top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5404 sonuç bulundu

  • “Peki, bu öykünün nesini sevdin?”

    Amerikalı yazar George Saunders'ın Çehov, Turgenyev, Tolstoy ve Gogol'ün öykülerinden yola çıkarak kurmacanın işleyişini ve öykü yazmanın püf noktalarını anlattığı kitabı A Swim in a Pond in the Rain'den tadımlık bir bölümü Seda Ateş Türkçeye çevirdi. “Arabada” Üzerine * Yıllar önce, o zamanlar The New Yorker’ın kurmaca editörü olan Bill Buford’la telefonda bir sürü can sıkıcı düzeltmeyle boğuşurken içime bir kurt düştü, iltifat almak için ağzını yokladım: “Peki, bu öykünün nesini sevdin?” diye mızıldandım. Telefonun öbür ucunda upuzun bir sessizlik oldu. Sonra Bill şöyle dedi: “Yani işte, bir satır okudum. Hoşuma gitti. Devam etmem için yeterliydi.” Onun için -muhtemelen dergi için de- öykünün estetiği bundan ibaretti. Ve bu mükemmeldi. Öykü çizgisel zamanlı bir fenomendir. Satır satır ilerledikçe bizi cezbeder (ya da etmez). Öykü bizi etkileyebilmek için durmaksızın içine çekmelidir. Yıllar boyunca bu fikirle cesaret buldum. Kurmaca yazabilmek için kurmaca hakkında büyük büyük teorilere ihtiyacım yoktu. Tek derdim şu olmalıydı: Aklı başında biri dördüncü satırı okuduğunda yeterince meraklanıp beşinciye devam eder mi? Bir öyküyü okumaya neden devam ederiz? Çünkü öyle isteriz. Neden öyle isteriz? İşte bu on puanlık uzmanlık sorusudur: Okuru, okumaya devam ettiren şey nedir? Tıpkı fizik kuralları gibi kurmacanın da kuralları var mıdır? Diğerlerine nazaran daha iyi iş gören şeyler var mıdır? Okur ve yazar arasındaki bağı pekiştiren veya koparan nedir? Peki, bunları nasıl öğrenebiliriz? Bunun bir yolu, satırdan satıra ilerleyen zihnimizi takip etmektir. Bir öykü (herhangi bir öykü, her öykü), her seferinde ufacık bir yapısal titreşimle ilerledikçe anlam kazanır. Metni biraz okuduğumuzda bir dizi olasılık belirir. “Adamın biri, yetmiş katlı bir binanın çatısında dikiliyordu.” Daha şimdiden adamın atlamasını, düşmesini veya itilmesini beklemiyor musunuz? Öykü bu beklentiyi hesaba katarsa hoşunuza gidecek, ama safi bunu ele alırsa hoşunuza gitmeyecekir. Bir öyküyü basitçe böylesi beklenti/çözülme anları silsilesi olarak yorumlayabiliriz. İlk öykümüz olan, Anton Çehov’dan “Arabada” için, önsözde önerdiğim “temel eğitim”i bu seferliğine bir kenara bırakıp Syracuse’ta kullandığım alıştırma biçimiyle ele alalım. Şöyle yapacağız. Size her seferinde öykünün bir sayfasını vereceğim. Siz okuyacaksınız. Sonrasında da kendi durumumuzu değerlendireceğiz.Bu sayfa bizde neleri değiştirdi? Sayfayı okumadan önce bilmeyip de şimdi bildiklerimiz nelerdir? Öyküyü kavrayışımız nasıl değişti? Devamında ne olmasını bekliyoruz? Okumaya devam etmek istiyorsak, neden istiyoruz? Başlamadan önce şunu açıkça belirtmek gerekir ki, şimdilik “Arabada” öyküsüne dair hiçbir fikriniz yok. • • • Arabada** Araba sabahın sekiz buçuğunda çıkmıştı kentten. Şose kuruydu, pırıl pırıl nisan güneşi sıcaktı. Ama hendeklerde, ormanda kar vardı hâlâ. Kış –o sert, uzun, kara kış– yeni gitmişti daha. Birden gelmişti ilkbahar. Gel gelelim, şimdi arabada oturan Mariya Vasilyevna için bu ılık havada da; ilkbaharın tatlı soluğuyla ısınmış, hüzünlü, çıplak ormanda da; her biri bir göle benzeyen büyük su birikintilerinin üstünde dönüp duran simsiyah kuş sürülerinin de; bu akıl almaz, dipsiz –sonsuzluğuna insanın seve seve gitmek isteyeceğinden kuşkulanılmayacak– gökte de yeni, ilginç en küçük bir şey yoktu. On üç yıldır öğretmendi Mariya Vasilyevna. Bu on üç yılda onun kente aylığını almaya kaç kez gittiğini hesaplamak çok güçtü. Şimdi olduğu gibi ilkbahar da olsa, yağmurlu bir sonbahar akşamı da... Hepsi birdi onun için. Gene aynı şeyi, köye bir an önce varmayı isteyecekti çünkü. Buralarda çok eski zamanlardan, yüz yıldan beri yaşıyormuş gibi bir duygu vardı içinde. Kentle okulu arasındaki yolda her taşı, her ağacı tanıyormuş gibi geliyordu ona. Geçmişi de, şimdiki zamanı da buralarda geçmişti. Okuldan, kente gidiş gelişten, gene okuldan, gene yoldan başka bir gelecek de düşünemiyordu kendine... • • • Şimdi iyi kötü bir fikriniz var. Hâletiruhiyeniz nasıl değişti? Keşke sınıfta karşılıklı otursaydık da bana anlatabilseydiniz. Bunun yerine bir süre sessizce oturup iki halinizi mukayese etmenizi isteyeceğim: okumaya başlamadan önceki kavramaya açık halinizle şimdiki halinizi. Acele etmeden şu soruları cevaplayın: 1. Sayfadan kafanızı kaldırıp şimdiye dek öğrendiklerinizi bir-iki cümleyle özetleyin. 2. Neyi merak ediyorsunuz? 