Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5404 sonuç bulundu
- Giysilerden değil, kendimizden soyunmak
Umut Kaygısız, Melike Koçak'ın kitabı, Çıplak Kala-biliriz üzerine yazdı: "Her hikâye farklı bir bedene sığınmış vaziyette; çok katmanlı, gösterişten uzak ve var olmaktan utanmayacak kadar özgür." Güneşin gözlerini yumduğu yerdeyim, loş bir ışıktan farksız yıldızlar. Denizin buz kestiği yerde ellerim, bilmiyorlar hiç dokunmasını. Sadece soyunmuş şehrin çıplak vücudu alıyor beni kollarına. Yalnızlığın tutkulu bir bağımlısı olduğum kadar acemisiyim de aşkın. Şimdi nefesimin siren seslerine boğuluşunu kabullenmek vardı. Sonra gıkını çıkarmadan oturmak. Kaçışırken insanlar, galiba müzik sanıyorum ben bu karmaşayı. Yanıma aldığım iki şeyde buluyorum cesareti. Sessizlik ve ellerim. Her ikisi de dokunmasını öğrenebilmek için. Tam manasıyla çağrışımlar kitabı Çıplak Kala-biliriz. Sesle, işaretlerle sürülen bir iz aynı zamanda. Fısıltının güçlenmiş hali. Diyemediklerinizin tabloyu kaplayan resmi. Ama çerçevesiz. Dış kapıyı sıkıca kapatsanız da, apartmanı dolaşan havayı koltuklara buyur etme biçimi. Sonra pencereler ve perdeler… Sokak ittirecek duvarınızdaki saatin kollarını. Mahalle hazırlayacak kahvaltınızı. Yetmeyecek. Burnunuza vuran şeye tütün diyemeyeceksiniz bir süre. Otobüslerden fışkıran kötü mazot kokusu aşkını ilan edecek çünkü. Buruşacak yüzünüz. Geri çevirmek zor. Karşılıksız aşk bu. Kolay olacağını kimse söylemedi. Paragrafların can alıcı yerlerinde kesik kesik ve kısa kısa soluklar bırakıyor Melike Koçak. Tempoyu anlatmak için “yüksek” sıfatını çarçur etmemeli. Zira tam karşılığı kalp atışı olabilir. Onun gibi varlığını hissettirmeden ama belli bir ritmin de altına düşmeden ilerlerken unutuyorsunuz yazarı. Bir kenara koyuyorsunuz bunun bir kitap olduğunu ve birisinin uzun zaman önce sırf siz okuyunca hayattan bonkör yudumlar alabilseniz diye dirsek çürüttüğünü. Ama öyle bir an geliyor ki bam telinize dokunmakla yetinmiyor, üzerinde zıplıyor kıymetli yazar. Sert sert basmasını da biliyor tuşlara. Ellerini klavyeden uzaklaştırarak kelimeleri okşamasını da. Her koşulda açılan kapılar ve pencereler sizi sokağın ortasında, şehrin bilmem neresinde bırakmış gibi. İnsanlar ve gürültüler. Hepsinin ortasında biz. Gerçekten çırılçıplak kalabiliriz. Korkacak bir şey yok bunda. Asıl doğamıza aykırı olan, giysilerimiz. Çıplak kala-biliriz. Kitabın doğası, öykülerin el ele verme biçimiyle ölçülemez büyüklükte bir uzam armağan ediyor bizlere. Zira her hikâye farklı bir bedene sığınmış vaziyette. Ana karakterlerin her biri bağırmayı çok iyi bilseler de bunu silah ya da herhangi bir şeyin çaresi olarak görmediklerinden, devamlı içlerinde saklı tutukları bir şeyler var. Nereden mi biliyoruz? Anlamak için Koçak’ın kalemini tam donanımlı bir balık oltası farz edip denizin derinliklerine bırakmak kâfi. Hayır. Yakalamak var, öldürmek yok. Yukarı çekmek var, nefessiz bırakmak asla. Tekrar denize kavuşsun diye mi yüreği ağzına geldi balıkların? Yoksa denizin üstünün altından daha yalancı olduğunu ispatlamak için mi? Belki de en rahat çıplak kalınan yer denizler olduğu için kıskanıyoruzdur balıkları. Sırf yakaladım, ben de onlar gibi oldum, en azından olmaya çalıştım diyebilmek içindir bunca çaba. Yüreksizler silaha sarılır ancak. Balıklara karşı bile silahlara… Cesareti olanlarsa, yaşamayı doğayı paylaşmak olarak görür ve Koçak’ın kelimelerine bırakır meydanı. Onlarla birlikte iner sonsuz, derin maviliklere. Kitaptaki öykülerin her biri çok katmanlı, gösterişten uzak ve var olmaktan memnun kaldığı biçimden utanmayacak kadar özgür. Yani denizin dibini görmenin olanaksızlığı biraz da tekinsizlik duygusuyla kuşatıyor bizleri. Ürkütücü derinlik hâkim. Okuru suyun altında nefessiz bırakacak kadar. Sonra kuvvetli bir nefesle ıslanmayı biraz da gökyüzünden umacak kadar. Bekle beni yağmur, diyor avazı çıktığı kadar. Sicim sicim cümlelerime kapanan ellerimde ufacık bir ümittir geri dönmelerim. Bekle… Dudağına vurduğun pencerede, ismini karalıyor ellerim bir buğu gürültüsünde. Beklemeyi öğren sadece. Bulutların aralanmış mısralarında, avuç avuç tüket beni. Bekle. Bekle beni yağmur. Gecenin siyahı vücudunu örttüğünde kim bilir belki de mavidir bu gece. Hatta yeşil de çok yakışır beyaz tenine. Sen sadece bekle… Geleceğim. Dudaklarını örtebilmek için. Bekle beni. Kaçmak istemeyeceğim senden yağmur çünkü bulutunum ben senin. Çünkü… Deniz de aynısı söylemişti. İstersek biz… İstersek… Bu büyülü kalem eşliğinde çıplak kala-biliriz. İstersek denize girmeden, yağmurun altında… Ve hatta yağmurdan kaçarak da. Çıplak kala-biliriz. Keyifli okumalar dilerim. ÇIPLAK KALABİLİRİZ Melike Koçak İletişim Yayınları, 2025 Tür: Öykü 87 s.
