top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5404 sonuç bulundu

  • Beckett'in "sessiz" röportajı

    Beckett, Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazandığında İsveç televizyonunun röportaj teklifini tek bir şartla kabul eder: muhabir soru sormayacaktır. Samuel Beckett, 1969 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazandığını yayıncısı Jérôme Lindon'un telgrafıyla öğrenir. "Sevgili Sam ve Suzanne. Her şeye rağmen Nobel Edebiyat Ödülü'nü sana verdiler, bir süre saklanmanızı öneririm." Lindon'un aktardığına göre bu haber hem Beckett'i hem de karısını dehşete düşürür, gözlerden uzak yaşayan çift herkesin kendilerine ulaşmak isteyeceğini düşünerek huzursuz olur. Dahası, Beckett birdenbire gelecek şöhretin bu münzevi yaşamı sürdürmesine olanak tanımayacağından endişelidir. Beckett yalnızca İsveç televizyonuna tek bir röportaj vermeyi kabul eder. Ancak bir şartı vardır. Röportajı yapan muhabir soru sormayacaktır. Tunus'ta, Beckett'in o günlerde kaldığı otelde gerçekleştirilen sessiz röportaj, geçtiğimiz günlerde İsveç Akademisi tarafından yayınlandı. Ketum bir yazardan, hayli ketum bir söyleşi.

  • Yaşar Kemal birçok etkinlikle anılacak

    Edebiyatımızın usta kalemi Yaşar Kemal aramızdan ayrılmasının altıncı yıldönümünde farklı sesler, farklı temalarla anılacak. Yazarlar, sanatçılar ve bilim insanları düzenlenen söyleşi ve panellerde Yaşar Kemal’in edebiyatını kendi pencerelerinden değerlendirecekler. Edebiyatımızın usta kalemi YAŞAR KEMAL aramızdan ayrılmasının altıncı yıldönümünde 27 – 28 Şubat günlerinde farklı sesler, farklı temalarla anılacak. Feridun Andaç, İdil Biret, Sacide Bolcan, Vecdi Çıracıoğlu, Ali Dönmez, Cihan Erdönmez, Selim İleri, Barış İnce, Zülfü Livaneli, Çiğdem Odabaşı, Taylan Özgür Ölmez, Nebil Özgentürk, Türkan Şoray, Ayşegül Tözeren, Ahmet Ümit gibi isimlerin katılacağı söyleşi ve panellerde Yaşar Kemal’in edebiyatı; toplum belleği, toplum vicdanı, öncü bir doğa kavrayışı, katmanlı insan ve toplum gerçeği gibi pek çok yönüyle değerlendirilecek ve tartışılacak. Bu etkinliklerin yanı sıra, edebiyatı gençlerin yaşamlarına katmak, gençlerde okuma kültürünün yerleşmesine destek vermek amacıyla Tarsus Belediyesi ile 3 Şubat - 1 Mart tarihleri arasında “Yaşar Kemal Okuma Günleri” düzenlendi. Yaşar Kemal Vakfı, Büyükçekmece Belediyesi, Maltepe Belediyesi, Sarıyer Belediyesi, Tarsus Belediyesi ve Türk Tabipleri Birliği ortaklığında düzenlenen bu etkinliklerin tümü Yaşar Kemal Vakfı YouTube kanalından izlenebilecek. “Yaşar Kemal’in İstanbul’u” 27 Şubat 2021: Büyükçekmece Belediyesi ve Vakıf işbirliğiyle düzenlenen ilk etkinlikte Sacide Bolcan’ın moderatörlüğünde Feridun Andaç, “Anlatı Anakara’sından İzler/Yansılarda Deniz Küstü, Al Gözüm Seyreyle Salih, Kuşlar da Gitti” romanlarına yansıyan İstanbul’u Yaşar Kemal’in bakışı ile anlatacak. “Benim Romanlarımı Okuyanlar…” 27 Şubat 2021: Sarıyer Belediyesi ve Vakıf işbirliğiyle aynı gün düzenlenen ikinci etkinlikte Zülfü Livaneli, İdil Biret, Selim İleri ve Türkan Şoray kendi sanat yolculukları ve anıları eşliğinde “kendi Yaşar Kemal”lerini paylaşacaklar. “Yaşar Kemal Anlatı Coğrafyasında Doğa/İnsan/Çevre” 28 Şubat 2021: Türk Tabipleri Birliği ve Vakıf işbirliğiyle düzenlenen günün ilk etkinliğinde Feridun Andaç’ın moderatörlüğünde; Vecdi Çıracıoğlu, Ali Dönmez, Cihan Erdönmez ve Ayşegül Tözeren Yaşar Kemal’in edebiyatındaki doğa teması ve yazarın öncü doğa kavrayışı üzerine konuşacaklar. “Binbir Çiçekli Bahçe: Yaşar Kemal’i Anıyoruz” 28 Şubat 2021: Maltepe Belediyesi ve Vakıf işbirliğiyle düzenlenen günün ikinci anma programında Nebil Özgentürk belgeselini sunacak, Barış İnce ve Ahmet Ümit, Yaşar Kemal edebiyatı üzerine değerlendirmelerde bulunacaklar, anma etkinliği Taylan Özgür Ölmez konseri ile sona erecek. “Yaşar Kemal Okuma Günleri” 1 Mart 2021: Tarsus Belediyesi, Yaşar Kemal Vakfı’nın desteğiyle şubat ayını Yaşar Kemal ayı ilan ederek 3 Şubat – 1 Mart tarihleri arasında ilk ve ortaöğretim öğrencileri ile yetişkinlere yönelik “Yaşar Kemal Okuma Günleri” etkinliği düzenledi. 1 Mart’ta yapılacak “Kilikya’nın İncisi Tarsus’tan Çukurova’nın Homeros’una Selam - Yaşar Kemal’e Saygıyla” etkinliğinde; belgesel film gösterimi, şiir ve türkülerle Yaşar Kemal dinletisi, okuma günlerinde yer alan öğrenci ve öğretmenlerin çalışmalarından örneklerden oluşan resim sergisi ve online söyleşiler olacak.