3. Sizce öykü nasıl ilerleyecek? Sizin bu cevaplarınız, tam da şimdi Çehov’un uğraşması gereken şeyler. Hâlihazırda ilk sayfada kimi beklentilere yol açıp kafalarda kimi soru işaretleri oluşturdu. Sizin için öykünün geri kalanı bu beklenti ve sorulara yanıt verebildiği (ya da bunları “hesaba katabildiği” veya bunlardan “istifade edebildiği”) ölçüde anlam ve tutarlılık kazanacaktır. Öykünün ilk titreşiminde, yazar lobutlarını havaya fırlatan bir jonglör gibidir. Öykünün geri kalanı bu lobutların yakalanmasından ibarettir. Öykünün herhangi bir ânında bu lobutlardan bazıları havadadır, onları hissedebiliriz. Zaten hissetmeliyiz. Aksi halde, öykü anlamını oluşturabileceği bir kaynaktan yoksun kalır. Bu ilk sayfa boyunca olan bitenin öykünün izleğinin daraltılmış hali olduğunu söyleyebiliriz. Bu sayfayı okumadan önce sizin için sonsuz (ve herhangi bir şey hakkında) olan olasılıklar şimdi nispeten bir şey “hakkındadır.” Size göre bu öykü ne hakkında? Bir öykünün ne “hakkında” olduğu bizde uyandırdığı merağın içinde gizlidir, merak da bir ilgi biçimidir. Dolayısıyla: Şimdiye dek bu öyküde ilgilendiğiniz nedir? Mariya tabii. Peki: Bu ilginin mahiyeti nedir? Onunla ilgilenmeye nasıl ve nerede başladınız? İlk satırda, kim olduğunu bilmediğimiz “birilerinin”, sabahın erken saatlerinde arabayla kentten çıktığını öğreniyoruz. “Şose kuruydu, pırıl pırıl nisan güneşi sıcaktı. Ama hendeklerde, ormanda kar vardı hâlâ. Kış –o sert, uzun, kara kış– yeni gitmişti daha. Birden gelmişti ilkbahar. Gel gelelim, şimdi arabada oturan Mariya Vasilyevna için bu ılık havada da; ilkbaharın tatlı soluğuyla ısınmış, hüzünlü, çıplak ormanda da; her biri bir göle benzeyen büyük su birikintilerinin üstünde dönüp duran simsiyah kuş sürülerinin de…” Yukarıdaki alıntıda iki bağlacı, iki kez tekrarlanan aynı motifi vurgulamak için italikle işaretledim: “Şartlar mutluluk için müsaittir ama mutluluk yoktur.” Hava güneşlidir, ama yerlerde hâlâ kar vardır. Kış sona ermiştir ama bu kim olduğunu henüz bilmediğimiz kahramanımıza yeni ve ilginç bir şeyler vadetmez, kahramanımız bu uzun Rus kışının bitişiyle teselli bulmaz. Henüz öyküde bir karakter bile belirmemişken, anlatıcının sesindeki iki farklı öğe bir çatışmayı ima eder, biri her şeyin güzel olduğundan (sonsuzluğuna insanın seve seve gitmek isteyeceğinden kuşkulanılmayacak bir gökten) bahseder, diğeri ise bu güzelliklerin tümüne karşı çıkar. (Eğer bu öykü “Şose kuruydu, pırıl pırıl nisan güneşi sıcaktı. Hendeklerde ve ormanda hâlâ kar olmasına rağmen bunun bir önemi yoktu. Nihayetinde, kış –o sert, uzun, kara kış– sona ermişti,” şeklinde başlasaydı, bambaşka bir hissiyat uyandırırdı.) İkinci paragrafın ortalarında anlatıcının sesindeki çatışmayı yaratan öğenin Mariya Vasilyevna’ya ait olduğunu öğreniyoruz. Arabada bahar mevsiminden hiç etkilenmeyen Mariya vardır. Çehov bu arabaya herhangi birini yerleştirebilecekken, dünyadaki bütün insanların arasından baharın cazibesine direnen mutsuz bir kadını seçmiştir. Bu öykü mutlu bir kadın hakkında da olabilirdi (örneğin yeni nişanlanmış, temiz kâğıdı almış ya da mizacı itibariyle mutlu bir kadın), ancak Çehov tercihini Mariya’nın mutsuzluğundan yana kullanmıştır. Sonra da kadının bu mutsuzluğunun mahiyetini belirleyip, şahsi sebepler biçmiştir: Mariya on üç yıldır öğretmendir, aylığını almak için defalarca bu yoldan kente gitmiş artık bıkıp usanmıştır, “buralarda” yüz yıldan beri yaşıyormuş, yoldaki her ağacı tanıyormuş gibi hissetmektedir. En fenası da, kendine başka bir gelecek düşünemez. Bu öykü aşk acısı çektiği, ölümcül bir hastalığa yakalandığı için mutsuz olan ya da doğduğu andan itibaren mutsuzluk illetine kapılmış biri hakkında da olabilirdi. Ama Çehov Mariya’nın hayatının tekdüzeliği yüzünden mutsuz olmasını seçmiştir. Bu-herhangi-bir-öykü-olabilir sisinin arasından, nevi şahsına münhasır bir kadın belirmeye başlar. Okuduğumuz üç paragrafın ayrıntılı tanımlamaları çoğaltmaya hizmet ettiğini söyleyebiliriz. Karakterizasyon denilen şey, işte böyle giderek artan ayrıntılı tanımlamalardan doğar. Yazar “Bu nevi şahsına münhasır kişi kimdir?” sorusuna bir dizi olguyla cevap verir, bunlar da öykünün izleğini sınırlandırmaya yarar: kimi ihtimaller bertaraf edilir, kimi ihtimaller öne çıkar. Karakter ortaya çıkarken, “olay örgüsü”ne dair ihtimaller de artar. (Ancak bu tanımı pek sevmiyorum, bunun yerine “anlamlı eylem”i kullanacağım.) Karakter ortaya çıkarken, anlamlı eyleme dair ihtimaller de artar. Çeviren: Seda Ateş *George Saunders, A Swim in a Pond in the Rain, Penguin Random House, 2021 *“Arabada” alıntıları için bkz. Anton Çehov, Köpeğiyle Dolaşan Kadın, Ergin Altay (çev.), Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2016