- 40 dilde yayımlanan "Theo" şimdi Türkiye’de
Amerika'da 2 milyon satışa ulaşan, 40 dile çevrilen ve New York Times çok satanları arasına giren Allen Levi imzalı Theo, Türkçede. İyiliğin, sanatın ve insan ruhunun dönüştürücü gücünü anlatan roman, yılın dikkat çekici edebiyat eserlerinden biri olmaya aday. Roman, 86 yaşındaki Theo'nun küçük bir kasabaya gelişiyle başlayan sıra dışı bir hikâyeyi konu alıyor. Hayatına dokunduğu insanların kaderini sessizce değiştiren bu bilge adam; sanatın, nezaketin ve karşılıksız iyiliğin en güçlü dönüştürücü araçlar olduğunu gösteriyor. Kasabada tanıştığı insanlar, Theo sayesinde hem kendileriyle hem de birbirleriyle yeniden bağ kurarken, okur da umut dolu bir yolculuğa çıkıyor. Allen Levi, güçlü karakterleri ve sade ama etkileyici anlatımıyla modern dünyanın unutturduğu değerleri yeniden hatırlatıyor. Roman, dostluk, cömertlik, sanat ve insan olmanın anlamı üzerine düşündürürken, küçük bir iyilik hareketinin bile hayatları nasıl değiştirebileceğini duygusal bir dille aktarıyor. Edebiyatın iyileştirici gücünü hissettiren Theo, sadece bir roman değil; okurlarına umut, dayanışma ve insan sevgisini yeniden keşfetme fırsatı sunan ilham verici bir yaşam hikâyesi olarak öne çıkıyor. Arka Kapak Yazısı: “Okurların tavsiyesiyle büyüyen ve milyonlara ulaşan etkileyici bir roman.” — New York Times “Bazen bir yabancı gelir ve size kim olduğunuzu hatırlatır.” Bir sabah Golden kasabasına yaşlı bir yabancı gelir. Adı Theo’dur. Nereden geldiğini, neden burada olduğunu kimse bilmez. Kasabanın sevilen kahve dükkânında geçirdiği ilk günlerde, duvarlarda asılı karakalem portreler dikkatini çeker. Theo, bu portreleri tek tek satın almaya ve sahiplerine ulaştırmaya başlar. Her portreyle birlikte unutulmuş bir hikâye yeniden canlanır. Kırılmış kalpler, yarım kalmış hayaller, eski dostluklar, kayıplar, umutlar ve insanları birbirine bağlayan görünmez bağlar gün yüzüne çıkar. Theo, yalnızca portreleri değil, insanların kendilerini de yeniden keşfetmelerini sağlar. Sıcaklığı, bilgeliği ve sessiz iyiliğiyle dokunduğu her hayatı değiştiren bu gizemli adam, Golden halkına çoktan unuttukları bir gerçeği hatırlatacaktır: Bir insanın hayatını değiştirmek için bazen tek gereken şey, gerçekten görülmektir. Okurlar Ne Diyor? “Hayatım boyunca sayısız kitap okudum; hiç kuşkusuz okuduğum en iyi eserlerden biri.” “Bir klasiğe dönüşmeye aday.” “Ruha şifa gibi gelen bir roman.” THEO Allen Levi Destek Yayınları, 2026 Çeviri: Selda Terek 392 s. Tür: Roman
- Haruki Murakami'nin yeni romanı The Tale of KAHO 3 Temmuz'da okuruyla buluşuyor
Üç yıllık aranın ardından okurlarıyla buluşmaya hazırlanan Haruki Murakami, bu kez ilk kez tek kadın başkarakteri merkezine alan The Tale of KAHO ile edebiyat dünyasına dönüyor. Japon edebiyatının dünyaca ünlü yazarı Haruki Murakami'nin yeni romanı The Tale of KAHO (夏帆), 3 Temmuz 2026 tarihinde Japonya'da okurlarla buluşacak. Murakami'nin 2023 tarihli The City and Its Uncertain Walls romanından sonraki ilk uzun soluklu eseri olan kitap, yazarın roman kariyerinde bir ilke de imza atıyor. The Tale of KAHO, Murakami'nin uzun romanları arasında ilk kez tek bir kadın karakteri merkezine alıyor. Romanın başkahramanı, 26 yaşındaki resimli kitap yazarı Kaho. İlk kez karşılaştığı bir adamın kendisine söylediği beklenmedik sözlerle başlayan hikâye, giderek Murakami'nin okurlarının aşina olduğu gizemli ve gerçeküstü atmosferin içine sürükleniyor. Eser, 2024-2026 yılları arasında Shincho dergisinde yayımlanan "Kaho" öyküsünün gözden geçirilmiş ve genişletilmiş roman hâli olarak hazırlandı. Yayınevi tarafından paylaşılan ilk tanıtım görseli, romandaki gizem duygusunu öne çıkaran sade bir tasarımla okurla buluştu. Kitap, Japonya'da basılı ve dijital formatlarda eş zamanlı yayımlanacak. Türkiye baskısıyla ilgili ise henüz resmi bir açıklama yapılmadı. Murakami'nin yeni romanının Türkçe çevirisinin hangi yayınevi tarafından ve ne zaman yayımlanacağına ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.