  • SERGİ: Ak-sayanlar

    Art Unlimited'in “Ak-sayanlar” serisi, x-ist işbirliğiyle matbu dergi ortamından sergi mekânına taşınıyor. 15 ismin ikili birlikteliğinden doğan 8 üretimin yer aldığı karma sergi “Ak-sayanlar”, 11 Mart-17 Nisan 2021 tarihleri arasında x-ist’te görülebilir. “Sanat ve sanatla ilişkilenen farklı disiplinler bugün nasıl yan yana gelebilir?” sorusu etrafında, Merve Akar Akgün ve Çınar Eslek tarafından oluşturulan, toplam 13 birliktelikten doğan 12 diyaloğu ve bir metni içeren seri, vesile olduğu birliktelikleri daha sıkı dokumak, alanlar arası beslenme olanaklarını ve ilişkilenme şekillerini incelemek üzere dergi mecrasından çıkarak sergiye dönüşüyor. Erinç Seymen ve Şule Gürbüz (Aralık 2017), Kemal Özen ve Şebnem İşigüzel (Mart 2018), Kirkor Sahakoğlu ve Tayfun Pirselimoğlu (Mayıs 2018), Orhan Cem Çetin ve Cem Akaş (Temmuz 2018), İnci Furni ve Fatih Özgüven (Eylül 2018), Ahmet Doğu İpek ve Bejan Matur (Ocak 2019), Neriman Polat ve Sema Kaygusuz (Mayıs 2019), Murat Akagündüz ve Seren Yüce (Temmuz 2019), Pınar Öğrenci ve Fırat Demir (Kasım 2019), Aylin Zaptçıoğlu ve Hakan Bıçakçı (Mart 2020), Ferhat Özgür ve Süreyyya Evren (Eylül 2020), Ece Eldek ve Emin Alper (Mart 2021), Murat Palta ve Gülfem Pamuk (Mart 2021), Ak-sayanlar dosyasına matbu olarak katılan ve aralarında diyalog geliştiren isimleri oluşturuyor. Seri için bir araya gelen yazarlar, yönetmenler, şairler ve sanatçılar dergi sayfalarında geliştirdikleri diyalogları sergi hazırlığı sürecinde yeni sorular, formlar ve kavramlar ile mekâna göre yeniden biçimlendiriyor. Sergi mekânına yayılan sekiz farklı karşılaşma kimi zaman ortak, kimi zaman da dergide yer alan diyaloğun çağrıştırdığı ayrı ayrı üretimlere evrilirken, katılımcıların bireysel tecrübeleri, ortaklıkları ve diyaloglar arası ilişkiler sergide farklı kesişmelere olanak sağlıyor. Seride yer alan bütün yazıları şuradan okuyabilirsiniz.

  • Keşke Çevrilse: Paris Noktörnal

    "Keşke Çevrilse"de bu hafta Oulipo'nun güçlü temsilcilerinden Anne Françoise Garréta var. Fatih Balkış dilin patriyarkal unsurlarıyla derdi olan, metnini ve karakterlerini dilin cinsiyetçi baskısından kurtarmayan çalışan, Queer edebiyata hem romanlarıyla hem de kuramsal çalışmalarıyla katkı sunan Garréta'yı anlatıyor. Fatih Balkış Fransız yazar Anne Françoise Garréta, üyeleri arasında Perec, Queneau, Calvino, Harry Mathews gibi yazarların bulunduğu Oulipo’ya seçilmesine neden olan ilk romanı Sphinx’i (1986) yirmi üç yaşında yazdığında, yalnızca ana karakterlerin cinsiyetlerini ele vermeyerek Fransızcanın gramerine meydan okumakla kalmıyor, aynı zamanda deri değiştirmekte olan Paris’in noktörnal hayatının sahne ışıklarını da biz okurlar için aydınlatıyordu. Garréta Sphinx’i yazarken, tıpkı romanın isimsiz anlatıcısı gibi üniversitenin son yılında Paris’in en büyük gece kulüplerinden birinde dj’lik yapmıştı. Dolayısıyla romandaki pek çok sahnenin autofiction’ların doğasında bulunan ve yazarın yaşamının, deneyimlerinin yakınında bir yeri işaret ettiğini hesaba katmak gerekiyor. Anlatıcı üniversitedeki teoloji bölümünde Katoliklik dışındaki her şeyden nefret eden bir güruhla birliktedir. Okula devam etmesini gerektirecek hiçbir nedeni kalmamıştır. Yalnızca aynı bölümde derslerini takip ettiği Padre ile yaptığı düşünsel tartışmalar onu mutlu ediyor gibidir. İçindeki uyumsuzu betimlerken La Chute'ün anlatıcısını anımsamaktan geri durmaz. Tıpkı Camus’nün kahramanları gibi bir sürüklenme halindedir ve yaşamının dizginlerini sımsıkı tutacak güçten yoksundur. Padre’yle olan buluşmalarından birinde açığa çıkan bir gizem yaşamını bütünüyle değiştirecek bir imkân sunar ona. Padre uzun süredir üyesi olduğu Apocryphe adındaki bir gece kulübüne birlikte gitmeyi teklif eder. Birkaç gece sonra yaşanan talihsiz bir olayın ardından anlatıcımız kendini bir anda Apocryphe’ın on beş metrekarelik dj kabininde bulacaktır. Sphinx içindeki matematiksel dil oyunlarının okur tarafından keşfedilmesi gereken, yan-alt-iç anlamlardan oluşmuş katmanlı, matrak bir Oulipo metni değildir. En azından Garréta’nın ilk amacı Oulipoyen bir metin yazmak değildir. Yalnızca dilde konumlanan cinsiyetçi baskının ve karakterlerde biçimlenen cinsiyet temelli beklentilerin oluştuğu bir kavrayışın ötesine geçmek, okuru tutkulu bir aşk hikâyesiyle baş başa bırakmak ister Garréta. Bu akışkan gecelerde ona kılavuzluk edecek ilk kişi, akrobatlıktan egzotik dansçılığa geçiş yapmış, gölgesi bir sahne ışığı tarafından çalınmış Tiff’den başkası değildir. Birlikte seks shop’ların, genelevlerin sıralandığı sokaklardan, gladyatör kostümlü kadınların köşelerini tuttuğu bulvardan geçecek, duvarlarını Toulouse-Lautrec’lerin süslediği 100 yıllık kabarelere, sabahın ilk ışıklarına dek 400 kişinin dans ettiği gece kulüplerine, strip barlara süreceklerdir adımlarını. Bütün bu koşuşturmaca bir rıhtımdan diğerine yol almaya ve orada demirlemiş gemilerin güvertesine çıkmaya benzer. Öyle ki, bir striptizcinin on beş dakikalık gösterisini izlemek bir bale sahnesindeki prima ballerina’yı izlemekten farksızdır. Her şeyin baş döndürücü bir hızda yaşandığı ve günün ilk ışıklarıyla izlerinin, kokularının bütünüyle silindiği bir düş sahnesi yaşanmaktadır sanki. İşte tam bu anda anlatıcımız Eden adındaki bir barda dansçı olan A***’yı fark edecektir. Anlatıcı, A***’nın bedeninin kusursuzluğu üzerinden bu kez ölü sanat yapıtlarını ve kokusuz heykellerin barındığı sanat müzelerini hedef alır. Oysa bir makyaj fırçasının darbelerini izlemek, bir müzede bir sanat yapıtını izlemekten çok daha fazla estetik haz verir. Sahne arkalarının, soyunma odalarının kapısı sonuna kadar açılmıştır anlatıcı için. Artık gecenin tek hâkimi olan akrobatların, travestilerin, eşcinsellerin, dansçıların ve o devasa sahneyi canlı tutan bütün oyuncuların upuzun bir selam sahnesini izliyor gibiyizdir. Bu sahne o kadar coşkulu oynanmaktadır ki kadın ve erkek olarak tanımlanan her şeyden midemiz bulanmaya başlar. Garréta’nın başardığı şey yalnızca dille tutuştuğu bir mücadelenin zaferle sonuçlanması değildir, Fransızcanın bütün patriyarkal unsurlarını da alaşağı etmeyi başarır. Hikâyenin beklenmedik trajik olaylarla yön değiştirmesi bir yana, aslında çiftin yaşadığı şey bildiğimiz anlamda bir birlikteliğin portresini çizme çabasıdır. İlişkinin belirsizliği, araya giren kıskançlıklar, Berlin’e, İtalya’ya, Amerika’ya yapılan yolculuklar bu cinsiyetsiz ilişkinin derinleşmesine yardımcı olur. Çünkü her şey olağan akışındadır ve iki beden birbirini tamamlarcasına birlikte yol alırlar. Garréta’nın deneysel, feminist, LGBT/Queer edebiyata olan katkısı Sphinx’ten sonra da hem kurmacada hem de akademide devam eder. 1999’da yayımlanan La Décomposition’da bu kez polisiye bir hikâyeyle karşımıza çıkar ve Proust’un Kayıp Zamanın İzinde’sindeki kahramanların birer birer öldürülüşünü anlatır. Tıpkı bir performans sanatçısı gibi bir ay boyunca her gün beş saat bilgisayarın başına oturarak yazdığı Pas un Jour (2002) ile Prix Médicis’yi kazanan ikinci* Oulipocu olur. Garréta’nın Fransız edebiyatında Queer’in izlerini aradığı makalelerini ve söyleşilerini takip ettiğimizde bu konu üzerine derinlemesine düşündüğünü ve okumalar yaptığını da fark ederiz. Yalnızca bir avuç metnin ve yazarın bulunduğundan ve belki de Monique Wittig dışındaki herkesin bu kategorinin dışında kalmak için bir çaba gösterdiğinden yakınır Garréta. Oysa Le rempart des béguines (1952) romanıyla Françoise Mallet-Joris, Les Stances à Sophie (1963) romanıyla Christiane Rochefort ve hatta Marguerite Yourcenar gibi yazarlar çoktan bu edebi geleneğin henüz adı konulmamış güçlü temsilcilerine dönüşmüşlerdir. Denemelerinde kullandığı gay kadın, eşcinsel kadın ya da Querness gibi kavramları da dikkatle seçmektedir. Kuşkusuz kendisi de bu geleneğin güçlü bir temsilcisi olarak üretmektedir ve doksanlardan beri kuramsal alanda da meselesini derinleştirmek için çaba harcamaktadır. Perec’in izinden giden Garréta’nın Sphinx’le başladığı edebiyat yolculuğu bugün güçlü bir biçimde devam ediyor ve romanlarından daha fazla okurun haberdar olması gerekiyor. * Perec Yaşam Kullanma Kılavuzu ile 1978’de Prix Médicis’i kazanan ilk Oulipocu olmuştu.

