Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5404 sonuç bulundu
- Karaca Yoksa Düşü Var
İnsanı huzursuz eden, kalbini sıkıştıran, dudaklarını ısırtan bir uzun öykü, Ormandan Gece Gelen. Aileler, kültürler, öğretiler içinde insanın ilkel dürtüleri ile savaşı, geçmişi, vicdanı, bilerek ya da bilmeyerek yaşan bir varoluş mücadelesi barındıran bir yapıt. Hande Çiğdemoğlu Gerçekle düşün birbirinden kalın çizgilerle ayrıldığı bir dünyada yaşıyoruz. Neyse ki yanı başımızda edebiyat var. O kalın hatta koyu renklerle çizilmiş çizgiyi bazen hunharca bazen de alabildiğine nahif hareketlerle silen edebiyat... Latin Amerika’da doğduğu düşünülen, bizim de tanımlanmasa da özellikle mitlerden, destan ve masallardan oluşan halk edebiyatımızda önemli bir yeri olan büyülü gerçekçilik akımı, tam olarak bu çizgiyle derdi olan bir akım. Büyülü gerçekçilik türünü benimseyen yapıtlarda karşımıza çıkan gerçekle düş arasındaki çizgiyi silme eylemi o kadar nahif ki okur ne yazarın elindeki silgiyi görür ne de silinenin yerine konulanı yabancılar. İşte kurmacanın en heyecanlı türlerinden biri olarak karşımıza çıkan büyülü gerçekçilik, yetenekli ellerde hayat bulduğunda okuru çepeçevre kuşatan, onu düş âleminin gerçekliğine inandıran, lezzetli ve doyumsuz bir okuma serüveni sağlayan bir tür. Öyle ki zihninizdeki “gerçek olması mümkün değil” düşüncesi yazarın kendinden emin tutumu ile yavaş yavaş silinir. Sonunda en gerçek üstü olaylar bile en sahici duygularınızı harekete geçirir. Bunu basitçe şöyle de izah edebiliriz. Sabah uyandığımızda etkisinde kaldığımız rüyalar vardır. Kimi zaman anı anına hatırlarız. Belki kanat takıp uçmuş, belki öldüğümüz halde sevdiğimiz birini öpmüş, belki defalarca aynı uçurumdan düşmüşüzdür. Ayık halimiz bütün bunların gerçek dışı olduğunu bilir. Ama gördüğünüz rüyanın duygularımızda yarattığı güçlü etki alabildiğine sahicidir ve bazen tüm gün sürer. İşte son sayfası kapatıldığında kucağınızda bahsettiğim o sahici ve güçlü duygu yumağı ile baş başa kalınan bir kitaptan söz etmek isterim. Ormandan Gece Gelen. Özgür Çırak’ın iki biyografik romanı ve geçtiğimiz yıl Türkan Saylan Sanat Ödülü’ne layık görülen Sıcacık Bir Ev adlı öykü kitabından sonra okurla buluşan dördüncü kitabı bu. Tür olarak “uzun öykü” olarak sınıflandıracağımız bir yapıt. Harun, Cem ve karacanın hikâyesi. Huzursuz Edici Ormandan Gece Gelen, öncelikle etkili hatta irkilten ismiyle okuru kendisine çekiyor. Bu yargı, kitabın ilk sayfasından son sayfasına kadar kendini gerçekleştiriyor. Kitabı temel olarak iki bölüme ayırmak mümkün. İlk bölüm, Harun’un daha doğrusu Harun ve diğerlerinin hikâyesini, onun doğmamış kardeşinin ağzından anlatıyor. Bu dâhiyane anlatıcı seçimi, yazarın ilerleyen sayfalarda neler yapabileceğini ispatlar nitelikte. Sahiden de ikinci bölümde Harun’un silikleştiği Cem’in sahneye çıktığı bölümde anlatıcılar el ele ve yer değiştirerek aktarıyor olan biteni. Özellikle karacanın dile geldiği kısımların etkisi çok güçlü. İnsanı huzursuz eden, kalbini sıkıştıran, dudaklarını ısırtan bir uzun öykü, Ormandan Gece Gelen. Aileler, kültürler, öğretiler içinde insanın ilkel dürtüleri ile savaşı, geçmişi, vicdanı, bilerek ya da bilmeyerek yaşan bir varoluş mücadelesi barındıran bir yapıt. Bütün bu temaların yanı sıra karakterler, içlerinde bulunduğu mekânlar ve yaşadığı olaylar ile oldukça dengeli bir biçimde konumlandırılmış . Kurmacanın içindeki bu denge, hikâyenin ayaklarının yere basmasını sağlıyor. Yukarıda bahsettiğimiz büyülü gerçeklik türünün güzel bir örneği var karşımızda. Kimi gerçek, kimi düş, iç burkucu hatta dehşetengiz olayları sakin ve alabildiğine normalleştirerek anlatıyor yazar. Öyle ki babanın içtiği ıhlamurun kokusunu duyumsarken, annenin ağzında çıtırdayan kuş kemiklerinin sesini duyabiliyoruz. Astsubayın sigarasını bastığı tabaktaki yemeğini görürken, derisi yüzülmüş bir karacanın kaygan ve çürümeye yüz tutmuş derisine dokunuyoruz. Bahsettiğimiz türün temel unsuru olan okuru oyuna çekme konusunda oldukça başarılı bir kurmaca ile karşı karşıyayız. Ancak kişisel görüşüm, eserin gücünün kurmacadan değil kullanılan dilin özgünlüğünden gelmesi yönünde. Dil ve üslup konusu edebiyatın matematiğinden bağımsız, yetenekle özdeş bir konu. Bir yapıtın ve dahi yazarının başarısı özgün dili ve biçem olarak da bahsedilen üslubu ile doğrudan bağlantılı. Sıcacık Bir Ev’den tanıdığımız Özgür Çırak’ın kendine has dili, daha da yerine yerleşmiş bir biçimde karşımızda şimdi. Öyle ki dikkatli bir okur iki eserin aynı yazara ait olduğunu anlayabilir. Şairane bir anlatım, özenli kelime seçimi, gün yüzü görmemiş ayrıntıya sahip betimlemeler, uzun ama süsleme tuzağına düşmemiş etkili cümleler. Yazarın üslubunu üstünkörü de olsa bu şekilde ifade edebiliriz. Bu bağlamda Ormandan Gece Gelen’in “en güçlü yanı” sorusu, kanımca, kurmacadan bağımsız bir şekilde lezzet veren anlatım biçimi olarak yanıtlanabilir. “Babam, annemin gözlerinden, -aralarındaki o büyük husumetten beri sesini hiç duymadığı için- ağzından çıkacak ilk sözle darmadağın olacağından korkar pencereden bakmaya devam ederdi. Hayali bir kuş kafesi masada olurdu. Annemin dudaklarında bir iplik sökülürdü, sanırdık sökülen yerden bir kuş, bir parmak, bir böcek, akla gelmez bir şey çıkacak, işte annemin ancak büyük zelzelelerle yerinden oynayacak dudakları apalayan bir çocuk gibi konuşmaya doğrulunca, babam dışarıya daha bir kuvvetle bakar, ıhlamurundan bir yudum içer, gözlerini bir metre daha toprağa, ağaca, sabaha, artık bizim görmediğimiz neyi görüyorsa ona saplardı. Annemin konuşmak için didinip duran dili, babama ulaşamayınca, canı alınmış gibi eski sükunetine döner, taşlaşırdı.” Özgün ve Cesur Yazarın kullandığı temaların güçlü yapısı da yapıtın etkisinde önemli role sahip. İnsanın kendisi, ailesi, içinde bulunduğu toplum, hayvanlar ve doğa ile ilişkisindeki benmerkezci, ilkel hatta zalim tavrı hikâyelerin temel yapısını oluşturuyor. Kurbanlık düveler, kimi yemlenen kimi yenilen küçük kuşlar, hikâyenin belki de asıl kahramanı dişi karaca. Bilindiği üzere geyik, Türk mitolojisinde kutsallık atfedilen hayvanların başında gelmekte. Köken mitlerde kayın ağacı ile birlikte yaratıcı tanrıça, soyun anası hayat kaynağı olarak anılan geyik, pek çok destanda av değil bir ruh, bir tılsım hatta kurtarıcıdır. Bunun yanı sıra geyiklerin “don değiştirme” olarak adlandırılan dönüşüm hikâyelerine de adı geçen efsanelerde, destanlarda sıkça rastlanır. Bu dönüşüm, insandan geyiğe, geyikten insana ya da insan dışı varlığa olabilir. Okuduğumuz uzun öyküde de öldürülmüş bir dişi karacanın canlanarak kaçmasına şahit oluyoruz. Haris duygularla onun peşine düşen Cem, sonrasında onunla bütünleşiyor onun hislerini yaşıyor sonra aynı insani duygulara teslim olarak ondan ayrılıyor, kendini ve karacayı ziyan ediyor. Bu bağlamda, masal ve mitlerde sıkça kullanılan büyülü gerçekçiliğin aynı zamanda kutsanan geyik üzerinden hayata geçirilmesi aynı zamanda hayat kaynağı olan doğurganlık ve anneliğin pek çok yerde farklı şekillerde temalandırılması yapıtı bu şekilde okuduğumuzda daha da etkileyici kılıyor. Ormandan Gece Gelen, tür olarak novella yani uzun öykü olarak sınıflanmış. Oysa eserde bir bütünlük sorunu göze çarpıyor. Özellikle birinci ve ikinci bölümün birbirinden oldukça kopuk olduğu söylenebilir. İlk bölümde tanıştığımız Harun, ikinci bölümde ancak oldukça silik ve kendi hikâyesinden bağımsız bir durumla karşımıza çıkıyor. Cem’in hikâyesi öyle baskın ki, ilk bölümde okuduğumuz Harun’u neredeyse unutuyoruz. Bu durumda yapıt için, bölümlerin birbirini tamamlaması, “uzun öykü” türü için daha yerinde olurdu şeklinde bir eleştiri getirebiliriz. Aslında yapıt, uzun öykü yerine roman olarak kurgulanmış ve buna göre yazılmış olsaydı içinde barındırdığı mesele ve karakterlerinin gücü ile daha görkemli bir hale dönüşebilirdi. Özgür Çırak, yenilikçi, özgün ve cesur tavrıyla yeni nesil Türk edebiyatında sağlam adımlarla yol alıyor. Ormandan Yeni Gelen, bunu ispat eder nitelikteki yapısıyla okuruyla buluştu. Yeni çıkanlar listelerinde göze çarpan kitap, edebiyatseverler tarafından adından sıkça söz ettireceğe benziyor. ORMANDAN GECE GELEN Özgür Çırak NotaBene Yayınları, 96 s. İstanbul, 2021.