- Dilvin Gerçek'ten yaralar, aşk ve iyileşme üzerine çarpıcı bir roman: Seni Ben Çağırmadım
Dilvin Gerçek'in yeni romanı Seni Ben Çağırmadım, İstanbul'un tarihi Yeldeğirmeni semtinde kesişen iki yaralı ruhun hikâyesini konu alıyor. Tutku ile yıkım, sevgi ile intikam arasında gidip gelen roman, insanın kendini keşfetme ve iyileştirme yolculuğunu merkezine alıyor. Başarısız bir evliliğin enkazından kaçıp İstanbul’a, Kadıköy’de tarih kokan Yeldeğirmen’i sokaklarına sığınan bir kadın… Tek istediği yeni bir başlangıç... Ancak İtalyan Apartmanı’nın 12 numaralı dairesinde yaşayan bir adamla tanıştığında kendini asıl büyük fırtınanın tam ortasında buluyor. Boran, kibri bir zırh gibi kuşanan, geçmişini kilitli odalarda saklayan ve annesinden kalan siyah bir otrişle kadınların ruhunu sıkıştırmayı “intikam” sanan yaralı bir adamdır. Rüya ise her yarayı iyileştirmeye çalışan, kendi acılarını başkalarına şifa dağıtarak unutmaya odaklı bir yaralı şifacı. İki yıl süren bu sancılı aşk; tutkuyla nefretin, uyanışla gaflet uykusunun, siyahla beyazın çarpışmasına dönüşür. Rüya, sevdiği adamın karanlığında kaybolmaya yüz tutmuşken, seramik çamuruna her dokunuşunda aslında kendi ruhuna şekil verdiğini fark eder. Dilvin Gerçek, Seni Ben Çağırmadım adlı romanında insanın en derinindeki gizli odayı açma cesaretinin hikâyesini anlatıyor. SENİ BEN ÇAĞIRMADIM Dilvin Gerçek Edisyon Kitap, 2026 Tür: Roman 208 s.
- Ercüment Ekrem Talû'nun unutulan romanı Gün Batarken, Latin harfleriyle günümüz okurunun beğenisine sunuluyor
Kafka Kitap, Ercüment Ekrem Talû'nun Gün Batarken adlı eserini Latin harflerine aktarılmış yeni baskısıyla yayımladı. Beşir Ayvazoğlu'nun sunuş yazısı ve Mahir Ünsal Eriş'in titiz yayına hazırlık çalışmasıyla okura sunulan kitap, Türk edebiyatının gözden kaçmış metinlerinden birini yeniden gündeme taşıyor. Kafka Kitap, Türk edebiyatının önemli ancak bugün görece az hatırlanan isimlerinden Ercüment Ekrem Talû'nun Gün Batarken adlı eserini günümüz okuruyla buluşturdu. Latin harfleriyle yayımlanan yeni baskı, yalnızca bir metin aktarımı değil, aynı zamanda edebiyat tarihine yönelik değerli bir kültürel kazanım niteliği taşıyor. Türk mizah ve roman geleneğinin kendine özgü kalemlerinden biri olan Ercüment Ekrem Talû, özellikle Cumhuriyet'in ilk yıllarındaki eserleriyle geniş bir okur kitlesine ulaşmıştı. Gün Batarken ise yazarın edebî dünyasını ve döneminin toplumsal atmosferini yansıtan dikkat çekici eserleri arasında yer alıyor. Kitabın yeni baskısına, biyografi ve kültür tarihi alanındaki çalışmalarıyla tanınan Beşir Ayvazoğlu'nun kaleme aldığı kapsamlı bir sunuş yazısı eşlik ediyor. Ayvazoğlu, yazısında hem Talû'nun edebiyatımızdaki yerini hem de Gün Batarken'in tarihsel ve edebî önemini değerlendiriyor. Yayına hazırlık süreci ise çağdaş edebiyatın önemli isimlerinden Mahir Ünsal Eriş tarafından yürütüldü. Eriş'in titiz çalışması sayesinde eser, özgün ruhunu koruyarak günümüz Türkçesine ve yeni kuşak okurlara ulaşıyor. Son yıllarda Osmanlıca harflerle basılmış eserlerin yeniden yayımlanmasına yönelik artan ilginin dikkat çekici örneklerinden biri olan Gün Batarken, hem Ercüment Ekrem Talû okurları hem de Türk edebiyatının klasikleşmiş metinlerini keşfetmek isteyenler için önemli bir kaynak niteliği taşıyor. Kafka Kitap etiketiyle yayımlanan eser, geçmiş ile bugün arasında edebiyat aracılığıyla kurulan köprünün yeni halkalarından biri olarak raflardaki yerini aldı. GÜN BATARKEN Ercüment Ekrem Talû Kafka Kitap, 2026 Çeviri: Mahir Ünsal Eriş 148 s.