  • 18. Uluslararası Ankara Öykü Günleri programı belli oldu

    Öykücülüğümüzün lokomotifi olan etkinliklerden olarak görülen 18. Uluslararası Ankara Öykü Günleri’nin programı açıklandı. Dopdolu bir içerikle okurlar ve izleyicilerle buluşacak olan Öykü 18. Uluslararası Ankara Öykü Günleri 1-15 Mart 2021 tarihleri arasında düzenlenecek paneller, söyleşiler ve etkinliklerle çevrimiçi gerçekleşecek. Açılış sunuşunu Pelin Buzluk’un gerçekleştireceği ilk etkinliğin konuğu Ayşegül Devecioğlu, söyleşinin yönlendiricisi ise Niyazi Zorlu olacak. On beş gün boyunca Ankaralı öykü severlerle yazarları, eleştirmenleri, gazetecileri ve akademisyenleri buluşturacak ve Tahsin Yücel anısına adanan Öykü Günleri’ndeki etkinlik programı aşağıdaki gibi gerçekleşecek:

  • Masalların Sesi Yaşar Kemal Söyleşiyle Anılacak

    Türk edebiyatının büyük ustası Yaşar Kemal’i yitireli altı yıl oldu. Vefatının yıl dönümü dolayısıyla Yapı Kredi Kültür Sanat’ın Youtube kanalından canlı yayınlanacak söyleşide tüm eserleri YKY’den yayımlanan ustayı yine iki değerli yazar, Faruk Duman ve İnan Çetin anlatacak. Duman ve Çetin, Yaşar Kemal’in bir yazar olarak doğayla ve masallarla kurduğu ilişkiyi tartışacaklar. Masalların sesi, doğanın nefesi olarak da bilinen Yaşar Kemal aramızadan ayrılışının 6. yılında, Faruk Duman ve İnan Çetin’in katılacağı söyleşiyle anılacak. Yaşar Kemal’in yapıtında doğa, insan kadar önemli bir yer tutar; doğayı, anlattığı yaşantının bir parçası, hikâyesinin sesi, nefesi kılar usta yazar. Onun romanlarında sesi doğa kadar gür çıkan bir başka unsur da söylenceler, masallardır. Bazen halk söylencelerini yeniden yorumlar. Başka zaman, çocukluğunun masallarının düşlerinde bıraktığı renklerden yepyeni, büyüleyici bir atmosfer yaratır. İnan Çetin ve Faruk Duman, Yaşar Kemal’in doğa ve söylencelerle kurduğu bu dolaysız ilişkiden günümüze uzanan zincirin önemli birer halkası. Böylesi bir ilişki, Çetin’in özellikle “Kureyş’in Kurtları” adlı öykü kitabında, Duman’ın kısa bir süre önce ikinci kitabı yayımlanan “Sus Barbatus!” romanında hayli belirgin. İki yazar Yaşar Kemal’in kendileri üzerindeki etkisinden ve birbirlerinin metinleriyle Yaşar Kemal’in yapıtları arasında gördükleri akrabalıktan bahsedecekler. Herkesin katılımına açık ve ücretsiz olarak düzenlenecek etkinliğe buraya tıklayarak Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık’ın YouTube kanalı üzerinden katılabilirsiniz.