- Bir Okur Gözünden "Ay Eskir Gün Işırken"
Nebilay Erdoğan Fadime Uslu’nun on dört öyküden oluşan son kitabına ismini de veren Ay Eskir Gün Işırken hikâyesi, “öykü içinde öykü” olarak tanımlanan çerçeve anlatı tekniğiyle yazılmış. Bu tarzda, ana anlatıyı besleyen ve ona zemin oluşturan ikincil öyküler vardır. İç içe geçmiş girift dairelere benzetilebilecek bu yöntem, yazara esneklik sağlamakta; farklı zaman ve mekâna ait hikâyeler ana anlatının içine yerleştirilebildiği gibi okuyucunun merakı da canlı tutulmaktadır. Bu bölümdeki detaylar ve anıştırmaların dikkatli bir iz sürümü, çerçeve öykünün varlık nedenini gün ışığına çıkarır. Ay Eskir Gün Işırken öyküsünün kahramanı bir yazardır. Ana anlatıda, bu yazarın zihninde bir fikrin belirme ve olgunlaşma süreci, “sen anlatıcı” aracılığıyla hikâye edilmiştir. Çerçeve anlatı ise, kahramanın bu çabasının bir meyvesi olarak Osmanlı sarayında tahta geçen bir hünkârın düğün gecesini konu edinmiştir. Hünkâr bir erkeği nikâhına almaktadır. Bu bölüm boyunca iktidarını Rabb’in yeryüzündeki temsilcisi sıfatıyla iyice mutlaklaştırmak isteyen bir Hünkâr portresi çizilir. Öykünün giriş cümlesi şöyledir: “Ölüler sofradaydı ve gösteriyi izliyordu.” Bu cümle okuyucuya en baştan öykünün gerçeküstü atmosferi konusunda fikir verir. Saray dünya dışı, yarı kutsal bir mekân olarak betimlenir. Sarayda zaman da farklıdır ve bir çardak kuşundan kopan telek kadar hafiftir, uçucudur. Böylesi bir atmosferde gerçekleşen sıra dışı düğün, Hünkârın mutlak iktidarını sergileme niyetiyle bağlantılıdır. “Hünkâr, ‘aklımdaki hattıistiva bulup iki ayn’ı bire tamamlayacağım,’ dedikten sonra halayığına, gözdelerinden, adına Nur’u Ayn dediği oğlanı nikâhına alacağını bildirmişti.” Nikâhın nasıl ve ne zaman yapılacağı, kimlerin davet edileceği ve o gece çiftin yaptığı dansın sarayın nakkaşı, turna gözlemcisi tarafından nasıl minyatürleştirileceğine Hünkâr karar verir. Nur-u Ayn’ın Hünkâr tarafından Cebrail’e benzetilmesi, Rab’ın bir işareti olarak Nur-u Ayn’ın alnına bir nokta koyması ve zamanda iz bırakmak istediğini söylemesi Hünkâr’ın kendini Tanrılaştırma isteğinin göstergeleridir. Bu çerçeve anlatı neden ana öykünün içinde yer almıştır? Yazar kahramanımız, şans eseri 10 Ekim Gar Katliamından kurtulmuştur. “… hayatta kaldığına ve konuşabildiğine göre sofradaki ölüleri anlatmalıydın, zamana konan işaretlerden sen de sorumluydun ama dikte edilene değil anlatılmayana, unutulana dikmiştin gözünü.” Muktedir olanın dikte ettiğini çizen nakkaşın aksine, anlatılmayanı, unutulanı yazacaktır karakter. Çerçeve öykünün, resmi tarihin anlatmaktan kaçındığı bir saray gerçeğini konu edinmesinin nedeni budur. Adeta bu bir sorumluluktur yazar için. Bu noktada, ana hikâyenin anlatıcı türünün “sen anlatıcı” olması, yazar olan karakterin bu sıfatıyla “ bir sorumluluk öznesi olarak” karakterize edilmesi açısından olumlu bir işlev görmektedir. Bu iç ses, yazara sorumluluklarını hatırlatmakta, yer yer onunla dertleşmektedir. Yazmak eylemi karmaşık bir süreçtir. Ana öykünün girişinde bu süreç, yazarın yüreğinde akan bir nehre benzetilir. Nehrin yazarın bilinçaltını simgelediği de düşünülebilir. “Kaynak nereden doğmuştur, nehrin çökeltisi hangi zamanlarda oluşmuştur, derinliği nedir ve her şeyden önemlisi nereye doğru akmaktadır su. Bunların önemi yoktur, bir düşüncenin peşine takılmışsındır ve onu kovalarken sana rehberlik edecek o sözcük hala belirmemiştir.” Ana öykünün girişinde yer alan bu cümleler yazı serüveninin doğasını da tasvir etmektedir. Karakter işten çıktığında günlük güneşliktir ama bir süre sonra, fırtınayı haber veren lodosun kokusunu duyar. Düşünceleri de rüzgâr gibi dönenip durmaktadır zihninde. Ne yazacağı konusunda net değildir. Yolda bir martı görür. Martı yazarın özgürlüğünü simgeler. Martı çırpındıkça hafifler. Yazar ise, onu çevreleyen anlam dünyasının arasından ağırlık merkezi olabilecek bir yere doğru yöneldikçe, onu “boşluğa sabitleyip yaşantısını anlamlı kılacak” bir hikâye kurdukça kamburundan kurtulur. Hikâye kurmak suyun doğadaki hareketi gibidir. Su (yazarın bilinçaltı) nasıl ki, geçtiği yerlerden bir şeyler biriktirir yatağında, insan da aynı şekilde, hayatla etkileştikçe farkında olmadan anılar, deneyimler biriktirir ve bu deneyimler balçık olup çöker zihnin derinliklerine. Karakter bir şeyler yemek için girdiği kahvehanede çok sevdiği Macar yazar László’ya rastlar ve onun sohbetine kulak misafiri olur. Garsonun dikkatini yazara çekmek ister ama son anda vazgeçer. Okuyucu bu davranışın olası sebepleri hakkında düşünmeye sevk edilir. Ve son olarak kahvehaneye giren müzisyen Roman çocukların söylediği “Kör olası çöpçüler aşkımı süpürdüler,” şarkısı, çağrışımlar zinciri olarak çerçeve öykünün doğuşuna hizmet eder. Karakter, suyun akışı gibi düşüncelerini ve ruhunu özgür bırakır. Çevresinde olup biten her şeye karşı tetiktedir ve tüm duyuları açıktır. Sonuçta kendini kahvehanede değil künklü kubbenin altındaki konuk odalarından birinde bulur. Bu son, aslında öykünün ilk cümlesinde sözü edilen başlangıcın ta kendisidir. Bu yapısıyla öykü, suyun doğadaki döngüsüne benzer biçimde ilerler. Çerçeve anlatı, teması ve öyküyü kuran tüm ayrıntılarıyla yazar için “nasıl” yazdığı değil “ne hakkında” yazdığının da önemli olduğunu imler. Şans eseri ölümden kurtulan karakter, anlatılamayanı anlatmaya soyunur. Bilinçaltı özgür bırakıldıkça yazarın gidemeyeceği zaman, şahitlik edemeyeceği hiçbir an ve giremeyeceği hiçbir mekân yoktur. Bu mekân, taş duvarları ışığı ve zamanı bile yutan bir saray olsa bile…
- Füruzan ve Benim Sinemalarım
Sitare Kanşay Sarayönlü Füruzan’ın öykülerini okumak benim için gül bahçesinde dolaşmak gibidir. Kırmızılı, beyazlı, pembeli, sarılı rengarenk, çeşit çeşit güllerin kokularıyla kendimden geçerken, dikenler canımı yaksa da katlanırım. Göçmenlerin, baştan çıkarılan reşit olmayan kızların, birbirlerinden başka tutunacak dalı kalmamış kadınların, yoksullaşmış insanların öyküleridir bunlar. Öyle yenilir yutulur cinsten metinler değildir. Yine de nadide birer dantel motifi gibi, özenle, emekle, ustalıkla ve öylesine inceliklerle örülmüşlerdir ki; o öykülerin her birinin ayrı bir köşesi vardır belleğimde. Dingin zamanlarımda Füruzan’ın öyküleri beni çağırır. Benim Sinemalarım adlı öyküsü ise en sevdiklerimdendir. Füruzan 1932 senesinin 29 Ekim’inde İstanbul’da dünyaya gelmiş bir cumhuriyet çocuğudur. Henüz dört yaşında babasını kaybetmiş, annesi tarafından büyütülmüştür. Bundan olsa gerek, tek başına kızını büyütmeye çalışan annelerin yaşam mücadelesine dair birçok öykü yazmıştır. Çocukluğundan beri İstanbul’u keşfetmeye olan merakının izleri de bolca görülür öykülerinde. 