğu”, YKY). Finlandiyalı müzisyen Kaija Saariaho’nun bestelediği opera için yazdığı "Uzaktan Aşk" (2002, YKY) Maalouf’un ilk librettosudur. 2004’te "Origines" (Yolların Başlangıcı, YKY) adlı romanı, 2006’da ikinci librettosu "Adriana Mater" (YKY) 2009’da ise ikinci deneme kitabı "Le dérèglement du monde" (Çivisi Çıkmış Dünya, YKY) yayımlanmıştır. Amin Maalouf 2011 yılında Académie Française’e seçilmiştir.

  • Çocuk Diyarı Film ve Sanat Festivali Başlıyor

    Ankara’da bu yıl dördüncüsü gerçekleşecek Uluslararası Çocuk Diyarı Film ve Sanat Festivali, Büyük Macera filmi ile başlayıp, Dangal filmi ile son bulacak. 2017’den bu yana gerçekleştirilen ve özellikle dezavantajlı çocuk gruplarını önceleyerek yaklaşık 28.500 çocuğa ulaşan Uluslararası Çocuk Diyarı Film Festivali bu yıl çevrimiçi olarak gerçekleşecek. Film gösterimleri ile çeşitli sanat atölyeleri planlanan festivalde tüm etkinlikler ücretsiz olacak. Ankara’da bu yıl dördüncüsü gerçekleşecek Uluslararası Çocuk Diyarı Film ve Sanat Festivali, 23 Nisan günü 11:00’de Büyük Macera filmi ile başlayıp 28 Nisan 20:30’da Dangal filmi ile son bulacak. Farklı yaş grubundan çocukları, gençleri ve ebeveynleri kapsayacak gösterim ve etkinlik programına tüm çocukların, ebeveyn ve eğitimcilerin, sinema ve sanatseverlerin katılması bekleniyor. Zengin Bir Program Bu yıl festival yine 20 çocuğun doğrudan katılım ve katkılarıyla birlikte hazırlandı.16 ülkeden 35 film, söyleşiler, uzman eğitmen ve sanatçılarla hazırlanan atölyelerle çocukları ve çocuk kalanları oldukça farklı, zengin ve kendine özgü bir program bekliyor. Aynı zamanda Ankara Kampüs Koleji’nde yüz yüze film gösterimi ve atölye olacak. Yine İzmir-Selçuk’ta da yüz yüze arkeoloji atölyesi gerçekleşecek. Festivalin bu yılki konu başlığı “Ekolojiyle Barış”. Yeni doğum yapan annelerle pandemi sürecindeki duygu ve düşünce durumlarına dair röportajlar yapan festival ekibi, bu görüşmelerden oluşan bir belgesel hazırladı. Ekoloji ile kurulan dostluğun canlı yaşamındaki olumlu ve olumsuz etkileşimine farkındalık yaratmak amacıyla hazırlanan bu kısa belgesel film festivalin özgün yaratımı olarak öne çıkıyor. Tüm Etkinlikler Ücretsiz Festival, Almanya, Hollanda, İsviçre, Norveç, İspanya, Japonya, Rusya, İsveç, Kanada, Fransa, İrlanda, Belçika, Danimarka, Hindistan, İngiltere ve Türkiye’nin katılımıyla gerçekleşecek. Festival boyunca yapılacak söyleşilerin başlıkları da şöyle: Animasyonlu Çark Atölyesi, Animasyonlu Defter Atölyesi, Bir Yakalı Kertenkele ile Felsefe Atölyesi, Ekoloji Dostu Çocuklar, Karikatür Atölyesi, Toplumsal Cinsiyet Atölyesi, Hayal Gücü Atölyesi, Çocuklarla Arkeoloji Atölyesi dışında, Çocuk Hakları Paneli ve Çocukların Şiddetten Korunması, Çocuk Katılımına dair ezberlerimizle Yüzleşmek, Sinemada Çocuk Temsilini Yeniden Düşünmek Festivalde bütün sinema gösterimleri, etkinlikler, atölyeler ve söyleşiler her çocuğun rahatça girebilmesi için ücretsiz olacak. Festivalin Youtube kanalına abone olarak ve verilen linkleri tıklayarak bütün gösterim ve etkinliklere erişilebilir.

  • Gary Shteyngart'tan pandemi romanı

    Pandemi romanlarına bir yenisi eklendi. Geçtiğimiz günlerde duyurulan ortak proje Fourteen Days: An Unauthorised Gathering'in ardından, Gary Shteyngart da pandemiye dair bir roman yazdığını açıkladı. Covid-19 pandemisinin edebiyatı nasıl etkileyeceği aylardır merak konusu. Pandeminin birinci yılını devirdiğimiz bugünlerde edebiyat dünyasından bu merakımızı giderecek haberler gelmeye başladı. Amerikalı yazar Gary Shteyngart, Kasım ayında yayımlanacak Our Country Friends adlı romanında, pandeminin etkisiyle değişen arkadaşlık ilişkilerine odaklanıyor. Shteyngart, 2020 yılının Mart ayında dünyayı esir alan pandemi yüzünden New York yakınlarındaki bir kır evine sığınan bir grup arkadaşın altı ay boyunca yaşadıklarını, arkadaşlık ilişkilerinde değişen dengeleri, yeni aşkları, eski ihanetleri kendine özgü kara mizahla hem hüzünlü hem de komik bir biçimde anlatıyor. Shteyngart'ın Süper Acıklı Gerçek Bir Aşk Hikâyesi ve Absürdistan romanları, Everest Yayınları tarafından yayımlanmıştı.