  • Gözden Kaçanlar: Yaralara Işık Tutan Bir Roman

    Joyce Carol Oates’un yazınına küçük ve unutulmaz bir ilk adım için okunulması gereken en güzel öykülerden biridir İlk Aşk. Nilüfer Altunkaya Amerikan Edebiyatı’nın en verimli yazarlarından biridir Oates. Bu yüzden dilimize çevrilen eserlerine bir yenisi eklendikçe heyecan duymamak elde değil. Kurmaca ve gerçekliğin sınırlarını zorlayan, yalın anlatımıyla etkili bir derinlik yaratabilen, müthiş bir gerilim içinde okuru hep insanın kuytularında gezdiren baş döndürücü bir yazardır o. Tecavüz, ensest, çocuk istismarı, intihar, şiddet, aşağılama gibi insana özgü kötülükleri soğuk bir nesnellikle değil insancıl bir anlama ihtiyacı içinde anlatır. Gotik bir evrende korku, yasak ve günah kavramlarını sorgularken bilinemez olanın kapılarını aralar. Alev Bulut “Joyce Carol Oates’un Öykü Dünyası” adlı makalesinde Oates’un öyküleri hakkında şunları belirtir: “Oates, sınıflama ölçütü ne olursa olsun bütün öykülerinde genel olarak her gün herkesin başından geçen ya da geçebilecek şeylerden, günlük yaşantımızın satır aralarından, çok sıradan, tanıdık yaşantılardan süzdükleriyle aslında bizi bizle yüzleştirir. Örneğin gotik türdeki öykülerinde bizi sanki bizimle korkutur, hiçbir şeyin insanın sahip olduğu en temel güdülerden, şiddet dürtüsünde daha korkunç olamayacağını göstererek korkuyu çok uzaklarda aramamıza gerek olmadığını hatırlatır. Düşünüp de dile getiremediklerimiz, düşünmeye bile çekindiklerimiz bu öykülerde pervasızca gezinir.” Kötülüğün Derinlerindeki İyilik Kendisine kulak verirsek neden insanın bu karanlık sınırlarında gezindiğini daha iyi anlayabiliriz: “Bana yön veren dürtüler hemen her zaman insanları, doğayı, bir olayı ya da derinliğine ancak sanatın dingiliğinde inilebilecek, içinden çıkılması güç bir deneyimi anıtlaştırma isteği gibi şeyler olmuştur. Buna bir de kendini savunamayacak olanların ‘yaşadıklarına tanıklık edebilme’ ve genel çizgileriyle tanımlamakta çok zorlandığım gizemleri, sırf varlıkları kabul edilsin diye ortak yaşantılara dönüştürme, onları kâğıt üzerinde kalıcı bir hale getirme isteğimi eklemeliyim. Çünkü bizi birbirimize bağlayan şeyler en temel deneyimlerimiz - duylarımız – dürtülerimizdir - bunların çok karmaşık bir dili de yoktur.” Öyleyse, insanın yaralarına ışık tutmak, kötülüğün derinliklerindeki iyiliği çekip çıkarabilmek gibi bir çaba içindedir diyebiliriz onun için. Elbette bunlarla sınırlı değildir Oates’un yazma uğraşı. Yalın bir anlatımla görkemli bir etkiyi çoğaltmayı başarır. Bunu anlatıcının öykü evrenini olağanüstü bir yakınlıktan kurmasına borçlu olduğunu söylemek mümkün. Her kurgusunda bir yaşanmışlık etkisiyle okura yalan söylemediğini sezdirir. Bu mesafeyi o kadar ustalıkla ve yöntemsel bir sezgiyle ayarlar ki artık kurgu çok katmanlı bir gerçeklik algısıyla hapseder okuru. Tıpkı İlk Aşk'ta olduğu gibi. Korku Dolu İlk Aşk On bir yaşlarında bir kızdır Josie. Genç ve güzel annesi Delia’nın babasından ayrılması üzerine Ransomville’ye Esther Teyze’nin yanına taşınmışlardır. Josie bütün duyularıyla algılamaya başlar bu yeni yaşamını. Böylece Presbiteryen Kilisesi’nin gelecek papaz adayı olarak yetiştirilen Jared’ın bambaşka deneyimlerle dolu dünyasına adım atar. Dünyayı annesinin anlattıklarından tanımaya çalışıp, merakını annesine sorduğu sorularla giderirken kuzeni Jared, İbrahim’in Tanrı’ya itaat etmesi gibi bir etki yaratır Josie’de. Korku dolu, esrarengiz ve anlaşılması zor bir esaret başlar. “Mücadele edemeyecek kadar zayıf ve âşıksın. Jared seni, küçük kız, kontrol altında tutmadı mı, kendi deyişiyle incitmedi mi? Bataklıkta ve eski köprünün yıkıntılarında kim bilir kaç kez. Ve şimdi, büyükannesinin mutfağından yürüttüğü ve daha dayanıklı olsun diye defalarca kıvırdığı tülbent şeritleriyle senin el ve ayak bileklerini bağlıyor.” (s.56) Josie hep büyüklerin dünyasının bir parçası olduğunu sandığı yasakların, korkuların, yani henüz bir kız çocuğunun tanışmadığı başka türlü şeylerin dünyasına adım atarken hem meraklı, hem de serüvenci ruhunu dizginlemek istemez. Bunları kimse bilmemelidir. Çıplaklık, kan ve cinsel kışkırtıcılık barındıran aşk ritüelleri gibidir yaşadıkları. Harika Fırça Darbeleri Anlatının kahramanları aslında sadece bu küçük kızın gözlemleriyle aktarılsa da önemli ayrıntılar harika fırça darbeleri gibi bütün manzaraya hâkim olmamızı sağlar. Bir çırpıda eski yerleşim yerlerinden geçip, nehrin kıyısındaki sesleri duyarak bir kız çocuğunun yakın akrabasının ürkütücü dünyasına adım atarız. Esiri olduğu şiddete tanık oluruz. Kadın ve erkek rollerindeki keskin farklılıklarına, dinsel yaptırımların gotikleşmiş normlarına dokunuruz. Mekânın derinliği, kasaba ve şehir yaşamının ayrıntıları üslupsal bir devinim yaratır. Suç vardır ortada, Josie sonunda bunu anlar, itaat etmekten kurtarır kendisini ama suçlu yoktur. Bu coşku dolu bir ilk aşktır sadece. Sonuç olarak, Joyce Carol Oates’un yazınına küçük ve unutulmaz bir ilk adım için okunulması gereken en güzel öykülerden biridir İlk Aşk. Erhan Sunar’ın çevirisi de özgün dildeki anlam katmanlarını ve biçimsel hareketliliği dilimize oldukça başarılı bir şekilde aktardığı için kaçırılmaması gereken bir fırsat olsa gerek. Alakarga’dan… İLK AŞK Joyce Carol Oates Çeviren: Erhan Sunar Alakarga, 80 s. İstanbul, 2015. Not: Bu yazı daha önce BirGün Kitap’ın 166. sayısında yayımlanmıştır.