- Öykü: Şans Topları
"Halâ çok güzel ve hayata karşı umut beslerken burası onun verimli toprağı değildi, ikimizin de değilse burası kimindi?" Handan Aycan Olanlar benim suçum değildi, babamın bir ayyaş olması, annemin evde kocasını bekleyen kadından başının çaresine bakan kadına evrilmesi, hiçbirinde suçum yoktu. Liseyi bitiremeyişimde de benim suçum yoktu. Lise ikide babam ölmüştü, iyi de olmuştu, yaslandığım dağım, yıkılmaz kalem falan değildi o. Benim babam boş bira şişeleriydi, sürekli tıngırdayan. ... Babamın cenazesini almaya yaşadığımız şehrin çok uzağındaki bir dağ evine giderken, çam kokusu polis aracına dolmuştu, biri demişti ki “Ne güzel bir gün” öyle olmalıydı! Bunu kanıtlarcasına bir araç geçmişti yanımızdan, içinde orta yaşlı bir adam, yanındaki gence bir şeyler anlatıyor, genç de kahkahalar atıyordu. Kampa giden baba oğul, kutsal ruh da ben olmalıydım! O sırada kampa giden gençle göz göze gelmiştik, çok tuhaf bir andı, birbirimizin yerinde olsak ne olurdu diye düşünmüştüm (düşünmüştük bence) birkaç saniye sürmüştü bu. Aracımız aniden durmuş o sırada “Sigara molası,” demişti arabayı süren polis, mutlu yanım gözden kaybolmuştu; teneke bardaklarda koyu kahve içecekler, yanına mataradan konyak koyacaklar, çadırı ikizim kuracak, babası onu gururla izleyecekti ve gece göl kenarında ışıklara bakarak hayal kuracaktı. Az sonra babamın cesedini alacaktım, defnedecektim, annem ortalıkta yoktu uzun zamandır, babamla kamp yapma yaşındaydım ve bundan bir hayat kadar uzaktaydım. ...İlkokulda annemi defalarca okula çağıran öğretmenim aklıma gelmişti sonra, annem sadece şikayet için anneler okula çağrılır düşüncesinde olduğundan okula bir türlü gitmeyince, öğretmenim annemin tezgahtarlık yaptığı mağazaya gidip “hayal gücü çok geniş bir çocuk ” deyip daha bir sürü şey söylemişti ama ben sadece bunu hatırlıyorum. Annem eve dönünce “Zırvalık,” demişti. “Bu yetenek gibi söylenen şey bir boka yaramaz, eve bir kuruş faydası olmaz bunun, hayal gücüymüş ” dedi. İşe yarar biri olduğumu göstermek için o hafta işe girdim. Okulla ev arasındaki kısa yolda hangi dükkanlar varsa mesleğimi oradan seçecektim; kırtasiyeci, yufkacı, konfeksiyon, seyyar turşucu amca, elektrikçi.Seyyar turşucu amca tabii ki demiştim içimden, ”Neden bir yerde durayım ki, hem gezerim hem para kazanırım, hem de mis gibi turşular yerim.” Turşucu amca “Birkaç turşu karşılığı okul çıkışı yanımda gezebilirsin ” demişti. “Gezmek değil, çalışmak istiyorum ” demiştim. “Hem de turşu değil para istiyorum” gülmüştü. “Tamam” demişti. “Bakarız.” Turşular, renkli kavanozlar, turşu sularıyla çalışma sürem sadece bir hafta sürdü. Eve hevesle gidip kazandığım parayı anne babama verdiğimde, babam “bu mu lan kazandığın, bir bira parası etmez bu” demişti, annem de gülmüştü babamın söylediğine. Bir daha da hiçbir işe girmedim ilk ve son oldu bu. Ama turşu reseptörlerim açıldı, bir restaurantta gittiğimde fermente kokusu alıyorum bir de geniş mutfağın metal tezgahlarının alt katındaki turşu kokusunu. ... Eskiden sıkıydı esprilerim, yani eski sevgilim öyle söylerdi. Şimdi yanımda olsa, hadi artık iş bul, derdi. O hiç bırakmamıştı işini gücünü, ne dirayetli kızdı be. Beni bıraktı sonunda, iyi dayandı ama. İşsiz güçsüz bir adamı sevip onun elbet düzeleceğini sanması da bir dirayetti. ... Talih oyunlarına