1956 yılında başlayarak, 2003 yılında yayınlattığı son eseri Toplu Öykülere kadarki 47 yıllık yazarlık serüveninde Sait Faik Hikâye Ödülü ve TDK Roman ödülü dahil birçok ödül almış, öyküleri farklı dillere çevrilmiştir. Benim Sinemalarım yazarın ustalık dönemi öykülerinden bir tanesidir. Yoksul bir anne babanın ikili bir yaşam süren kızı Nesibe’nin hüzünlü hikayesidir anlatılan. Nesibe, İstanbul’un Beyoğlu’na çıkan bir sokaklarından birinde yaşar. Öyle ki, yaşadığı sokakta “Evlerden çıkanlar, çevrelerine bakmadan eğik yürüyüp, çeşitli yönlere açılan dar sokaklarda kayboluyorlardı(r)“ Yazar bu cümleyle, sokakta yaşayan insanların etraflarında olan bitenle ilgilenmeyecek kadar kendi dertleriyle, ekmek kavgasıyla, meşgul olduğunu ifade eder. Örtük ifadelerle, olan biteni vurucu bir şekilde okurun önüne serebiliyor olması yazarın becerilerinden bir tanesidir. Füruzan’ın yoksulluğu en iyi betimleyen yazarlardan biri olduğunu düşünürüm. Öyküde yoksulluk, yoksunluk ve çaresizlik teması; dizleri yamalı pantolonlarda, kadınların gevşek örgülü yıpranmış yün hırkalarında, rengi atmış kıyafetlerde, ev terliklerinin topuklarındaki yırtıklarda, çocukların zayıf çenelerindeki kararmış yara kabuklarında anlatılır. Sadece insanlar değil; mekanlar da fakirliğin izlerini taşır. Süpürgelerin örtüsüz tahtalarda çıkardığı sesten, Malta taşlarının yıllarca basılan çöküklüğüne, merdivenin tutamaklarına çocukların evcilik oynarken bağladıkları renkli basma artıklarından, kuyulu incirliği gören mezarlık gibi gömük odalara dek her detayda içimize işler yoksunluk. Öyküde, yoksulluğun simgesi olarak, fakir evlerinin, kiralık odalarının açıldığı yer olarak “taşlık” temasının birkaç yerde, özenle, tekrar tekrar vurgulandığı görülmektedir. Öykü, atlamalı bir kurguyla sondan başa doğru ilerler. Anlatıcı, üçüncü tekil şahıs olmasına rağmen olaylar ağırlıklı olarak Nesibe’nin bakış açısından anlatılır. Nesibe’nin evi terk edişinden birkaç gün sonrasında başlar, Nesibe’nin evi terk etmesine sebep olan süreci anlatır ve evi terk ettiği gece yarısı sonlanır. Füruzan’ın öykülerini tasarlama sürecinin aylar, hatta bazen yıllar boyu sürdüğünü; öykülerin çatısını oluşturmak için çok zaman harcadığını biliyoruz. Öykünün çok katmanlı kurgusunun, okuru yormaksızın, olanca açıklığı ve doğallığıyla ilerleyebilmesinin sırrı bu olmalı. Görünürde Beyoğlu’nda tezgahtarlık yapan, gerçekte ise birkaç yıldır hafta sonları yaşlı erkeklerle para karşılığı birlikte olan Nesibe, anne babasına maaşına zam yapıldığı yalanını söylemektedir. Anne, babası olan bitenden habersizmiş gibi anlatılır. Oysa, annesine aldığı dikiş makinası, yeni kıyafetleri, hatta “ilkbahar başı palto bile dikinmesi” etraftaki komşuların gözünden kaçmamıştır. Her ne kadar anne “Sus…Hiçbir ana böyle bir şey bile bile evet demez,” dese de okur açısından inandırıcı olmaktan uzaktır. Burada yazar, okurun zihnine bir çentik atarak, “yoksulluk insanı, birtakım gayri ahlaki şeyleri görmezden gelmesine sebep olacak kadar çaresiz bırakabilir mi” sorusunu sormasına vesile oluyor. Hikâyenin kırılma noktası olan, Nesibe’nin annesiyle yüzleştiği kısımda annesine “Sen de biliyorsun, yaşlı adamlarla gezdiğimi bal gibi biliyorsun. Genç adamlar hoşunuza gitmiyor yalnız,” demesi de bu tezi doğruluyor. Füruzan, hüzünlü karakterlerin iç çatışmalarını çok iyi anlatan bir yazar. Öykü karakterleri etrafta olan bitene, seslere, kokulara, ışıklara duyarlı kişiler. Nesibe’nin bölünmüş hayatının getirdiği iç çatışmalar, parçalanmış benliği öykünün bel kemiğini oluşturuyor. Hafta sonları platonik gezintilere çıktığı iyi aile çocuklarının yanında “güzelce ütülenmiş ak bluzu, renkli karelerle bezeli eteği, sıkı taranıp at kuyruğu bağlanmış saçları” ile nazlatılan aile kızı sesiyle konuşur Nesibe. Oysa ki plaj odalarında her türlü aşağılanmayı tatmıştır. Ancak, ne yaparsa yapsın, kuytularda tek başına yüklendiği utançların izini aynada bir türlü göremez. Kendi kendine öfkelenir. Yoksulluğa duyduğu isyan ile, yaptıklarından duyduğu vicdan azabının çatışması içindedir. “Hamarat annesinin tertemiz tuttuğu çarşaflardan gelen temizlik, sabun kokusu sanki daha çok incitiyordu Nesibeyi,” satırlarıyla yine örtük, ama bir o kadar çarpıcı anlatılır vicdan azabı. Füruzan’ın yarattığı karakterlerin gerçekçiliği, okuyanın öykünün içine girmesinin ötesinde, öyküyü sahiplenmesine sebeptir. Öyle ki, Benim Sinemalarım ı okurken Nesibe’nin yalnızlığına ortak olmak, yaşadığı drama ve karmaşaya derman olmak için yanıp tutuşur, kâh öfkelenir, kâh kahroluruz. Toplumumuzdaki, “el alem ne der” çerçevesine sıkıştırılmış, başkalarının ne gördüğü, ne düşündüğü, ne söylediği eksenindeki, içi boşaltılmış namus kavramını sorgulatıyor metin. Babası Nesibe’ye genç bir erkekle görüldüğü için şiddet uygular. Oysa Nesibe yıllardır yaşlı erkeklerle yatarak eve para getirmektedir. Nesibe’nin gözüyle “Yılların gölgelerini saklayan taşlıklarla dolu evlerde gelişen, çocukluğunun kıyıcı, sızlatıcı, keskin ve yıpratıcı korkusudur” namus korkusu. Ellerinde hiçbir umudu kalmayan insanların, son tuttuğu daldır. Öyle ki Nesibe’nin gidişinin ardından “Onu hiç bulamayacağız. Bulsak da kim bilir başına neler gelmiş olacak. Babası dayanamaz buna…” diyen annesi Nesibe’nin bulunamamasından çok, başına gelebileceklerden endişelidir. Üstelik Nesibe başına gelebilecek her şeye aşinayken ve bunu annesine de söylemişken. “Gerçekte olandan” ziyade “başkalarının haberdar olduğuna” indirgenen, iki yüzlü namus kavramı, bir annenin çocuğu için endişelenmesinin dahi önüne geçerek, okuru isyan ettiren bir boyut kazanıyor. Füruzan yıllar öncesinden, iki yüzlü ahlak kavramına baş kaldırarak, “uyanın” demektedir adeta. Henüz bu uyanışın gerçekleşememiş olması toplumumuzun temel sosyolojik sorunların biri değil midir? Nesibe’nin birlikte gezdiği delikanlının özenli davranışları ile kurulan” eşit birliktelik” vurgusuyla yazar kadın erkek eşitliğine olan özlemini dillendiriyor. Erkek egemen toplumun baskın, asık suratlı, içine kapanık, gerektiğinde şiddete başvurmaktan çekinmeyen “baba” karakteriyle; eğitimli, nazik, entelektüel, konuşkan ve eşitlikçi “erkek arkadaş” karakteri arasında kurulan zıtlıkta feminist bir bakış sezeriz içten içe. Yazarın sosyalist bir altmış sekiz kuşağı neferi olduğunu dikkat aldığımızda, bu bakış daha bir anlam kazanıyor. Öykünün seslerle ve ışıklarla olan dansı okurun algısını en yüksek seviyede tutuyor. Dikkatlice ele alındığında, hayret uyandırıcı detaylar göze çarpıyor. “Radyonun sesinin taşlığı basan, ne dediği anlaşılmayan konuşması. Düzgün Türkçe konuşan, yerinde vurgularla inişli çıkışlı söylenenlerin anlaşılacağı vurgusu,” derken. “Üst katlardan küçük çocuk ağlamaları başladı. Bir kadın sesi alabildiğine öfkeyle bağırdı,” derken. “Hiç duymaz sesleri Nesibe. Bir esinti uydurur kendi kendine. Gövdesinden geçirir onu,” derken. “Basmanın içinden geçerken eriyip dönen ışığın yumuşaklığı bile babasının yüzündeki yorgunluğu, öfkeyi dindiremiyordu,” derken duyarlılığın satırlara ilmek ilmek işlenmesine şahit oluruz. Füruzan’ın karakterleri, geleceklerinden umudu kesmiş olduklarından olsa gerek, çareyi hep geçmişte, geçmişteki güzel günlerde ararlar. Nostalji, öykülerin ayrılmaz bir parçasıdır. Öyküde Nesibe’yi evden ayrılmak için ateşleyen unsurlardan birisi, anne babasının nostaljiyle avunmalarına olan isyanıdır. “Sizsiniz yalancı. Yok avlulu ak evlermiş, yok saksılarmış. Hadi be siz de! Asıl yalancı sizsiniz. Hem de bu ihtiyarlığınızla,” satırlarında nostaljiye ve boş umutlara başkaldırı vardır. Benim Sinemalarım öyküsünün adı Nesibe karakterinin çocukluğundan itibaren sinemaya olan tutkusundan geliyor. İlginç bir şekilde, Füruzan’ın bizzat kendisinin (Gülsün Karamustafa ile ortaklaşa) yönettiği “Benim Sinemalarım” filmi, öykünün ruhunu yansıtmakta oldukça başarılı bir uyarlamadır. Hülya Avşar, Nesibe karakterini başarıyla canlandırmış, hem film hem aktrist SİYAD ödülleriyle onurlandırılmıştır. Füruzan, öykü kurgusu, betimlemelerinin çeşitliliği ve ustalığı, gerçekçi karakterler yaratması bir yana, duyarlılığını satırlara dökerek okura aktarma konusundaki başarısıyla Türk Edebiyatının sayılı yazarları arasındadır kanımca. Yaşadığı dönemde heyecan yaratan öykülerinin, güncelliğinden hiçbir şey kaybetmeksizin, halen tüm gerçekçiliğiyle akıp gitmesinin sebeplerinden bir tanesi de toplumumuzu, insanı tanımakta ve anlatmaktaki başarısıdır. Füruzan’ın gözlemciliğinin emarelerini İstanbul’un kenar mahallelerinin insanlarını olduğu kadar, mekanlarını, seslerini, kokularını en ince ve duygulara dokunur şekilde anlatmasında da görürüz. Füruzan’ın öykülerinin çağrısına tepkisiz kalamayışım, her birini tekrar tekrar okumaktan usanmamam bundandır. Dingin bir vaktinizde bir Füruzan kitabı alın elinize. Açın, okuyun. Bir öyküyü öykü yapan şeyleri bulacaksınız, büyük ihtimalle çok daha fazlasını… *Füruzan’ın yaşamıyla ilgili kısımlarda Nermin Sarıbaş’ın Kafkaokur Dergisinin 29.sayısında (sayfa6-15) yer alan incelemesinden faydalanılmıştır.