  • Lawrence Ferlinghetti hayatını kaybetti

    Beat Kuşağı'nın öncüsü, City Lights Kitabevi'nin kurucusu, efsanevi yayıncı, efsanevi şair Lawrence Ferlinghetti 101 yaşında hayata veda etti. San Francisco'nun şair-i azamı, yazar, yayıncı, ressam ve aktivist Lawrence Ferlinghetti hayatını kaybetti. 1919'da New York'ta doğan, Columbia Üniversitesi ve Sorbonne'da eğitimini tamamlayan Ferlinghetti, 1951 yılında San Francisco'ya yerleşti. Şehirdeki hatta ülkedeki bütün kitapçıların hafta içi saat beşte kapanmasını, hafta sonu ise hiç açılmamasını büyük bir eksiklik olarak gören şair 1953 yılında arkadaşı Peter Dean Martin'le birlikte City Lights Kitabevi'ni kurdu. Kitabevinin amacı edebiyatla ilgilenenlerin toplanabileceği bir kültür merkezi yaratmak, edebiyatı herkes için erişilebilir kılmaktı. İki yıl sonra, sıradışı, muhalif ve radikal sesleri cesaretlendirebilmek amacıyla kurdukları yayınevi Kerouac, Ginsberg, Paul Bowles, Gary Snyder ve Gregory Corso gibi yazarların kitaplarını edebiyat çevreleriyle buluşturdu. 1955'te arkadaşı Kenneth Rexroth vasıtasıyla gittiği Six Gallery'deki bir etkinlikte Allen Ginsberg Howl'u okuyordu. Hemen ertesi gün Ginsberg'e telgraf çekerek şiiri yayımlamak istediğini bildirdi. Howl'un yayımlanmasının ardından hem Ginsberg hem de Ferlinghetti hakkında "kitabın müstehcen içeriğinden" dolayı dava açıldı. O günlerde büyük yankı uyandıran bu dava esnasında pek çok edebiyat eleştirmeni ve yayıncı tanık kürsüsüne çıkarak, şiirin edebi değerlerini savundular, en sonunda şiirin müstehcen olmadığına karar verilerek yazar ve yayıncı suçsuz bulundu. Bu davanın ardından Beat şairleri edebiyat sahnesindeki yerlerini sağlamlaştırarak hem Amerikan hem de dünya edebiyatında çığır açan bir akıma öncülük ederken, Ferlinghetti de aktivist kimliğiyle ülkenin en önemli ifade özgürlüğü savunucularından biri oldu. Kendini "İlk Beat değil de, son bohem" olarak tanımlayan Ferlinghetti, hayatı boyunca yazdığı elliden fazla kitabıyla, kitapçılık anlayışını değiştiren City Lights Kitabevi'yle, altkültüre ve görmezden gelinenlere fırsat tanıyan yayıneviyle, öncülük ettiği Beat kuşağıyla, asla vazgeçmediği muhalif ve aktivist kimliğiyle edebiyata emsalsiz katkılar sundu. Başarılarıyla gurur duyup duymadığını soran bir muhabire şöyle cevap veriyordu bir röportajında: "Bilmem ki. 'Gurur' çok bencil bir kelime. Mutlu desek daha iyi. Tabii mutluluğun anlamını tanımlamaya kalkışmadığınız sürece."

  • "Hayatımız Kitap" finali Zülfü Livaneli ile yapıyor

    Ülkemizin önemli isimlerinden, edebiyat, müzik ve sinema alanlarında yıllardır kıymetli eserler üreten Zülfü Livaneli, kitaba ve yayıncılığa odaklanan online program “Hayatımız Kitap”ın son bölümünde Sibel Oral’ın konuğu olacak. Türkiye Yayıncılar Birliği’nin hayata geçirdiği “Hayatımız Kitap” programı, eserleri 40 dilde yayınlanan, üretim yaptığı tüm alanlarda ulusal ve uluslararası başarılara imza atan, ödüllere layık görülen Zülfü Livaneli’yi ağırlayacak. Sibel Oral, ünlü yazara, çok yönlü sanatçı kimliğinin yanı sıra yazarlık ve okurluk serüveni ile hayatındaki kitapları da soracak. Yayın saatinde Türkiye Yayıncılar Birliği’nin YouTube kanalından canlı olarak izlenebilen “Hayatımız Kitap”ın önceki bölümlerine de YouTube’dan ulaşılabiliyor. Veda Programı Yayıncı ve yazar Metin Celal ile gazeteci ve yazar Sibel Oral, “Hayatımız Kitap” programını dönüşümlü olarak yönettikleri program, yayıncılık sektörünün paydaşlarını bir platform üzerinde bir araya getirerek sektörde çalışanları, sektörle ilgili kişileri, öğrencileri ve Türkiye Yayıncılar Birliği üyelerini bilgilendirmek; ufuk açıcı sohbetlerle geleceğe dair öngörüleri, sorunları, yeni fikirleri masaya yatırmak; topluma yayıncılığı anlatmak; okumanın önemi ve gerekliliği konusunda bilinç kazandırmak ve yayıncılık sektörüne itibar kazandırmak hedefiyle hayata geçirildi. Uzun yıllardır yayıncılık dünyasına değerli katkılar sunmuş yayıncı ve yazar Metin Celal, online “Hayatımız Kitap” programında iki haftada bir perşembe günleri yayıncılar, genel yayın yönetmenleri ve editörlerle sohbet etti. Metin Celal ve konukları programda, yayıncılık sektöründeki gelişmeler, sorunlar, çözüm yolları, yayın politikaları ve okuma kültürü konularına yoğunlaştı. Deneyimli gazeteci ve yazar Sibel Oral ise iki haftada bir perşembe günleri yazarlarla sohbet ederek “Hayatımız Kitap”ta seyircilere, yazma deneyimleri, yeni kitapları ve Türkiye’de okur eğilimleri ve okuma kültürü konularında yoğunlaşan bir program içeriği sundu. Usta edebiyatçı Zülfü Livaneli’nin konuk olduğu son bölümüyle izleyenlerine veda eden Hayatımız Kitap”ın önceki bölümleri, Türkiye Yayıncılar Birliği’nin YouTube’daki listeden izlenebiliyor. ÖMER ZÜLFÜ LİVANELİ HAKKINDA 1946 yılında Ilgın’da doğdu. Öğrenim hayatına Ankara Maarif Koleji’nde başlayan, ardından Stockholm’de felsefe ve müzik eğitimi alan Livaneli, ayrıca Fairfax Konservatuarı’nda uzaktan eğitim gördü. Hem Türkiye hem de dünya yazınına ve kültürel birikimine müzik, edebiyat, sinema gibi çeşitli mecralarda katkı koydu. Üretken yazarın romanları 40 dilde yayınlandı; İspanya, Kore ve Almanya’da çok satanlar listesine girdi. Son olarak Serenad, basının ve uluslararası kültür çevrelerinin yoğun ilgi gösterdiği bir organizasyonla Amerikalı okurlarıyla buluştu. Zülfü Livaneli’nin romanları İtalya ve Fransa’da Yılın Kitabı Ödülü, ABD’de çeşitli edebiyat ödülleri, Balkan Edebiyat Ödülü; Türkiye’de Yunus Nadi Roman Ödülü, Orhan Kemal Roman Armağanı ve Beyaz Martı Onur Ödülü gibi ulusal ve uluslararası ölçekte pek çok saygın ödüle layık görüldü. Columbia, Harvard, Princeton, Shanghay, St. Petersburg, Kazan üniversiteleri gibi dünya çapında prestij taşıyan üniversitelerin yanı sıra, çeşitli Türk üniversitelerinde de konferanslar ve dersler veren usta edebiyatçının romanları, Missouri Southern State University’de (MSSU) ders kitabı olarak okutuldu. Cengiz Aytmatov ev sahipliğinde Arthur Miller, Peter Ustinov, James Baldwin, Yaşar Kemal gibi 20. yüzyılın edebiyat dahileri ve düşünürlerinin katılımıyla gerçekleşen Issık Göl Forumu’nda yer aldı. Romanları kadar fikirleri ve müziği ile de dünya basınında övgülerle karşılanan bir sanatçı olan Livaneli edebiyat, müzik ve sinema alanlarında 30’dan fazla ulusal ve uluslararası ödül sahibi. Çalışmaları, dünya çapında yüz binlerce okur ve dinleyici tarafından takip ediliyor. 1972 yılında, dönemin politik atmosferi etkisinde, düşünceleri nedeniyle suçlanarak hapis ile cezalandırılan ve uzun yıllar sürgün hayatı yaşayan fikir-sanat işçisi Livaneli; Türk-Yunan ilişkilerinin zor dönemler yaşadığı 1980’li yıllarda Türk-Yunan Dostluk Derneği’nin kurucularından biri oldu. 1996-2016 yılları arasında UNESCO İyi Niyet Büyükelçisi olarak görev yaptı. 2002-2006 yıllarında ise milletvekili olarak TBMM’de yer aldı. Türkiye müzik, kültür, fikir ve siyaset sahnesinde vazgeçilmez bir yeri olan Zülfü Livaneli, düşünsel ve edebi üretimine halen yaşadığı İstanbul’da devam etmekte.