meraklı bir adamım ben diyordum. Aile geleneğidir bu bizde, kendini temize çıkarmak. Babam sosyal içiciyim demişti sürekli, annem de başının çaresine bakan kadın. ... Talih oyunlarım terkedilmiş binalarda başlamıştı, sabahlıyordum, ama her sabah eve gidiyordum bir memur gibi, sanki içimde bir zil vardı sevgilin seni bekler diyen, uydum o sese. “Günaydın sevgilim” diyerek girdim odamıza, benim geldiğim saatlerde onun işi başlıyordu, beni terk edeceğini biliyordum içten içe, sadece gidişatı hızlandırıyordum, artık gitmeliydi. Halâ çok güzel ve hayata karşı umut beslerken burası onun verimli toprağı değildi, ikimizin de değilse burası kimindi? Annemin olabilir miydi? ... Bir dağ başında öldürülen babamın, arkadaşları olduğunu söyleyen adamlar “Eşiniz size bir ev bıraktı” dediklerinde annem hangi parayla nasıl almış, demeden büyük bir soğukkanlılıkla, hadi evi görelim, deyip şehrin kıyısındaki eve vardığımızda evi biraz küçük ve şehre uzak bulduğunu, söylemişti hiç lafı eveleyip gevelemeden. Bunun üzerine bir çek koçanı çıkmış bir meblağ yazılmıştı. Babamın ölümünün bedeli tamamdı. Annem babama söz geçirememişti ama elini uzattığında bir anahtar aldığı, bir cümlesiyle de çek koçanı çıkarttırabildiği dünyaya bayılmıştı, koçanın sahibi de anneme galiba, gözlerini annemin geniş kalçalarından ayırmamıştı. ... Annem şu koçanın sahibiyle yaşıyor şimdilerde. Galiba babamın katili de tam da bu adam. “Sen nasıl bir adamsın ki babanın katiline, aynı zamanda annenin de sevgilisi olan adama bir şey yapmadın,” derseniz (deyin tabii hakkınızdır, ben olsam derdim ) Babamın alkolden sürünerek eve geldiği sabahlarda, evin kapısından içeri girer girmez canlanıyor, her görenin ne kadar zevkli dediği kemerlerinden birini belinden hızlıca çıkartıp o sırada neremize denk gelirse şaklatması babama büyük mutluluk veriyordu. Kabul edelim babam bir ruh hastasıydı. En son bu tuhaf kırbaç havada kıvrılmış, 6 rakamına benzemiş ve ben rakama bakakalmışken suratımda patlamıştı, yüzümde sağ gözümden dudağımın kenarına kadar uzanan geçmeyen bir iz ondan miras, vücudumdaki izlerden bahsetmeyeceğim bile, o yüzden babamın ölümü, öldürülüşü her ne boksa artık, kimsede bir nebze bile üzüntü yaratmadı, ateşin bol olsun babalık, benden de alacağın tek dilek budur. ... Annem gene başının çaresine bakmıştı işte kısacası. Ben de şans toplarını bekliyordum. Az sonra hazneye düşmeye başlayacaktı toplar, yan yana sıralanacak, onlar yan yana sıralandığında sevgilim geri dönecek ve tabii şansım da dönecekti. Annemin sözlerini hatırladım sonra, bu yetenek denen hayal gücü bir boka yaramaz, yaramamıştı gerçekten de. Kurduğum hayaller tüm hızla çöpe gidiyordu, olsun bu sefer olacak diyordum gene de inatla. O sırada bulunduğumuz lokale iki adam girdi, bir tanesinin başı sarılıydı, yüzünde de morluklar vardı. Bana doğru yürüyorlardı ve kızgın olmakta çok haklılardı. Geçen hafta elimdeki tüm parayı kaybetmeyi yedirememiş, oyun oynadığımız masanın altındaki şişeyi kafasında patlatmıştım. Belli ki bana fena girişeceklerdi. Gene de belamı ararcasına bağırdım “Durun, topları bekleyin” bunu duyan başı sargılı adam, halâ top diyor ya, al sana top diye bağırırken uçan bir 6 sayısı yüzümde patladı. Şansım hiç yaver gitmemişti zaten. Mutlu yanım ne yapıyordu acaba yere doğru uçarken sadece bunu düşünüyordum.
