top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5404 sonuç bulundu

  • Öykü: Kitap Adasının Huzursuz Sakinleri

    "Rüyamda rüya gördüğümü düşünüyor da olabilirim. Belki de oğulları ile oyun oynayan uyku tanrısının bahçesine girdim." Selma Tonay Elhan – Melih Elhan “Yerini yadırgamazsan kal burada,” dedi. Gece yarısını çoktan geçtiği için yola çıkmak zor geldiğinden mi yoksa kitaplarla dolu bir odada kalacak olmanın cazibesinden mi bilmem, ikiletmedim. Neredeyse bir yıldır hemen her hafta onu ziyarete geliyorum. Onun yalnızlığında kendi geleceğimi mi görüyorum? İki yalnız bir araya geldiğimizde kalabalık olmuyoruz ki! Ben balıkları getiriyorum, o içkimizi hazır ediyor. Haftada birkaç gün gelen yardımcısı da mezelerimizi ayarlıyor. Neredeyse gençliğinden beri eve yardıma gelen Kibar'ın gönlü, kimsesi kalmamış bu adamı yalnız bırakmaya elvermiyor. Eli de çok lezzetli. Belki başlarda o güzel sarmaların, üzerinde bir parmak zeytinyağı gezdirilmiş favaların, acı eşiğimizi sınadığı değişik mezelerinin cazibesi çekti beni buraya. Hangi ara Mahmut Amca'nın edebi sohbetlerinin bağımlısı oldum?  Görünürde tek konuk olsam da masanın etrafındaki boş sandalyeleri sevdiği şairlere ayırıyor, onların bahçelerine girebilmem için önayak oluyordu. Kimi zaman bir tenor ya da sopranonun söylediği aryalar ile masamız şenleniyor, kimi zaman bir kemanın telleri az önce okuduğu şiirin dizelerini yüklenip bizi baş başa bırakıyordu. Konsolun üzerinde hazır bekleyen pikabın iğnesini plakla buluşturduğu o ilk gün Zeki Müren ya da Müzeyyen Senar çalacak sanmıştım. Ah benim önyargılarım! Yanılmıştım. Mahmut Amca şaşırtmayı seviyordu. Bu gecenin sürprizi de kütüphanede saklıymış. Duvarları kitaplarla çevrili bu oda onun adasıymış meğer. Neredeyse tavana kadar yükselen kitaplıklardan kitaplar taşıyor, camlı dolabın içinde eski, nadide kitaplar, dergiler özenle saklanıyordu. Biraz sonra yatağa dönüşecek olan koltuğun yanındaki teraryumun içinde biri bizi gözlüyordu. “Eco” dedi Mahmut Amca, şaşırmama fırsat vermeden tanıştırdı. Yeşil sürüngen kuyruğunu oynattı. Memnun olma şekli buydu sanırım. Ürperdim. “Rahatsız olmazsın Eco'dan değil mi?” derken teraryumun üstünü cam bir kapakla kapattı. Filmi izlediğinden beri pek severmiş bu hayvanları. Kitabı da buralarda bir yerdeymiş. Camlı dolaptakiler hariç diğer kitaplara istersem göz atabilirmişim.  Evcilleştirilmiş bir sürüngenle aynı odayı paylaşacak olmaktan rahatsız olsam da soğukkanlı davranmayı tercih ettim. Mahmut Amca bizi baş başa bırakıp gittikten sonra kitaplara sabah göz atmaya karar verdim. Bir yerlerde, bu sürüngenlerin ışıktan rahatsız olduğunu okumuştum. Oda arkadaşımı kızdırmamalıyım. Üstelik uykum var.  Kafamı yastığa koyar koymaz uyurum genellikle. Gözlerimi kapattım. Uyku ve uyanıklık arasında bir yerlerdeyim. Birazdan derin bir boşluğa düşeceğim. Uzaklardan bir ses, daha çok hışırtı sardı etrafı. Sanki biri kitap sayfalarını çeviriyor. Göz kapaklarımı aralamaya çalışıyorum. Açılmıyorlar. Yine de görüyorum onu. Nasıl görebildiğimi bilmiyorum. Tam karşımda kitapların arasında. Dönüp bana bakıyor. Kuyruğunu havalandırıp hızlı adımlarla üst rafa ulaşıyor. “Eco, ne işin var orada, nasıl çıktın,” diyorum. Teraryuma dönüp bakıyorum, Eco içeride uyuyor. Rüya gördüğümü düşünüyorum. Rüyamda rüya gördüğümü düşünüyor da olabilirim. Belki de oğulları ile oyun oynayan uyku tanrısının bahçesine girdim. Düşünceleri kafamdan savmaya çalışıyorum. Daha sıkı yumuyorum gözlerimi. Uyku tanrısının beni de oyunlarına dahil etmesini istiyorum. Mırıl mırıl sesler geliyor kulağıma. İki kişi konuşuyor, ne dedikleri anlaşılmıyor. Dışarıdan geliyor olmalı, umursamıyorum. Uykunun salıncağında sallanıyorum. Morpheus'a sesleniyorum. - Duyup duymadığını bilmiyorum.- Bir köpek havlıyor. Ardından biri daha. Köpeklerin düeti bittiğinde mırıltılar odayı sarıyor. İki erkek konuşuyor. Kalkıp pencereden dışarıyı kontrol ediyorum. Kimse yok. Koltuktan bozma yatağıma uzanırken Eco'ya göz atıyorum. Uyuyor.  Kafam yastığa düştü düşecek. Mırıltılar homurdanmaya dönüşüyor. Dışarıdan değil odanın içinden, yanı başımdan geliyor sesler. Işığı açmak yerine cep telefonumun fenerini kullanıyorum. Kitaplığın üçüncü rafında bir hareketlilik var. Bir kitap kıpır kıpır. Raftan ha düştü ha düşecek. Camlı dolabın içinde de dergilerden biri camı zorluyor. Ses dolabın içinden geliyor. Bir hayli eskimiş derginin üzerindeki eski yazıyı okuyamıyorum ama homurdananın o olduğunu anlıyorum. Bana mı seslendiğini soruyorum. Sorumu duymamış gibi konuşmaya devam ediyor. "Hüseyin Rahmi'nin gerek mevzuları gerek üslûp ve ifadesi pek adi, pek avam işi. Bunları “Gulyabani” ve “Cadı” romanları münasebeti ile söylüyorum."*  Gece gece konuşulacak şeyler mi bunlar? Uyumak istiyorum. Sırası mı şimdi Hüseyin Rahmi'nin üslubunu tartışmanın? Dolabı açıp dergiyi yerine yerleştiriyorum. Gulyabani'nin filmini seyretmiştim çocukken ama kitabı okumadım. Cadı'yı da bilmiyorum. Raftaki kitaptan geliyor ses bu kez. “ Teessüf ederim ,”  diyor sanki aklımdan geçeni duymuş gibi. Kitabı geriye itip yatağıma dönüyorum.  Uyumalıyım. Kafamı yastığa koymamı bekleyen nöbetçi köpek havlayarak işaret veriyor diğerlerine. Köpekler korosu bir şarkı tutturuyor. Uzadıkça uzuyor şarkı. Bir araba geçiyor gecenin içinden. Köpekler şarkılarını daha tutkulu söylemeye başlıyor. Eco'ya göz atıyorum. Hareketsiz. İmreniyorum. Gözlerim kapalı, geceyi dinliyorum. Şarkı bitiyor, özlediğim sessizlik kucaklıyor beni. Uyku tanrısının da kucaklamasını bekliyorum, boşluğa bırakıyorum kendimi.    Mırıltıları duyuyorum, dikkate almayacağım. Uyuyorum işte. Mırıltılar, hışırtılar derken bir şeyler yine kıpır kıpır. Gözümü açmıyorum. Bu gece her şey beni uyutmamak için sözleşmiş. Sesini yükseltiyor biri:   "Şahabettin Süleyman Bey'in bu hikaye hakkında yapmak istediği tenkit değil tecavüzdür." * Ardından pat diye bir ses. Sıçrıyorum. Raftaki kitap kendini yere atmış, söylenmeyi sürdürüyor. "Tecavüz ile edip ise birlikte barınamazlar. Nasıl ki öyle olmuş. Münekkit estağfurullah mütecaviz “Cadı”dan ziyade edebi rencide etmiş ." *  Gece gece nasıl bir tartışmanın içine düştüm? Sanki biri susmuş susmuş da birden coşmuş gibi.   "Hiç kimseye karşı “benim eserimi niçin beğenmiyorsun?” tahtiasile itiraza hakkım yoktur. Fakat bir mahsulü sa’yi balta ile hedme yürüyene karşı da sükut edilmez. Kendisinin Sabah gazetesinde çıkan “Vahimei Mesuliyet” başlıklı yazısı Fransız muharriri Emil Fake'den çalınmadır. Şahabettin Süleyman hiçbir ehemmiyetli eser vücuda getirmediği halde kendini pek beğenmiştir."  * Cam dolabın içindeki dergi yine camı zorluyor. Kitabı düştüğü yerde bırakırsam söylenme devam edecek. Çaresiz kalkıp kitabı kapatıyorum. Bu tantanayı kim yapıyor diye merak ediyorum. Cep telefonumun feneri kitabın kapağını aydınlatıyor. "Hüseyin Rahmi Gürpınar, Cadı Çarpıyor - Zamane Münekkitlerine Cevap” yazıyor. Elimdeki kitaba bakılırsa tartışma uzayacak. Camlı dolaptaki dergi de rahat durmuyor. Kitabı rafa yerleştirmekten vazgeçiyorum, onları ayırmalıyım. Hüseyin Rahmi söylenmeye başlamadan kitabı salona götürüp bırakıyorum. Odaya dönünce atıyorum kendimi yatağa, uykunun kucağına. Garip bir cızırtı, ardından ezan başlıyor. Köpekler korosu uluyarak eşlik ediyor ezana. Salonda Hüseyin Rahmi birilerine cevap yetiştiriyor. Eco ve Mahmut Amca kim bilir hangi rüya bahçesinde. Bense bu kitap adasında seslerin kesilmesini bekliyorum. Uyku perileri göz kapaklarımın üzerinde yürüyor… *Alıntı: Refik Ahmet Sevengil, “Hüseyin Rahmi Gürpınar Hayatı, Hatıraları” (Hilmi Kitabevi, 1944)