  • PEN Duygu Asena Ödülü Ayşe Buğra’nın

    PEN Yazarlar Derneği, bu yılki Duygu Asena Ödülü'nü Prof. Dr. Ayşe Buğra’ya verdi. Dernek ödülü Prof Dr. Buğra’ya verme nedenini "Saldırılar ve hoyratlık karşısında her zamanki sağduyulu, alçak gönüllü duruşunu bozmamış, tepkisini ‘memleketim için üzüldüm’ diye göstererek insanlık, vicdan ve terbiye dersi verdi” diyerek açıkladı PEN Yazarlar Derneği’nin ödül ile ilgili açıklamasının tam metni şöyle: " PEN Yazarlar Derneği her yıl iki ödül verir. Bunlardan ilki kadın hareketinin öncülerinden ve en duyarlı kalemlerinden, genç yaşta yitirdiğimiz Sevgili Duygu Asena adına düzenlenen PEN Ödülü, diğeri ise o yılın şiir bildirisini hazırlayacak olan, edebiyatımızı varlığıyla, eserleriyle zenginleştirmiş bir şaire verilen PEN Şiir Ödülü’dür. 2021 PEN Duygu Asena Ödülü’nü, varlığıyla, çalışmalarıyla, kitaplarıyla, duruşuyla, eğitimci ve bilim insanı kimliğiyle örnek oluşturan Prof. Dr. Ayşe Buğra’ya sevgi ve saygıyla sunuyoruz. Ayşe Buğra Dünya Bilimler Akademisi’nin 2015 Sosyal Bilimler Ödülü’nü kazanmış dünya çapında bir bilginimizdir. Üniversite kavramının içinin her geçen gün daha da boşaltıldığı, ülkemiz eğitim sisteminde çağdaş ve evrensel değerlerden uzaklaşıldığı, her alanda olduğu gibi akademik bağımsızlığın da baskı ve tehdit altında olduğu, Cumhuriyet ilkelerinden ödün verildiği, karşı devrim adımlarının uygulanmaya çalışıldığı bir dönemden geçmekteyiz. Bu dönemde, dünya bilim camiasında en saygın yeri olan, eserleri dünyanın birçok üniversitesinde kaynak olarak kullanılan Ayşe Buğra yaşadığı tüm güçlüklere, engellere karşın kendini öğrencilerine adamayı, eğitim vermeyi sürdürmüştür. Adliye koridorlarında uzun sürmüş eziyet sürecinin tanıklığını ve adalet arayışını sürdürürken, haksızlıklara baş eğmemenin de örneğini vermiştir. Yine bu dönemde siyasi otoritenin hakaret, iftira ve tehditlerine uğramış, hedef gösterilmiş, aşağılanmaya çalışılmıştır. Kişilik haklarına saldırılmış, hem bir Cumhuriyet Aydını hem de kadın olarak kendisine bedel ödetilmek istenmiştir. Ayşe Buğra bu saldırılar, bu hoyratlık karşısında her zamanki sağduyulu, alçak gönüllü duruşunu bozmamış, tepkisini “memleketim için üzüldüm” diye göstererek insanlık, vicdan ve terbiye dersi vermiştir. Biz PEN Yazarlar Derneği olarak Ayşe Buğra’nın üzüntüsüne katılıyor, ancak kadın olmanın, bilim insanı olmanın onurunu, tüm kadınlar için, kadın özgürlüğü için taşıyan ve bunun ülkeyi de, düşünceyi de özgürleştireceğini bilen onun gibi bir Cumhuriyet Kadınımız olduğu için sonsuz bir sevinç duyuyoruz. 2021 PEN Duygu Asena Ödülü’nü kabul ettiği için kendisine teşekkür ediyoruz.”

  • ÇEKİLİŞ VAR: 3 şanslı okura Svetlana Aleksiyeviç seti!

    Kampanyamıza katılarak siz de 2015 Nobel Ödüllü yazar Svetlana Aleksiyeviç'in kitaplarına sahip olma şansı yakalayabilirsiniz. KAFKA Kitap ve Litera Edebiyat işbirliği ile üç okurumuza Svetlana Aleksiyeviç kitapları kazanma şansı sunuyoruz. Çekilişe katılarak bu şansa sahip olmak için yapmanız gerekenler ise çok basit: - Twitter hesabımızı takip ederek bu çekilişi duyurduğumuz tweet'i retweet etmek. - KAFKA Kitap'ın twitter hesabını takip etmek. - Sitemizden en az bir haber ya da yazıyı Twitter üzerinde paylaşmak. - Ve çekilişimizden haberdar olmasını istediğiniz en az bir arkadaşınızı çekiliş tweet'imizin altına etiketlemek. Çekilişimiz cuma günü, yani 26 Şubat, Türkiye saatiyle 17:00'de sona erecek ve şanslı okurlarımızı 27 Şubat, cumartesi günü ilan edeceğiz. Herkese bol şans! Svetlana Aleksiyeviç kimdir? 1948 yılında Ukrayna’da dünyaya gelen Svetlana Aleksiyeviç, Belarus’ta büyüyüp üniversite eğitimini orada tamamladıktan sonra Minsk’e yerleşerek muhabirlik kariyerine adım attı. Gazeteciliğini tanıklıklara dayanan anlatılar üretmeye adayan Aleksiyeviç, bu süreçte İkinci Dünya Savaşı, Afganistan Savaşı, Çernobil felaketi ve Sovyetler Birliği’nin dağılmasna dair yazılar yazdı. Lukaşenko yönetiminin siyasal baskıları sonucu 2000 yılında Belarus’tan ayrılarak bir süre çeşitli Avrupa şehirlerinde yaşadıktan sonra 2011 yılında Minsk’e geri döndü. Kitaplarında Soyvet dönemi ve sonrasında bireylerin duygusal yaşantılarını ele alan ve kariyeri boyunca 20’nin üzerinde ödüle ve nişana layık görülen Aleksiyeviç, 2015 yılında Nobel Edebiyat Ödülü’nü aldı ve bu ödüle layık görülen ilk gazeteci oldu. İsveç Akademisi, Svetlana Aleksiyeviç’e Nobel Ödülü verdiğinde yazarın “yeni bir edebi tür” yarattığını belirtmiş, eserlerini de “duyguların ve ruhun bir tarihi” sözcükleriyle betimlemişti.