  • Zinciri Kırma İhtimali

    Öznur Unat Hakan Sarıpolat, Şubat ayında İthaki Yayınları’ndan çıkan ve sekiz öyküden oluşan, “Cıs” isimli ilk kitabı ile bize merhaba dedi. “Merhaba.” Gerçeklik ve hayal arasındaki sınırlarda gezinen karakterler üzerinden birçok temayı işleyen yazar, bunu yaparken, okura üzerinde düşüneceği bir alan bırakmayı ihmal etmemiş. Toplumsal kurallar, ikili ilişkiler, aşk, bencillik, alışkanlıklar, görmezden gelinenler temel temalar olarak hikâyeler boyunca karşımıza çıkıyor. Sarıpolat, bir hikâyede evin içine sıkışmış kadın karakterin maruz kaldığı bakışlarla içeriden, bir başka hikâyede ülkelerinden kaçmak zorunda kalan göçmenlerin bizlere yönelttiği bakışlarla dışarıdan olmak üzere “bakma ve görme” ayrımına davet ediyor okuru. Karakterlerin bize hayli tanıdık gelen dünyaları, gerçek üstü olaylarla birlikte örülmüş. Üstelik bu olaylar, kitabın girişine alınan Marquez’in “Gerçek anılar, belleğin hayaletleri gibi görünüyorlardı bana, sahte olanlar ise gerçekleri bozacak kadar inandırıcıydılar,” sözünü doğrulayacak bir inandırıcılık içinde okura aktarılmış. Merhamet ve sevgi dilini bilen, kendi bencilliğinden sıyrılabilmiş, “İYİ” insanların, günümüz dünyasında gerçek dışı tanımlanacak kadar az bulunur ve benzersiz olmasıyla da ilişkilendirilebilir bu durum. (Melek olan anneanne, Hekim’in Leyla’ya aşkı, kaybettiği eşinin ardından kelebeğe dönüşen yaşlı amca, eşinin gözleriyle ne yapacağını bilemeyen Vildan, Atlıkarıncadaki Saim, Behram…) Böyle bir bakış açısıyla ele aldığımızda kitaba ismini de veren son öykü “Cıs”ın bitiş şekli oldukça anlamlıdır. “Kurt’un anlamaz bakışları eşliğinde koltuk değneklerini ve paltomu alıp kapıya yürüdüm. Tam çıkacakken köylüye dönerek, ‘Belki de yaşıyordur,’ diye bağırdım, yüzümü çevrilen boş bakışları ezip geçtim umutlu bir tebessümle dışarı çıktım.” (sayfa 98) Onat Kutlar'ın İshak’ına adanan bu öyküyle, yazarın işaret ettiği umut; bütün öykülerde varlığını hissettiren ve nadir bulunan o iyi insanların, her şeye rağmen var olacağına dair bir umudu beslemekte ve bizden de bu umudu yaşatmamızı istemektedir belki de. Bu bakımdan, sekiz öykünün bütünlüklü bir şekilde Cıs içinde yer aldığını söylemek mümkün. Zincir Kitabın en uzun öyküsü olan “Zincir” bir mahalle tasviriyle başlar. Öykünün içinde geçen, “usturalar”, “kan kokusu”, “siyah”, “ölüm” gibi kelimeler, ortamın karanlık atmosferine zihnimizde hızlı bir giriş yapmamızı sağlar. Anlatıcı mahalleye neden zincir dendiğini ilk paragrafta şöyle açıklar: “İnsanları bağlayan, hiçbir yere bırakmayan. İşte tam da bu sebeplerden dolayı mahalleye zincir diyorlar.” (s.13) Zifiri karanlığın farkına varmayan insanların yaşadığı bu yer; “dışarıdan gelen için dayanılmaz, mahalleli tarafından özümsenmiş.” (s.13) Ve biz “dışarıdan gelen”; tam da bu duyguyla mahalleye adım atarız. Her an bir şey olacağına dair hissettiğimiz kaygı yüzünden, bizler için orası tekinsiz, “dayanılmaz” bir mahalledir. Yavaş yavaş öykü karakterlerini tanımaya başlarken ilk olarak Ali İmran’la karşılaşırız. “Güneşin bir tek onu ellemediği” cümlesiyle, Ali İmran gözümüzün önünde cesur, ışıltılı, güçlü bir yiğit olarak belirir. “Dünyanın en büyük gösterisine hoş geldiniz,” vaadi eşliğinde mahalleye gelen bir sihirbaz, “Dünyanın en ciddi işini yapıyormuş gibi artistik hareketlerle başladı numaralarını yapmaya.” (s.14) Gerçeklik ve hayal arasındaki sınırda gezinmeye böylece başlamış oluruz. Sihirbazın sunduğu; yanılsamaya dayanan sahte gerçeklik, Ali İmran’ın gerçeklik algısıyla çatışır. “İnsanları kandırıyor, hile yapıyor,” diyen Ali İmran’ın, sihirbaza söylediği, “çıkart ceketini!” sözü, rasyonel akılla anlaşılması güç ama gösterinin arkasındaki kuralları bilen sihirbaz açısından, gerçeğin ta kendisi olan bu illüzyona kararlı bir kafa tutuştur. Öykü tam bu noktada kurduğu atmosfer ve yarattığı karakterler üzerinden okuru iki yere davet eder. İllüzyonun yanılsama olduğunu bilerek anın tadını çıkartmak ve böylece gösterinin “izleyici” olarak keyfine varmak. “Bu gerçek değil!” diyerek, izleyicinin (mahalleli-toplum) kandırılmasını, aptal yerine konmasını kabul etmemek ve “kral çıplak” denilmesi gereken yer olarak uykudan uyanmak. (Krala, soyun - çıkart ceketini diyenler.) Gösterilene bakmak mı? Gösterilenin arkasındaki mekanizmayı (ceketi) görmek mi? Bu sorunun imlediği siyasi, sosyolojik ve felsefi alan hikâyenin içinde, okura düşünmek için gerekli malzemeyi sunmaktadır. İçinde yetiştiği karanlık mahallenin ve kabadayılığın eril diliyle konuşmak dışında bir dil bilmeyen cesur, babayiğit Ali İmran, ikinciyi seçerek gösteriyi bozar. Elbette büyüyü bozmanın bedeli ağırdır. Mahalleli bu kavgayı, sanki sihirbazın gösterisi gibi, başka bir gösteri olarak izler. (belki izleyici bu kavgayı da tıpkı gösteri gibi bir yanılsama sanmaktadır.) “Fiyakalı dövüş oluyordu, ellemedik. Bizde teke tek dövüşlere karışılmaz, izlenir.” (s.15) “Çaresizlik, öfke, tiksinme, iğrenme, hırs, kıskançlık, tükenmişlik, kandırılmışlık, aşağılanmışlık benzeri duygular ruhu kasıp kavurmaya başladığında iki dudağın arasından firar eden kelimeler vardır. Büyükler küçüklere, öğretmenler öğrencilere, din adamları cemaatlerine, devlet/hukuk yurttaşlarına yasak eder bu firari kelimelerin kullanımlarını.” Ceket aslında bir “Cıs!”tır. Ali İmran’ı yoksunluğa hapseden düzendir ceket. Ceket bu yüzden “Cıs”tır. İliğiyle, düğmesiyle sisteme dair güçlü bir metafordur. Dokunma! Yanarsın. Onu çıkartmayı istemek, teolojik kökenleriyle birlikte “anne sözüne” itirazdır. Eğer “ötekine” ceketi çıkarttırıp büyüyü bozduruyorsan, yani anne sözü (cıs!) dinlemiyorsan, yanarsın. (Ali İmran gibi bir anda yanarsın.) Anne sözü dinlememek biraz da hayata itiraz ve bu bağlamda bir kabadayılık değil midir? Dilin marjlarında yıkıcı güce sahip mahalle jargonuyla yapılan bir itiraz. Kabadayıca yapılmış küfürsel bir direnç. Ali İmran’ın o an içinde oluşan baskın duygu kandırılmışlıktır ancak bu duyguyu bu kadar baskın kılan şey, yaşadığı karanlık mahallenin yıllardır içinde büyüttüğü ve ruhunu kasıp kavuran duygulardır. Çaresizlik, aşağılanmışlık, öfke… Karanlık dünyaların, çıkar pazarlıklarının, savaşların ve bunlar sonucu yiten canların yasını hep analar tutmaz mı? Hikâyenin bir diğer karakteri Gülbahar, bu kaybın yasını tutan bir kadın ve bir anadır. Ali İmran “Cıs” a dokunarak gösteriyi bozmuş, bedelini kanıyla ödemiş, yasını da Gülbahar’a bırakmıştır. Ancak hikâyenin devamında, döngünün değişmediğini, yani zincirin kırılmadığını, sadece rollerin değiştiğini gösterir bize yazar. Zincirin kendisi, zincirdeki halkadan daha önemli olduğu sürece, bu döngü değişmeyecek ve analar yas tutmaya devam edecektir. Dokuz parçaya bölünmüş ve her bir parçası bir halka gibi zincire eklene eklene büyüyen bir öykü Zincir. Ali İmran’la başlayıp, sihirbazla, Gülbahar’la, her biri ayrı bir karakter olan Paçalı ve Yavuklu kuşla uzayan bir zincir. Okurla buluşunca farklı anlamlara bürünen, hatta belki okurun zihninde yeniden yazılmaya müsait her güzel öykü gibi, imlediği anlamlar açısından zengin bir öykü. *** Teknik açıdan öykülerde birinci tekil şahıs, üçüncü şahıs ve ilahi bakış açısı anlatıları kullanılmış ve genelde bir zaman akışına uyum mevcut. Birbirinin peşi sıra gelişen olaylar, okurda merak uyandırmayı başarıyor. Yazar öyküleyici anlatım tekniğiyle bizi olayın içine hızlıca ve kolayca çekerken, bazı öykülerde olayların çözüm kısımlarını hayal dünyamızı harekete geçiren fantastik anlatıyla tamamlıyor. Bazı öykülerdeyse bu fantastik anlatı, hikâyenin ortasında devreye giriyor. Düşsel kurgulara rağmen, zaman ve mekânın belirli olması, okuru gerçeklik algısına bağlı tutuyor. Yazar, günlük yaşamda var olan, hepimizin tanıdığı sıradan insanlara, öykünün akışı içinde olağanüstü nitelikler eklemeyi başarılı bir inandırıcılıkla yapıyor. Doğaüstü olayların öykü kişilerince akıl yürüterek yorumlanması pek çok öyküde karşımıza çıkıyor. “Peki, kustukları neyin nesiydi? Yediği bir şey mi dokunmuştu?” “Biri ona bir şey mi yapmıştı? Yoksa köy yerinde kiminle husumeti olabilirdi ki? “ Kelebekler (s.74-76) “Kocam mı gelmişti yoksa belki de gözlerini almak için dönmüştü.” “Kocam değildi kapıdaki, karşı komşum Şükriye Ablaydı.” Evde Unutulan Bir Çift Göz (s.78) “Bu kadın melek olmuş.”, “Bu dünyada hiç günahı olmayan insanlar melek olurmuş, bazısı öteki dünyaya giderken bazısı bu dünyada yaşamaya devam edermiş.” Satılık Melek Tüyü (s.46) Ve son öykü olan Cıs’ta bunların tam tersine, rasyonel akıl yürütme bir kenara bırakılarak, (üstelik olan biten her şey, Halil Öğretmenin öldüğüne işaret etmesine rağmen) olmasını istediği şeye tüm varlığınla inanmak, umudunu canlı tutmak vurgulanmıştır. “Belki de yaşıyordur,” diye bağırdım. Yüzüme çevrilen boş bakışları ezip geçtim. Umutlu bir tebessümle dışarı çıktım.” (s.98) Kitabın ilk sayfasıyla son sayfası arasında birçok duygu ve düşünceden süzülerek bana kalan; “Cıs!” dendiği için korkarak uzaklaştığımız, bu yüzden hiç deneyimleyemediklerimiz, belki de bu yüzden öğrenemediklerimiz bizi o döngüye (zincire) mahkûm ediyorsa ve zinciri kıramıyorsak sanırım ihtiyaç duyduğumuz şey, birinin bize : “belki de yaşıyordur” demesidir. Umudu koruduğumuz müddetçe zinciri kırma ihtimali her zaman vardır. CIS Hakan Sarıpolat İthaki, 104 s. İstanbul, 2021.