  • Bir hayat uykusunun anatomisi

    Yasemin Yücel, Tugay Kaban’ın üçlemesi, Erotik Poetika, Orhan Pamuk’a Satmak İstediğim Roman, Diorama üzerine yazdı: "Postmodern duyuş ile çoğu kimse tarafından kabul edilmiş hikâye kurma yapılarının üzerine çıkmaya çalışan, kurgunun bazen yepyeni bazen ise önceden karşılaşılmış hâllerini yeni baştan tanımlama uğraşında bir çalışma." En başta söylemek gerekir ki Tugay Kaban’ın Yedinci Kat Yayınları’ndan çıkan üçlemesi ( Erotik Poetika, Orhan Pamuk’a Satmak İstediğim Roman, Diorama ), alışılagelmiş bir eser değil. Postmodern duyuş ile çoğu kimse tarafından kabul edilmiş hikâye kurma yapılarının üzerine çıkmaya çalışan, kurgunun bazen yepyeni bazen ise önceden karşılaşılmış hâllerini yeni baştan tanımlama uğraşında bir çalışma. Eserler, merkezine yerleştirdiği “hayat uykusu” kavramı (bu kavramı, eserleri anlaşılabilir bir hâle getirmek için ben uydurdum) etrafında şekillenerek, yazarın, metnin ve okurun geleneksel konumlarını temelinden sarsan bir yapı inşa ediyor. Elinizdeki bu metinler bütünü, yalnızca bir hikâye anlatmakla kalmıyor, kendi felsefi zeminini de kurmaya çalışıyor.  Roman üçlemesi'nin poetikası bence, hayatın topyekûn bir uyku hâli olduğu temel varsayımı üzerine kurulu. Bu açıdan yaşam, bilincin tam olarak hükmedemediği, rüyavari bir akış ve yazma eylemi de bu akışın merkezi konumuzda. Erotik Poetika 'daki Feyyaz Feyberekli karakterinin metnini uyku hâlinde kaleme alması, bu felsefenin somut bir yansıması. Metin, artık yazarının mutlak kontrolündeki bir ürün olmaktan çıkıyor ve hayatın kendisinin, o büyük uykunun yazdığı, yazarın ise yalnızca bir aracıya dönüştüğü özerk bir yapı hâlini alıyor. Bu durum ise, metnin sorumluluğunu belirsizleştirerek okuru, anlatının kökenini sorgulamaya iten bir “yazar yokluğu” atmosferi doğuruyor. Böylelikle roman, modern edebiyatın yazar-metin ilişkisine dair sorgulamalarını radikal bir noktaya taşıyor. Üçleme'nin kurgu mantığı, yalnızca tematik bir bütünlük değil, aynı zamanda mimari bir sağlamlık arayışını da okursa hissettiriyor. Diorama, (her ne kadar hacim olarak en büyüğü olsa da) bu yapının merkezinde duran, karmaşık ve soyut dünyasıyla bir çekirdek roman niteliğinde. Ancak bu roman, tek başına ayakta durduğunda "ayyuki" kalma, yani gerçeklikten kopma riski de taşıyor gibi. İşte bu noktada Erotik Poetika ve Orhan Pamuk’a Satmak İstediğim Roman, Diorama’nın felsefi ve estetik zeminini inşa etme işlevi görüyorlar. Bu ilk iki eser, okuru yazarın kurduğu “hayat uykusu” atmosferine bir nevi alıştırıyor ve anlatıdaki hatların ne denli geçirgen olabileceğini gösteriyor. Böylece biz okurlar Diorama’nın tam olarak anlaşılacağı o zemine rahatlıkla ayak basıyoruz. Dolayısıyla Üçleme, kronolojik bir seriden çok, birbirini varoluşsal olarak tamamlayan ve merkezdeki yapıyı ayakta tutan payandalardan oluşan bir mimariye benzetilebilir bence.  Rmanlarda “cemiyet”, karakterlerin önünde duran pasif bir fon gibi değil. Aksine, “unutkanlık, boşluk, çürümek” gibi temalarla biçimlenmiş bu yapı, karakterlerin ruhlarını şekillendiren, onların yazgılarına korunaksız bir şahit gibi sunuluyor. Bu şahidi dinleyebilirsek, bize, mesela Diorama’nın melankolik atmosferinin, kişisel bir bunalımın notları olmaktan çıktığını, kolektif bir çürümenin yansımasına dönüştüğünü haber veriyor. Roman sanatı, bir cemiyet olmadan var olamaz ve bu eserler, tam da bu çürüyen, unutan ve sürekli geç kalan cemiyetin içinden neredeyse her gün doğan bir 'yaşamağı' yansıtıyor. Anlatı, okurun da bu cemiyetin bir parçası olduğunu sezdirerek, metin ile gerçeklik arasındaki duvarı inceltiyor ve okuru da bu çürüyen atmosferin bir tanığı, hatta bir parçası hâline getiriyor. Bu girift yapı içerisinde yazarın konumu da elbette muğlaklaşıyor. Yazar, anlatıyı kurduktan sonra metnin içinde eriyen, varlığını hissettirmekten imtina eden bir figüre dönüşüyor. Metinlerin kendisi, yazardan bağımsız bir yaşam sürmeye başlıyor. Bu durum, en belirgin ifadesini Orhan Pamuk’a Satmak İstediğim Roman'da buluyor bence. Edebiyatın piyasa ile ilişkisini, yazar kimliğinin pazarlanabilirliğini hem ironik hem de trajik bir dille sorgulayan bu eser, yazarın metin karşısındaki kaçınılmaz yenilgisini ve aynı zamanda bu durumu bir anlatı stratejisine dönüştürme becerisini gösteriyor.  Tugay Kaban'ın Üçlemesi, bir eksiklik hissinden ziyade, kendi içinde kapalı ve bütünlüklü bir evren oluşturma arzusundan doğmuş gibi. Her bir detayın, bir diğerini tamamlayacak şekilde titizlikle tasarlandığı bu yapı, okuruna yalnızca bir olay örgüsü sunmakla kalmıyor, onu hayat, yazı ve varoluş üzerine düşünmeye de davet eden bütünlüklü bir felsefi deneyim vaat ediyor. Bu romanlar, okurun (insanın?) meselelerini harflerin, cümlelerin, paragrafların içine saklamış, kocaman bir rüyadan farksız gibiler.

  • Cesaret, zekâ ve dikkatin sınanması

    “Cinayeti Çözebilir Misin?”: Katil Senin Ellerinde! Antony Johnston’un dünya çapında ses getiren interaktif romanı “Cinayeti Çözebilir Misin?” Türkçede — bu kez dedektif sensin! New York Times çok satan yazarı ve “Atomic Blonde” filminin senaristi Antony Johnston ,  okuru olay yeri bandının içine davet eden sürükleyici bir romanla geri dönüyor. “Cinayeti Çözebilir Misin?” ,  klasik polisiyenin sınırlarını aşarak okurunu doğrudan dedektif koltuğuna oturtuyor. Bir malikânede işlenen gizemli cinayet, onlarca şüpheli, sayısız ipucu ve yalnızca bir doğru cevap…Johnston’un ustalıkla kurguladığı bu kitapta, okur her sayfada kendi kararlarını verir , ipuçlarını kaydeder ve suçluya ulaşır.  Yanlış bir seçim yaptığında olayın seyri tamamen değişir. Yazarın önceki eseri “The Coldest City”  Hollywood’da “Atomic Blonde”  adıyla sinemaya uyarlanmıştı. “Cinayeti Çözebilir Misin?” ise, roman, oyun ve bulmaca türlerini harmanlayarak yeni bir okuma deneyimi sunuyor: “Bu kitapta sadece okuyucu değil, aynı zamanda dedektifsin. Cinayeti çözmek senin elinde!” Arka Kapak Yazısı: Her ipucu seni katile bir adım daha yaklaştıracak!  Lüks bir sağlık merkezinin sakin bahçesinde, bir adam balkondan düşmüş halde bulunur. Göğsünde bir bahçe çatalı, ağzında kırmızı bir gül. Kaza olamayacak kadar planlı, intihar olamayacak kadar acımasız. Bu kitapta dedektif sensin. Olay yerini incele, şüphelileri sorgula, ipuçlarını not et. Her seçim seni yeni bir bölüme götürecek ve hikâyenin kaderini değiştirecek. Doğru kararları verirsen gerçeğe ulaşacaksın. Yanılırsan katil elini kolunu sallayarak uzaklaşacak. Bu dosyada cesaretin, zekân ve dikkatin sınanacak. Antony Johnston , ödüllü ve New York Times çok satanlar listesine girmiş, popüler Dog Sitter Detective cinayet gizemleri serisi de dahil olmak üzere, elliden fazla kitap, grafik roman ve çizgi roman serisinin yazarıdır. Grafik romanı The Coldest City, milyon dolarlık gişe hasılatı yaparak büyük başarı elde eden Atomic Blonde adlı filme uyarlanmıştır. Aynı zamanda ünlü bir video oyun yazarıdır, bununla birlikte Johnston’ın adı, pek çok köklü oyun serisinin yaratıcıları arasında anılmaktadır. Johnston, Crime Writers’ Association’ın eski başkan yardımcısı, International Thriller Writers ve Society of Authors üyesi, Shore Scripts senaryo yazımı jürisi ve Writers’ Guild of Great Britain’ın video oyunları komitesinde yer almaktadır. Yaşamını ve çalışmalarını İngiltere’de sürdürmektedir. CİNAYETİ ÇÖZEBİLİR MİSİN? Antony Johnston Athica Yayınları, 2025 Çeviri: Çağla Deniz Bülbül 344 s.