  • Mart Şehitleri - Volker Kutscher

    Daha önce Islak Balık, Sessiz Ölüm, Vaterland Dosyası ve Goldstein adlı kitapları yayımlanan Volker Kutscher’in yeni kitabı Mart Şehitleri’ni yine İletişim Yayınları tarafından yayımlanıyor. Babylon Berlin dizisiyle ses getiren, siyasi polisiye türünün usta isimlerinde Kutscher bu kitabında 1930’lar Almanyası’nda başlayan, baskılar, işkenceler, ölümler ve siyasi çekişmelerle dolu bir hikâye anlatıyor. Mart Şehitleri şüphe götürmeyen belgesel öğeler ile ince ince örülmüş bir kurmacayı, siyasi olayların karanlığı ile gündelik hayatın parıltılı anlarını aynı yörünge üzerinde hareket ettiren bir polisiye. 1933 yılının ilk ayları. Nazilerin seçim zaferleriyle çalkalanan Almanya’da herkes birbirinden şüphe etmeye başlamıştır. Reichstag yangını, ihbarlar, tutuklamalar, gazeteler üzerindeki baskı, işkenceler ve ölümler… Tüm bunlar olurken Birinci Dünya Savaşı’nda yaşanan tuhaf olaylarla ilgili cinayetler işlenir. Delici bir aletle korkunç biçimde öldürülen gaziler, hastaneden kaçıp işleri karıştıran bir kadın, savaş suçları, yazdığı romanla ünlenmeye çalışan tekinsiz bir teğmen… Volker Kutscher, komünist ve Yahudi avına çıkan siyasi şube ile artık çalıştıracak dedektif dahi bulamayan cinayet masası arasında mekik dokuyan Gereon Rath’ın beşinci vakasında siyasi polisiye türünün ustası olduğunu bir kez daha kanıtlıyor. “Kutscher’in tarihsel polisiyeleri, bir şanstır. Yazar, bir tarihçinin bilgisiyle, dramatürjik beceriyle ve roman karakterlerini titiz bir şekilde yöneterek anlatmayı biliyor. Karmaşık bir olay örgüsü kuruyor. Karmaşık fakat karışık değil.” MART ŞEHİTLERİ Volker Kutscher Çeviren: Cem Sey İletişim Yayınları, Ocak 2021, İstanbul 561 s.

  • Polisiyenin Az Bilinen Kadın Yazarı: Zuhal Kuyaş ve Sonuncu Oda

    İstanbul Edebiyat Evi'nde bu hafta, Seval Şahin ve Didem A. Büyükarman'ın yürüttüğü "Edebiyat Tarihi Konuşmaları" çerçevesinde Zuhal Kuyaş ele alınacak. İstanbul Edebiyat Evi, 2021'i dopdolu bir programla karşıladı. Türkçe’nin kilometre taşı olmuş ve gözden kaçan eserlerine odaklanan "Edebiyat Tarihi Konuşmaları" serisinde bu hafta polisiyenin az bilinen kadın yazarı Zuhal Kuyaş ele alınacak. İlk kadın polisiye roman yazarlarımızdan sayılan Kuyaş (1923, İstanbul - 3 Kasım 2014, İstanbul), yazarlığa bu türde yazdığı ve gazetelerde tefrika edilen üç roman başladı: Kraliçe'nin Şamdanları, Kartal Yuvası, Sonuncu Oda (1970). Zaman zaman sinemayla da ilgilendi, yazdığı İnleyen Dağlar adlı senaryosu filme çekildi. Yazarın konuşmada ele alınacak Sonuncu Oda adlı eseri ise zengin bir paşazadenin mirasyedi oğlunu, Boğaz'da bir yalıda, ilginç bir teyze ve Leonardo da Vinci’nin kayıp resmi ile polisiyenin gerilimli ortamında bir araya getiriyor. 14 Ocak Perşembe günü saat 21:00'de çevrimiçi gerçekleşecek etkinlik Zoom linki ve Webinar ID ile katılıma açık olacak. Zuhal Kuyaş: 2014 senesinde kaybettiğimiz Cumhuriyet Devri Türk Edebiyatının ilk kadın polisiye yazarlarından. Yazı hayatına 1940'larda başlamıştır. Yazarın ilk polisiye romanı Kraliçe'nin Şamdanları, 1940'lı yıllarda Son Dakika gazetesinde tefrika edilmiştir. Hasan Sabbah'ın dehşetini yansıtan ikinci polisiye romanı Kartal Yuvası ise 1959'da Yeni Sabah'ta tefrika edilmiştir. Üçüncü romanı Sonuncu Oda (1970), 60’ların sonunda İstanbul’da, bir Yeniköy yalısında geçen bir polisiyedir. 2013'te Labirent Yayınlarından yeniden baskısı yapılan eser maalesef bir daha basılmamıştır. Seval Şahin: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nde öğretim üyesi. Edebî biçimlerin sosyolojisi, polisiye edebiyat ve edebiyatta gündelik hayat üzerine çalışmalar yapmaktadır. Açık Radyo’da “Günün ve Güncelin Edebiyatı” başlıklı bir program hazırlamakta ve sunmaktadır. Peyami Safa’nın Server Bedi Külliyatı ve Yakup Kadri külliyatının eleştirel basımları üzerine çalışmaktadır. Bağlam yayınlarından "Edebiyatın İzinde" serisi üst başlığı ile yayınlanan kitapların editörlerindendir. Yayımlanmış kitapları: Kültürel Sermaye, Kibar Hırsız ve Şehir (2011), Tanpınar’da Oyun (2013), Cinai Meseleler -Osmanlı-Türk Polisiye Edebiyatında Biçim ve İdeoloji- (2017), Talih, Tesadüf ve İrade- Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Romancılığı Üzerine Düşünceler- (2019). Didem Ardalı Büyükarman: 1972 İstanbul doğumlu. Yıldız Teknik Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nde öğretim üyesi. Edebiyatın merkezi kadar çeperi ile de ilgilenen araştırmalar yapıyor. Edebiyat ve gündelik hayat, Türkçede polisiye ve Yakup Kadri külliyatının eleştirel basımları üzerine çalışmaktadır. Bağlam yayınlarından "Edebiyatın İzinde" serisi üst başlığı ile yayınlanan kitapların editörlerindendir.