  • Fısıltılar Birleşerek Gürül Gürül Akan Bir Nehre Döner Bir Gün İnanırsak...

    Ece Temelkuran, Türkçede olduğu gibi artık dünya dillerinde de her yazdığıyla okurunu bulan kalemlerden biri. Son kitabı Bu da Geçer üzerinden başlayan sohbet umuda ve dayanışmaya uzandı. Deniz Zeka ve Meltem Sezen Kılıç, Temelkuran'la son kitabına ve hayata dair daha birçok şeyi konuştu. Deniz Zeka / Meltem Sezen Kılıç Ece Hanım merhaba, heyecanla beklediğimiz yeni kitabınıza kavuştuk. Kitabın kapak resmi ile başlamak istiyoruz. Kitabın kapağında, çok narin, çocukluğumuzun vazgeçilmez eğlencesi karahindiba resmi var. Üfleyince her yere dağılan bu çiçek gibi dağılıp sonra toparlanmaya çalıştığımız anlar mı hayatı hayat yapıyor? Belki. Ama benim için karahindibanın 'hayatı nasıl yaşamak gerekir' sorusuyla ilgisi var. Bir avize gibi mi yoksa bir karahindiba gibi mi saçmalı ışığı? Işık derken aydınlıktan söz etmiyorum, hayat enerjisinden, neşesinden söz ediyorum. Bir avize gibi sabit durup, sabredip, beklemeli mi yoksa telaşla dağıtmalı mı kendini, bir karahindiba gibi. Benim seçimim ortada sanırım. Bilhassa bir kadın için pek ‘akıllı’ bir yaşama biçimi değil ama insan zamanla kendinden başka biri olamayacağını anlıyor ve buna alışıyor. Hayata anlam yüklemeye gerek var mı? Kendiliğinden olamıyor mu? Bilmem, siz o kadar şanslı mısınız? "Vietnam, ABD ordusunu nasıl yendi? Yeraltında bir fısıltı olarak başladı her şey. Kurtuluş Savaşı nasıl başladı? Bir fısıltının başka bir fısıltıya yemin etmesiyle." Kitabınızın adı “Bu da Geçer”. Sizin de ifade ettiğiniz gibi, geleceği görebileceğimiz kadar yukarılara çıksaydık, içinden geçtiğimiz şu günlerden sonra neler görürdü Ece Temelkuran dünyaya dair, ülkeye dair? Milyonlarca insan görürdüm, aklından aynı şeyi geçiren: “Sokaklara çıkıp dünyanın yakasına mı yapışsam yoksa kendimi eve mi kapatsam?” Sanırım üç aşağı beş yukarı hepimizin ruh hali bu. Hem kaybedeceğimiz hiçbir şey kalmamış gibi hissediyoruz hem de korkudan ödümüz patlıyor. Şu anda “seyrederim alemi” anında gördüğüm bu ama yakında sanırım hepimiz başka bir şey göreceğiz. Dünya kendi kendine bakıp çok şaşıracak. Sesler, fısıldayarak nasıl birleşir? Şöyle: ... .... ... Duydunuz mu? (Bu şaka) Vietnam, ABD ordusunu nasıl yendi? Yeraltında bir fısıltı olarak başladı her şey. Kurtuluş Savaşı nasıl başladı? Bir fısıltının başka bir fısıltıya yemin etmesiyle. Bir insan bir insanı nasıl sever? Evvela bir fısıltıyla. İlk önce biri birine bir şey fısıldar ve olaylar gelişir. Her türlü gürültüde Ece Temelkuran kendini nasıl sağaltır? Bazen iyileşmek diye bir şey yoktur. Bazen kırılanlar yapışmaz. Geçen gün genç bir kadınla konuşurken fark ettim, iyileşmeyen yaralara büyümek diyoruz. Beni bugüne kadar sağaltan tek bir şey oldu, Düğümlere Üfleyen Kadınlar’ı yazmak. Düştüğüm yerden kalmam için roman yazmam gerekiyor demek ki bu da öyle her gün olabilen bir şey değil. Kimse kimseyi iyileştirmez, sadece beraber gülmek diye bir şifa vardır. Kendine tutunmak ve bunu yaparken birbirine merhem olmak ne ifade ediyor Ece Temelkuran’a? Kadınları, kadınların kahkahasını. Bir divan. İki kadın. Çok gerçek dertleri var. Anlatıyorlar. Başları ellerine dayalı. Sonra aniden biri güzelce küfür ediyor, genel olarak, yani her şeye. Birden o eller başları taşımaktan vazgeçiyor, bacaklara vuruyor kahkahalara eşlik etmek için. Sonra hayat yeniden başlıyor. Aklıma gelen çünkü hayatımı sürdüren şey bu. Çok gürültülü bir çağda yaşıyoruz, gürültü sözcüğünü sadece işitsel olarak düşünmeden “şey”lerin saldırısında bir hayatın içinde anlam arayışı nasıl gerçekleşecek? Bir sözcük bulacağız. Bana sorarsanız o sözcük “onur” olacak. Ama bunu anlatmam için bir kitap uzunluğunda konuşmam lazım. Ki konuştum da. Together: 10 Choices for a Better Now (Hepberaber: Daha iyi bir şimdi için 10 seçenek) Mayıs’ta orijinal dili İngilizcede sonra çeşitli dillerde çıkacak. Türkçede de, şükürler olsun. "Bir gün gerçekten güzel bir uyku uyumak için kalkıp bir şeyler yapmalı. Şöyle mühim bir mesele var: İnsanlar kalkmadan önce ne yapacaklarını bilmek istiyor. Böyle bir şey yok, maalesef. Ne yapılacağını ayağa kalktıktan sonra bilebilir insan." Pandemi dönemi belki biraz yavaşlamamıza, şalteri bir süre indirmemize fırsat oluşturduysa da online bir gürültü yarattık kendimize. Siz kendinizi koruyabildiniz mi bu gürültüden? Hayır! Ve daha şimdiden yoruldum. “Anlamak aklımız ve duygu dünyamız bu çaba sayesinde boyutlanıyor ve yoğunluk kazanıyor. “ diyorsunuz, sezmek hayatımızın neresinde? Sezmek bilmekten daha derin geliyor bana siz ne dersiniz? Kadim bir bilgiymiş gibi bazen açıklanamayan bir şekilde öyle olduğunu bilmek. Bilginin işlenmiş hali ve biriken bir şey gibi... Sezmek de bir bilgidir. Bilginin cümleleşmemiş hali. Adalet Ağaoğlu ile yaptığımız bir şaraplı sohbet geldi aklıma. “Sadece sezgilerine güven” demişti. Hayatı bilen bir kadından bunu duymak sezgiyi savunulması gereken bir bilgi yaptı benim için. Bu çağ bizleri gergedanlaştırdı, derimiz kalınlaştı ve hiçbir şey işlemiyor derimizden. Çok derin bir uykudayız. Kıyıya vuran cesetler, öldürülen kadınlar, tecavüz edilen çocuklar, kendi karanlık hikâyesinin içinde kutsallığa sarılan aileler… Tüm bunlar bile o derin uykudakini uyandıramıyor. Ne yapmalı? Bu kadar çok kabusun olduğu bir uyku denebilir mi? Sanmam. Bir gün gerçekten güzel bir uyku uyumak için kalkıp bir şeyler yapmalı. Şöyle mühim bir mesele var: İnsanlar kalkmadan önce ne yapacaklarını bilmek istiyor. Böyle bir şey yok, maalesef. Ne yapılacağını ayağa kalktıktan sonra bilebilir insan. Anlamak ya da bilmeyi eylemden ayırdığımızdan beri –ki son 40 yıldır bu- kabuslu uykumuza yeniden yeniden dalmaya çalışıyoruz. Ev neresi, yeni evlerimizi arkadaşlıklar ve dayanışma üzerine mi kuracağız? Yaşamdaşlık sözcüğünü seviyorum. Burada yaşamdaş olduğumuzu unutmadan yaşamayı becerebilirsek tüm küresel sorunlar kalkar mı dersiniz? Ev bizi içinde inşa ediyor biz sonra oradaki inşa edilmiş binayı dış dünyada yıkıp yeniden mi inşa ederek biz oluyoruz? Arkadaşlık, dünyevi adaletin sağlanabildiği tek insan ilişkisidir. Bu sözcüğün kıymetini bilmeli. Ve evet evimizi arkadaşlıklardan kuracağız. Dünya öyle bir coğrafya olarak yeniden kurulacak. “Ne harika şey diye şaşırabilmeliyiz” diyorsunuz bu çok güzel şaşırmak çocukça bir hayret insanı zinde tutuyor. Şaşkınlık ve panik için neler söylersiniz. Şaşkınlık çok mütevazı/ panik biraz üst perdeden gibi geliyor bana. Hayret, bir makamdır, bir olgunluk mertebesi. Bir neşe vardır içinde. Şaşkınlık, burada hayretten söz ediyor. Oysa “İnsan hayret ediyor” gibi bir hayattan kopukluk, bir cahillikten değil. O cahillik, evet, biraz üst perdeden, biraz ayrıcalıklı bir hayatın ürünü. Dünyanın en büyük X’i konuşmanızı ders materyali olarak kullanıyoruz ve bu bize çok iyi geliyor yeniden analım mı? Neler dersiniz? Aha! Buna çok sevindim. Buraya videoyu koyalım madem☺ Neden olmasın, bizce herkes izlemeli... Kitabın adındaki “Bu da Geçer” ifadesindeki duygu kanıksama mı/ kabullenme mi/ İnanaç mı? Dilek, sezgi ve el verme, dayanışma eli. BU DA GEÇER Ece Temelkuran Everest Yayınları, 174 s. İstanbul, 2021.