  • Aile hafızası ve kadınlık üzerine bir roman

    Ayşegül Özdemir, Nazlı Doğan Özsöz’ün ilk romanı Yüreğin Kabarmış üzerine hem yazdı hem de yazarla söyleşti: "Okuyucu romanda, görmezden gelinerek geçirilen bir çocukluğun açtığı yaraları ve bu yaraların romandaki ana karakterin tüm yaşamına ağır ağır yayılmasını izler." “Yeryüzündeki her yaratık evine geri döner.” Clarissa Pinkola Estés Nazlı Doğan Özsöz’ün ilk romanı Yüreğin Kabarmış , Defne karakteri üzerinden bir aile hafızasını merkeze alıyor. Türkiye’de kadın, geleneksel değerlerle modern yaşam arasında sıkışmış bir kimlik taşırken, aile, toplumsal yapının en temel kurumlarından biri olmayı sürdürür. Roman bu bağlamda kadının ve ailenin konumunu tüm gerçekliğiyle işlemeyi başarıyor. Roman, Defne’nin annesi Nefin’le birlikte, babası Yahya’nın yerde uzanmış bedeninin yanında şaşkın duruşlarıyla başlar ve okuyucu Defne’nin geçmişe doğru yaptığı sıçramalı bir zihinsel yolculuğun eşlikçisi olur. Bu yolculukta Defne çocukluğunu, ilk gençliği ve yetişkinliği süresince yaşadığı kırılmaları, bebekken ve yirmi yedi yaşındayken geçirdiği açık kalp ameliyatlarını anımsar. Zihni, anıları birbirine bağlayarak örer ve çemberi tamamlayarak yeniden babasının yerde uzanmış bedeninin yanına geri döner. Okuyucu bu süreçte, görmezden gelinerek geçirilen bir çocukluğun açtığı yaraları ve bu yaraların Defne’nin tüm yaşamına ağır ağır yayılmasını izler. Toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında, romanın sadece bireysel değil, sistemik bir sorgulama içerdiğini söylemek gerekir. Kadınların sadece erkek şiddetinin çeşitli formlarıyla değil, toplumun dayattığı normlarla, ahlaki beklentilerle ve annelik mitosuyla da mücadele ettiği bir dünya çizer. Kadın karakterler, kendilerini yeniden üretme ve hayatta kalma mücadelesi verirken, aynı zamanda var olan eril dili ve değerleri sürdürdükleri de görülür. Bu da romanı siyah-beyaz keskinliğinden çıkarıp katmanlı bir anlatıya dönüştürür. Bu incelemeyi kaleme alırken Nazlı Doğan Özsöz’ün romanını Clarissa Pinkola Estés’in  Kurtlarla Koşan Kadınlar kitabıyla birlikte düşünmek istedim. Çünkü Estés’in kadın ruhuna, sezgilerine ve bastırılmış seslerine dair anlattıklarının, romanda Defne’nin ve annesi Nefin’in yaşadıklarıyla sık sık kesiştiğini gördüm. Dolayısıyla bu yazı, romanı yalnızca kendi bağlamında değil, aynı zamanda Estés’in kadınlık, aile ve içsel dönüşüm üzerine geliştirdiği kavramsal çerçeveyle birlikte okumayı amaçlıyor. Yazar, anlatıyı Defne’nin babasının yerde yatarken verdiği iki nefes üzerinden ikiye böler; Bir evden gidişi İki ise eve dönüşü anlatır. Bir ’de çocukluk hatıralarına gidiş gelişlerle birlikte Defne'nin kalp ameliyatı sürecine tanıklık edilir Bu sadece bedensel bir operasyon değil, aynı zamanda geçmişle, aileyle ve kendisiyle hesaplaşma sürecidir de. Bu hesaplaşma, zaman zaman çocukluğuna dair anıların ve ev içi deneyimlerin yüzeye çıkmasıyla derinleşir. Bir ’de karşımıza çıkan hastane bölümleri Defne’nin ruhsal kırılma ve dönüşüm sürecine işaret eder. Kalp ameliyatı, onun sadece bedenini değil ruhunu da yeniden düzenleyen bir deneyimdir. Bu süreçte bilinçle bilinçdışı arasında gidip gelen, çocukluğa dair görüntülerle karşılaşan Defne’nin yaşadığı dönüşüm, Estés’in şu alıntısıyla örtüşür: “Bir bedeni olmayan ses düşlerinin herhangi bir zamanda ortaya çıkabileceği, ama özellikle ruhun sıkıntılı hallerinde görüldüğü söylenir, deyiş yerindeyse, derin benlik kovalayasıya kamçılamaktadır. Şak! Bir kadının ruhu konuşmakta ve kadına daha sonra olacakları söylemektedir.” Bu ses, kadının bastırılmış sezgilerinin ve içsel bilgeliğinin uyanışıdır. Defne’nin hastanede iç sesine kulak vererek yaşadığı bu dönüşüm, çocuklukta kaybettiklerini hatırlama ve yüzleşme sürecidir aslında. Defne, görünmez olduğu bir evde büyür; babasının bir var bir yok hâli, annesininse buna bağlı olarak sürekli değişen duygu durumu ve evin düzenini bozan maddi sorunlar çocuğun dünyasında kalıcı izler bırakır. Anlatı, bu kırılgan çocukluk zemini üzerinden şekillenir. Nefin ve Yahya'nın genç yaşta âşık olup kaçarak yaptıkları evlilik, zamanla zehirli bir ilişkiye dönüşür. Sadakatsizlik ve duygusal ihmal bu birlikteliğin temel öğeleridir artık. Nefin’in sayısız kez boşanmayı düşünmesine rağmen bu kararını asla hayata geçirememesi, onun ekonomik ve duygusal olarak ataerkil sistem tarafından ne kadar sıkıştırıldığını gösterir. Roman, Yahya ve Nefin üzerinden yalnızca alışılagelmiş bir evlilik hikâyesi anlatmakla kalmaz aynı zamanda kadının, aile kurumu içindeki ikincil konumunu, sevgi ve bağlılık kisvesi altında nasıl baskılandığını gözler önüne serer. Ataerkil sistemin kadın üzerindeki tahakkümünü, gündelik ilişkiler, sessizlikler ve çaresiz kabullenişler üzerinden eleştirerek, bu yapının kadını nasıl yalnızlaştırıp çıkışsız bıraktığını güçlü bir biçimde ortaya koyar. Yahya ve Nefin’in birlikte gazinoya gittikleri bir gece, Yahya’nın sahnedeki Emel Sayın’a “kaşlarını dalgalandıra dalgalandıra, içli içli” bakması, Nefin’in kalbini derinden yaralar. Bu olayın ardından Nefin, tutkun olduğu kocasının ilgisini yeniden kazanmak için Emel Sayın filmlerindeki gibi tüylü sabahlıklar, topuklu terlikler giymeye başlar ve hatta yanağına onun gibi bir ben bile kondurur. Bu durum, kadının kendi benliğinden vazgeçip erkek onayına dayalı bir kimlik üretmeye zorlandığının çarpıcı bir örneğidir. Estés'in belirttiği gibi: “Bir kadının depresyonlarının, can sıkıntılarının ve sayıklamalı kafa karışıklıklarının çoğu; yeniliğin, şevkin ve yaratıcılığın kısıtlandığı ya da yasaklandığı son derece sınırlı bir ruhsal yaşamdan kaynaklanır.” Bu alıntı, Nefin’in ruhsal çöküntüsünün temelini açıklar. Yaratıcılık, özne olma arzusu ve içgüdüsel varlık alanları bastırıldığında, kadın sadece evin değil, kendi iç yaşamının da tutsağına dönüşür. Yahya ve Nefin’in kendi ebeveynlerinden devraldığı duygusal miras da bu hikâyede belirleyicidir. Yahya, aşağılayan, değersizleştiren bir babanın oğludur, Nefin ise despot bir baba tarafından bastırılmış, kişiliksizleştirilmiştir. Örneğin Nefin’in çok güzel bir sesi vardır fakat babası sesinin güzelliğini fark ederse kızının gitmek isteyeceğinden korktuğu için onu karga sesli olduğuna ikna eder. Bu, ataerkil sistemin kadının öz farkındalığını sistemli olarak bastırma biçimini açıkça ortaya koyar. Kadın kendi sesini keşfedip ifade etmeye başladığında, mevcut düzeni sorgulama riski doğar. Bu nedenle, o ses çoğunlukla susturulur veya daha kötüsü, hiç yokmuş gibi davranılır. Estés’in tanımıyla, bu susturma veya yok sayma aynı zamanda bir “define hırsızlığı”dır. Yani kadının içinde doğuştan var olan yaratıcı enerji, ses, sevgi, umut ya da düş kapasitesi, farkında bile olmadan elinden alınmıştır. Estés şöyle der: “Bireyleşme sürecinde hemen herkesin başına en az bir kere ve önemli bir hırsızlık olayı gelmiştir. Bu bazen sevgi hırsızlığı, bazen düşlerin veya benlik duygusunun gasp edilmesi olabilir... Bu şekilde soyguna uğrayan kişiler kötü değildir. Ama önemli ölçüde deneyimsizdir ya da bir tür psişik uyuklama halindedir.” Nefin’in başına gelen de budur. Sesi, arzuları, yaşamdan beklentileri kendi ailesi tarafından bastırılmış, evlilik içinde ise tamamen yok edilmiştir. Defne'nin sevgisizlikle yoğrulmuş çocukluğu, onun dünyayla ve kadınlık kimliğiyle kurduğu ilişkiyi derinden etkiler. Annesi her daim kocasına odaklıdır, babanın ise gözünde ne Nefin ne de Defne vardır. Bu ilgisizlik Defne’de sevgi ihtiyacının yerini öfkeye bırakmasında karşılık bulur. Defne’nin öfkesiyle, romanın önemli bir izlek olarak sunduğu duygusal mirasın aktarımı ve kadın kimliğinin bastırılması arasında güçlü bir ilişki kurulur. Romanın ikinci bölümü, Defne’nin yıllar sonra aile evine dönüşünü konu alır. Bu dönüş, yalnızca fiziksel bir yolculuk değil, aynı zamanda geçmişle yüzleşme ve hesaplaşma anlamı da taşır. Nefin’in dönecek bir evi yoktur ama kızını kendisiyle aynı kaderi yaşamasını istemez. Bu yüzden evi yıllar önce terk etmiş olmasına karşın Defne’nin odasını muhafaza etmiştir. Nefin, Defne’nin odasını duvardaki posterleri de dahil olmak üzere, olduğu gibi yeni eve taşımıştır. Bu tutum, annenin kendi yaşadığı kırılmaları kızına yaşatmak istememesinin bir göstergesidir. Zincir burada kırılmıştır: Defne’nin her ne olursa olsun dönebileceği bir evi, yuvası vardır. Fakat bu yuva yine de özlenen bir yuva değil, belleğin gölgesinde duran tüm sorunların yüzleşmeye hazır bekleyen tedirginliğinin yuvasıdır. Bu bağlamda, Estés’in “yuva” metaforunu yeniden hatırlamak gerekir. “Yeryüzündeki her yaratık evine geri döner... Hayvanların hayatlarını sürdürebilmeleri için en azından zaman zaman bir yuvaya, kendilerini hem korunmuş hem de özgür hissettikleri bir yere sahip olmaları gerektiğini biliyoruz.” Defne'nin eve dönüşü, tıpkı Estés’in sözünü ettiği gibi hem korunma hem de yüzleşme