  • Her şeyi birden isteyen, kendinin körü adam prototipi: Charles Arrowby

    Nuray Önoğlu "Geriye dönüp baktığımda, Deniz Deniz’i çevirme sürecini böyle açıklıyorum: Ne kadar zor olacağını bilmediğim için yapabildim." Türkçenin önemli çevirmenlerinden Nuray Önoğlu, dilimize kazandırdığı Iris Murdoch'ın Deniz Deniz'in çeviri sürecini yazdı. Üniversite birinci sınıf öğrencisiyken, ASELSAN’ın kurucusu ve ilk genel müdürü Mehmet Hacim Kamoy’un bir konferansını izlemiştim. O konferansta kurumun başarısını açıklamak amacıyla anlattığı bir hikâyeyi hiç unutmadım: Bir bilim insanı eşekarısını; vücut ağırlığını, kanat açıklığını, kanatlarını birim zamanda çırpma hızını, bunların yarattığı aerodinamik kuvveti vs. enine boyuna incelemiş ve sonunda eşekarısının uçamayacağını matematiksel olarak ispatlamış. “Ama uçuyor,” diyenler olmuş. “Çünkü uçamayacağını bilmiyor,” diye cevaplamış. Hacim Bey, “Benim işe aldığım mühendisler çok genç, çok yetenekli, çok zeki ama deneyimsiz kişilerdi. Yapamayacaklarını bilmiyorlardı, o yüzden yaptılar, yapabildiler,” diye tamamlamıştı sözlerini. Geriye dönüp baktığımda, Deniz Deniz’i çevirme sürecini böyle açıklıyorum: Ne kadar zor olacağını bilmediğim için yapabildim. Deniz Deniz, Iris Murdoch’un en önemli romanlarından biri. Yayınlandığı yıl, 1978’de, Man Booker Ödülü almış, 500 küsur sayfalık upuzun ve deyim yerindeyse çok katmanlı bir roman. Murdoch’un kurgu ve kurgu olmayan epey kitabı, 60’lı yıllardan itibaren Türkçeye çevrilmiş olmasına rağmen Deniz Deniz 2015 yılına kadar çevrilmemişti. Kitabın çevirisi bana önerildiğinde sevinçle kabul ettim, Iris Murdoch çevirme fırsatını tepecek halim yoktu. Ne de olsa o zamana kadar beşi roman yirmi beş kitap çevirmiştim. Artık deneyimli bir çevirmen sayılırdım. Çeviriye edebiyat çevirmek arzusu ve umuduyla başlamıştım zaten ve sonunda benden roman çevirmemi isteyenler oluyordu, başka ne isteyebilirdim! Çeviriyi kabul ederken kitabın içeriği hakkında pek bir fikrim yoktu, itiraf ediyorum. Kitabı henüz okumamış, şöyle bir göz gezdirmiştim çevirmeyi kabul etmeden önce. Hemen okumaya koyuldum ve derhal büyüsüne kapıldım. Romanın anlatıcısı ünlü tiyatro adamı Charles Arrowby merak uyandıran biriydi. Şöyle diyordu romanın başlarında: “Fakat hayatımın asıl olayları geçmişte kaldı ve ‘sükûnet içinde hatırlamak’ dışında yapacak bir şey yok artık. Egoizmle geçmiş bir hayattan pişmanlık duymak mı? Tam olarak öyle değil ama onun gibi bir şey. Elbette tiyatronun hanımları ve beylerine asla böyle söylemedim; gülmekten ölürlerdi. Tiyatro, insan şöhretinin geçiciliğini öğrenmenin tam yeridir: Ah o büsbütün yitip gitmiş pantomimlerin harikulade şaşaası! Şimdi o büyüden feragat edecek ve bir münzevi olacağım: İyi olmayı öğrenmekten başka yapacağım hiçbir şey olmadığını dürüstçe söyleyecek bir hale getireceğim kendimi,” diyordu. Egoizmle geçmiş bir hayattan lafı dolandırsa da pişmanlık duyan, artık sükûnet içinde yaşamayı isteyen, insan şöhretinin geçiciliğinin farkında ve şöhretten vazgeçmeye hazır birinin nasıl bir yolculuk yapacağının hikâyesini kim okumak istemezdi! Üstelik ben okumakla yetinmeyip bir de çevirecektim, Türkçe yeniden yazacaktım. Heyecanlıydım… Roman çevirirken önce romanı okurum. Hem bir okur olarak hikâyeyi baştan sona, kesintisiz olarak okumak zevkini tatmak isterim hem de eserin diline, atmosferine, üslubuna aşinalık kazanmak. Roman çevirirken önce romanı okurum. Hem bir okur olarak hikâyeyi baştan sona, kesintisiz olarak okumak zevkini tatmak isterim hem de eserin diline, atmosferine, üslubuna aşinalık kazanmak. Çeviriye başladığımda bunları bilmenin bana çok yararı olacağını, önceki deneyimlerimden biliyordum. Böylece okumayı sürdürdüm. Fakat okudukça aydım ki Arrowby hiç de okuru (ve belki kendini de) olmaya çalıştığına inandırmak istediği türden bir adam değildi. Adam, “Egoizmle geçmiş bir hayattan pişmanlık duyan”, “İyi olmayı öğrenmekten başka yapacağı hiçbir şeyi” kalmamış biri filan değildi; pozcunun, egoistin, manipülatörün önde gideniydi... Neyse, okuyacakların okuma zevkini bozmanın âlemi yok, ben çeviriye ve çevirmene döneyim. Dediğim gibi Arrowby pozcunun, egoistin, manipülatörün önde gideniydi ve karakterine gayet uyan bir şekilde sürekli birtakım imalarla, atıflarla; cümlelerine Fransızca sözcükler, terimler, alıntılar serpiştirerek konuşuyordu. İyi kötü bir Fransızcam vardı, o serpiştirdiği sözcükleri, deyimleri halledebilirdim ama o atıfların nereye/neye/kime olduğunu çoğu zaman anlamıyordum. Çeviri süreci çetrefilli olacaktı, belli olmuştu. Deniz Deniz çevirdiğim ilk roman değildi ama çevirisini yaptığım, yazarı hayatta olmayan ilk roman olacaktı. Daha önce çevirdiğim Harmattan, O Asla Geri Gelmeyecek, Geceleri Daireler Çizerek Yürürüz ve Tuzun Kitabı’nın yazarları hayattaydı ve çeviri sürecinde hep onlarla temas halinde olmuş, sıkıştığım, anlamakta güçlük çektiğim yerlerde, yazara kısa bir e-posta yazıp açıklama isteme olanağı bulmuştum. Onlar da seve seve cevap vermişlerdi sorularıma. Kurgu dışı kitaplarda böyle çalışmıştım. Şimdi bu olanaktan yoksun olarak yapacaktım çeviriyi. Benim için bir ilkti. Alaylı bir çevirmen olduğum, İngilizceyi kurslarda ve kitap okuyarak öğrendiğim için İngilizce bilgilerim eksiklidir, bu açıdan özgüvenim sarsılmaya