  • Ferrante'nin romanından beyazperdeye

    Elena Ferrante'nin Sen Gittin Gideli romanından uyarlanacak filmin başrolünde Natalie Portman'ın oynayacağı açıklandı. Elena Ferrante'nin, kocası tarafından terk edilen ve iki çocuğuyla birlikte ayakta kalmaya çalışan Olga’nın hikâyesini anlattığı Sen Gittin Gideli romanı HBO tarafından sinemaya uyarlanıyor. Kocasının ani kararının ardından, hayatın bütün sorumluluklarını tek başına sırtlanmak zorunda kalan, en basit işler bile büyük sorunlara dönüşürken yaşadığı büyük üzüntü ve hayal kırıklığının üstesinden gelmeye, dahası akıl sağlığını korumaya çalışan bir kadının dibe vuruşunu ve orada hayata tekrar tutunmasını konu alan romanın sinema uyarlaması şimdiden Ferrante hayranları arasında heyecan yarattı. Maggie Betts tarafından uyarlanıp yönetilecek filmin başrolünde Oscar ödüllü oyuncu Natalie Portman'ı izleyeceğiz. Çekimlerine henüz başlanmayan filmin vizyon tarihiyse önümüzdeki aylarda belli olacak.

  • Kendini Gerçekleştiren Kehanet

    Aynur Turan Rossum’un Evrensel Robotları, yalnızca Robot kavramını dile kazandırdığından değil, biyoteknolojik insanı, laboratuarlarda/gerçek hayatta var olmadan önce insanlığın hayal gücüne yerleştirdiği için de önemli bir eser. Edebiyattaki ilk insan/sı/ımsı yaratık Frankenstein’dan çok sonra, II. Dünya Savaşı yıllarında ilk kez “yapay zekâ” (Alan Mathison Turing) diye adlandırılan icadı işaret etmesi, “kendini gerçekleştiren kehanet” olması bakımından çarpıcı ve hayranlık uyandıran bir öngörü. Kitabın arka kapağından Robot kelimesinin nasıl türetildiğini öğreniyoruz. Çekçe’de zorla çalıştırma”, “angarya”, “esaret”, “rab” kökünden gelen Robot, alegorik bir anlama bürünüyor. Metni okudukça bunu daha da açık görebiliyoruz. Eser, sanayi devriminin getirdiği teknolojik ilerleme, güçlenen bürokrasi, kapitalist üretim biçimi, savaş ve Ekim devriminin etkileriyle, insanlığın, ekonomik, siyasi, sosyal, kültürel ve etik problemlerin kıskacında bocaladığı bir zamanda, 1920 yılında yazılmış. Ütopyayı insanın alternatif bir dünya düşü olarak tariflersek RUR’nın, gelecekle ilgili kaygı ve korkuların yoğun olduğu, dengesiz bir dönemin politik atmosferinde yazılmış bir gelecek tasarımı olduğunu söyleyebiliriz. Ancak ütopyaların çoğunda olduğu gibi ideal bir devlet/sistem hayali yok Karel Çapek’in. Her ne kadar 16. yüzyılda Thomas More’un Ütopya’sındaki gibi bir adada geçiyor olsa da, birlik taşıyan bir toplumu betimlemek için yazmıyor Çapek metnini, yazarın gelecek tasarımının kurgusu insanla ilgili. Akla ve bilimsel çalışmalara, bilim ve teknolojiye yaslanarak yazılmış RUR. Salt sistem üzerinden değil insandan doğru bakmamızı istiyor bizden metnine. Merak ettiği insan çünkü. İnsan nedir, ne yapar? Etik bir tartışma başlatmak istiyor. Bunu yaparken de zaafları, arzuları ve tutkuları olan insanı, sıradan insanı ele alıyor, topladıklarını kurgusunun içine atıyor. Yazar, birinin kendi ütopyasını gerçekleştirmesinin başkasının distopyası olabileceği gerçeğinden hareketle, insanlık için asil niyetlerle kurulan düzenin, sonradan değişerek insanlığın sonunu getirebileceğini kurguluyor. Karel Çapek, insanların çalışıp yorulmadan refah içinde mutlu yaşaması ereğiyle kuruyor ütopyasını: uygulanabilir iyisini. Beklenen iyiye ulaşılıp ulaşılmadığı sorgusu distopyayla karşılaştırıyor bizi: yani uygulamadaki kötüyle. Gerçek insanın yapay insanla kendisine ayna tutmasını istiyor. İnsanı kusurlu ve eksik görüp daha iyisini yaratacağı inancıyla Tanrı olmaya soyunduğu halini görüyoruz. Kibir ve hırsı. Başlangıçta “insan efendisi”ne hizmet eden, akla ve beceriye sahip mekanik işçilerdir Rossum’un Robotları. Üretim için ideal belki ama insani duyarlılıklardan, duygulardan ve üremekten yoksun insansı makineler bir süre sonra Tanrısını eksik ve kusurlu görmeye başlıyor, itaat etmeyi, köleliği reddediyor. Sonuç kaos ve savaş. Kapitalizmin doymak bilmez iştahını görmemizi istiyor Çapek. Tarafların sözcüleri Domin ve Radius aracılığıyla, üretimi devam ettirme hırsını duyuyoruz. Makineleşerek etik ve insani değerlerden kopan, benliğini kaybederek makinenin bir uzvuymuş gibi robotlaşan insanı… Metinde Alquist‘in cennet diye nitelendirdiği, “insan özgür ve yüce olacak” diye yola çıkılan bir ütopya, kötü ellerde insanlığı sona götürüyor. Çapek devrimlerin, insanların yararına yapıldığı halde neden bozulduğunu ve mutlu sona kavuşmadığını da sorguluyor. Bilimin marazi yanlarına da dikkat çekiyor. Eserin kişileri sekiz insan, on robot karakteri. Çapek eserin yapısı gereği kişileri sadece sergiliyor, taraf tutmuyor. Yargılamıyor da... Çok sesli bir eser RUR. Birden fazla görüşü haklılık sınavına sokmadan karşılaştırıyor. Modern toplumda tek gerçeklik üzerinden bir baskı olduğunu, aslında her insanın farklı bakışı olabileceğini göstermek için bilinçli mi yapıyor bunu Çapek, bilmiyoruz. Metinde “Tanrı insan” modelinden rahatsız olan, etik tartışmayı başlatan karakter Helena. İnsan özellikleri taşıyan sadece duygulardan yoksun bir yaratının da -ki bu bize kendinden yüzyıl önce yazılmış olan Mary Shelley’nin Frankenstein’ındaki yaratığı hatırlatıyor- hakları olması gerektiği fikrini savunuyor. İkinci eleştiren karakterse Helena’nın hizmetçisi Nana. Onun bakışı din penceresinden, Robotlar ona göre birer öteki. Davranışlarının sorumluluğunu alabilen, kendisiyle yüzleşebilen ilk kişiyse Alquist. “Bencil isteklerimiz için, kâr etmek için, ilerleme adına insanlığı mahvettik” diyor. Ardından Dr. Gall kendini aynada görüyor. Yüzleşme anları, yazarın, “varlık olma” ile “var olma” halleri arasındaki farkı görmemizi sağlıyor. Bu yolla insanı trajikomikleştiriyor. Neredeyse ölümle burun burunayken hesap defterlerini düşünen Busman’ı, robotların yüzlerini tek tip yaptığı için pişmanlık duyan Dr. Gall’ı… Anlamadan anladığımız karakterler hepsi. Domin‘in farklı dillerde Ulusal Robotlar üretme kararı distopyaların çoğundaki gibi dilin önemini işaret ediyor. “Babil efsanesi”ne, dil düşünce ilişkisine, birbirini anlamaya, milliyetçiliğe açılıyor eser. Diğer yandan Rossum’un Evrensel Robotları trajik bir metin. Tıpkı baba katline aşina olduğumuz tragedyaların trajik kahramanları gibi. Karel Çapek, bilgiye sahip olmayan yeni bir tür beklentisiyle, umutla bitiriyor metnini. Distopyasını ütopyaya gebe bırakıyor. Kısaca RUR modernizmi sorgulayan, yazıldığı dönemi değil geleceği de kavrayan, bütünlüklü, alegorik bir oyun roman. ROSSUM’UN EVRENSEL ROBOTLARI Karel Čapek, Çeviren: Arzu Eylem NotaBene Yayınları İstanbul, 2021