- Mavi Yeşil'in 128. sayısı yayımlandı
Rize'de, bir grup edebiyatsever tarafından aralıksız 22 yıldır çıkarılan edebiyat dergisi Mavi Yeşil'in yeni sayısı yayımlandı.Derginin Mart-Nisan 2021 tarihli 128. sayısı hakkında hazırlanan bültende şu ifadelere yer verildi: "Edebiyat dergilerinin her bir sayısı yeni bir umuttur bekleyenlere. Dünyanın dengesini bozan pandemi süreci bizim ülkemizde bir yılını doldurmuşken Mavi Yeşil dergisi yeni bir sayısıyla okurlarına ulaşıyor. Mart-Nisan 2021 tarihli 128.sayımızı, yeni bir umut görüyoruz dünyayı kuşatan bu olumsuz koşullarda. Yeni yazarlarla zenginleşen bu sayımız hazırlık aşamasındayken yayın yönetmenimiz Hasan Öztürk, yedinci kitabı ‘Üç Duraklı Yolculuk’ ile okurlarına yeniden merhaba dedi. Güler Kalem, Ünal Şarman, Elif Burcu Özkan, Melek Üçer, Yasin Uysal, Fikret Çelik ve genç kalem Zeynur Er, bu sayımızın şairleri. Bu sayıda üç öykücü var: Evra Köseoğlu, İbrahim Halil Zenginoğlu ve Ali Demir. Züleyha Kandemir, sevimli bir denemesiyle dergide. Elif Baş, bu kez ‘ekofenizim’ üzerine yazdı. Mehmet Nur Karakeçi, edebiyat dünyamızda adından çokça söz ettirmiş “Papirüs” dergisinin başyazılarından bugüne izlenimler taşıdı. Dergiye yeni katılan üç isimden Abdullah Ezik, sinema yolculuğuna çıkarıyor dergi okurunu. Mehlika Damla ise bilinenin aksine farklı bir coğrafyada roman türünün yükselişine dikkat çekti. Kitap ve eleştiri yazılarıyla adını duyuran Beyza Ertem, tanınmış romancımız Latife Tekin’in bir romanını değişik bir yaklaşıma değerlendirdi. İyi okumalar dileriz…" 128. Sayının İçindekiler: Rahatı Kaçan İnsan / Güler Kalem - 3 Yazarsal İroni ve Yazarsal Ketumluk Bağlamında Latife Tekin’in Buzdan Kılıçlar’ı / Beyza Ertem - 4 Suşehri / Ünal Şarman - 8 Papirüs Başyazılarında Sanatçının/Aydının İzini Sürmek / Mehmet Nur Karakeçi - 9 Her Aşk Bir Sonbahardır, Hüzün Kusar / Elif Burcu Özkan - 14 Romanın Yerelden Yükselişi: Korku ve Titreme / Mehlika Damla - 15 Aziz Selma veyahut Karanlık Köreltir (mi?): Lars von Trier ve Karanlıkta Dans / Abdullah Ezik - 17 Solgun Bir Mevsim / Melek Üçer - 20 Kadının ve Doğanın Tahakkümüne Başkaldıran Bir Yaklaşım: Ekofeminizm / Elif Baş - 21 İstediğiniz Sorudan Başlayabilirsiniz / Züleyha Kandemir - 23 Böcek Boğumu / Yasin Uysal - 24 Bir Güz Akşamında Yürüyüş / Evra Köseoğlu - 25 Geceden / Fikret Çelik - 26 Ölü Bedenler Terzisi / İbrahim Halil Zenginoğlu - 27 Sihirli Ayna / Ali Demir - 29 Beni Sen İnandır / Zeynur Er - 31
- #PlayLit - Savaş ve Barış çalma listesi
İçinden müzik geçen şahane edebiyat eserlerinin listelerini Spotify’daki #PlayLit listemizde yayınlıyoruz. Dünya edebiyatının en büyük romanlarından Savaş ve Barış'ı bir de içinde geçen müziklerle okumayı deneyin! Dinlemek için: Bizi Spotify'da takip ederek daha çok listeye ulaşabilirsiniz.
- ON SORU: Merve Şen
ON SORU'nun onuncu konuğu genç ve başarılı oyuncu Merve Şen. Şen'le, yine adetimiz olduğu üzere kitapları ve hayalleri konuştuk. 1. Neler yapıyorsunuz? Ordu'da çekimleri süren ve ulusal kanalda yayınlanan bir dizide oynuyorum. Zamanımın büyük bir bölümünü alıyor. Kalan zamanımda; pilates yapıyorum. En düzenli yapmaya gayret ettiğim şey olabilir bu asosyal zamanımızda. Bir süredir geri kalan vakitlerimde de Almanca öğreniyorum. 2. En son hangi kitabı okudunuz? En son, Yalçın Tosun - Mesafenin Şiddeti okudum 3. En son ne zaman kitap hediye ettiniz? Kime? Geçen hafta çok sevdiğim bi arkadaşıma doğum günü hediyesi olarak Orhan Pamuk-Kafamda Bir Tuhaflık hediye ettim. Daha önce Orhan Pamuk okumadığı için bir ilk olsun istedim. 4. Keşke hiç okumamış olsaydım, böylece ilk kez okumanın mutluluğunu yaşayabilirdim dediğiniz bir kitap var mı? Hangisi? Suç ve Ceza 5. Edebiyat mı kurgudışı mı? Edebiyat. 6. Bir kitabın içine girme imkanınız olsa bu hangi kitap olurdu? Bir kitabın içine girmiş olsaydım bu kesinlikle; Ökkeş Denizde olurdu. Çocukken okuduğumda bana haşlanmış yumurtayı sevdiren kitap. :) 7. Hangi kitabı yazmış olmak isterdiniz? Uzun bir süre düşündüm ama net şu kitap diyemiyorum maalesef. Sanırım cevabım bir tür olacak: Polisiye bir kitap yazmak isterdim. 8. Edebiyat uyarlamalarına (Film, dizi, oyun, resim, müzik) nasıl bakıyorsunuz? Uyarlansa ne güzel olur dediğiniz bir eser var mı? Uyarlamaları değerli buluyorum. Bir yazarın gözünden okuduğumuz kitapların bizim referanslarımızdaki etkisiyle, yönetmenin de bakış açısı işin içine girdiğinde daha da etkileyici olabiliyor. Bazen... 9. Yaşasaydı da daha çok kitap yazabilseydi dediğiniz yazar kim? Sabahattin Ali. 10. Bu soruları başka kime soralım? Kimin cevaplarını merak ederdiniz? Bu soruları kitap sever biri olan Uğur Demirpehlivan'a da sorun isterim. MERVE ŞEN Tiyatro ve dizi oyuncusu. 11 Temmuz 1990 tarihinde İstanbul Bakırköy'de dünyaya geldi. Haliç Üniversitesi Konservatuvar Tiyatro Bölümünden mezun olduktan (2015) sonra şan dersleri aldı. 2008 yılından bu yana çeşitli tiyatrolarda oyuncu ve yazar olarak yer aldı. 2013'te Santral Kumpanya tiyatro grubunun kurucularından biri olarak, dijital mecrada da oyunculuğa ve yazarlığa başladı. BKM Mutfak sahnesinde yaklaşık 1 yıl sahne aldı. Şu anda 2019’den beri ekranlara gelen Kuzey Yıldızı dizisinde Nahide Kadıoğlu karakterini canlandırmakta. Rol Aldığı Bazı Tiyatro Oyunları: Gençler Masası / Oyuncu Aynı Aşkın Laciverdi (Bir Aşk Söyleminden Parçalar) / Oyuncu Rol Aldığı Diziler: Kuzey Yıldızı İlk Aşk (Nahide Kadıoğlu, 2019) Ufak Tefek Cinayetler (2018) Galip Derviş (2013) Kaynak: Biyografya
- Kultura Litera'da Nisan ayı etkinlikleri
Edebiyat ve kültür platformu Kultura Litera Nisan ayında da çevrimiçi etkinliklerine devam ediyor. Seda Akipek ile Çocuk Edebiyatı, Doğuş Sarpkaya ile Roman Tarihi ve Kuramına Giriş atölyelerine ek olarak 'Kultura Litera Odak Yazar Okumaları'na da canlı olarak katılmak mümkün. Kultura Litera Odak Yazarları 18 Nisan'da Ursula K. Le Guin ve 9 Mayıs'ta Orhan Pamuk olacak. Ayrıntılı bilgi ve katılım için platformun internet sitesine bakabilirsiniz. Seda Akipek’le Çocuk Edebiyatına Dair: “Editör Dostu” Yazı Atölyesi 3 Nisan Cumartesi 13.00 “Metnim hazır, şimdi ne yapacağım?” diyen yazar adaylarına bizim de bir sorumuz var: Metniniz sahiden hazır mı? Yayınevlerine her gün yüzlerce başvuru dosyası gönderildiğini ve bunun çok büyük yüzdesinin yazar adaylarının eserlerinden oluştuğunu biliyoruz. Dosya sayısı bu kadar çok olunca yayınevlerinin her bir dosya için editöryal değerlendirme yapması elbette mümkün olmuyor. Bu nedenle geri dönüş yapılmayan/olumsuz dönüş yapılan bir dosyada metne dair neyin yanlış gittiğini bilmek epey zor. Peki, yayınevine dört başı mamur bir dosya gönderdiğimizden nasıl emin oluruz? “Editör Dostu” Yazı Atölyesi tam da bu konuyu odağa alıyor ve atölyeyi tamamladıklarında atölye katılımcısı yazar adaylarının: - metinlerinin ne zaman başvuruya hazır hale geldiğinin sağlamasını nesnel bir değerlendirmeyle yapabilmelerini, - “editör