imkânı sunar. Kızının dönüp yerleşeceği bir odanın varlığı, anne tarafından bilinçli bir şekilde yaratılmıştır ve bu, kuşaklar arası kadınlık deneyiminde iyileşme potansiyeline işaret eder. Bu bağlamda komşu Gülçiçek karakteri de öne çıkar çünkü Gülçiçek’in Nefin gibi dönebileceği bir evi yoktur ve kendisini döven kocasının hâlâ onu sevdiğine inanmak ister. Romandaki kadın karakterlerin her biri, toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında bir noktayı işaret eder. Yüreğin Kabarmış kadınların sistemik olarak yoksun bırakıldığı alanları ve bu yoksunlukların onları erkeklere bağımlı hale getirişini incelikli bir şekilde ortaya koyar. Kadının kadına bakışı yani eril gözün kadınlar tarafından sırtlanması da romanın meselelerinden biridir. Defne’nin hastane odasını paylaştığı Zahide’nin, televizyondaki bir programda eşini terk etmiş bir kadını izlerken ayıplaması önemli bir detaydır. Zahide’ye göre bir kadın, ne olursa olsun yuvasını terk etmemeli, eşine karşı görevlerini yerine getirmelidir. Defne ile Nefin’in kahvaltı sofrasındaki diyalogu da önemlidir. Defne, arkadaşı Süreyya’nın erkek arkadaşıyla bitmek bilmeyen kavgalarından söz ederken, Nefin bir kadının nasıl olması gerektiğine dair şekillendirici ve toplumsal cinsiyet kalıplarını güçlendirici nasihatlerde bulunur. İki durumda da kadınlar, eril dili ve toplumsal normları sorgulamadan yeniden üretmektedir. Bu, ataerkil söylemin yalnızca erkekler tarafından değil, kadınlar tarafından da içselleştirildiğini ve kuşaktan kuşağa aktarıldığını gösterir.  Buraya kadar Yüreğin Kabarmış üzerine yaptığımız çözümlemelerle romanın kadınlık deneyimi, aile hafızası ve ataerkil düzen bağlamında sunduğu tartışmaları ele almaya çalıştım. Şimdi ise sözü romanın yazarı Nazlı Doğan Özsöz’e bırakıyoruz. Onu ve yazarlık serüvenini daha yakından tanımak için gerçekleştirdiğimiz söyleşiye geçelim. Sizi kısaca tanıyabilir miyiz? Edebiyatla ilişkinizden ve yazarlık sürecinizden bahseder misiniz?  Benim alanım tiyatro, 9 Eylül Üniversitesi Dramatik Yazarlık/Dramaturgi mezunuyum. Hâlâ da alanımdan kopmuş değilim, Süleyman Demirel Üniversitesi Sahne Sanatlarında bir süredir ders veriyorum. Edebiyatla tiyatroyu birbirinden ayırmak zor. Fakat okula girmeden önce de mezun olduktan sonra da roman ve öykü gibi edebi olanakları kendime daha yakın buldum. Bu yüzden önce öykü yazmaya çabaladım fakat yazdıklarımı beğenmedim, birçoğunu yayımlatma arzusuyla dergilere dahi göndermedim. Sonra baktım ki benim daha geniş bir manevra alanına ihtiyacım var, bir cesaret roman yazmayı denemeye karar verdim. 2020 yılında Yüreğin Kabarmış’ın ilk versiyonunu yazdım, bastıramadım. Şimdi dönüp bakınca iyi ki kazara basılmamış diyorum. Çok eksiği vardı. Sonra 2022 yılında Irmak Zileli mentorluğunda romanı tekrar çalıştım ve 2025 yılında da içime sinen bir yayınevinden bastırmayı başardım. Romanın anlatıcı tercihi ve zaman kurgusu hakkında ne söylemek istersiniz? Dil ve biçim açısından özellikle dikkat ettiğiniz bir şey var mıydı?  Roman ana karakter Defne’nin gözünden zaman ve mekân sıçramalarıyla anlatılıyor. Bir ben anlatıcı var ve hayatının çeşitli zamanlarında yaşadığı, onu bugünkü kişi yapan anılarını anımsıyor aslında. Her romanın ve hikâyenin ihtiyacı farklı. Yüreğin Kabarmış birey-aile-toplum çizgisinde ilerletmeyi amaçladığım bir çalışmaydı. Yani Defne’nin yalnızlığını, çaresizliğini ya da eve dönüş arzusunu kurguladığım sırada istedim ki okuyucu Defne’ye karşı bir duygu geliştirirken aslında arka tarafta eril tahakkümün, ailenin insanı ve özellikle kadını konumlandırdığı noktayı da sorgulasın. Böyle olunca Defne’nin algılayışı ve aktarımı daha önemli hale geldi. Romanı, başka bir anlatıcıyla istediğim etkiye kavuşturamayacaktım. Diğer taraftan Defne güvenilmez anlatıcı olarak da konumlanıyor. Çünkü çocukluğundaki travmalar onu hissetmekte zorlanan biri haline getirmiş. Hangi konuyu büyütüyor, hangi olay anlattığı gibi yaşandı ya da finalde tam olarak ne oldu, biraz kafa karıştırabiliyor. Bu bilinçli bir tercihti elbette; çünkü roman bitince ardında bazı sorular bıraksın, toplum olarak kadının konumunu sorgulayıp onun toplum ve aile içinde nasıl bir yere itildiğini fark edelim ve ev içlerindeki çarpık sistem üzerine düşünelim istedim. Defne’nin kendi kararlarını veren, işi gücü olan yetişkin bir kadınken yapayalnız kalıp aile evine geri dönmeye mecbur kalmasını, her şeye rağmen hâlâ annesine ihtiyaç hissetmesini, düştüğü yerden de bir avuç toprakla kalkmasını okuyucu irdelesin istedim. Romanın yazım süreci nasıl ilerledi?  İkinci yazım sürecim Irmak Zileli ile oldu. İyi ki de öyle oldu. Romantik kaçmasını istemem söyleyeceğim şeyin ama ben edebiyatta usta-çırak ilişkisinin doğrudan kurulabildiği zamanlarda yaşamayı çok isterdim. Yazar kahvelerinde entelektüel ve gündelik sohbetin bir arada yapıldığı, yazarların yazdıklarını birbirine gösterip fikir aldığı zamanlarda. Bizim edebiyat tarihimiz bunlarla doluyken şu an buna ulaşmamızın neredeyse imkânsız olması büyük bir eksiklik gibi geliyor. İşte bu boşluğu kendimce Irmak Zileli ile doldurmak benim için çok kıymetliydi. Yazarlar, kitaplar, ideolojiler öyle çok şey konuştuk ve öyle verimli geçirdim ki o dönemi… Neyse ki sonrasında da kopmadık ve alışverişe devam ediyoruz. Sorunun özüne döneyim, Irmak ile önce meselemi belirledik ve hikâyemin çerçevesini çizdik. Ardından benim için bir okuma listesi oluşturdu. Okudukça meselem derinleşti, karakterlerim ete kemiğe büründü, kurgum şekillendi, güçlendi. Yani aslında bana bir yazma yöntemi öğretti. Bahsettiğim usta-çırak ilişkisi bu noktada kurulmaya başladı benim için.  Roman üzerine de bir soru sormak isterim, Nefin eril dilin sözcüsü olarak konumlanıyor romanda, kocası Yahya’nın yaptığı her şeyi meşrulaştırıyor, evin içerisindeki düzeni, bir şeyleri halının altına süpürerek sağlıyor. Nefin bu kadar kör olmayı nasıl başarıyor? Ataerkil sistem körleştirir çünkü. Nefin yalnızca Yahya tarafından değil, annesi ve babası tarafından da o dayatmayı hissediyor. Babası, sesinin güzel olduğunu farkına varıp evden kaçmasın diye nasıl da karga gibi bir sesi olduğunu vurguluyor yıllar boyu. Özgüvenini kırıyor, yetersizlik hissini pompalıyor. Ya da mutsuz olduğunu eve dönmek istediğini söylediğinde annesi izin vermiyor, evlendin bir kere diyor. Aynı şekilde daha on yedi yaşındayken kaçarak evlendiği kocası da manipülatör ve şekillendirici biri. O da ataerkil sistemin kodlarıyla büyütülmüş. Nefin’e sisteme ayak uydurmaktan başka çare bırakılmıyor. Ama Defne öyle değil, Defne’nin ne olursa olsun dönecek bir odası, bir evi var. Nefin kadar çaresiz değil. Zaten zinciri kıran, başkaldıran o oluyor. Virginia Woolf kadınların üretebilmek için paraya ve kendine ait bir odaya ihtiyacı olduğunu işaret eder. Bu söylemi genişletirsek Defne’nin eyleme geçmesini sağlayan şey, kendi ayakları üzerinde durabilmesi, annesine ihtiyaç hissettiğinde, çetrefilli yollardan da olsa, evine gelebilmesi ve odasının o evde hâlâ duruyor olmasıdır. Gücünü buradan alır Defne. Bütün roman boyunca kızdığımız Nefin, bir eylemiyle, kızının odasını yok etmeyişiyle yani, aslında hikâyedeki herkesin hayatını değiştirir. Yüreğin Kabarmış’ta herkesi koşulları içinde anlıyoruz ama herkese hak vermiyoruz. Nefin’in de Yahya’nın da aslında sistemin bir tür kurbanı olduğunu görüyoruz. Açılış sahnesine, babanın yerde hareketsiz yattığı âna romanın sonunda yeniden döndüğümüzde Defne’nin başkaldırısının büyüklüğüyle karşılaşıyoruz. Defne bir şeyleri etinden et kopararak da olsa değiştirmeyi başarıyor. O halde bu roman bize eylemli olmanın önemini de işaret ediyor diyebilir miyiz? Elbette deriz, diyelim. Defne hayatını eyleme geçerek değiştiriyor. Toplumların yarattığı aile yalanını açık ediyor, tartışıyor. Çünkü büyük bedeller ödüyor. Yalnız yapayalnız bir hayat sürüyor mesela. Bu yalnızlığının, sonra duygusuzluğunun, cinsel anlamdaki açlığının, yetersiz hissedişinin temelinde hep aynı şey yatıyor; ataerkil sistem… Toparlarsak, sonuç olarak ,  Yüreğin Kabarmış  hem bireysel bir yüzleşme hikâyesi hem de toplumsal cinsiyet rolleri ve aile kurumu üzerine güçlü bir eleştiri sunuyor. Defne’nin kalp ameliyatıyla başlayan yolculuğu, kuşaklar boyu aktarılan kadınlık mirasıyla ve ailesiyle hesaplaşmaya dönüşüyor. Roman, okuru yalnızca bir karakterin kişisel hikâyesine değil; kadınların bastırılan seslerine, görünmez kılınan varoluşlarına ve evin duvarları arasında örülen sessiz direnişlere de tanıklığa davet ediyor. Nazlı Doğan Özsöz’ün ilk romanı olmasına rağmen olgun bir dile, derinlikli bir tematik yoğunluğa sahip.  Yüreğin Kabarmış , kadınların ev içindeki kırılgan varlıklarını görünür kılarken, aynı zamanda iyileşme ve dönüşüm için yeni bir söz alanı açıyor. Bu nedenle yalnızca edebiyat okurları için değil, kadınlık üzerine düşünmek için de değerli bir eser niteliği taşıyor.