  • Bir film, bir amca, bir morg... O hiç dinmeyen bozkır sancısı

    Bozkır… Çocukluğum, ilk gençliğim çokça İç Anadolu’nun bozkırında, köyümde geçti; tarlasında, bağında, tozlu saman sarısında… Bozkırı, bozkır yaşamını, insanının kimi zaman tekdüze, kimi zaman ilginç ve nevi şahsına münhasır hallerini olabildiğince bilirim. Köy kahvehanesinde bir masada toplanmış yaşlı kuşağın zaman denilen o müzmin canavarla sabır ve sebat içinde nasıl yarıştıkları, zamanı alt ettiklerini örneğin… Kimi vakit, söylemeleri gereken bir cümleyi bile hayata güven duygusundan aldıkları bir bekleyişin kollarına emanet eder de yine öyle susarlar. Kimi vakit de kendisinden hiç ummadığınız bir kişi, herkesi, hatta kendisini bile şaşırtacak denli farklı bir davranış sergiler, farklı, çok farklı bir söz edebilir, öyle birden. Ve tarlada biçerdöverin ekinleri sarmalayıp tanelerini ayırarak, samanını da aldığı gibi aynı nezaketle tarlaya bırakışını izlersiniz bir devinim içinde ve zaman hiç geçmez sanki. Evet, orada zaman hiç geçmez ve muzaffer bir komutan olur dikilir tarlanın orta yerinde bir sarı: Gök sarı, başak sarı, biçerdöver sarı, çiftçilerin kara suratları bile sarı, artık her şey güneş yanığı bir sarı... Aynı hareketi defalarca tekrarlar biçerdöver. İşte bu anda, makineyi süren ustanın beklemek, sabretmek mevzunda ne denli maharet sergilediğini, hatta unvanının belki de bu meziyetinden mülhem olduğunu düşünürken, bir zaman sonra, zamanın geçmek bilmek nedir bilmediği bu fantastik sarı diyarında en iyisi bir römorkun altında, gölgesinde uyumak olduğuna karar vererek sarılırsınız toprağa, ota, böceğe. O eşsiz kokuyla birleşen uykunuz size yine tarla, size yine bozkır tadında düşler sunar, kulağınızdan zihninize azalıp artarak ulaşan biçerdöverin, traktörlerin sesi ve çiftçilerin; en azından ve bilhassa roman yazarlarının, karikatüristlerin, hele de sinema yönetmenlerinin mercek tutması, kafa yorması gereken, garip, çok garip konuşmalarıyla… Kimi vakit sabahın üçüdür. Akşam 10’da haber gelmiştir evinize: Biçer sizin tarlaya giriyor, hemen gidin, diye… Hesapta iki üç saate dönmeyi planlarsınız ama biçerdöverin bıçaklarından birini taş kırmıştır ya da bir tekeri batmıştır tarlanın yumuşak, sulu bir yerine. Beklersiniz siz de öyle. Böyle böyle siz de sabırdan yana üzerinize düşeni soğukkanlılıkla kabul edersiniz mızmızlanmak yerine. Toprağın, göğün, yıldızların gecenin o saatinde evrenin başka hiçbir yerinde görülemeyecek türden eşsiz dokusunda örersiniz düşlerinizi, şanslı, çok şanslı olduğunuzu anlamanın hazzıyla. Ve kaç yıl geçerse geçsin artık, kaç yaşınızda ve başka hangi büyük(!)şehirde olursanız olun, ne vakit ağacı az, sarısı bol bir bozkırın yanı başından geçerseniz tren, otomobil ya da otobüsle, sizi o sarıdan ayıran pencere, o cam yok olur birden; o kokuyu, o sesi duyarsınız aynı çıplak gerçekliğiyle. Teninizde bir böcek gezinir durur, siz uykunuzu toprağın sarı kollarına emanet etmişsinizdir artık ve etrafta duyulan sesler şölenin ateşini daha da harlar. Bir Film… Yıl 2011, Eylül-Ekim ayları. Haftalardır sabırsız bekleyişim sona eriyor, “Bir Zamanlar Anadolu’da” filmi gösterime girecek. O vakitler yaşadığım şehir Kırklareli ve filmi izleyebileceğim en yakın yer Edirne. İlk fırsatta bir cumartesi günü gidiyorum o çok değer verdiğim yönetmenin filmini izlemeye. “Bir Zamanlar Anadolu’da” filminin henüz ilk sahnelerinde ne denli bir şaheserle karşı karşıya olduğunu duyumsadığım; o hiç de yabancısı olmadığın köy yollarını, yol kenarındaki çeşmeyi, yanı başındaki ağacı, o sarı, boz-sarı tepeleri(!), o rüzgârı, “bozkırın tezenesi”nin eskimeyen ve anlatıcının melodisine eşlik eden o sonsuzluk hissini tutkunu olduğum bir yönetmenin gözünden izleme bahtiyarlığı, bu filmi zaman içinde en değerlilerin arasına ekleyecektir. Birbirine eklenip artarak büyüyen bir devinim… Bir yandan tekdüze bir olay aktarımı gibi, bir yandan da işte bozkır gibi, bilenin anladığı, bilenin duyumsadığı ahenkli bir anlatım… Issızlık atmosferi… Muhtar evi sahnesinde; birden kopan rüzgârla hışırdayan yapraklar, yerde savrulan ibrik, duvardaki gaz lambası etrafında uçuşan pervaneler, ateşine tutkun… Bu ıssızlığı, rüzgârın eşlik ettiği, hatta baş rolü oynadığı bu hengâmeyi, bu ürküten manzarayı iyi bilirim. Sevdirmeyen, aksine iç sıkıntısı yükleyen bir kargaşa hali ve ama kendine bağlayan, âşık eden bir güç vardır o esintilerde. Ayrıca bozkırın gizli anlaşmasıdır bu… Filmin olay örgüsü, katmanlarına ustalıkla yerleştirilen onlarca ironi –cesedin domuz bağı yapılarak gömülmesine insanlık, vicdan adına çok kızan savcının, ambulans olmadığı için cesedi otomobil bagajına yerleştirme zorunluluğundan yine domuz bağı yapılmasına karar vermesi; yoğurt sahnesinde polis memurunun amirine karşı çok da dürüst, açık sözlü olamayışı, yaranma telaşları, mırın kırınlar; savcının, karısının intiharı mevzuunda adeta film boyunca kendisini 'sav’maya çalışması (celladına dilenen suçlu misali doktora kendini yakalatmak istercesine), şoför Arap Ali’nin topladığı ve muhtemelen evine götüreceği kavunları bagaja, cesedin yanı başına koyması, evet, bunu yapabilmesi– haz duygusunun zirvesine çıkarıyor izleyeni, “memleketimden insan manzaraları”nın tiplemeleri eşliğinde; bir de bozkıra dair görüntüler, bozkırın tüm çıplaklığıyla filme dahil edilmesi paha biçilmez… Amca… Bu filmi ben neden bunca izledim, izlemekteydim, bunun nedenini filmin gösterime girmesinden 20 ay kadar sonra –büyülü gerçekçilik ile– anlayabilecektim: Amcam, Keskin-Kırıkkale yolunda geçirdiği trafik kazası sonucu, yol kenarında, kaderin onu çocukluğundan beri çok da ayrı düşürmediği bir tarlada son nefesini vermişti, arabanın arka camından fırlayıp kafasını bir taşa çarparak; böylesi gerçek bir edim: varken yok olmak, nefes alıyorken alamıyor olmak, hayatının kalanını –belki de kalamayanını– toprağın altında geçirecek –belki de geçiremeyecek(!)– olmak… Evet, amcam, bir yol kenarında son nefesini vermiş, ardından da “Bir Zamanlar Anadolu’da”nın önemli mekânlarından Keskin Devlet Hastanesi’nin morguna kaldırılmıştı (3 Haziran 2013). Aradan haftalar geçince ancak sorabilmiştim babama, “O morg muydu baba?” diye –filmdeki sahneyi kastederek–. “O morgdu oğlum!” dedi babam, gözlerimiz birbirinden dehşet hızla kaçışarak. Bir Kitap… 9 Kasım 2014, Pazar günü İstanbul TÜYAP Kitap Fuarı’na bir heves gidiyorum. Birkaç kez önünden geçtiğim ve kitaplarına bakındığım İletişim Yayınları’nın önünden tekrar geçmekteydim ki, bir baktım Ercan Kesal! Baktım, oturmuş, kitabını imzalıyor okurlarına. Ben de o aylarda yazılarını okuyorum, beğeniyle. Ve filmdeki muhtar sahnesiyle daha da perçinlenmiş ilgim. Hemen kitabını alıp sırada beklemeye koyuldum, ne diyeceğimi bilmiyorum, daha da önemlisi bunun için çaba da harcamıyorum. Biliyorum ki seviyorum, biliyorum ki yazıları ve oyunculuğuyla kendisine çok değer veriyorum; ama bu kadar mı çabuk gelir bir sıra! Baktım, karşı karşıyayız. “Hocam merhaba” dedim, “Barış” dedim ve bilmeden, bilemeden ekledim: Filmin ana mekânlarından biri olan Keskin Devlet Hastanesi’ndeki