müsaittir. Ama bilmediğimi kabul etmekte ve eksiğimi gidermek için çabalamakta, okumakta, araştırmakta sıkıntım yoktur, akademide geçirdiğim yıllar boyunca öğrendiğim yol ve yöntemlerin faydasını hep görmüşümdür. Ayrıca, Facebook’daki Çeviride Kaybolanlar grubu üyesi meslektaşlarıma ve yardıma hazır olduklarını bildiğim ana dili İngilizce olan arkadaşlarıma her zaman güvenebilirim. Sıkıştığım, işin içinden çıkamadığım yerlerde daima yardımlarına başvurabilirim ve yardım edeceklerine kuşku yoktur. Hazır yeri gelmişken Çeviride Kaybolanlar grubuna ve grubun kurucusu, şimdiki moderatörlerinden biri olan Cem Duran’a teşekkür edeyim isterim kamu önünde. Grup pek çok çevirmen için çeviriye ilişkin her türlü konuda çok yararlı bir forum olmayı sürdürüyor. Modern zamanların nimetlerinden biri. Çeviri sürecinin önemli bir parçası Arrowby ile “aramızda” olanlardı. Çeviriye başlamadan önce kitabı okurken kendisinden hiç hazzetmemiştim ama çeviri sürecinde, aylar boyu onun zihninde yaşayıp ne düşündüğünü iyice idrak edince düpedüz adamdan nefret eder olmuştum. Modern zamanların nimetleri çevirmen forumlarından ibaret değil. İnternet her türlü bilgi ve belgeye kolaylıkla ulaşmamızı sağlayan fevkalade bir araç. Nitekim çeviri sürecinde o aracı iyi kötü kullanmayı bilmenin sayısız faydasını görecektim. Bu faydaların ilki romanın PDF formatında elektronik kopyasını bulmak oldu. Yayınevi elektronik kopya değil, kitabı göndermişti. Biraz uğraşarak elektronik bir kopyasını indirmeyi başardım. Elektronik kopya benim için önemli çünkü çeviri yaparken orijinal metin PDF formatında, çeviri metni Word formatında ekranda açık olur. Internet tarayıcımda ise iki Türkçe – İngilizce sözlük, iki İngilizce – İngilizce sözlük, bir İngilizce eşanlamlılar sözlüğü, TDK sitesi açık durur. İhtiyaca göre başka pencereler açılır kapanır. Çeviriyi baştan sona bilgisayarda yapar ve yazarım. Çeviriye görece ileri bir yaşta başladığım ve akademide bilgisayarda yazmaya ve kayıt tutmaya alıştığım için olacak, istisnai durumlar dışında kalemle yazarak çeviri yapmam. Böylece çeviriye başladım. Arrowby’ın dilini, üslubunu anlamıştım iyi kötü ama onu Türkçede yazmayı becerebilecek miydim bakalım. Besbelli çok kolay olmayacaktı. İniş çıkışlarla dolu bir süreç olacağı baştan belliydi. Esasen çeviri hep öyle gidiyor benim için. Ara ara ben bu işi beceremiyorum, yetersizim, yapamıyorum duygusuna kapılacağımı baştan biliyordum; çünkü hep öyle olmuştu. Ama çalışıp çabalayıp, sorup soruşturup bir çözüm, bir yol bulmayı başarabileceğimi de önceki çevirilerimden biliyordum. Ara ara da “Şu cümlenin güzelliğine bak bak!” kurumlanmalarım olurdu, onu da biliyordum. Çeviri sürecinin önemli bir parçası Arrowby ile “aramızda” olanlardı. Çeviriye başlamadan önce kitabı okurken kendisinden hiç hazzetmemiştim ama çeviri sürecinde, aylar boyu onun zihninde yaşayıp ne düşündüğünü iyice idrak edince düpedüz adamdan nefret eder olmuştum. Adam hakikaten pozcunun önde gideniydi. “Tiyatro, insan şöhretinin geçiciliğini öğrenmenin tam yeridir: Ah o büsbütün yitip gitmiş pantomimlerin harikulade şaşaası! Şimdi o büyüden feragat edecek ve bir münzevi olacağım,” diyor, sonra da köyün barına girdiğinde olanları anlatırken “Ben girince bar birden sessizleşiyor ve çıkar çıkmaz gürültülü bir sohbet başlıyor, ama hiç aldırmadan uğrama alışkanlığı edinmek niyetindeyim. Köylülerin ılımlı düşmanlığı beni endişelendirmiyor. Elbette, televizyon sayesinde, kim olduğumu biliyorlar. Ama kayıtsız görünmek için kendilerini helak ediyorlar yahut belki de bütün yaraşır basitlikleriyle hakikaten kayıtsız bile olabilirler. Onlar için belki de ‘gerçek olmayan’ biriyim, televizyonun kendi gerçek dışılığının dokunduğu biri. Tanrıya şükür, hiç kimse benimle arkadaşlık kurmaya kalkışmadı,” diyor, buna dinleyenin inanmasını bekliyordu. Ününün bırakın geçici olmayı, oralara hiç ulaşmamış olabileceğine ihtimal vermiyordu. Arrowby’a ve olaylara dair daha fazla ayrıntıya girmenin, romanı henüz okumamış olanların okuma zevkini bozmanın alemi yok. Onun için burada kesiyorum. Başka diyeceklerim var çünkü. Sevgili Doğuş Sarpkaya Litera Edebiyat’ın ilk sayısı için Deniz Deniz’in çeviri sürecine ilişkin bir yazıyla katkıda bulunur muyum diye sorduğunda kasım ortasıydı. Memnuniyetle kabul ettim. Yazının son teslim tarihine bir ay vardı. İzleyen haftalar benim için pek çok bakımdan yoğun ve kısmen sıkıntılıydı; yazı ve verdiğim söz tamamen aklımdan çıkmıştı; hatırladığımda, son teslim tarihine on gün kadar vardı. Kitabı çevireli beş yıldan fazla zaman olmuştu, hatırlamak, yazmak, çalışmak gerekiyordu. Biraz da yetiştirebilecek miyim endişesiyle yazıyı çatmaya başladım. Yukarıda okuduklarınızın ham halini yazdım. Tam o sırada sosyal medya cinsel saldırı ve tacize ilişkin ifşalarla çalkalanmaya başladı. Kimi faillerin ve onların destekçilerinin açıklamalarını okurken hep Charles Arrowby ve ona duyduğum güçlü antipati geldi aklıma. Iris Murdoch, Arrowby karakteriyle istismarcı, tacizci ama asla sorumluluk almayan, asla empati kuramayan; kurbanlarından Lizzie’nin deyimiyle “Her şeyi birden isteyen”, bu uğurda yapamayacağı kötülük, harcayamayacağı değer ve kimse olmayan erkeği ete kemiğe büründürmüştü. Romanın büyüklüğünün bir sebebi de buydu.

bottom of page