  • Elçin Poyrazlar'dan suç edebiyatının en iyileri

    "Polisiye, 'Hamlet', 'Gül’ün Adı', 'Suç ve Ceza' gibi şaheserleri de kapsayan dev edebi bir şemsiyedir aynı zamanda" diyen yazar Elçin Poyrazlar, Litera Edebiyat için suç edebiyatında en sevdiği romanları önerdi. Bana en çok sorulan biridir; neden polisiye? Buna ilk yanıtım ‘Neden olmasın?’ Bir yazarın üslup, tarz, tempo, dil konusunda tercihleri nasıl saklıysa tür seçiminde de mutlak özgürlüğü var. Soruya ikinci yanıtım ise ‘Sevdiğim şeyi yapma arzusu’. Bu daha küçük bir çocukken başlayan kitapların sunduğu macera, gizem, bulmaca dünyasını yaşatma, o heyecanı başkalarına kurmaca bir yapıda aktarma ve okuru bir oyuna davet etme dürtüsü. Bir de hayatın en büyük gizemlerinden biri olarak kalan ‘Neden insan cinayet işler?’ sorusuna doğru yanıtları arama şevki. Polisiye, Hamlet, Gül’ün Adı,Suç ve Ceza gibi şaheserleri de kapsayan dev edebi bir şemsiyedir aynı zamanda. O şemsiyenin altına sığınan bir okur-yazar olarak bende yer eden, hayal gücümü tetikleyen, rüyalarıma giren yabancı yazar ve eserlerinin sıralaması şöyle: Patricia Highsmith - Becerikli Bay Ripley (Tüm seri) Neden? Çünkü psikolojik gerilim türünü zirveye taşıdığı için. Ekonomik, süsten uzak, donuk bir dille okuru ateşlediği ve içimizde duygu karmaşası yarattığı için. Bir karakterden hem bu kadar nefret ettirip hem de kurtulmasını istettiği için. Daha iyi yazabilmek için beni dürttüğü için. George Simenon - Komiser Maigret (Tüm kitapları) Neden? Polisiyenin en incelikli eserlerini bize bağışladığı için. Atmosfer yaratmanın kuru bir cinayet öyküsü anlatmaktan çok daha büyük beceri gerektiğini gösterdiği için. Zeka, gözlem ve akıl yürütmenin tesadüflere dayanmaktan daha kalıcı olduğunu öğrettiği için. Müthiş bir üretimle bana büyük esin kaynağı olduğu için. Agatha Christie - On Küçük Zenci Neden? Kapalı oda cinayet gizemlerinin muhteşem örneklerinden biri olduğu için. Agatha Christie’ye yöneltilen ‘yavanlık’ eleştirilerini yıktığı için. İyi tasarlanmış bir kurgunun okuma zevkini doruğa çıkarabildiğini gösterdiği için. Şaşırtmacada sınırın olmayacağının kanıtı haline geldiği için. Bir yazar olarak sebat göstermenin önemini anımsattığı için. Robert Harris - Fatherland Neden? Sadece polisiye değil alternatif tarih romanlarının en iyi örneklerinden biri olduğu için. Savaşın, iktidarın ve siyasi ortaklıkların getirdiği kasvetli ortamı ve bunun vicdani muhasebesini yapan insanları bize nefis bir dille anlattığı için. Siyasi polisiyenin dayandığı katı tarihi gerçeklerin üstündeki örtüyü kaldırdığı için. ‘Gazeteciden romancı olmaz’ diyenlere inat iyi bir romancı olduğu için. Gillian Flynn - Kayıp Kız Neden? Gösteri toplumunun bireyde açtığı yaraların nereye varabileceğine üstü kapalı işaret ettiği için. Kadın-erkek anlatıcıların güvenilmezliğini, güç için hangi uçlara savurabileceklerini gösterdiği ve kadın karakterleri ‘zavallı kurban’ konumundan çıkardığı için. Amerikan kültürünün acımasızlığını ve ikiyüzlülüğünü açık ettiği için. Bir sonraki kitabını bana heyecan içinde beklettiği için. Raymond Chandler - Büyük Uyku Neden? Bir şair gibi yazdığı için. Amerika’da Büyük Buhran’ın ertesinde Los Angeles’in tekinsiz, vahşi, sert sokaklarında okuru gezdirdiği için. Kadınlarla ilgili bilmiş bilmiş konuşup sonra hep kazık yediği için. İyilerin yenileceğini bilse de son yumruğunu savurmaktan çekinmediği için. Üslubun bazen kurgunun önüne geçebileceğini ve buna hayıflanmanın anlamsız olduğunu anımsattığı için. John le Carre, Daphne Du Maurier, Leo Malet, Robert Galbraith, Tana French, Val McDermid, Ian Rankin, Henning Mankell, Philip Kerr, James Ellroy, Dorothy L. Sayers, Mick Herron, Volker Kutscher ve bende sağlam nedenler yaratan tüm yazarlar için…