morg ile amcam arasındaki bağı, biraz da duygulanarak anlattım, bir-iki dakikaya sığdırmaya çalışarak. Ve tabii, babamla aramızda geçen o kısacık ama yoğun diyaloğu da! Ben, şaşkın, heyecanlı, bu cümleleri kurarken bir baktım, Ercan Kesal’ın yüzünde derin bir hüzün, amca-yeğen onlarmışçasına… Sorular sordu kazaya dair. “Çok trajik…” dedi. Suskunluğuyla perdelediği daha da çok cümlesini duyabilmiştim, gözlerinden. Sonrasında yazı ve filmleri ile ilgili kimi düşüncelerimi belirttim, “Peri Gazozu” adlı eserini özenle imzaladı. Değer görmekten mutlu olmuştum, kıvançlıydım. Vedalaştık. Aynı günün akşamı, evdeyim. İnternetten araştırınca gördüm ki; sevdiğimi, takip ettiğimi düşündüğüm sanatçıyı çokça ihmal etmişim. Rol aldığı iki film ile bir kitabından (“Evvel Zaman”) haberim bile olmamış. “Evvel Zaman” adlı eserinin, “Bir Zamanlar Anadolu’da” filmi üzerine günlük ve notlarından oluştuğunu anlamam üzerine kitabı hemen edindim; dura dura, doya doya ve beğeniyle okudum, satırların altını üstünü çizip notlar alarak. Beğeniyle izlediğiniz bir filmi, kimi zaman, o filmin çekilme sürecini anlatan günlükler-söyleşiler daha bir perçinler; hatta kamera arkası hazinesi türünden bu çalışmalar, imgeleminizde kurmaca içinde ve ama başka bir kurmaca oluşturabilir. Filmi izledikten ancak üç dört yıl sonra okuyabildiğim “Evvel Zaman” kitabında, bıkıp usanmadan defalarca izlediğim bir filmin hayattan damıtılmış gerçekliğiyle karşılaşmanın sarsıcı etkisini yaşadım. Ercan Kesal, “Evvel Zaman” adlı kitabında okuru ‘bir zamanlar’a götürüyor: Avanos zamanları, ana baba zamanları, bayram sabahları- doktorluğunun ilk yılları ve Keskin zamanları, Keskin’in köyleri zamanları… Aradan yılların geçmesi ile zihnindekileri kâğıda aktardığı senaryo çalışmaları, Nuri Bilge zamanları… Nuri Bilge Ceylan’ın, Ercan Kesal’ın projesini kabul etmesi, “Bir Zamanlar Anadolu’da”nın senaryodan filme evrilme çalışmaları, Ebru Ceylan’ın da dahil olduğu uzun ve yoğun çalışmalar… “Evvel Zaman”, anlatıcısına dair otobiyografik bir anlatı olarak da okunabilir, “Bir Zamanlar Anadolu’da”ya dair alternatif bir izleme olarak da. Kitapta; Ercan Kesal’ın zihninde “Bir Zamanlar Anadolu’da”yla ilgili ilk senaryo fikrinin 1985’te Keskin’de işlenen bir cinayetle başladığını öğreniyoruz: Kesal, o yıllarda Ankara’nın Keskin ilçesinde doktordur ve yine filmdeki gibi, üç araba dolusu insan ile –savcı, komiser, diğer görevliler ve iki katil– sabaha kadar süren “tuhaf bir yolculuk” yaparlar cesedi bulabilmek için. Kesal, o geceki “tuhaf yolculukları” sonrasında yazdığı ve bu olaydan yıllar sonra “Bir Zamanlar Anadolu’da” filmine de ayna tutacak olan günlüğüne şu cümleleri ekliyor: “Kasabalarda hayat bozkırlarda yapılan yolculuklara benzer. Her tepenin ardında ‘yeni ve farklı bir şey’ çıkacakmış duygusu, ama her zaman birbirine benzeyen, incelen, kıvrılan, kaybolan veya uzayan tekdüze yollar.” (s.9) Bu eseri okumaktayken, zihnimde beliren şu düşünce (“Bu kitap bir roman derinliğinde; bir romana dönüşmeli bu kitap!”), kitabın son sayfalarında karşıma çıkıverdi: “Nuri, ‘roman yazmalısın’ diyor, ne yazabilirim? Galiba önce hastane prangasından kurtulmalıyım. Ama İstanbul’a döndüğümde ilk yapacağım ve hep yapacağım şey oğlumla daha çok zaman geçirmek olacak.” Kitap, çok yönlü bir okuma odası gibi… “Kameranın arkasını fark ettim. Mikrop kanıma girdi artık” (s.89) diyor Ercan Kesal, filmin çekim aşamasında tuttuğu bir günlükte; onun bu cümlesi, yıllar sonra yönetmen koltuğuna oturacağı “Nasipse Adayız” filminin o yıllardaki ilk müjdecisi! Sinema sanatına dair düşünceleri, Bergman, Tarkovsky’den alıntılar, “Bir Zamanlar Anadolu’da”nın senaryosuna yönelik çalışmalarda, toplantılarda defalarca izleyip inceledikleri filmler, Ercan Kesal’ın kendisine verdiği ödevler –Dostoyevski’den “Karamazov Kardeşler”i, Çehov’dan “Bozkır” ve Hayaller”i bir daha okumam gerek, diyor günlüklerinde– gibi onlarca ayrıntı, 155 sayfanın içinde okurunu bekleyen bir hazine adeta. Kitapta üzerinde durulan konulardan biri de oyuncu seçimi. İlker Aksum, Aleksi Pedridi, Nejat İşler, Fikret Kuşkan, Olgun Şimşek, Mehmet Günsur, Erkan Can, Halit Ergenç, Timuçin Esen, Zafer Algöz, Engin Günaydın, Rıza Akın, Şevket Çoruh, Erdal Beşikçioğlu, Güven Kıraç ve daha nice oyuncunun çoğuyla görüşülmüş, bir kısmıyla deneme çekimleri de yapılmış. Ayrıntılar yine kitapta… Çekimler aşamasında Yılmaz Erdoğan, Ahmet Mümtaz Taylan, Taner Birsel, Mehmet Uzuner, Fırat Tanış, Cansu Demirci, ayrıca yönetmeninden diğer tüm çalışanlarına dair çok önemli tespitlerde bulunuyor Ercan Kesal, adeta kayıt sunuyor. Oyuncularla ilgili şu tespit oldukça mühim: “Çok zor bir sahne olan 6. sahnenin ilk aşaması bitti. Yılmaz, adeta bir orkestra şefi gibi. Taner sabırlı ve çok sağlam oynuyor. Murat (Polis İzzet) bizim için çok hoş bir sürpriz oldu. Ahmet Mümtaz (Arap Ali) rolüyle müsemma ve çok iyi, adeta hayattan da rol kapmaya çalışıyor. (…) Yılmaz’ın son anda eklediği, kazıcıları tarladan çağırma sahnesiyle (biz bile unutmuşuz adamları), Taner’in çiçek bozuğu yüzü ve Polis İzzet’in rahatlığı gecenin hoş anlarındandı.” Bir başka yerde de Nuri Bilge Ceylan’ın ‘nerden nereye’ der gibi bir cümlesi size göz kırpıyor: “Araç konvoyumuzun uzunluğu 1 km’yi buluyor. Nuri bazen, ‘Allah Allah, yahu ben beş kişiyle çalışırken, birden bire nasıl böyle oldu?’ falan diyor.” (s.121) Ama kitaba asıl gücünü veren, içtenliğini yansıtan unsur, Ercan Kesal’ın kimi zaman kendisiyle, kimi zaman eşi Nazal Kesal, oğlu Poyraz ve anne-babasıyla, memleketiyle ilgili anlatılarıdır. Çekimler esnasında sık sık Avanos’a ailesini ziyarete gider: “Sabah 04.00 gibi kalktım, ortalık zifiri karanlık. Avanos’a gitmeye karar verdim. Yaklaşık iki saat sonra Radyo 4’ten alaturka müzik dinleyerek Avanos’a vardım. Babam içeride henüz uyanmış, annem mutfaktan sallanarak çıkıyor. Birden beni karşısında görünce, tanıyamadı. −Benim anne, Ercan. −Anaa, guzum, cennetten mi geldin?(…) Canım anam… Ellerinden öptüm, babamın yanına gittim, ellerini ellerime aldım. Önce biraz ağlamaklı konuştu, şikayetlerini dinledim; kendinden, hastalığından söz etti. Sonra yavaş yavaş neşesi yerine geldi. Yatağının dibine diz çökerek, avucumdaki ellerini biraz daha sıktım, annem de geldi, yatağın kenarına oturdu. Üçümüz bir saat kadar, mırıl mırıl, şimdi içeriğini hiç hatırlamadığım (çok da önemli değil aslında) bir sürü şey konuştuk.” (s.116) Kırıkkale, ilçesi Keskin ve köyleriyle ilgili anlatılar, mekânlar, insanlarına dair gözlemler, ayrıntılar bir sosyoloji notları olarak da okunabilir kitapta: “Saat 13.00 gibi Dem Otel’e vardım. Kırıkkale’de bindiğim taksinin şoförü Ceritmüminli köyündenmiş. Yol boyunca sohbet ederken, tüm sıkıntılarını döküp, bir yandan da haline şükretti durdu. Ölünceye kadar ‘net bir yargım’ olamayacak şu Anadolu insanı için.” (s.132) Henüz Çok Erken! Ercan Kesal’ın, fuarda o pazar günü tam idrak edemediğim “Baban nasıl?” sorusunu yıllar yıllar sonra çözebilecektim. Baba sen dur bi! Omurlarım sızlıyor, beynim kanıyor! Bozkır yanığıma bir sarı da sen ekleme baba!...