  • İçinin boşluğu büyüyenlere…

    Mine Ölce, ilk öykü kitabı Oysa Hiç Karşılaşmamıştık 'da, okurunu, olağanlıktan şaşırtıcı bir olağandışılığa taşıyor. "Mine Ölce, Oysa Hiç Karşılaşmamıştık derken uyandırdığı merak duygusunu her öyküde diri tutarak, gerektiğinde kurguyla, gerektiğinde dille, gerektiğinde de konuyla sürekli bir sürpriz hazırlıyor okuruna. Bu sürprizin nereden, nasıl geleceği hiç belli değil. Hatta nesneler ve hayvanlar da bir anda insanlar gibi konuşup okura yeni bir gözlük takabilir. Bekleyenler, beklenenler, gitmek isteyenler, gidenler, gidemeyenler, özleyenler, unutanlar ve hatırlayanlarla yaşam, gerçekte olduğu gibi, Oysa Hiç Karşılaşmamıştık 'ta, en hüzünlü anda bir umuda, en karamsar anda bir gülümsemeye açılıyor. Mine Ölce, kısacık öykülerinde, ayrıntılardan geniş bir duygu ve düşünce dünyasına, olağanlıktan şaşırtıcı bir başka olağanlığa ya da olağandışılığa başarıyla ulaştırıyor okurunu." Mehmet Zaman Saçlıoğlu OYSA HİÇ KARŞILAŞMAMIŞTIK Mine Ölce Potkal Kitap, 2025 Tür: Öykü 96 s.

  • Yaratıcılık Ritüelleri 62 Başak Sayan: "Merak kelimesi beni tanımlıyor"