dostu” başvuru dosyası hazırlama konusunda bireysel pratik kazanmalarını, - metnin seslendiği okur kitlesine sahip doğru yayıneviyle temasa geçebilmelerini, - başvuru sürecinde yapılması elzem konulara yoğunlaşmalarını ve bu sayede yollarını olabildiğince kısaltabilmeyi amaçlıyor. Çocuk edebiyatının en ilgi çekici ve hakkında en çok soru sorulan türü olan resimli kitap özelinde anılan konu başlıklarını teker teker masaya yatıracağımız atölyenin sonunda ilave sorulara yanıt arayacağımız bir soru-cevap bölümüne de yer vereceğiz. Seda Akipek // Özgeçmiş İstanbul’da doğdu. Lisans eğitimini Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde, yüksek lisans eğitimini Galatasaray Üniversitesi Ekonomi Hukuku bölümünde tamamladı. On iki yıl bilfiil hukukla ilgilendi. Avukatlık yaptığı dönemde kullandığı “sermaye”, “devir”, “yasal” gibi terimler yerini “hikaye”, “şiir”, “masal” sözcüklerine bırakınca çocuklar için de yazmaya başladı. Çocuk edebiyatı alanında resimli kitap, ilk okuma kitabı, çocuk şiir kitabı ve etkinlik kitabı gibi birbirinden farklı türde ve geniş yaş gruplarına seslenen eserler verdi. Yazarlık deneyimini, Türkiye Yayıncılar Birliği tarafından düzenlenen “Editörlük” ve “İleri Editörlük” atölyelerindeki kazanımlarıyla birleştirdiği ve yazar adaylarına çocuk edebiyatı yolculuğunda eşlik edecek bilgiler içeren atölyeler yürütüyor. Halen Cenevre’de yaşıyor ve ejderhasını tasmasız dolaştırıyor. Kitapları: Bu Ne Güzel Hediye! (abm Yayınevi, 2019) Alfabe Sirki – Laf Cambazı (abm Yayınevi, 2020) Ejderhalar Nezle Olmasın ve Diğer Şiirler (abm Yayınevi, 2020) Klik! ve Diğer Şamatalı Öyküler (abm Yayınevi, 2020) Doğuş Sarpkaya ile Roman Tarihi ve Kuramına Giriş Atölyesi 15 Nisan-22 Nisan Perşembe 19.00 Roman nedir? Diğer edebi türler ve disiplinlerle arasında ne gibi farklar vardır? Romanın bir edebi tür olarak doğuşuna sebep olan kültürel, siyasal ve toplumsal etkiler nelerdir? Hangi öncü metinler ne şekilde değişerek romanın doğuşuna sebep olur? Burjuva devrimleriyle romanın edebiyat sahnesine çıkışı arasındaki kültürel bağlar nelerdir? Birgün Kitap'ın editörü ve edebiyat eleştirmeni Doğuş Sarpkaya 19. yy'dan itibaren edebiyat sahnesine çıkan ve bu sahneden inmeyen romanın tarihsel gelişimini ve roman kuramını anlatıyor. Roman üzerine çalışan yazarlar, yazar adayları ve türle ilgilenen tüm okurlar için gerçekleşecek olan bu atölye çalışmasının ilk iki dersinde Doğuş Sarpkaya romanın bir edebi tür olarak doğuşuna ve bunun tarihsel bağlamına odaklanıyor. Ders-1 15 Nisan Perşembe 19.00-21.00 2 Saat – Tanışma. Roman türünün tanımı. Romanın Diğer Türler Ve Disiplinlerle Farklılıkları. Romanın Atası Sayılacak Metinlerin Evrimi. Kaynak: Ders notları Ek okuma önerisi: Terry Eagleton- Edebiyat Kuramı-Ayrıntı Yayınları; Ian Watt – Romanın Yükselişi- Metis Yayınları; Georg Georg Lukacs-Roman Kuramı- Metis Yayınları.-Roman Kuramı- Metis Yayınları. Ders-2: 22 Nisan Perşembe 19.00-21.00 2 Saat – Romanın Edebiyat Sahnesine Çıkışı Ve Burjuva Devrimleri Kaynak: Ders Notları Ek okuma önerisi: Franco Moretti – Burjuva- İletişim Yayınları; Ian Watt – Romanın Yükselişi- Metis Yayınları. Doğuş Sarpkaya 1980 İzmir doğumlu edebiyat eleştirmenidir. Lisans eğitimini Ankara Üniversitesi DTCF Antropoloji bölümünde, yüksek lisans eğitimini Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Yetişkin Eğitimi anabilim dalında tamamlamıştır. İlk yayınlandığı dönemlerde meraklı bir okuyucusu olduğu BirGün Kitap Eki'nde önce yazar nihayetinde ise editör olmuştur. Aynı zamanda Ayrıntı Dergi yayın kurulu üyesidir. Yazıları Karşı Düşler, Refleks, Lacivert, İzafi, 14 Şubat Dünyanın Öyküsü, Redaksiyon, Ayrıntı gibi dergilerde yayımlanmıştır. Sarpkaya, Litera Edebiyat'ın da yayın kurulunda yer almaktadır. Kultura Litera Odak Yazar Okumaları - Ursula K. Le Guin 18 Nisan Pazar 17.00 Kultura Litera Nisan ayı odak yazar okumasının konuğu, Mülksüzler'in, Yerdeniz'in ve Hain evreninin efsanevi yaratıcısı, uzaylı kocakarı, ejderhaların annesi, dünya edebiyatına yön veren büyük yazar Ursula K. Le Guin. Yaratıcı yazarlık üzerine verdiği dersler, kaleme aldığı sayısız deneme, yayın dünyasını sarsan politik çıkışları, efsanevi konuşmaları ve ortaya koyduğu yeni dünya felsefesi... Yapıtlarıyla olduğu kadar kendine açtığı düşünce alanı ve yazarlık kariyerini oluşturma biçimiyle de edebiyatın müstesna bir yerinde durur Le Guin. Yürütücülüğünü Oylum Yılmaz'ın üstlendiği bu atölye çalışmasında Le Guin'in bu çok katmanlı edebi yaklaşımına yakından bakmak, yaratıcılık, dil ve felsefe ekseninde yapıtlarını ele almak amaçlanmaktadır. Yaratıcı yazarlık alanında pek çok çalışmaya imza atan Le Guin aracılığıyla eleştirel ve yaratıcı bakış açısı geliştirmenin, bunu yazıya aktarmanın olanakları da ayrıca tartışılacaktır. Çalışmanın ana başlıkları: *Le Guin'de bilimkurgu ve fantastik *Margaret Atwood ve Le Guin arasındaki efsanevi tartışma *Cinsel kimlikler, cinsiyetsiz insan hayali ve queer yaşam ideali *Yazmak, eleştirmek ve yaratıcı yazarlarlık dersleri vermek arasındaki hassas denge *Yeni dünya görüşü ve başka bir dünya mümkün hayalini edebiyat sahnesine çıkarmak *Virgina Woolf, Ursula K. Le Guin ve Bayan Brown *Ölene kadar kadın yazar olma mücadelesi Odak metinler: "Karanlığın Sol Eli", "Yerdeniz serisi", "Mülksüzler", "Lavinia", "Sözcüklerdir Bütün Derdim", "Zihinde Bir Dalga", "Kadınlar, Rüyalar, Ejderhalar" Oylum Yılmaz :Yazar ve edebiyat eleştirmeni. İstanbul, Büyükada’da doğdu. Büyükada İlkokulu ve İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü mezunu. İlk olarak Radikal Cumartesi ve Radikal İki’de çalıştı, Radikal Kitap Eki’nin editörlüğünü yaptı. Referans/Birgün gibi gazeteler, çeşitli dergiler ve siteler için kültür/sanat/edebiyat sayfaları, edebiyat köşeleri hazırladı. Çeşitli yayınevlerinde serbest olarak editörlük yaptı. Sekiz yıl boyunca düzenli olarak Sabitfikir dergisi için Şahane Bir Kitap ve Fikri Sabit köşelerini kaleme aldı. 2020 yılında Londra’da, bir edebiyat ve içerik üretim platformu olarak Kultura Litera’yı kurdu. Halen serbest editörlük ve içerik/yazar danışmanlığı yapmaktadır. İlk romanı, Cadı 2013 (İletişim Yayınları). Duygu Asena Roman Ödülü’ne layık görülen ikinci romanı, Gerçek Hayat 2017 (İletişim Yayınları). E-Kitapları: Şahane Bir Kitap (2012) ve Fikri Sabit Yazıları (2012). Yılmaz, ilk olarak Gümüşlük Akademisi bünyesinde başlamış olduğu edebiyat derslerine/atölyelerine online ve yüz yüze olarak Kultura Litera bünyesinde devam etmektedir. Kultura Litera Odak Yazar Okumaları - Orhan Pamuk 9 Mayıs Pazar 17.00 Kultura Litera Odak Yazar Okumaları'nın Mayıs ayı konuğu Türkiye'nin ve Türkçenin yaşayan en tartışmalı yazarı Orhan Pamuk. Özellikle Kara Kitap'tan itibaren yazdığı hemen her romanla edebiyat dünyasında çetin tartışmaların merkezine oturan, kitap tanıtımlarından yazarlık kariyerine, sahip olduğu