  • Kultura Litera Odak Yazar Okumaları - Ursula K. Le Guin

    Online kültür ve edebiyat platformu Kultura Litera Odak Yazar Okumaları'nın Nisan ayı konuğu Ursula K. Le Guin. Bu pazar günü zoom üzerinden canlı olarak gerçekleşecek çalışmanın yürütücülüğünü Oylum Yılmaz üstleniyor. Çalışmaya bu link üzerinden katılım sağlanabilir. Platformun Mayıs ayı Odak Yazar Okumaları konuğu ise Orhan Pamuk olacak. Her iki çalışmaya katılmak isteyenler için indirimli bir tek bilet de mevcut. Kultura Litera Odak Yazar Okumaları - Ursula K. Le Guin Program: Kultura Litera Nisan ayı Odak Yazar Okumaları'nın konuğu, Mülksüzler'in, Yerdeniz'in ve Hain evreninin efsanevi yaratıcısı, uzaylı kocakarı, ejderhaların annesi, dünya edebiyatına yön veren büyük yazar Ursula K. Le Guin. Yaratıcı yazarlık üzerine verdiği dersler, edebiyat üzerine kaleme aldığı sayısız deneme, yayın dünyasını sarsan politik çıkışları, efsanevi konuşmaları ve ortaya koyduğu yeni dünya felsefesi... Yapıtlarıyla olduğu kadar kendine açtığı düşünce alanı ve yazarlık kariyerini oluşturma biçimiyle de edebiyatın müstesna bir yerinde durur Le Guin. Yürütücülüğünü Oylum Yılmaz'ın üstlendiği bu atölye çalışmasında Le Guin'in bu çok katmanlı edebi yaklaşımına yakından bakmak, yaratıcılık, dil ve felsefe ekseninde yapıtlarını ele almak amaçlanmaktadır. Yaratıcı yazarlık alanında pek çok çalışmaya imza atan Le Guin aracılığıyla eleştirel ve yaratıcı bakış açısı geliştirmenin, bunu yazıya aktarmanın olanakları da ayrıca tartışılacaktır. Çalışmanın ana başlıkları: *Le Guin'de bilimkurgu ve fantastik *Margaret Atwood ve Le Guin arasındaki efsanevi tartışma *Cinsel kimlikler, cinsiyetsiz insan hayali ve queer yaşam ideali *Yazmak, eleştirmek ve yaratıcı yazarlarlık dersleri vermek arasındaki hassas denge *Yeni dünya görüşü ve başka bir dünya mümkün hayalini edebiyat sahnesine çıkarmak *Virgina Woolf, Ursula K. Le Guin ve Bayan Brown *Ölene kadar kadın yazar olma mücadelesi Odak metinler: "Karanlığın Sol Eli", "Yerdeniz serisi", "Mülksüzler", "Lavinia", "Sözcüklerdir Bütün Derdim", "Zihinde Bir Dalga", "Kadınlar, Rüyalar, Ejderhalar" Oylum Yılmaz :Yazar ve edebiyat eleştirmeni. İstanbul, Büyükada’da doğdu. Büyükada İlkokulu ve İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü mezunu. İlk olarak Radikal Cumartesi ve Radikal İki’de çalıştı, Radikal Kitap Eki’nin editörlüğünü yaptı. Referans/Birgün gibi gazeteler, çeşitli dergiler ve siteler için kültür/sanat/edebiyat sayfaları, edebiyat köşeleri hazırladı. Çeşitli yayınevlerinde serbest olarak editörlük yaptı. Sekiz yıl boyunca düzenli olarak Sabitfikir dergisi için Şahane Bir Kitap ve Fikri Sabit köşelerini kaleme aldı. 2020 yılında Londra’da, bir edebiyat ve içerik üretim platformu olarak KulturALiterA’yı kurdu. Halen serbest editörlük ve içerik/yazar danışmanlığı yapmaktadır. İlk romanı, Cadı 2013 (İletişim Yayınları). Duygu Asena Roman Ödülü’ne layık görülen ikinci romanı, Gerçek Hayat 2017 (İletişim Yayınları). E-Kitapları: Şahane Bir Kitap (2012) ve Fikri Sabit Yazıları (2012). Yılmaz, ilk olarak Gümüşlük Akademisi bünyesinde başlamış olduğu edebiyat derslerine/atölyelerine online ve yüz yüze olarak KulturALiterA bünyesinde devam etmektedir.