    "En verimli saatlerimi yazma eylemine ayırıyorum ve dikkatimi dağıtacak şeylerden uzak duruyorum. " Edebiyatçıların yazma deneyimlerine odaklanan Yaratıcılık Ritüelleri'nde Semrin Şahin'in bu haftaki konuğu Başak Sayan Yaratıcı sanatlarda akışta kalmanın, kendimizi yaratma anının içinde tutarak, sürüklenmeden kalabilmenin ne kadar zor olduğu bilinen bir gerçek. Bizi “an” a döndürecek bazı küçük totemler, seremoniler, bazı ritüellerin olmasının yaptığımız çalışma üzerinde odağımızı canlı tuttuğuna dair çalışmalar mevcut. Bu anlamda birçok yazarın günlük yazma alışkanlıkları olduğunu da biliyoruz. Yazmaya başlamadan önce yaptığınız ritüeller var mı? Yazma sürecimin dışında hayatımın her anına damgasını vuran bir kavram ritüeller. Farkında olmadan zaman içinde oluşan ve zamanla alışkanlıktan ritüele dönüşen bu durumlar oldukça önemli benim için. Söz gelimi sabah ve gece rutinlerim çok önemli benim için. Ufak bir sapma bile kendimi huzursuz hissetmem için yeterli olabiliyor. Kendimi rutinlerimin içinde rahat, dingin ve huzurlu hissediyor ve yapmam gerekenler eylemleri gerçekleştirebiliyorum. Yazma eylemi için de ayrı bir rutinim var. Öncelikle ben geceleri yazabilen biri değilim. En yaratıcı olduğum zamanlar sabah saatleri. Öğleden sonraları sabahları çok erken kalkmamın da etkisiyle yorgunluk ortaya çıkıyor ve odağımı kaybedip verimsiz hale geliyorum. Bu sebeple sabah uyanır uyanmaz ki bu genellikle saat beş oluyor, hafta içi ise çocukların kahvaltısını hazırlayıp okula göndermenin ardından, köpeklerimle kısa bir yürüyüş yapıp, sabah kahvem eşliğinde masa başına oturuyorum. Bazen kahvem bitene kadar haberleri takip ediyorum web ve sosyal medya üzerinden. Bazen biraz kitap okuyorum. Sonrasında sekiz buçuk gibi aralıksız birkaç saat yazmaya başlıyorum. Önceden tüm günü masa başında geçirir, ardından öğle yemeği ve kısa bir ara verip akşama kadar devam ederdim çalışmaya. Çocuklardan sonra bu değişti. Çok fazla sorumluluğum olduğundan ve onlara da zaman yaratmam gerektiğinden en verimli saatlerimi yazma eylemine ayırıyorum ve dikkatimi dağıtacak şeylerden uzak duruyorum. Telefonu kendimden uzağa koymak gibi. Hafta sonları ev halkı uyuduğu için daha erken başlayabiliyorum yazmaya. Öğleden sonralarımı okumak, araştırma yapmak, maillere geri dönmek ve telefon görüşmeleri için kullanıyorum. Akşamları genellikle en geç on buçuk, on bir gibi uyuyorum. Yazarken mum ve tütsü yakmayı seviyorum. Kokuların üzerimde düşündüğümden fazla etkisi var. Yaratıcı yazma değil de düzeltme üzerinde çalışıyorsam klasik müzik ve soft jazz dinlerim mutlaka. Dr. Seuss olarak bilinen yazar ve illüstratör Theodor Seuss Geisel, geniş bir şapka koleksiyonuna sahiptir. İlham gelmediğinde, dolabının başına gider, koleksiyonundan seçtiği bir şapkayı takar ve fikir bulmayı beklermiş. Ne hikmetse mutlaka parlak bir fikirle şapkayı başından çıkarırmış. Siz yaratım tıkanması yaşıyor musunuz ve bu tıkanmayı aşmak için neler yapıyorsunuz? Bu duyguyu çok iyi bilirim. Her yazar hemen hemen her yazma sürecinde tıkanıklık yaşadığı bir aşamaya gelir. Böyle zamanlarda uzun yürüyüşlere çıkmak bana çok iyi geliyor ve çözemediğim düğümler o yürüyüş sırasında çözülüyor, aklıma parlak fikirler geliyor. Buradaki en önemli nokta yürüyüş esnasında başka hiçbir şeyler meşgul olmamak. Yani telefona bakmamak, sosyal medyada olup bitenleri takip etmemek, bir şey dinlememek. Sadece yürümek. Sanki zihin perdem açılıyor ve bambaşka açılardan bakmaya başlıyorum. Yaratıcı çalışmalar yaparken hiç engellerle (iş ortamı, zamansal sorunlar, yazdıklarınızın görünür olmaması gibi engellerle) karşılaştınız mı? Bu engellerle nasıl mücadele ettiniz? Tam aksine sizi destekleyen ve yolunuzu açan kişiler oldu mu? Yaratıcı çalışmalar yaparken engellerle herkes gibi karşılaştım, karşılaşmaya devam ediyorum. Bu daha çok yazar dışında sahip olduğum diğer sıfat ve rollerin gerektirdiği sorumlulukları yerine getirirken oluyor. Söz gelimi en çok ilhamın geldiği anda yazmak yerine kalkıp çocuklara yemek hazırlamam, banyo yaptırmam, ödevlerine yardım etmem gerekebiliyor. Yahut çeşitli ailevi sorumluluklar bunu gerektirebiliyor. Eşim her ne kadar bana çok destek olsa da yine de annelik başlı başına bir iş ve yaratıcı eylemler esnasında beni sınırlandırabiliyor. Bunun dışında zaman anksiyetesi olan birisiyim. Kendimi zamanda sıkıştırma konusunda üzerime yoktur. Kafamda bitirmek için belirlediğim zamanda bitiremediğimde hissettiğim huzursuzluk beni yıpratıyor ve yüksek oranda stres getiriyor.  Baş etmeye çalışıyorum. Çocukları sabah okula hazırlama ve servise bindirme konusu zaman anksiyetemle başa çıkabilmek için çok büyük bir meydan okuma oldu benim için. Bu konuda eskiye oranla daha rahatım diyebilirim. Ama tamamen yok olmuş değil ne yazık ki. Bu da biraz motivasyon sağlıyor aslında. Diğer türlü bitmek bilmez bir yaratıcı süreç sonucunda tamamlayamama riskim olabilirdi.  Yazmaya başladığınız dönemdeki duygularınızla şimdi hissettikleriniz aynı mı? Bu süreçte yazarlığınızda nasıl yol aldınız? Yazmaya başladığım dönem ile şimdiki arasında çok fark var. Hatta romanlarımı okuyan okurlarım o romanı yazma sürecimde hangi aşamalardan geçtiğimi de rahatlıkla anlayabiliyor. Editörüm aralarında çok büyük zaman farkı olmayan romanların arasında dahi bunu görebildiğini söylüyor. Bu doğru çünkü insan her an değişen, dönüşen bir varlık. Yirmi yıl önceki ben ile şimdiki ben aynı değilim. O zamanki Başak’ın bakış açısı, beklentileri ve hayatı algılama şekli ile şimdiki farklı olduğundan yazdıklarım da farklı birbirinden haliyle. Bir de yazmaya profesyonel anlamda ilk başladığımda bir yazar olma gibi düşüncem yoktu. Yazmak çocukluğumdan beri yaptığım bir eylem olduğu için bunu sadece başkalarının da bu yazma eylemine tanık olduğu bir süreç olarak görmüştüm. Oysa zaman içinde bu benim mesleğim haline dönüştü. Önceden ilham gelince yazarken şimdi içimde yazma isteği olmasa bile masanın başına geçip oturuyorum ve biliyorum ki bir süre sonra kalemimin ucundan dökülecek kelimeler. Bunlar dışında hiç değişmeyen şeyler de var elbette. Örneğin yazdığım hikayelerle insanları başka bir yerden bakmaya zorlama dürtüm. Farkındalık yaratma arzum. Kitaplarımın kapaklarını kapattıklarında hayata eskisi gibi bakmamalarını istiyorum hep. Yazar Julia Cameron “Sanatçının Yolu” adlı kitabında yazarların güçlerini toplamaları için sabah sayfalarından söz eder. Sabah uyanır uyanmaz yazmayı tavsiye eder. Siz sabah mı yoksa gece mi yazıyorsunuz? Yazma rutininiz nedir? Yazarken elinizin altında tuttuğunuz kitaplar var mı? Ben de kesinlikle sabah insanıyım dediğim gibi. Enerjinin en yüksek olduğu zamanlar olduğu için bence. Bu konuda doğaya bakmak yarar sağladı bana. Doğada sabahın ilk ışıklarıyla hareket başlar ve gece güneş battıktan sonra hareket sona erer. Bunun sebebi sahip olunan enerjinin en verimli şekilde kullanılması aslında. Yazarken elimin altında tuttuğum kitaplar araştırma yaptığım ve kaynak olarak kullandığım kitaplar oluyor. Ve bir de imla kılavuzu. Çok fazla araştırma yapmamı gerektiren romanlar kaleme aldığım için çok uzun okumalar yapmam gerekiyor ve bundan memnunum çünkü her zaman çok meraklı bir insan oldum ben. Hatta merak kelimesi beni tanımlayan kelimelerden biridir diyebilirim. Ben yaratmış olsaydım dediğiniz bir yapıt (tablo , öykü, şiir, beste vs…)  var mı? Nedeniyle birlikte bu yapıtın sizin için anlamını açıklar mısınız? Ben yaratmış olsaydım dediğim farklı disiplinlerden çok eser var. Örneğin Beethoven’in Dokuzuncu Senfonisi'ni, Vivaldi’nin Dört Mevsim’ini yaratmış olmayı isterdim. Ya da Bernini’nin Persephone ve Pluto heykelini. Gördüğümde hayranlıktan başım dönmüştü, büyüleyiciydi. Mermeri bir insan teni gibi yumuşacık göstermek, bu kadar gerçekçi yapabilmek olağanüstü bir yetenek. Bunun dışında Dostoyevksi’nin Suç ve Ceza’sı ile Tolkien’in Yüzüklerin Efendisi’ni ben yazmış olmak isterdim. İkisi de alanında gelmiş geçmiş en olağanüstü eser bence. Biri psikolojiyi ve insanın karanlık taraflarını edebiyatta nasıl gösterebileceğimizi öğretiyor diğeri bir evren nasıl yaratılır sorusunun cevabını veriyor.

  • İnsanların En Gizli Hatırası, Institut Français 2025 Çeviri Ödülü Kısa Listesi'nde

    Şirin Erkan Leitao’nun Fransızcadan dilimize kazandırdığı, Mohamed Mbougar Sarr imzalı İnsanların En Gizli Hatırası , Institut Français’nin Vedat Günyol anısına düzenlediği 2025 Çeviri Ödülü kısa listesinde. Yayın dünyasında çeviri emeğinin görünürlüğünü artırmayı amaçlayan Institut français Türkiye, yazar-yayıncı-çevirmen Vedat Günyol’un anısına düzenlediği Çeviri Ödülü’nün 2025 edisyonu için kısa listeyi açıkladı. Bu yıl kısa listeye giren aday çevirmenlerden biri de, Fransızca aslından Türkçeye çevirdiği İnsanların En Gizli Hatırası (orijinal adı: La Plus Secrète Mémoire des Hommes) ile yayımlanan çevirisiyle değerli çevirmenimiz Şirin Erkan Leitao oldu. Bu roman, 2021 yılı Prix Goncourt sahibi olan yazar Mohamed Mbougar Sarr imzasını taşıyor. Ödül kapsamında kısa listeye girmenin yanı sıra, çevirmenlik mesleğinin Türkiye’deki kitap ve yayıncılık sektöründeki saygınlığına katkı sağlaması açısından da önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Instituts français’in duyurusunda, 2025 edisyonunda “genel edebiyat” ve “çocuk edebiyatı” alanlarında ödüller verileceği ve başvuruların 30 Mart 2024 – 31 Mart 2025 arasında yayımlanmış eserleri kapsadığı belirtilmişti. Eserin kısa tanımında yer aldığı üzere: “İntihal suçlamalarıyla gölgelenen bir yazarın izinde, edebiyat ekosistemini ve edebi kanonu sorgulayan” bu roman, çevirisiyle Türk okurlarına seçkin edebi içeriği ulaştırıyor ve çevirmenin emeğini öne çıkarıyor. Bu kısa liste üyeliği, çevirmenin yaptığı işin niteliğini ve yayıncılıktaki önemini bir kez daha görünür kılıyor. Yayınevi, kısa listeye girmeyi “onur verici” olarak nitelendirirken, ödül sonucunun 2025 sonbaharında ilan edileceğini belirtti.

  • Öğrendiklerini unutmasının bir yolu yoksa yazmak çare olacak mıdır?