- Burhan Sönmez, yeni romanı Kırmızı Ayna ile okurunu zamanın ve hafızanın labirentine çağırıyor
Romanları kırk sekiz dile çevrilen ve Hemingway Ödülü, Vaclav Havel Ödülü, EBRD Edebiyat Ödülü, Sedat Simavi Edebiyat Ödülü ve Orhan Kemal Roman Armağanı gibi ödüllere değer görülen Burhan Sönmez'in yeni romanı Kırmızı Ayna, okuruyla buluşuyor. Ömrünün son günlerini bir hastane odasında geçiren Zaza ile onun gizemli bir şekilde ortadan kaybolduktan yıllar sonra yanında beliren oğlu Seba’nın hikâyesini anlattığı bu kitabında Sönmez, bir yandan hafıza, zaman, ölüm ve insan ruhunun bilinmezlikleri üzerine düşünmemizi sağlarken, diğer yandan da memleketin bir türlü dağılmayan, Dersim’den Galatasaray Meydanı’na uzanan o karanlık sisini gözler önüne getiriyor. İnsanlar kaderi yanlış anladıkları gibi zamanı da yanlış anladı. Ölümsüz olmak istiyorlardı, çünkü varlığın iyilik, yokluğun ise kötülük olduğunu sanıyorlardı. Hayatı anlamıyor ve ona sadık kalmıyorlardı, tek sadakatleri kendilerineydi. Kendi insani kötülüklerini, nihai kötülük dedikleri ölümün karşısında hak görüyorlardı. Ömrünün son günlerini bir hastane odasında geçiren Zaza ile onun gizemli bir şekilde ortadan kaybolduktan yıllar sonra yanında beliren oğlu Seba’nın hikâyesini anlatıyor Burhan Sönmez. Klasik bir kavuşma hikâyesi değil bu. Bir yandan hafızanın, zamanın, ölümün ve insan ruhunun bilinmezlikleriyle dolu, diğer yandan memleketin bir türlü dağılmayan, Dersim’den Galatasaray Meydanı’na uzanan o karanlık sisiyle... Kırmızı Ayna, havai fişekler milenyumu karşılamak için gökyüzünde patlarken, kendi göğüyle baş başa kalan bir kadının kudretini ve onun ömür boyu sadık kaldığı aynaların içindeki hayatı gösteriyor. Kırmızı Ayna, 26 Haziran 2026'dan itibaren tüm kitapçılarda. KIRMIZI AYNA Burhan Sönmez İletişim Yayınları, 2026 Tür: Roman 180 s.
- Goncourt Ödüllü "Şafak Sökmeden" Türkçede
Sandrine Collette’in güçlü anlatımıyla hayat bulan roman, 2024 yılında Fransa’nın en prestijli edebiyat ödüllerinden biri olan Prix Goncourt des Lycéens’i (Liseliler Goncourt Ödülü) kazandı. Roman ayrıca aynı yıl Goncourt des Détenus’ye layık görüldü ve uluslararası Goncourt seçkilerinde öne çıkan yapıtlar arasında yer aldı. Çevirisini Ali Cevat Akkoyunlu’nun yaptığı Şafak Sökmeden, Basilic Nehri’nin çevrelediği, dış dünyadan kopuk Uzak Topraklar’da yaşayan insanların hikâyesini anlatıyor. Yoksulluğun, ağır emeğin ve sınıfsal eşitsizliklerin belirlediği bu kapalı dünyada hayat; doğanın sert koşulları, kuşaktan kuşağa aktarılan korkular ve hayatta kalma mücadelesi etrafında şekilleniyor. Romanın merkezinde Bran, Eugène, Ambre, Aelis ve Léon gibi unutulmaz karakterler yer alıyor. Collette, bu karakterler aracılığıyla yalnızca bireysel hikâyeler anlatmakla kalmıyor; aynı zamanda umutsuzluk ile direniş, kader ile özgür irade arasındaki gerilimi de görünür kılıyor. Doğanın hem sığınak hem de tehdit olarak varlığını hissettirdiği Şafak Sökmeden, masalsı atmosferiyle distopik bir evren kurarken, okuru insanın hayatta kalma içgüdüsüyle vicdanı arasındaki ince çizgi üzerine düşünmeye davet ediyor. Ormanların derinliklerinden gelen gizemli bir çocuğun ortaya çıkışıyla sarsılan bu dünya, değişimin ve başkaldırının kaçınılmazlığını gözler önüne seriyor. Doğaya duyduğu güçlü bağlılık, insan ruhunun karanlık yönlerini ustalıkla işleyen anlatımı ve etkileyici atmosferleriyle tanınan Sandrine Collette, Şafak Sökmeden ile çağdaş dünya edebiyatındaki özgün yerini bir kez daha pekiştiriyor. İnsan doğasının en kırılgan ve en dirençli yanlarını aynı anda gösteren bu roman; kardeşlik, adalet, güç ve özgürlük üzerine unutulmaz bir anlatı kuruyor. Arka kapak Dünyanın kıyısında, Basilic Nehri’nin kıvrımlarıyla dış dünyadan kopmuş küçük bir köy… Yoksulluğun, korkunun ve suskunluğun gölgesinde yaşayan insanlar… Ve bir gün, o dünyanın kaderini değiştirecek bir