  • Tanrı-anlatıcıyı susturan hikâye anlatıcısı

    Sakarmeke, 2011 yılında yayımlanan ‘Hayat Apartımanı’ adlı öykü kitabıyla 2012 Naim Tirali Öykü Ödülü’nü, 2016 yılında yayımlanan ‘Akılsız Sokrates’ öykü kitabıyla 2017 Türkan Saylan Sanat Ödülü ve 2017 Orhan Kemal Öykü Ödülü’nü alan Mehmet Fırat Pürselim’in altıncı kitabı. Çeşitli dijital mecralarla, farklı gazete ve dergilerdeki edebiyat yazıları ve kitap incelemeleriyle de tanıdığımız yazarın yayımlanmış çocuk ve gençlik kitapları da bulunuyor. İlk öykü kitabının yayımlanmasından bu yana tam on yıl geçmiş, Pürselim’in hikâyeye bakışında, kurgu ve dilinde radikal değişiklikler olmuş. Önceki metinlerinden farklı olarak ironi ve -onun tanımlamasıyla- alaysamadan yana metinlerin ağırlığı ciddi şekilde artmış görünüyor. Sakarmeke’yi oluşturan on bir öykünün farklı tematik bütünlükleri bulunuyor; göç, bağlılık, aidiyet, umut, mültecilik, arayış, yuva, yurtsuzluk aile gibi temalar baskın. Mizaha yaslanan gerçeküstü metinler de var büyülü gerçekçi metinler de; hatta distopyalar da… Sakarmeke’deki politik katmanları yoğun, sosyopolitik mesajlarla örülü, kara mizaha göz kırpan öyküler sayfalar arasında sıklıkla gözümüze ışık tutuyor. Öykülerinin ana izleğinde gerçeküstü atmosferler hâkim, derdini distopik bir evrende anlatmaya yeğleyen öykülerse Ledli Zaman Hikâyesi, Atatürk Yalnızlığı ve Erektus Kalesi öyküleri. Ledli Zaman Hikâyesi’ndeki, “Makbul Vatandaşlar İnisiyatifi” ve “PERDELERİM AÇIK, DEVLETİMDEN GİZLİM SAKLIM YOK,” cümleleri, sloganlara hapsolmuş totalitarizmi öylesine güzel veriyor ki… Zaten faşizmin de totaliter yönetimlerin de bir hayali yok, onlar kâbus içinde yaşayıp herkesi bu kâbusa ikna etmeye çabalıyorlar. Atatürk Yalnızlığı’nda tek kitap dışında başka hiçbir kitaba ihtiyaç duymayan arta kalan kitapları da düşman gibi gören insanların bulunduğu bir coğrafyada geçiyor. Fahrenheit 451, Körlük, Mülksüzler, Bin Dokuz Yüz Seksen Dört, Swastika Geceleri, Cesur Yeni Dünya, Dönüşüm, Damızlık Kızın Öyküsü, Dune, Demir Ökçe her paragraf başında yolumuzu kesiyor. Sakarmeke bu kadar distopyanın içinde günümüzün klişe ifadesiyle “Tam da bu günleri anlatan bir kitap.” Erektus Kalesi’ndeki kutsal kitap ağzıyla yapılan radikal eleştiriler tüylerimizi diken diken ediyor. Eril dil, erkek egemen dünya tersine okumalarla yerle bir ediliyor. Acı olansa yaşadığımız zaman diliminde de aynı arkaik değer yargılarının hâlâ politik iklimi belirliyor olması. Sistematik hale gelmiş olan şiddet ve kadın cinayetleri, üzerinde yürümeye devam ettiğimiz şu karanlık günlerde artarak devam ediyor maalesef. “O düşman ki, dünya üzerindeki en işvebaz, hilebaz, kumarbaz, madrabaz, uslanmaz yaratıktır.” Erektus Kalesi rahatsız edici, hırpalayıcı cümlelerle dolu bir öykü, gitmeyi tercih ettiği yolun bilinçli bir seçim olduğu aşikâr ve bunda da fazlasıyla başarılı olmuş. “Geçer elbet. Hani yükselirler sonra süzülmeye başlarlar ya… İşte o zaman bil ki ferahlamışlardır.” Çoğu kez bu ferahfeza öykülerin arasına ayracımı yerleştirip gülümserken yakaladım kendimi. Kunduz gibi gülen, bir türlü ölemeyen, seksenine merdiven dayamış babalık ile ilk teslimat işini yüzüne gözüne bulaştıran Murat’ın yer yer acıklı ama çoğunca da gevrek kahkahalara neden olan Ufak Bi’ Teslimat ironinin zirve yaptığı, küfrün bini bir para olduğu ama okurken de çok eğlendiğim bir öykü oldu. “Etrafımda konuşacak kimse kalmadığından beri kendimle konuşmaya başlamıştım. Ah canım, yazık sana. Hiç kıyamam, beceriksiz, şerefsiz, yüzsüz Murat’ıma.” Ufak Bi’ Teslimat‘ta neredeyse ayrı eve çıkmaya çalışan çok baskın, alaycı bir iç ses var hem de Tanrı anlatıcıyı bile susturacak kadar gür bir iç ses bu. Banu Özyürek’in Poz’undaki gibi susmak bilmeyen bir iç ses -laf aramızda çok eleştirsem de seviyorum bu iç sesi, zaten bu cümleyi de o yazdırdı- Gelelim kitabın en uzun öyküsü Serçe’ye, otuz sayfalık novelleya göz kırpan bir öykü bu. Divan Pastanesi’nin sıcacık böreklerini Paşabahçe saklama kabında saklamayı hayal ederken Dost yoğurt kabındaki ev yapımı börekleri iştahla götürmeye razı olan, eski Türk filmi dublajlı, “Bu da mı sınıfsal değil be abi?” dedirten öykümüz; arabesk bir pusula ile defolarından arınmaya çalışarak, sınıf atlama telaşına Hakan Taşıyan, Müslüm Gürses, Yıldız Tilbe’yi de buyur ediyor. Öyküde anlatım tekniği olarak iç monologlar, bilinç akışı ve rüyalardan yararlanılmış. Turna’da “Kış soğuğu yemiş dudaklara benzeyen çatlak duvarların arasında, küfreder gibi tıslayan beyaz floresanların altında, tozları anne şefkatiyle bağrına basan halıfleksin üzerinde kafese tıkılmış bir saka gibi çalıştı.” Keyifli betimlemelerin yanı sıra posta güvercinlerinin ayaklarına takılı mesajlar gibi, karşımıza her yerde farklı kuş türleri çıkıyor; yelkovan kuşlarının peşi sıra serçe, martı, turna hatta telli turna, sakarmeke… Kitaba adını veren sakarmeke de göçmeyi unutmuş ve Boğaz’ın tuzlu sularını mesken edinmiş, gövdesi siyah, gagası ve alnı beyaz bir tatlı su kuşu zaten. Kitle öyküsünde, “Hah işte! Gene başlama anne! Bak, o çalı süpürgesi bile yeniden buldu, evlendi. Ben o kızı ilk gördüğüm gün demiştim sana. Bunun gözleri velfecri okuyor diye. Ama anneyi dinleyen kim?” diyaloglar çok sahici, sokaktaki hayat ve dil iyi gözlemlenmiş, karakterler dil bilgisi kurallarını pek iplemiyorlar, küfür ediyorlar, kitabi konuşmalarla zaman kaybetmiyorlar hatta Ufak Bi’ Teslimat öyküsünde olduğu gibi bildiğin ağzı bozuklar. Kendi adıma yazarın bir önceki öykü kitabındaki klasik öykü dokusuna daha uygun olan Akılsız Sokrates, Okaliptüsün Ruhu, Bir Kara Leke öykülerini çok sevmiştim, Sakarmeke’deki farklı dil ve kurgu ilk başlarda bocalamama neden olduysa da kısa sürede uyum sağlamayı başardığımı söyleyebilirim. Pürselim, Sakarmeke’de anlatıcıların dilini bulmak için de ciddi çaba göstermiş, bazen Tanrı anlatıcıyı susturup birinci tekille, bazen de onu susturup ikinci tekille yola devam etmiş. Karakterleri de kendilerine yakışır şekilde söz almışlar. Karşımıza ağzı bozuk bir yeni yetme de çıkıyor, gençliğinde sevdiği müezzini unutmayan, namaz vakitleri zikirmatikle sayılabilecek, dini bütün bir babaanne de… Başka bir maniniz yoksa bakır cezvede kısık ateşte sade kahve yapın kendinize, diyabet kapınızı çalmamışsa şayet Hacı Bekir’den de badem ezmesi koyun tabağınızın kenarına ve bırakın kendinizi Sakarmeke’deki kuşların süzülüşüne, iyi okumalar.

  • Viet Thanh Nguyen'in Sempatizan'ı dizi oluyor!

    Viet Thanh Nguyen'in Pulitzer ödüllü ilk romanı Sempatizan, Park Chan-wook tarafından televizyona uyarlanacak. Vietnam asıllı Amerikalı yazar Nguyen’in edebiyat dünyasında büyük yankı uyandıran, sarsıcı ilk romanı Sempatizan, çift taraflı çalışan bir komünist ajanın hikâyesini anlatıyor. Saygon’un düşüşünden sonra Amerika’ya gelerek Los Angeles’taki diğer sürgün Vietnamlılarla birlikte yeni bir yaşam kurmaya çalışırken, bir yandan da Vietnam’daki komünist üstlerine gizlice raporlar gönderen Yarı Fransız yarı Vietnamlı istihbarat subayının öyküsü hem kimlik ve göçmenlik üzerine çok yoğun bir keşif yolculuğu, hem insanı esir alan bir casusluk romanı, hem de güçlü bir aşk ve dostluk hikâyesi. Sempatizan, Duygu Akın'ın başarılı çevirisiyle, Kafka Kitap tarafından yayımlanmıştı. Roman The Handmaiden ve Oldboy gibi klasikleşmiş filmlerin yönetmeni Park Chan-Wook tarafından uyarlanacak.

bottom of page