Nobel Ödülü'nden Türkçe dilbilgisine kadar birçok açıdan eleştirilen ve her zaman çok okunan Orhan Pamuk'un edebiyatına yakından bakıyoruz. Oylum Yılmaz'ın yürütücülüğünde gerçekleşirilecek bu çalışmada yazdığı ilk romandan sonuncusu Veba Geceleri'ne kadar Türkiye burjuvazisinin çöküş hikayelerini anlatan, tıpkı Tanpınar, Oğuz Atay gibi doğu-batı sorunuyla estetik düzeyde uğraşmanın mirasçısı olan, çağdaş dünya edebiyatının en önemli postmpodern yazarlarından Orhan Pamuk ve edebiyatına yakından bakmak amaçlanıyor. "Benim yazdığım gibi kitaplar yazılsın da okuyayım diye yazıyorum. Bir türlü mutlu olamadığım için yazıyorum, demek ki mutlu olmak için yazıyorum" diyen Orhan Pamuk'ta benliğin kurgulanma biçimleri, yazar-mekan ilişkisi ekseninde Pamuk'un İstanbul'u ele alış biçimi ve yazarın takıntılı aşık-kahramanları merkeze alınarak incelenecek. Çalışmada ayrıca kahraman ve yazar-kahraman arasındaki mesafenin kalkması, yazarlık kariyeri inşası üzerinden Orhan Pamuk edebiyatının tartışmalı noktalarına basarak eleştirel inceleme, metin ve yazar odaklı eleştiri biçimlerine değinilecektir. Çalışmanın ana başlıkları: *Orhan Pamuk'un İstanbul'u *Orhan Pamuk ve aşk. *Doğu-batı sorunuyla estetik düzeyde uğraşmak *Giyim kuşamdan bayram sofralarına takıntılı kahraman/yazar imgesi *Orhan Pamuk edebiyatında benliğin kurgulanma biçimleri *Politik-Apoltik yazar tartışmaları ekseninde bir yazarlık kariyeri inşa etmek *İngilizceye çevrilir mi diye yazmak: Orhan Pamuk edebiyatı merkezinde İngilizce çevirinin dünya edebiyatına etkisi ve Nobel edebiyat ödülü tartışmaları Odak metinler: "Cevdet Bey ve Oğulları", "Sessiz Ev", "Kara Kitap", "Yeni Hayat", "Kar", "Veba Geceleri", "İstanbul, Hatıralar ve Şehir"
- Kitaplar Tehlikelidir
Uğur Karaca Okurken heyecanlandıran kitaplardan biri Kağıt Ev. Bitirdikten sonra kitaplığımda Kafka’nın Dönüşüm ve Gogol’un Burun kitaplarının yanına koydum. Bazı kitaplar bittikten sonra da yolculuğuna devam eder okurun zihninde ve yeniden yazılma sürecine girer. Bu yazı bir kitap tanıtım yazısından çok, kitabın bende bıraktığı izler üzerinden yola çıkarak, içimde savrulmuş kelimeleri tekrar bir araya getirme çabasıdır. “ Kitaplar günahkar kadavralar gibi beliriyordu, kumulların arasında” …. “ ışığını arayan ve yeniden kumullara gömülen kitaplar” Syf.75 Arjantinli yazar Carlos Maria Dominguez, Kağıt Ev romanıyla, birinci katmanda kitap tutkunlarının kitaplarla ilişkilenme biçimlerine değinerek, okura çok tanıdık gelen kitapla ilişkilenmeleri ele alıyor. Kitaptaki alegori gerçekle o kadar ilintili ki; okuyucu birinci katmandaki aktarımlarından, diğer katmanlarına inme gereksinimi duymuyor. Kitap üzerine yapılan yorumlara bakıldığında, bu ilk katman öğeleri göze çarpıyor. Kitapları saklama, kitaplara yüklediğimiz o büyük anlamlardan, kendimize yarattığımız büyük evrenler… O kadar büyük ki; içinde evin yolunu unutacak kadar dolaşacağımız ve gerçekliğimizi unutacağımız bir yaratım. “Büyükannem ne zaman yatakta kitap okuduğumu görse bana, “Bırak şunu, kitaplar tehlikedir,” derdi. Yıllarca bunu onun cehaletine verdim, ama zaman Alman büyükannemin bilgeliğini kanıtladı” Syf.12 “Bir kitap okudum, hayatım değişti” sözünden yola çıkarak, hayatımız boyunca bize büyülü bir evrenin kapılarını açacak aydınlanmayı aradığımız kitapların sayfaların arasında gezinirken, Dominguez bize kitapların tehlikeli olabileceğinden söz ediyor. 2002’de yayınlanan ve kısa sürede yirmiden fazla dile çevrilen kitap, bir kadının Emily Dickinson’ın şiirlerinin eski bir baskısını alan ve ilk köşe başında tam da ikinci şiiri okumaya başladığı sırada bir arabanın altında kalmasıyla başlıyor. Kitapların insanlarla ve insanların kitaplarla kurduğu çift yönlü iletişim üzerinden devam ediyor. Kemal Varol’un bir saç teline tutunan hayatı konu aldığı son kitabı Kara Sis’te olduğu gibi, seksen dokuz sayfa olan Kağıt Ev’de de kitabın üzerindeki çimento izinden yola çıkıyor anlatıcı. Farklı coğrafyalardaki yaşantılardan yola çıkarak, coğrafyanın mı yoksa ekonomik açıdan sınıfların mı kader olduğunu bir kez daha düşünebiliriz. Özellikle Borges’in etkisindeki Latin Amerika yazarlarının eserlerinde ve Ortadoğu’daki eserlere baktığımız zaman, farklı coğrafyalarda da olsa diktatörlük altındaki edebiyatın imgeler ve katmanlarla dolu eserlerin kurgularının benzerliğini görebiliriz. “Hala benim arkadaşım onlar. Kışın üzerimi örtüyor, yazın gölge yaratıyorlar. Beni rüzgarlardan koruyorlar. Kitaplar benim evim.” Syf.66 Roman kahramanı Carlos Brauer, kitaplarla kurduğu saplantılı ilişkinin sonunda evlerin tüm duvarlarının kitaplarla dolu olmasından öteye giderek kendine kolon ve duvarlarının kitaplardan olduğu ev yapacak kadar ileri taşır kitap tutkusunu. Ev bireyin iç dünyasıdır. Kendi olduğu, maskesiz, hiçbir şeyden saklanamadığı, bireyin en temel ihtiyaçlarından olan güven hissini duyduğu, karnını doyurduğu, dinlendiği mekandır. Biraz daha ileri gidersek çocukluğudur ve anne babasının yüzüdür. İlk kez yürüdüğü, konuştuğu, kendini var ettiği daha sonra o varoluşu terk edip ömrü boyunca aradığı dünyadır. Kelimelerle ilk tanıştığı yerdir ev. İlk anlamlarla kendine bir yaşam alanı oluşturup, öğrendiği kavramlarla hayata tutunduğu ilk yerdir ev. Ev, Dominguez’e göre; gölgelerin kaybolduğu mekanlardır. “… basılı harflerin arzularıyla cisimlerini bir araya getiren gizli bir boyut…” Syf.70 Kelimeler yolumuzu aydınlatan birer sokak lambası gibi dururken hayatta, birey birtakım seçimler yaparak (düşünceyle) kaderini belirler. Ve ne kadar yürürsek yürüyelim, öğrendiklerimiz kadar yaşıyoruz ve tat alıyoruz hayattan. Gövdemiz kadar değil, içimizde var ettiğimiz anlamlar kadar büyüyoruz. Eğer bir adımız olmasaydı, biz öldükten yüzyıl sonra (bizle ilişki kurmuş insanlar da yitip gittikten sonra) Benim varlığımın varolduğuna kim inanabilir? Zamanın gözleri gibi kütüphanede duran kitapların karşısına geçtiğimizde, ancak kelimelerle hayatta kalma şansımız vardır. Doğa karşısındaki en büyük gücümüz kelimelerle aktardığımız bilgidir. Carlos Brauer, kitaba bir nesne olarak yaklaşmaktan öteye onları kendiyle birlikte yaşayan nefes alan, uyuyan, öfkelenen bir varlık gibi görür. Mesela, kitapları dizerken kavgalı yazarları bir araya getirmez. Kaderini değiştiren kitapların, kaderini değiştirmekte bir sakınca görmez. Bir koleksiyoneri (kitap, çöp veya başka şey) düşündüğümüzde, sahip olma duygusuyla baş edilemediği sürece, ihtiyacımızdan fazla edindiğimiz şeyler bize yük olmayı sürdürerek sonunda bizi şüphesiz bir yok oluşa götürecektir. Her ne kadar kitap aşkı, kitap tutkusu ya da kitapların hayatımızdaki iktidarı olarak düşünülse de, kahramanımızın başına gelenler sahip olma duygusu ve vazgeçememesinden kaynaklanır. Kitaplardan kurtulmanın ona sahip olmaktan daha zor olduğunu söyleyen anlatıcı önüne çıkan çimento kaplı kitaptan vazgeçemediği sürece kendisini bir