kız: Madelaine. Ormanların ve tarlaların arasında sıkışmış bu kapalı evrende hayat serttir; çocuklar erken büyür, kadınlar acılarını sessizce taşır, erkeklerse kaderlerine dişlerini sıkarak katlanır. Fakat Madelaine’in gelişiyle bu donmuş düzen çatlamaya başlar. Çünkü bazı insanlar dünyayı değiştirmek için doğar. Sandrine Collette, Şafak Sökmeden’de okuru, feodal şiddetin, açlığın ve umudun iç içe geçtiği karanlık bir kırsal evrene götürüyor. İnsan doğasının en kırılgan ve en dirençli yanlarını aynı anda gösteren bu roman; kardeşlik, adalet, güç ve özgürlük üzerine unutulmaz bir anlatı kuruyor. Sarsıcı dili ve destansı atmosferiyle büyük yankı uyandıran Şafak Sökmeden, 2024 yılında Fransa’nın seçkin edebiyat ödüllerinden Prix Goncourt des Lycéens’e (Goncourt Liseliler Ödülü) layık görüldü ve çağdaş Fransız edebiyatının en güçlü romanlarından biri olarak kabul edildi. Sandrine Collette 1970 yılında doğdu. Yazarlık ile Morvan’daki atları arasında ge çen bir yaşam sürmektedir. Collette, eserleriyle Grand Prix de Littérature Policière, Prix Landerneau, Choix des libraires du Livre de Poche, Prix RTL-Lire, Prix de la Closerie des Lilas, Prix du livre France Bleu-Page des libraires, Prix Amerigo-Ves pucci, Prix Renaudot des lycéens’e, Şafak Sökmeden adlı romanıyla ise 2024 Prix Goncourt Des Lycéens ödülüne layık görülmüştür. ŞAFAK SÖKMEDEN Sandrine Collette Kırmızı Kedi Yayınları, 2026 Çeviri: Ali Cevat Akkoyunlu Tür: Roman 160 s.
- Öykü: Kaburga
"Bizim bir kurtuluşa ihtiyacımız var, bütün inceliği ve zerafeti şiddette olan bir kurtuluşa." Onur Güzeldiyar Hayat bir çabadır intihar etmemek için dediler, güldüm, inanmazsınız diye düşündüm. Aslında hepsi çok basit bir hikaye... Bizim bir kurtuluşa ihtiyacımız var, bütün inceliği ve zerafeti şiddette olan bir kurtuluşa. Bazen kıpırtısız, durgun, hatta gülümser görünürken bile tüm insanlığın içinde çalkantılara yol açacak denli sarih bir kurtuluşa. Sarsacak, huzuru bozacak, hem suçlunun hem kurbanın içiçe geçtiği, hesaplı ya da hesapsız, geçmişi ve geleceği temize çıkaracak bir kurtuluşa... Halkın hassasiyetlerini rencide ettiğim gerekçesiyle katledilecekken, teşhirci parmak izleriyle damgalanmasa zarif denebilecek bir rakı kadehinin alnımda patlaması kan revan etti yüzümü. Sadece haz duyanların anlayabileceği kesik bir tebessüm ve kırılmış kaburga kemiklerimle, sancılı bir yol üstü dinlencesinden acıyla kalktım. Kirli mermere yaslanan yüzüm şahittir ki kaburgalarım tekmelenirken duvara sabitlenmiş plakada şunlar yazıyordu: “SOKAKTA HAYAT VAR” “MÜESSESEMİZDE BALIK MEVCUTTUR.” Şahadetime iman edercesine yaşadığım onlarca yıl boyunca, nasibinde kördüğüm, belaların hür kuşlar misali ikamet ettikleri bir sima, bağışıklık sistemini mecburen alkole teslim etmiş bir Musa olarak yaşadım. Yazık ki ömrüm hep, akabilecekken akmayan kan, girebilecekken girmeyen bıçak, gidebilecekken gitmeyen gam, kalabilecekken kalmayan yâr talihsizliğinde rotasını kaybedip durdu. En yeni ve en temiz gömleğim üstümdeyken aktı kanım, israf oldu. En sıhhatli zamanlarımda taktılar emaneti belime, maraz oldu. En hızlı, en saadetli, en umutlu günlerimde yakalandım bir deliliğe, çılgınlık üflendi enseme doğru, kederli bir mağlubiyet; en yılgın, en çaresiz, dostsuz, ustasız, kimsesiz günlerimde terk etti kelebeğim, ihanet oldu… Lanetler yağmalı hayattan ve herhangi bir canlıdan sadakat bekleyenlere. Kemeraltı çarşısından süzülüp aksi bir nehir yatağı misali dökülüyorum Kordon boyuna, denize bakıyorum kısa bir süre. Yüzümdeki küçük sıyrıklar kabuklarını attı ancak iki derin kesik hala kabuk bağlı, sol gözümün çevresinde sarıyla siyaha el veren koyu bir morluk, kaburgam hala şiş ve sancılı, hayat şahane, titrek ağzıyla çürümüş balık kellesini emen kedi tekir, merhaba kedi tekir. Kol saatime bakıyorum 19:05. Mahalleye yabancı üç beş kişinin Çağdaş Birahanesine gelip