  • Yazar adayı için el kitapları

    Yaratıcı yazarlığın sırrı elbette ki okumada. Ve edebiyat en çok yazmaya göz dikenlerin önüne açılan sonsuz bir okuma evreni sunuyor. Peki sadece roman, öykü ve şiir okumak yeterli mi? Yazar adayının deneme, eleştiri ve kuramla arası nasıl olmalı? Litera Edebiyat yaratıcı yazar adaylarının baş ucundan eksik etmemesi gereken, edebiyatla ilişkinizi değiştirip geliştirecek sekiz önemli kitabı sizin için derledi. Edebiyat Dersleri - Nabokov Nabokov’un verdiği dersler edebiyat dünyası için bir hazine ve elbette ki başlı başına bir efsane. Büyük yazar bu derslerde, eleştirel metnin ötesine geçip hem okurlara hem öğrencilere hem de tüm yazarlara bir edebiyat metninin nasıl okunması gerektiğini öğretiyor. En önemlisi de bir edebi metinden nasıl zevk alınacağı hakkında ipuçları veriyor. Sözcüklerdir Bütün Derdim - Ursula K.Le Guin Yaşarken bir edebiyat efsanesine dönüşen Ursula K. Le Guin’in bize bıraktığı önemli hazinelerden biri de edebiyat üzerine kaleme aldığı denemeler. “Sözcüklerdir Bütün Derdim” adlı deneme kitabı ise yazarın ölümünden önce yayımlanmış son yazılarından oluşuyor. Okuma alışkanlıklarından yayın dünyasına, elektronik kitaplardan şiire, edebiyata dair önyargılardan janrlara edebiyatın hem zamansız hem de tam bugüne dair meselelerini o muhteşem diliyle masaya yatırıyor yazar. Üstelik “Virginia Woolf’dan Bilimkurgu Yazmayı Öğrenmek” adlı o muhteşem denemesi de bu kitapta yer alıyor. Kurmacanın Retoriği - Wayne C.Boot İşte yaratıcı yazarın el kitabı! Daha doğrusu başucu ansiklopedisi! Neredeyse yazıldığı anda klasikleşen bu çalışmasında Wayne C. Boot bir edebiyat eserinin gücünün nereden geldiğini ve etkisini nelere borçlu olduğunu ele alırken, yazarlar için de bir kılavuz yaratmış oluyor. Kurmacanın karmaşık ve oyuncu doğasına dair öğrenmek isteyeceğiniz pek çok şeyi bu çalışmada bulmanız mümkün. Anlatının Gücü - Robert Fulford Hikayenizde bir dedikodu havası mı esiyor?! Yazarken kendi küçük ve bencil oyunlarınızı oynadığınızı ama evrensel bir algıya da dokunmaya çalıştığınızı mı düşünüyorsunuz?! O zaman doğru yoldasınız. Robert Fulford “Anlatının Gücü”nde dedikodudan başlayarak anlatı sanatının gelişimine ve kitle kültürü çağındaki tezahürlerine bakıyor. Dedikodu, edebiyat ve benlik kurgularına buyurun… Granit ve Gökkuşağı - Virginia Woolf Hem büyük bir romancı hem de İngiliz edebiyatının gelmiş geçmiş en büyük edebiyat eleştirmenlerinden Virgina Woolf. Bu kitabında da söz konusu eleştirilerinin büyük bir kısmı yer alıyor. "Romanın Anatomisi", "Romanın Aşamaları", "Romanda Doğaüstü" "Yaşam ve Romancı" gibi modern romana yön veren denemelerin de yer aldığı kitap yazar adayları için edebiyat dersler niteliğinde. Öyle cesur, öyle gözünü budaktan sakınmayan ve öylesine insanı yazmaya ve edebiyatın içine dahil olmaya teşvik eden denemeler ki, etkisini yazdığınız her kelimede hissedeceksiniz. Yaratma Cesareti - Rollo May Kaygıdan yazamıyor musunuz!? Ya da cesaretinizin edebiyatınıza yetmediğini mi düşünüyorsunuz? Varoluşçu psikoterapinin önde gelen isimlerinden Rollo May yaratıcılığın temeline kaygı ve cesaret ilişkisini koyarak ilerliyor. Ve kişiye kendi kaynaklarından yararlanarak, günümüz dünyasının ahlaki çöküntüsü altında ezilmeden yeni bir yaşam kurmanın ipuçlarını veriyor. Kurmaca Nasıl İşler? - James Wood Gerçek ve kurmaca arasındaki o eşsiz denge, yani edebiyatın ta kendisi! Bu eşsiz dengenin nasıl kurulduğunu anlatıyor bize James Wood “Kurmaca Nasıl İşler”de. Karakter nedir? Yazarın üslubu ile karakterin üslubu birbirinden nasıl ayrılır? Kim gerçek, kim kurmaca karakter? Bakış açısı nedir? Yazar, anlatıcı ve kahraman arasındaki mesafe nasıl kurulur? Kurmaca nasıl işler? Zamanımızın önde gelen yazar ve eleştirmenlerinden biri olan Wood, soruları bir yazar gibi soruyor, bir eleştirmen gibi cevaplıyor! Yazma Cesareti - Nihan Kaya “Hayat hiç kimsenin yazmasını, herhangi bir alanda yaratıcı olmasını istemez!” Peki o zaman ne yapmalıyız? Nihan Kaya, önce yaratıcılığımızın önündeki engelleri bir bir anlatıyor sonra da bu engelleri nasıl kaldıracağımızı.