hikayenin içine sürükleyecektir. Ancak kitabın yok olmasına izin verdiği zaman kendi olabilmektedir. “Kitap, tıpkı bir limana sessizce yanaşan bir gemi gibi, yağmurun altında yumuşamaya, siyah mermere yapışmaya, yavaş yavaş ve sükut içinde yok olmaya başladı.” Syf. 88 Korona günleriyle birlikte, içinde daha fazla vakit geçiriyorken evlerimize karşı geliştirdiğimiz duygu ve düşüncelerimizi yeniden ele alacak olursak, evimiz, ilk evrenimiz ve varoluşumuzun temelidir. Bu yönüyle ev; yuva, aile gibi kavramlarla eş anlamlarla da kullanılagelmiştir. Yalnızlık tarif edilirken de birçok kişinin zihninde dört duvar arasında derin bir boşluk imgelenir. Yusuf Atılgan’ın Anayurt Oteli’nde kendini otele (topluma yabancılaşan kahramanın eve yani otele sığınması) kapatan ve toplumdan izole eden Zebercet karakteri buna örnektir. Fransız filozof Gaston Bachelard, Mekanın Poetikası isimli eserinde, ev imgesini ve zaman içinde değişimine değinmiş ve bu imgeyi ilk evren olarak tanımlamıştır. Rüya bilimcilerin alanına girmeden, gördüğümüz rüyalardaki evin genellikle çocukluğumuzun geçtiği ev olması da tesadüf değildir. Mutluluk ve korkuların ilk kez yaşandığı ve bir başlangıç oluşturduğu yerdir ev. Birçok dilde isim, fiil, sıfat ve zarfların ev kelimesiyle türetildiğine ve ev ile ilgili birçok deyim ve atasözlerin varlığına bakacak olursak, mekan olarak evin dört duvardan daha fazlası olduğu gerçeğine varırız. Eve dönmek, evden çıkmak gibi dilimize yerleşmiş birçok anlamı düşündüğümüzde ev mekânsal olarak dört duvar içinde kalan ve güvenliğimizi sağlayan alandan daha fazlasıdır. Ölüm kavramı gibi edebi eserlerde çok fazla kullanılmıştır. Yuva kavramı her bireyde küçük farklılıklar gösterse de genellikle esasen aynıdır. Ve ilk kez konuşmanın öğrenildiği, ilk adımın atıldığı, sevgi, nefret gibi duyguların ilk yaşandığı yerdir. Varoluşumuzun temeli evdir. Aslında ev birçok anlamlar yüklediğimiz imgelerin bütünüdür. Babadır, annedir, kardeştir. Tuğlalarla bir araya gelen ev yerine onu kâğıtların bir araya geldiği kitaplarla inşa eden Brauer, sahip olduğu tek nesne olan kitaplarla, kendine yaşam alanı yaratmıştır. Eşya nerdeyse yoktur evinde. Günümüzde kendini yaratmak isteyen insanın yaptığı gibi, eşyaların yerini başka bir somut nesne almıştır. Kitaplar… Ve sonunda bu kitaplardan kurtulma düşüncesi, sahip olduklarımızın bizi ağırlaştırmak dışında başka işe yaramadığının göstergesidir. Kâğıtlar da kelimelerin yani anlamların evidir. Kağıt Ev aslında seksen dokuz sayfa boyunca aynı imge etrafında dolaşmaktadır. Eve girerken ve evden çıkarkenki hallerimizi gözlemleyecek olursak bir evrenden başka bir evrene geçişin yeridir evin kapısı. Değişen kıyafetler ve eşyalarla olan ilişkilenme biçimine bakıldığında aslında ev kozmoslar arası geçişin simgesidir. “…boşluklar genişler ve kişi ortaya çıkan bu yeni boyutun içine girer.” Syf.55 Birçok yazara göre insanın evi dünyanın merkezidir. Toplumlar geliştikçe ev imgesi de değişir. Oğuz Atay’ın Tutunamayanlar romanında Turgut için ev, burjuva adetleri ve eşyalarla dolu bir kurulu düzenin simgesidir. Bireyselleşmeye, kendi olmaya engel teşkil eden yerdir. “Bir gün, beklenmedik bir şekilde, anılarınızın düzenini yitiriyorsunuz.” Syf.62 Kağıt Ev romanı ismindeki metaforlarla başlayarak, bizi yazınsal bir yolculuğa çıkaran, romandaki tüm katmanlarla birlikte edebi haz veren bir yapıt. KAĞIT EV Carlos Maria Dominguez, Çeviren: Seda Ersavcı Jaguar Yayınları, İstanbul 2015
- Kaya Tanış'tan "Hayalet Oğuz" kitabı: Burası Orası Değil
Kimdir Oğuz Alplâçin? Tezer Özlü’nün öyküsünde karşımıza çıkan bir kahraman mı, 50 Kuşağı’nın en “bohem” üyesi mi? Büyük bir nihilist mi, Selahattin Hilav’ın taktığı isimle “entelektüel solucan” mı? Evsiz-yersiz-yurtsuz bir anarşist mi, yoksa Diyarbakırlı zengin bir ailenin ferdi mi? Dönemin yazarlarının anılarında yer alan siyah beyaz bir figür mü, eksiklerle dolu hayat hikâyesi anlatıldıkça efsaneleşen renkli bir karakter mi? İğneli sözleriyle karşısındaki insanı sarsan keskin bir çift göz mü, yoksa tanıyan herkesin çok sevdiği bir dost mu? Arkasında tek tük metinler bırakmış bir hevesli mi, yoksa çok çalışkan usta bir çevirmen veya göz ardı edilmiş bir şair/yazar mı? Oğuz Halûk mu, Haluk Oğuz mu? O. A. mı? OHA mı? “O Pera’daki Hayalet” mi? Yoksa sadece aramızdan geçip gitmiş bir Hayalet mi? Kaya Tanış, yıllara yayılan (belki hâlâ devam eden) bir iz sürmenin neticesinde, Türk kültür-edebiyat sahnesinin en ünlü bohemini –kelimenin gerçek anlamıyla– tüm yönleriyle ortaya koyuyor. Efsanelerden, rivayetlerden arındırıp bir hayaleti bedenine kavuşturuyor. Burası Orası Değil / Hayalet Oğuz Kitabı’nda Tanış, Oğuz Halûk Alplâçin’in önce hayatında eksik bilinenleri belgeleriyle ortaya koyuyor, daha sonra şiirlerinden öykülerine, yazılarından çevirilerine imza attığı işleri bir araya getiriyor. Burası Orası Değil / Hayalet Oğuz Kitabı buzdağının görünmeyen kısmını gösteriyor. BURASI ORASI DEĞİL / HAYALET OĞUZ KİTABI Kaya Tanış Kırmızı Kedi Yayınevi, 568 s. İstanbul, 2021
- Uluslararası Booker Ödülü için 'Uzun Liste' açıklandı
Her yıl İngilizceye çevrilen, İngiltere ya da İrlanda’da yayımlanan bir romana ya da kısa öykü koleksiyonuna verilen Uluslararası Booker Ödülü'nün uzun listesinde yer alan eserler açıklandı. Dünyanın tüm dillerinden İngilizceye çevrilmiş kıymetli edebiyat eserlerinin tanınırlığının artırılması, yazarının desteklenmesi ve çevirmenin öneminin vurgulanması amacıyla verilen Uluslararası Booker Ödülü'ne bu yıl 125 kitap başvurusu kabul edilmiş. 50.000 sterlin tutarındaki büyük ödül her yıl olduğu gibi bu yıl da yazar ve çevirmen arasında eşit olarak paylaştırılacak. Kısa liste 22 Nisan'da, ödülün kazananı ise 2 Haziran'da açıklanacak. Jüri başkanı, kültür tarihçisi ve yazar Lucy Hughes-Hallett'in belirttiğine göre uzun listeye kalan eserlerde belirgin bir göçmenlik teması göze çarpıyor. On üç kitaplık uzun liste ise şöyle: - I Live in the Slums: Can Xue (Çinceden çeviren: Karen Gernant ve Chen Zeping) - At Night All Blood is Black: David Diop (Fransızcadan çeviren: Anna Mocschovakis) - The Pear Field: Nana Ekvtimishvili (Gürcüceden çeviren: Elizabeth Heighway) - The Dangers of Smoking in Bed: Mariana Enríquez (İspanyolcadan çeviren: Megan McDowell) - When We Cease to Understand the World: Benjamín Labatut (İspanyolcadan çeviren: Adrian Nathan West) - The Perfect Nine: Ngũgĩ wa Thiong'o (Gikuyudan çeviren: yazarın kendisi) - The Employees: Olga Ravn (Dancadan çeviren: Martin Aitken) - Summer Brother: Jaap Robben (Flemenkçeden çeviren: David Doherty) - An Inventory of Losses: Judith Schalansky (Almancadan çeviren: Jackie Smith) - Minor Detail: Adania Shibli (Arapçadan çeviren: Elisabeth Jaquette) - In Memory of Memory: Maria Stepanova (Rusçadan çeviren: Sasha Dugdale) - Wretchedness: Andrzej Tichý (İsveççeden çeviren: Nichola Smalley) - The War of the Poor: Éric Vuillard (Fransızcadan çeviren: Mark Polizzotti)