    Bernardo Zannoni'nin Premio Campiello ve Premio Bagutta 2022 kazananı romanı, Benim Aptal Niyetlerim , Türkçede. Benim Aptal Niyetlerim , Archy adında bir kaya sansarının otobiyografik romanı adeta. Yoksulluk içinde doğan ve bir kaza sonucu sakat kalan Archy, annesi tarafından köle olarak tefeci tilki Solomon'a satılır. Archy'nin hayatı, Solomon'un yönlendirmesiyle zamanı, okuma yazmayı, ölümün gerçeğini öğrenmesi ve Tanrı'yla hesaplaşması sayesinde değişse de içgüdülerinin yönlendirdiği bir varoluşun özlemini çeker. Archy “gerçek bir hayvan” olmayı arzulamaktadır. Öğrendiklerini unutmasının bir yolu yoksa yazmak çare olacak mıdır?..  İtalyan yazar Bernardo Zannoni'nin romanı, hayvanların konuştuğu ve yuvalarını gözettikleri, ancak hayatta kalma mücadelesinden asla kurtulamadıkları vahşi dünyanın hikâyesi. Albert Camus'nün Yabancısı ve Colllodi'nin Pinokyosuyla benzer temaların ürünü bir okuma deneyimi... Bernardo Zannoni 1995 yılında İtalya, Sarzana’da doğdu. İlk romanı My Stupid Intentions (İtalyanca: I miei stupidi intenti, 2021) dünyaya yayılan ve uluslararası ilgi gören bir eser oldu. Bu romanıyla 2022 yılında İtalya'nın önemli ödüllerinden biri olan Premio Campiello’yu kazandı. Zannoni, genç yaşta yazmaya başlayarak çağdaş İtalyan edebiyatında özgün bir yer edindi. Kitabında bir taş gelincik (beech marten) olan Archy aracılığıyla okura insanlık, doğa, bilinç ve varoluş üzerine düşündürücü bir anlatı sunuyor. BENİM APTAL NİYETLERİM Bernardo Zannoni Timaş Yayınları, 2025 Çeviri: Hande Kınacı Tür: Roman 256 s.

  • Yolda olmak mı yoksa varmak mı?

    Seda Nida Demir, Büyük Panda ve Küçük Ejderha 'nın yazarı James Norbury'nin yeni kitabı, Zen Öğreten Kedi üzerine yazdı: "İyi bilinir ki çocuklar, nasihati hiç sevmez; fakat bu kitabın ustalığı, kullanılan zengin dilin yanı sıra, verilmek istenen mesajları sıkıcı nasihatlerden uzak tutarak ilgi çekici hale getirerek minik okurlara aşılamak, yetişkin okurlara hatırlatmak." Büyük Panda ve Küçük Ejderha serisi ile tanıdığımız James Norbury, bu kez de okurlarının karşısına Zen Öğreten Kedi kitabıyla çıkıyor ve yine alışık olduğumuz nahif, kibar ve zeki üslubuyla hem çocuk hem de yetişkinlerin dimağına hitap ediyor. Çocuk kitaplarında yeni bir dönemin kapısının aralandığını müjdeleyen yazarlardan biri olarak adından söz ettirmeyi başaran Norbury, bu kez yine tüylü dostlarımızdan harika karakterler inşa ediyor ve ufuk açıcı diyaloglarla çocuklara yardımlaşmanın, paylaşmanın, sevginin, bilgeliğin ve sakinliğin öğretileri içinde oldukça zengin bir dünya sunuyor. Yolda olmak mı yoksa varmak mı? Yazar, kitabın ana temasına bu soruyu yerleştiriyor ve bu soru üzerinden bizlere, aslında asıl meselenin yolda öğrenilenler olduğunu göstermek istiyor. İyi bilinir ki çocuklar, nasihati hiç sevmez; fakat bu kitabın ustalığı, kullanılan zengin dilin yanı sıra, verilmek istenen mesajları sıkıcı nasihatlerden uzak tutarak ilgi çekici hale getirerek minik okurlara aşılamak, yetişkin okurlara hatırlatmak. Bu anlamda da James Norbury, yine kaleminin ustalığını ve dehasını konuşturuyor.  Yazarın, okumuş olduğum diğer iki kitabı gibi, Zen Öğreten Kedi ’de de metin salt çocuklara değil hatta bilakis biz yetişkinlere, daima hatırlamamız gereken kıymetli değerleri dikte etmekten uzak, yumuşacık bir dille nakış gibi işliyor. Büyük resmi görmenin, hayatın ufak tefek ayrıntılarında kaybolup kaygılanmaktan daha iyileştirici bir gücü olduğunu, çok da önemi olmayan küçük şeylere büyük önemler atfetmenin bizi hayatın sürprizlerinden alıkoyabileceğini, yumuşacık bir dille kitap bize anlatıyor.  Son zamanlarda çocuk kitaplarının eskiye nazaran biraz daha felsefenin ve erdemlerin üzerine eğilmesini, çizimlerde daha sakin ve iyi anlamda basite gidilmesini çok kıymetli buluyorum; yazar, bu kitabında da çok renkli ve katmanlı çizimlerden uzak durarak, metinde işlemiş olduğu zengin tema ve öğretilere tutarlı yaklaşarak daha sade çizimler kullanmış. Bu da aslında bir nevi, o resimlerin tasvirini okurun zihnindeki renk ve desen paletine emanet etmiş olduğunu bize söylüyor. Bitirdikten sonra da tekrar tekrar okunmayı hak eden kitaplardan biri olan Zen Öğreten Kedi , umarım yolculuğa çıkmaya hazırlanan küçük büyük tüm okurların yolunu aydınlatan bir ışık olur. ZEN ÖĞRETEN KEDİ James Norbury Epsilon Yayınevi, 2025 Çeviri: Aslı Tunç 176 s.

  • sadece ŞİİR’in 22. sayısı çıktı

    Mevsimlik olarak yayımlanan sadece ŞİİR’in yeni sayısı 84 sayfalık içeriğiyle dopdolu. Derginin bu sayısında yer alan şairler şöyle: Ahmet Egemen Baş, Ayşe Nur Çıraklı, Bahri Loş, Barış Yıldırım, Batıkan Köse, Can Ülgen, Çayan Okuduci, Ceren Avşar, Cihan Ezer, Damar Orhan Özgül, Ebru Özden, Efe Arda Erdağ, Emine Menteşe, Engin Canalan, Esat Şenyuva, Fatih Erdem Kavak, Ferruh Tunç, Furkan Eren Ekici, Gökhan Arslan, Haldun Kibar, Harun Atak, Hatice Eğilmez Kaya, Hatip Çiçek, İbrahim Ağören, İrfan Yıldız, İsmail Karakurt, Koray Feyiz, Mehmet Yaşın, Meryem Kargı, Mesut Barış Övün, Mustafa Ruhi Şirin, Nafia Akdeniz, Onur Sakarya, Oya Uysal, Özgül Ballı, Pelin Özer, Roşan Orhan, Seçil Hidayet, Serdar Abay, Şeyma Subaşı, Senem Gökel, Süheyla Akın, Yiğit Kesim Arslan, Yusuf Alper ve Zeki Bostan. Serap Aslı Araklı’nın Dağ Resmi adlı kitabı üzerine Erkan Kara yazdı. “Şiir Bana Ne Yaptı” sorusunu bu sayıda Hakan R. Temiz ve Şirvan Erciyes yanıtladı. sadece ŞİİR’in 22. sayısında Hayriye Ünal ile Cengizhan Genç, Sultan Gülsün ile Fırat Baytak, Seçil Hidayet ile Bahtiyar Kaymak kapsamlı söyleşiler gerçekleştirdi. Genel Yayın Yönetmenliğini Umay Umay’ın, editörlüğünü Serkan Türk’ün yaptığı sadece Şiir dergisi, dilimizin yanı sıra bu ülkede yaşayan ve yazılan diğer dillerden şiir örneklerini de okurun dikkatine sunuyor. sadece ŞİİR’in 22. sayısının kapağı Sibel Yıldız imzalı. Dergi saygı bölümünde 2020 yılında yitirdiğimiz Timuçin Özyürekli bir şiiriyle selamlıyor.