  • Uçurumu Koruyan Korkuluk - Tarhan Gürhan

    Ne yazı ne şiir, ikisi de edebiyat değil. İnsanın yazısı, elyazısı, alınyazısı, olyazısı, yolyazısı. Bazen büyük okyanuslar gibi gözüken, hem içimizi hem aklımızı kavuran, yakan, susuzluktan boğulduğumuz bu çölden çıkmak için gereken yolluğumuz bizim. Yazı da yolluk şiir de. Uçurumdan da, azgın nehirlerden de, çölden de onlarla çıkıyor insan ve onlara çıkıyor. Tarhan Gürhan’ın Uçurumu Koruyan Korkuluk kitabı, Cemal Süreya’nın Uçurumda Açan kitabının adını hatırlattı, ‘uçurumda açan çiçek’ oldu. Uçurumda açıyor ama zehirli değil, yakıcı. Zehri atmak için kaçınılmaz olarak yakıcı. - Haydar Ergülen *** Yıllar önce Alkoliçe - Kendini Kundaklama Dersleri ile aşkın ve ayrılığın haritasını çizen Tarhan Gürhan, Uçurumu Koruyan Korkuluk’ta ayrılıkla ve özlemle başa çık(ama)ma günlerini anlatıyor. Ayrılıkla başlayıp çöpe atılan şişelerle sona erdirilmeye çalışılan aşkın her hali, hayat ve ölümün kıyısında geziniyor. Gürhan’ın fişlerden dolaplara, peçetelerden gazetelere her anını kayda geçirdiği günlerinin bir araya geldiği ve bir aşkın anatomisini çizen bu kitap, sizi korkularınızla değil; korunması gereken uçurumların varlığıyla yüzleştiriyor. UÇURUMU KORUYAN KORKULUK Tarhan Gürhan Karakarga Yayınları, 216 s. İstanbul, 2021

  • Sayısal Eşitsizlikler ve Gazeteciliğin Geleceği – Der.: T. Durna, Z. Özarslan, P. Ö. Emre

    “Basın sanayi, yüz yıldır büyük bir değişim içinde. Kalem, yerini daktiloya bırakmış, telefonun yerini teleks almış, baskı makinalarının yerini ise ofset tesisleri alıyor. Bilgisayarlar daktiloların, telekslerin ve baskı makinalarının pabuçlarını çoktan dama atmış. Uzaktan kumandalı bilgisayarlarla donanmış ofset tesisleri yine de kalemin yerini tutamaz.” - Uğur Mumcu Her devrin iletişim teknolojisi, yazı, hakikat ve gazetecilik mesleğinin pratiklerini dönüştürüyor. Uğur Mumcu, bu dönüşüme 1980’lerde çarpıcı şekilde işaret ediyordu. Günümüzde de yeni iletişim teknolojilerinin gelişmesi ve gazetecilikteki dijital dönüşüm, bir yandan gazetecilik için yeni olanaklar sunarken, yeni yeni eşitsizliklerin üretilmesi ile gazetecilerin sadık kalması gereken gerçeklerin itibarsızlaşmasına da yol açıyor. Yeni iletişim teknolojileriyle bir yandan bilgi hızla yayılabilirken, diğer yandan da yalan çabucak kitlelerin zihinlerini ele geçirebiliyor. İçinde bulunduğumuz tarihsel dönem, tam da bu nedenle yalanın belki de en itibar gördüğü dönem olarak değerlendirilebilir. Yine bu nedenle gerçekleri halka iletebilecek bir gazeteciliğe her zamankinden daha çok ihtiyaç var. Gazetecilik mesleğindeki dönüşümün yol açtığı sorunların yanı sıra, Türkiye’deki mevcut siyasi iklim ve ekonomik zorluklar nedeniyle giderek işlevsiz hale gelen geleneksel ana akım gazeteciliğe alternatif olan yeni gazetecilik pratikleri arayışı da sürüyor. Bu durum, gazetecilik mesleğinde yeni sorunlara ve krizlere yol açarken, var olan etik tartışmalara yenileri ekleniyor. Bu kitap, çok boyutlu bir yaklaşımla sayısal eşitsizlikleri ele alırken, gazeteciliğin geleceğini etik değerler, eğitimin niteliği, yeni gazetecilik modelleri ve yalan haberle mücadele temaları etrafında tartışıyor. Elbette bu tartışılan sorun alanlarına örneklerden yola çıkarak etkili çözüm önerileri de getiriyor. SAYISAL EŞİTSİZLİKLER VE GAZETECİLİĞİN GELECEĞİ Derleyen: Tezcan Durna , Zeynep Özarslan , Perrin Öğün Emre um:ag Yayınları, 322 s. Ankara, 2020.