- Umut terminalinde bekleyiş ve direnç: Tanca'ya Gece Feribotu
Ahmet Akkaya Oyun ve senaryo yazarı Kevin Barry, 1969 İrlanda doğumlu. Konumuz gereği ilkin ben sadece kitaplarına değineceğim. 2019 yılında İngilizce yayımlanan, geçtiğimiz günlerde Harfa Yayınları'nın Türkçeye kazandırdığı Tanca’ya Gece Feribotu, Barry’nin Türkçeye çevrilen ilk eseri. Bunun dışında iki romanı ve üç öykü kitabı var. Romanları Beatlebone 2015’te, City of Bohane 2011’de yayımlanmış. 2017’de Beatlebone ile Uluslararası Dublin Edebiyat Ödülü’nü ve Goldsmiths Ödülü’nü kazanmış. Öykü kitapları There Are the Little Kingdoms 2007’de, Dark Lies the Island 2012’de ve son öykü kitabı That Old Country Music 2020’de yayımlanmış. Son öykü kitabı That Old Country Music ile de Lannan Foundation Edebiyat Ödülü’nü kazanmış. Tanca’yı Türkçeye çeviren, benim yabancısı olduğum rap müziğin Türkiye’deki kitlesinin kraliçesi Begüm Kovulmaz.* Anlatının ‒bana göre‒ başkarakteri Dilly’nin gitmek istediği “mahallenin kültürüne” çok uzak biri değil. Bu sayede anlatıyı okurken, bizim için iyi bir rehber oluyor dili. Anlatı iki zamanlı, on dört bölümden mürekkep. 1990’lı yıllardan başlayıp 2015’e kadar gelen bir zaman dilimi var, bir de sadece 23 Ekim 2018’in anlatıldığı Algeciras limanındaki tek bir zaman dilimi. Birinci dilimde, genel itibarıyla anlatayım, şu hadiseler var: İspanya’nın türlü şehirlerinde, iki İrlandalı adamın, Maurice Hearne ile Charlie Redmond’ın birlikte giriştikleri işler, başkalarıyla ortaklıkları, yasa dışı işlere girmeleri; Maurice’in eşi Cynthia ile Charlie’nin ilişkisi, Maurice’in birlikte çalıştığı Faslı Kerime ile ilişkisi, Kerime’nin Maurice’e karşı hıncı, bu hınç karşısında Maurice’in şehri (Cádiz’i) terk etmeye karar vermesi, Tanca’ya gidecek feribotu ilk bekleyişi, bundan neredeyse on yıl sonra tımarhaneye yatırılışı ve Cynthia’nın sır gibi ölümü... Başkarakter Dill ya da Dilly Hearne, 23 yaşında. Ufak tefek bir kız. Güzel bir kız. Saçları rasta. Rastafaryanizm’e mensup. Cynthia ile “Maurice Hearne’ün kızı.” 23 Ekim 2018’de İspanya’nın “kız kardeşlerin çirkini gibi olan” kasabası Algeciras’tan Fas’ın Tanca kentine kaçacak. Bu kaçış, ona annesi Cynthia’nın vasiyeti. Esasında, bağlı olduğu kafile, Algeciras’ta toplanıyor. Kafilenin bir kısmı Tanca’ya gidiyor, bir kısmı Tanca’dan dönüyor. Bunu hep toplanacakları ayın 23’ünde yapıyorlar. Bir ritüel bu. Charlie ile Maurice bunu Málaga’daki bir arkadaşlarından öğreniyorlar. Algeciras limanındaki feribot terminali, bir nevi kayıp arama bürosu: “duvarlarında yıpranmış afiş kalıntıları, kayıp kişiler. Gümrükten yapılan anonslar, uyuşturucu kaçakçıları.” Umut terminali. Umut terminali çünkü aklı karıştıran yedi duygu: sevgi, üzüntü, acı, duygusallık, hırs, şehvet, ölme isteği ve bu duyguların esiri iki İrlandalı adam: Maurice Hearne (namıdiğer Moss) ile Charlie Redmond, burada Dilly’yi bekliyorlar. Onun Tanca’ya gitmesine engel olmak için. Maurice, Dilly’yi üç yıldır görmüyor. 51 yaşında ve bir gözü görmüyor; dostu Charlie’nin bir ayağı aksıyor. Bu iz ona Maurice’den yadigâr, bunu sonra öğreniyoruz. Umut terminali dedik ama Dilly’nin Tanca’ya gitme, kaçabilme umudu daha sahici. Maurice ile Charlie’ninki daha ziyade beklenti. Bu bekleyiş sırasında bir yüzleşme doğuyor; “beklerken ortaya çıkan ağrılar, eski bir dost gibi kalıcı oluyor.” Anlatı okunduktan sonra, yorumlar elbette bekleyiş üzerine birikti, birikmeye de devam edecek. Lakin ben okuduğum her anlatıda küçük bir ayrıntıya, küçük bir bakışa, harekete, kıvılcıma da meylederim. Bu anlatıda meylettiğim kısmı vereyim: Dilly, terminalin barından, içkisini içip ayrıldıktan sonra, kendini Maurice ile Charlie’den gizleyerek dolaşmaya başlıyor ve: Sentetik eşofman altı giymiş, üstü çıplak, kehribar rengi bir içki içen yaşlı bir “hombre” [herif], önünden geçen Dilly’yi seyrederken, dilini dişlerinin üzerinde dolaştırıyor ve Dilly tek bir bakış atarak o pis ifadeyi siliyor herifin yüzünden. [s. 145] İşte kadının erkle, bey takımıyla nihayetsiz savaşında önemli bir mevzi benim için, Dilly’nin bu tek bir bakışı. Hatta hepimiz için öyle. Hegemonyaya teslim olmamak için, ilk sahici direnç, tek bir bakış. Gördüm ve o imge silinmedi hafızamdan. Biterken, olağanüstü/olağan dışı beklentilerin boş çıkmasının ardından gelen sıradanlık, “hayat devam ediyor”culuk, pek sade ve pek güzel resmedilmiş: Yağmurun dinmesi, gökyüzünün açılmaya başlaması, yıldızları eski yıldızlar gibi görmek, yeni bir kasım ayı düşüncesinin boğazda bıraktığı acı tat. “Giden gitse de Algeciras’ta yağmur diniyor.” Tanca’ya Gece Feribotu’nu okumanın tadını çıkarın. * Begüm Kovulmaz, “Türkçe Rap’in Sesleri: Şiir, Müzik, Siyaset”, Notos Edebiyat Dergisi, Ocak-Şubat 2021, ss. 29-40. Tanca’ya Gece Feribotu Kevin Barry Çeviren: Begüm Kovulmaz Harfa Yayınları, 218 s. istanbul, 2021
- Çevrimiçi Etkinlik: Öğretmen Kulübü Buluşmaları
İzmir merkezli faaliyet gösteren Öğretmen Kulübü tarafından 2 Nisan 2021 Cuma günü saat 20.00’de eğitim alanında açık dijital kaynakların telif hakkı lisansları ve akademik dürüstlük konularının ele alınacağı çevrimiçi buluşma gerçekleştiriliyor. Zoom Dijital Platformu üzerinden yürütülecek buluşma eş zamanlı olarak Youtube’dan da izlenebilecek. 207’nci kez gerçekleştirilecek ve iki bölümden oluşan Öğretmen Kulübü buluşmasının ilk bölümünde İngiltere’de mesleki yaşamını sürdüren Bilgi ve Belge Yöneticisi İlkay Holt; “Eğitimde Creative Commons Lisanslarının Kullanımı” başlıklı sunumunda; eğitim materyali oluşturmak ve kaynak bulmak konusunda telif haklarından kaynaklı kısıtlar, açık eğitim prensipleri, kaynakların yasal kullanımı ve paylaşımı için Creative Commons açık lisanslarının nasıl kullanılacağı konusunda bilgi ve deneyimlerini paylaşacak. İkinci bölümde ise; Ankara’da İDV Özel Bilkent Lisesi'nden Okul Kütüphanecisi Ayşegül Aksaçlıoğlu “Akademik Dürüstlük” başlıklı sunumunda; akademik dürüstlüğün felsefesi, eğitim süreçlerindeki yeri ve İDV Özel Bilkent Lisesi'ndeki uygulamalar hakkında paylaşımlarda bulunacak. Sosyal Bir Öğrenme Ortamı ve Organizasyonu 2015 yılından bu yana yaşam boyu öğrenme merakı taşıyan eğitimcilerin mesleki ve kişisel deneyimlerini paylaşarak çoğalttıkları sosyal bir öğrenme ortamı ve organizasyonu olan Öğretmen Kulübü; ilgili herkesin katılımına açık ve ücretsiz etkinliklerine devam ediyor. Yıl boyunca her cuma akşamı devam eden Buluşmalar, her ayın ortasındaki pazar yapılan Açık Atölyeler, her ayın son çarşambası yapılan Öğretmen Sohbetleri ve her ayın sonunda yayınladıkları Bülten ile eğitimi bütüncül olarak görmeye gayret ediyor. Herkese Açık ve Ücretsiz Buluşmalar İlgili herkesin katılımına açık ve ücretsiz olan buluşmaların bağlantı bilgilerine kulübün web sayfası ve sosyal medya hesaplarından erişilebilir. Erişim Linki: www.ogretmenkulubu.org