  • Ejderhalar hâlâ yaşıyorlar

    Şule Tüzül, Ursula K. Le Guin'in, denemelerden oluşan kitabı Kadınlar Rüyalar Ejderhalar odağında yazdı: "Le Guin, her zaman "Neden?" diye sorar ve sordurur. Doğrular ve yanlışlar yoktur, bunlar üzerinde durmaz, değişim üzerinde durur. Her şey her zaman değişir. Doğrular, yanlışlar, duygular, masallar, hikâyeler, hatta devrimler. Le Guin sınırlardan değil, her şeyin sınırsızlığından söz eder. Dili ve edebiyatı ile katıksız bir özgürlüğe davet eder okurunu." Ursula K. Le Guin'in, denemelerden oluşan kitabı Kadınlar Rüyalar Ejderhalar , ülkemizde ilk olarak 1999 yılında Metis yayınları tarafından yayınlanmış. Bildiğim kadarıyla bu kitap sadece Türkiye'de var çünkü kitabın içindeki denemeler Metis Yayınları tarafından derlenmiş. Kitabı, yayınlandıktan bir iki yıl sonra okumuştum. Bu kitaba kadar fantastik edebiyata ve bilimkurguya uzak bir okurdum. Kitabı okuduktan sonra Ursula K. Le Guin'e karşı, beni hiç tanımasa da, bir parça mahcubiyet duymuştum. Çünkü kitaptaki denemeler öncelikle, fantastik edebiyat ve bilimkurguyu, bu türlerin önemini, edebiyat çevreleri tarafından uzak durulan türler olmasının nedenlerini ve bunun ne kadar yanlış olduğunu anlatıyor. Le Guin birçok yerde sanki bana sesleniyordu. Diğer yandan kitap, Ursula K. Le Guin ile tanışmamı, diline, düşüncelerine, hayattaki ve edebiyattaki duruşuna hayran olmamı ve sıkı bir Le Guin okuru olmamı sağladı. Bu kitaptan sonra hemen gidip Mülksüzler 'i aldım, sonra da ne yazsa takipçisi oldum.  Ursula K. Le Guin'i neden çok severiz? Çünkü o her şeyi ve herkesi kapsar. Sadece gerçeğin tarafındadır. Feminist, marksist, Jung'cu, Tao'cu olduğu kadar hepsini sorgular, sorgulatır. Mülksüzler 'de hayalini kurduğumuz dünya ile yaşadığımız dünyayı karşılaştırır ve der ki hiçbir şey mükemmel değil, eksi ve artıları var. Sürekli düşünerek, sorgulayarak yaşamanın kılavuzudur onun kitapları, söyleşileri. Neden büyüleniyoruz onu okuduğumuzda? Çünkü onun dili hem doğaya hem de insanın doğasına en yakın dil. Le Guin, her zaman "Neden?" diye sorar ve sordurur. Doğrular ve yanlışlar yoktur, bunlar üzerinde durmaz, değişim üzerinde durur. Her şey her zaman değişir. Doğrular, yanlışlar, duygular, masallar, hikâyeler, hatta devrimler. Le Guin sınırlardan değil, her şeyin sınırsızlığından söz eder. Dili ve edebiyatı ile katıksız bir özgürlüğe davet eder okurunu.  Kadınlar Rüyalar Ejderhalar' ın bir yerinde diyor ki; "Hayvan akıl yürütmez, ama görür. Ve tereddütsüz davranır, 'adaletle', uygun bir şekilde. Tüm hayvanlar işte bu yüzden güzeldir. Yolu, eve giden yolu hayvanlar bilir. Rehber içimizdeki hayvan, ilkel, kara kardeş, gölge ruhtur." Kitaptaki her deneme çok etkileyici. Ancak Çocuk ve Gölge, beni en çok etkileyen deneme oldu. Bu bölümde Le Guin, çocukluğunda okuduğu Andersen masallarından, bu masallardaki gerçekçiliği ve kötülüğün anlatımını çocukken sevmediğinden bahseder. Ama yetişkin olduğunda o masallarda neden çocukların yaşamın gerçekleri ile karşı karşıya getirildiğini, neden kötülüğün anlatıldığını anladığını söyler. Buradan Jung'un gölge teorisine atıfta bulunur. Bu teoriye göre insan içindeki gölgeyle, yani kötü yanıyla, her zaman diyalog içinde olmalıdır. Gölgemizi görmezden gelirsek, uzak durursak, baskılarsak bir gün çok kötü patlayabilir. Bunun yerine gölgemizin farkında olarak, kabullenerek, gölgemizle denge kurarak yaşamanın daha sağlıklı olduğunu anlatır. Dolayısıyla çocuklara kötülük anlatılmalıdır. Onları kötülükten uzak tutarak, kötünün ne olduğunu saklayarak, kötülükten koruyamayız. Çocuklara ve yetişkinlere kötüyü anlatmanın en iyi, en özgür ve en rahat yoludur fantastik edebiyat, der Le Guin.  " Yüzüklerin Efendisi 'nin fantezi dilinde yazılmış olması tesadüf değildir; bunun nedeni Tolkien'ın bir gerçeklik kaçağı olması değildir, çocuklar için yazması da değildir. Neden, fantezinin ruhsal yolculuğun, ruhta iyiyle kötünün mücadelesinin doğal, en uygun dili olmasıdır." Kitaptaki denemeler sadece fantastik edebiyat ve bilimkurguyu anlatmaz. Edebiyatın, yazarın, yazma eyleminin ne olup ne olmadığını anlatır. Bu yönüyle bir yazı atölyesine dönüşen denemeler aynı zamanda bir okur atölyesidir, nasıl okuyacağımıza dair de pek çok şey söyler Le Guin.  Kitabın en başında Bülent Somay'ın önsözü yer alıyor. Bülent Somay, Le Guin'in amacının daima, kimsenin duygularını incitmeden mümkün olduğu kadar çok şeyi alt üst etmek olduğundan bahsediyor. Le Guin'i büyük bir yazar yapanın da bu özelliği olduğunu düşünüyorum.  Başka bir denemede insanı merkeze koyan düşünceyi, kahramanlar yaratan edebiyatı ve kahramanlar üzerinden anlatılan hikâyeleri bir parça eleştirir. Diğer yandan insanın öneminin altını çizer. İnsan nesne değil öznedir. Doğadaki her şey gibi. Denizler, dağlar, otlar, çiçekler, balıklar, büyük ve küçük her türlü hayvan, ağaçlar, ormanlar... Şöyle der Le Guin: "Onlar bizim bir parçamız, biz onların bir parçası olduğumuz için. Etimiz, kemiğimiz. Biz, onların bilinciyiz. Eğer, biz bakmayı bırakırsak, dünya kör olur. Eğer, biz konuşmayı ve duymayı bırakırsak, dünya sağır ve dilsiz olur. Eğer, düşünmeyi bırakırsak, düşünce olmaz. Eğer, kendimizi yok edersek, bilinci yok ederiz." Denemenin başka bir yerinde şöyle devam eder: "Bir çember oluşturabiliriz, ama bir çember olamayız." Ursula K. Le Guin, gerçek özgürlüğün her şeyi kapsadığını anlatır kitaplarında ve yazılarında. Onun yarattığı edebi dünyada ejderhalar hâlâ yaşıyorlar. Onları gördüğümüzde,  hissettiğimizde ve anladığımızda tüm evreni de anlayabiliriz belki... KADINLAR RÜYALAR EJDERHALAR Ursula K. Le Guin Metis Yayınları, 1999 Tür: Deneme

  • Öykü: Gözü gibi bakılası

    "Kim bilir kime diyor? Bana demediği kesin. Bu sefer kutudan her kim çıktıysa ona diyor muhakkak." Ece Eken “Kaldır onu gözüm görmesin.” Bir kez daha kapanmıştı kutunu kapağı. İçeri girdiğimde salonun orta yerinde duruyordu. İçindekiler önce etrafa saçılmış sonra içine tıkılmış, sığdırılamamış. Sinirlenmiş epey. Kapağı bir köşeye fırlatmış. Şimdi elinde sigarası, minderine biçim verdiği tekli koltukta, gözleri salona ilk giren olduğum için kutunun açılışından sorumlu tuttuğu benim üzerimde.  “Olur, kaldırırım.” Kapağı fırlatıldığı köşeden alıyorum. Eğilip bükülmüş. Düzeltmeye çalışıyorum. Faydasız. Kenarları açılmış, kutuyu kapaması mümkün olmayacak. Oturuyorum yere, kutunun içindekileri birer birer çıkarmaya başlıyorum. “Lan, topla dedim topla.” Ayaklanıyor. Elinde sigarası, külleri etrafa saçıyor. İki adım yaklaşıyor. Ayağa kalkıyorum. Gözlerini gözlerime dikiyor. Etrafı siyaha yakın mor halkalarla çevrelenmiş, uykusuzluk ve susuzluk, derin yarıklarla morlukları gün batımında kurak bir araziye dönüştürmüş. Ağzı kokuyor. Yıllardır dilinde damağında üst üste binen anason ve sigara, eşi benzeri görülmemiş bir başka koku olarak genzime doluyor, gözlerimi yakıyor. Bir hacmi, bir dokusu var kokunun. Dudaklarını her araladığında o cisim gelip sanki yüzüme çarpıyor. Yetmezmiş gibi tükürükleriyle ıslanıyor göz kapaklarım. İğreniyorum. Neden çaktırmamaya çalışıyorum? “Kime diyorum lan?” Kim bilir kime diyor? Bana demediği kesin. Bu sefer kutudan her kim çıktıysa ona diyor muhakkak. “Kime diyorsun?” İki eliyle yakama yapışıyor. Kokusu bileklerinden güçlü. Bir adım uzaklaşıyorum. “Korktun ha? Köpek…” Köpek. Bu köpek kim biliyorum. Kutudan kim olarak çıkmışım çözüyorum. Geriye attığım adımımı hızlıca öne savuruyorum. “Hav.” Afallıyor. Geriliyor. “Hoşt.” Koltuğu çökerttiği yere yerleştiriyor tekrar o kuru kıçını. Ben yine yere oturuyorum. Kutuyu ters çeviriyorum. İçinde ne var ne yoksa dökülüyor. Defterler, sararmış biletler, kartpostallar, mektuplar. Küçük bir bez çantanın içinde dişler, ötekinde bir tutam saç. Küçük bir kavanozun içinde bir mermi kovanı. Bir kol düğmesi, bir yaka iğnesi. Bir kitap. Kitabın içinde kurutulmuş bir çiçek. Bakışları penceresinde, yercesine içtiği sigarası parmaklarının sarısıyla iç içe geçiyor. Çiçeği kenara koyuyorum, kalanını güzelce yerleştiriyorum kutuya. Kapağını kapayamıyorum da konduruyorum üzerine. Kaldırıyorum kutuyu orta yerden, kenara koyuyorum. Bir çiçek kalıyor açıkta. Kalkıyorum ayağa. “Nereden çıktı kız bu çiçek?” Telaşla söndürüyor sigarasını, elleriyle dumanı dağıtıyor. “Valla bilmem abi.” İkiye bölecek gibi tutuyorum çiçeği bir başından bir dalından. Ayağa fırlayıveriyor. “Aman abi, yazıktır.” Yanıma geliyor, çiçeği elimden nazikçe alıyor. “Ver, ben onu bir suya koyayım.” Alıyor çiçeği. Mutfağa giderken yıllar öncesinden bir hikâyeye kaldığı yerden devam ediyor. “Hay Allah, nereden de gelmiş ki bu çiçek? Pek de güzelmiş. Yazık olur şimdi ne diye kıralım. Bakarım ben buna. Gözüm gibi bakarım.”

bottom of page