  • Sağır Cumhuriyet - Ilya Kaminsky

    Sağır Cumhuriyet, şiirlerle kurulmuş bir tiyatro oyunu gibi okuduğumuz bir mesel. Rus asıllı Amerikalı şair Ilya Kaminsky, üzerinde on beş yıl çalıştığı bu benzersiz kitapta işgal altındaki bir ülkede yaşananların hikâyesini anlatırken şiddet ve baskı karşısındaki sessizliğimiz, sessizliğin türleri, sessiz bırakılmakla sessiz kalmaya karar vermek arasındaki fark üzerine düşünüyor. Kuşatılmış bir kasaba (Vasenka), kasaba meydanında askerlerin vurup öldürdüğü sağır bir çocuk (Petya) ve çocuğu öldüren silah patladığı anda sağırlaşan kasaba halkı. Çocuğun ölümünün ardından kasabaya çöken sessizlikte, sağır halk işaret diliyle bir direniş örgütlemeye başlıyor. Sağır Cumhuriyet sadece bir ağıt değil, aynı zamanda ümide, direnmeye, yaşama sevincine yazılmış coşkulu bir methiye. Tek bir şiir geleneğinden beslenmediği gibi tek bir duygudan da beslenmeyen Kaminsky, acıyla, şiddetle ve baskıyla beklenmedik, heyecan verici başa çıkma yolları hayal ediyor. SAĞIR CUMHURİYET Ilya Kaminsky Çeviren: Selahattin Özpalabıyıklar Harfa Kitap, 112 s. İstanbul, 2020.

  • Bolşevizm Üzerine Metinler - Thorstein Bunde Veblen

    “Bolşevizm her zaman fikirler ya da ‘ilkeler’ olarak yayılır. Bu, fikirlerin ve düşünce alışkanlıklarının bulaşması yoluyla gerçekleşir (…) Bolşevik düşünce şeması sıradan insana kolay gelir, çünkü büyük ölçüde yeni şeyler öğrenmeyi değil, eski bildiklerini unutmayı gerektirir (…) Önerilen yeni düşünce düzeni giderek artan bir kolaylıkla eski varsayımların yerini alacaktır, çünkü terk edilmeye mahkûm eski kanaatler sıradan insanın yaşamındaki maddi desteklerini yitirmiştir artık ve yeni maddi koşullar sıradan insanın düşünce alışkanlığını yeni düşünce düzenine doğru dönüştürecektir.” “On sekizinci yüzyıl devrimleri askeri ve politik devrimlerdir ve tarihe mal olduklarına inanan Eski Devlet Adamları, devrimlerin yirminci yüzyılda da aynı yöntem ve araçlarla yapılabileceğine ve tersine döndürülebileceğine inanmaya devam etmektedirler. Ancak yirminci yüzyılda yaşanacak büyük ya da sonuç verici bir altüst oluş, zorunlu olarak sanayi alanında bir altüst oluş olacaktır (…)” Bu derlemede yer alan metinler Veblen’in akademik çalışmalarda referans verilen,”bilinen” metinlerinden farklıdır. Politik derdi olan metinlerdir. Okuru, Veblen’in I. Dünya Savaşı sonrasındaki politik bakış açısını Bolşevizm üzerine yazdığı metinler üzerinden değerlendirmeye davet eder. BOLŞEVİZM ÜZERİNE METİNLER Thorstein Bunde Veblen Çeviren: Barış Özçorlu, Devrim Kılıçer, Ömer Mollaer, Pelin Tuştaş Derleyen: Eren Kırmızıaltın Heretik Yayıncılık, 296 s. Ankara, 2021.

  • Hakan Günday Ben Okurum’da Tutunamayanlar’ı Anlattı

    Deniz Yüce Başarır’ın hazırladığı podcast serisi “Ben Okurum”un 2021’deki ilk bölümünün konuğu Hakan Günday. Başarır, Günday’la Oğuz Atay’ın kült eseri Tutunamayanlar üzerine derin bir sohbete daldığı program yayımlandı. "Oğuz Atay'ın Tutunamayanlar'ını okumak, bir senfoni orkestrasını dinlemeye benziyor." Başarır, Türkiye’nin en sevilen yazarlarından biriyle, Az adlı romanını Atay’a adayan Hakan Günday ile Tutunamayanlar üzerine dolu dolu, derin bir sohbet gerçekleştirdi. Tutunamayanlar’ın gerektirdiği okuma biçiminin, bir senfoni orkestrasını dinlemeye benzediğini söyleyen Günday sözlerine şöyle devam etti: “Her enstrümanın adını bilmek zorunda değilsiniz. Hangi ölçüden çaldıklarını bilmek zorunda değilsiniz, hangi döneme ait bir melodi çaldıklarını bilmek zorunda değilsiniz, o orkestrayı dinlerken tüylerinizin diken diken olması için. Ben Tutunamayanlar’ı da böyle görüyorum. Eğer okur kendini tamamen özgür bırakıp teslim ederse, gözlerini cümlelerin üzerinde hiçbir korkusu olmadan kaydırmaya başlarsa bir süre sonra bir şeyler hissetmeye başlayacak. Ve o his aslında bütün o yüzlerce sayfada anlatılan hikâyenin özü olacak.” “Ben Okurum”un yeni bölümünde; 1974 yılında 40 yaşındayken aramızdan ayrılan, hayattayken hiçbir kitabı tekrar baskı yapmayan ama özellikle 90’lı yıllardan başlayarak Türkiye’nin en çok okunan yazarları arasına giren Türk Edebiyatı’nın en önemli isimlerinden Oğuz Atay ile onun, roman sanatının boyutlarını genişleten kült romanı Tutunamayanlar var. Arkadaşı Selim Işık’ın intiharının ardından arkadaşının neden kendini öldürdüğü, neden tutunamadığı sorusunun peşinden uzun bir yolculuğa çıkan Turgut Özben, onu tanıyan birçok kişiye ulaşacak, onunla ilgili bir sürü yeni bilgi edinecek ama yine de gerçek resmi tamamlayamayacaktır. Ve bu arada kendini de sorgulamaya başlar Turgut. Bu yolculuk biraz da onun kayboluşu ya da kendini buluşudur. Sohbetle bilgiyi buluşturan podcast serisinin 2021’deki ilk bölümünde Deniz Yüce Başarır, kurgu ve dilde büyük deneyler yapan, okurunu özgürlüğe çağıran, bu önemli romanı Türkiye’nin en sevilen yazarlarından biriyle, Hakan Günday ile konuşuyor. Her zamanki gibi romandan çok güzel bölümlerin de Başarır’ın sesiyle dinleyicilere ulaştığı bölümde ikili, dolu dolu bir sohbete imza atıyor. Hakan Günday, Az adlı romanını adadığı Oğuz Atay’ın ve Tutunamayanlar’ın kendisi için önemini “Yazmaya başlamadan önce açıp şöyle birkaç sayfasını okurum; Türkçe’nin ne kadar güçlü kullanılabileceğini, yeri geldiğinde onunla ne kadar gerçeküstü resimler çizilebileceğini görmek adına ve ilham almak adına…” diyerek anlatıyor. Her şeyin temeline, insan davranışına inen ve insan kimliğinin ne olduğuna dair sorular soran romanın, o günler için olabilecek en politik metinlerden biri olduğunu ifade eden Günday “Sadece gündelik haberlerle ilgilenen bir metin değil. Onun için de zaten bugün 50 yıl sonra bu romanı konuşuyoruz.” yorumunu paylaşıyor. Günday sözlerine “Eğer kendinizi Oğuz Atay’a teslim ederseniz, Tutunamayanlar’la ilgili aklınıza, hayalinize gelmeyecek rüyalar görürken bulabilirsiniz kendinizi.” diyerek son veriyor. Yayıncılık dünyasının deneyimli ismi Deniz Yüce Başarır, “Ben Okurum” adlı podcast serisinin her bölümünde farklı bir konukla birlikte farklı bir kitaba odaklanıyor. Kitaplar üzerine bir arkadaş sohbeti tadında ilerleyen ve aynı zamanda bilgilendiren podcast’te Başarır, kitabın ona hissettirdiklerini anlatırken yazarıyla ilgili anahtar niteliğinde bilgiler vermeyi de ihmal etmiyor. Storytel Türkiye’nin sponsorluğunda hazırlanan “Ben Okurum”un tüm bölümlerine Storytel, Spotify, Apple Podcasts, Podtail, CastBox ve Simplecast’ten ulaşılabilir.

  • Bensiz Ayna - Yiğit Kulabaş

    Zamanya ve Saatsiz Ülke kitaplarıyla hayal gücünün sınırlarını zorlamayı seven kemik bir okur kitlesine ulaşan Yiğit Kulabaş’ın yeni kitabı Bensiz Ayna, okuyucularını bu dünyanın griliğinden alıp kendini baştan inşa edebileceği rengârenk büyülü bir âleme götürüyor. Kitap boyunca ilerlerken bir yandan Artemis ve Atila’ya eşlik edecek, bir yandan da yaşamın içinde bizleri şekillendiren şeyler üzerine tekrar düşünerek kendi içinizde bir keşif yolculuğuna çıkacaksınız. Yiğit Kulabaş’ın yazdığı, Ethem Onur Bilgiç’in illüstrasyonlarıyla zenginleşen Bensiz Ayna Karakarga Yayınları’ndan çıktı. BENSİZ AYNA Yiğit Kulabaş İllüstrasyonlar: Ethem Onur Bilgiç Karakarga Yayınları, 232s. İstanbul, 2021.

  • Meral - Uğur Terzi

    Genç Meral, 68 kuşağından idealist bir öğretmen olan babaannesinin ünlü şair Rıfat Heper’le gençliğinde bir ilişkisi olduğunu amcası Öncü’nün romanından, herkesle birlikte öğrenir. Öncü, romanı, annesinin ölümünden sonra arkasında bıraktığı ve kimi sayfaları kayıp olan bir not defteriyle meşhur Rıfat Heper’in günlüğünden yola çıkarak yazmıştır. Romandaki her şeyin kurgu olduğuna inanan Meral hikâyenin aslını öğrenmeye karar verir. Böylece kucağında amcasından emanet aldığı not defterleri, günlükler ve kayıp sayfalarla kendini İstanbul-Ankara treninde bulur. Uğur Terzi, ilk romanı Meral ile zamanın kendisini ve zamanı insan için ulaşılmaz, anlaşılmaz kılan sebepleri zengin bir öykü evrenine yaslanarak anlatıyor. Meral, bizi, 1970’ler, bugün ve yakın gelecek arasında gidip gelen bir zaman yolculuğuna çıkarıyor. “Biliyordum. Yalnız değildim bu şehrin içinde. Yaklaşan zamanı ensemdeki sabahlarla değişiyordum her uzun pazar. Olur ya, akşamı edince aynı bahçede uyanıyorduk. Hafta dediğin tamı tamına yedi düdük, işte böyle başı salladık durduk. Bir köşeden çıksın istedim mi? Bunun çaresi neydi düşündüm mü… İşte orası kalabalık. Fakat çok iyi biliyorlardı beni. Hisler sabah eskir, düşler yok olur. Beni maviliğimden uzağa koyan tavuk da işte böyle bir sabah yanaştı kafese. Git git dedi. Gıt gıt da demiş olabilir. Fakat ben git git gidebildiğim kadar gittim. Anama da yazmıştım çoktan, birkaç gün olmuştu… Üşüdüm. Eksik yapraklı ay çiçeği gibi büktüm güneşi. Ne bilirdim o güneşin arkası karanlık. Hikâye hazin, yoksul bir çocuk. Dinlesen ne dinlemesen ne? Yazsan içi kahır, okusan aklın kalır. Sevmek birini böylesine bir yük. Bir fincan tuz ruhu. Sevmek, hele maviliği… demirden demir bir gemi güvertesi. Çıkar yürek meydana, işin yoksa boya dur.” MERAL Uğur Terzi NotaBene Yayınları, 192 s. İstanbul, 2021.

bottom of page