etrafı şaşkın gözlerle süzdükleri ve benim hayvansal teşbihlerle süsleyip birbirine düğümlediğim küfürleri kaldıramayıp şahdamarıma karşı bir çatal yardımıyla atağa geçtikleri zaman da saat tam akşam 19:05ti. Sikikler! Ütülü gömlek, kaliteli kumaştan ceket, gıcır gıcır saatler falan. Sigaraları marlboro, zippolar, fıreş parfümlerin kasvetli çağrışımı, otomatik araba anahtarları... Otantik ve eksantirik bir macera ile hayatlarına heyecan katma telaşı, belki biraz da orda burda süslü ve nazik arkadaşlarına mübalağa sanatının en ezik teşbihleriyle süsleyecekleri mekan ve insan tasvirleri… neyin peşindesiniz siz! Ulan sizin sol tarafınızdaki masada oturup votka içen Yusuf, tekel bayiinin arka tarafında kumar oynatırken, kumarcılar vaktin nasıl geçtiğini anlamasın, masadan kalkan olmasın diye naklen porno yayını yapan bir zât! Adamın elleri mütemadiyen tükürük kokuyor, siz gelmiş adama selam verip elini sıkıyorsunuz! Hadi giyiminizi kuşamınızı geçtim, bu yaptığınız hareket bir kere falso, koca Basmane cehenneminde herkes bilir Yusuf’un elinin kati surette sıkılmayacağını, zenginliğinizi deşifre ede ede geldiniz bari edebinizle oturun için, biraz utanın, sıkılın, paranın verdiği özgüvenle bu ne rahatlık ulan! Bu cacıklar içeri girdiklerinde ben masamda oturup beyaz Evin şarabına kırmızı Tuborg döküp lezzet dengesini ayarlamış at yarışı izliyor ve Bergen dinliyordum. Birahanenin üst katına çıkan merdivenlerden bunların parfümleri süzülüp burnuma tebelleş olduğunda ayıkmıştım vaziyeti ama işte Yusuf’un elini sıktıklarında tüm masaların dikkati çalınıp bu yeni gelenlere yöneldi, çifter çifter gözler bir mıh olup adeta bu densiz yabancıların masasına çivilendi. Neyse dedim içimden, misafirdir, ses etmek yakışmaz, devam ettim bardağımda beyazla kırmızının deneysel karışımına. Bunlar bir büyük söylediler, mezeler, balıklar falan donattılar masayı görgüsüzler gibi. O sırada ben de karışımımdan büyükçe bir yudum çekip, L&M'den bir dal alıp yaktım, masanın üzerinde tek mezem olan, oraya buraya dağılmış yirmi, bilemedin yirmi beş adet bayat leblebiden en sarı ve canlı görüneni keyifle ağzıma atıp kıtırdattım, o sırada bastım küfrü ekranda sonuncu gelen tayın anasına! Ben bağırınca bunlar irkilip döndürdüler başlarını. Rahat bir edayla sandalyeme yaslanıp göz kırptım, “noldu,” dedim “zorunuza mı gitti yoksa?” Bir iki mırın kırın ettiler, baktılar ki gözlerimde zerre korku, omuzlarımda gram kaçak dövüş yok döndüler masalarına. Çaktırmadan masadaki, gözlerimle tanımladığım en sefil, en bayat görünüşlü yedi leblebiyi itinayla seçip hepsini birden attım ağzıma. Usulca, eze eze, bir değirmenin mekanik profesyonelliğiyle öğütüp yok ettim fukaralığın düpedüz delillerini. Koşunun üçüncü ayağı başlamadan önce, kum piste erotik sahil manzaraları havası katan çekimler ve arka planda çalan pornografik melodilerle bu kanımı destekleyen Koş tv genel yayın yönetmenine, duyanların ayakta alkışlayacakları türden sivri bir küfür ettim. Ulan bu taylar benim sinirlerimi mi bozuyor acaba, sevmiyor muyum yoksa falan deyip iç dünyamda derin bir hesaplaşmaya başlamışken, kulağıma doğru şen kahkahalar yükseldi. Derinliğimde boğulamadan çıkıverdim gevşek bir sığlığa. Baktım, bir büyüğü ezmişler neredeyse. Alkolün salvo yaptığı damarlarında çiçeklenmeler de başlamış, oh dedim içimden, sizi iyice bir sikeyim de edepsizlik neymiş görün o zaman… elindeki boktan bir bez parçasıyla masaları silmeye uğraşan Selo’ya bir işaret çakıp yanıma çağırdım hemen, buyur Musa abi, diyerek geldi. Elindeki kirli bezi attığı omzunun üstünde duran kıllı kulağını bana doğru eğdirip fısıldadım, burnumda bezden yayılan sirke ve klorak kokusu… bana bir ufak yaş üzüm, deniz börülce, fava, piyaz, sardalya. Hesabın hepsini de eşit parçalar halinde bunların adisyondaki fiyatlara ekle. Selo anlamadı hesabı nasıl tutacağını, açıkladım hemen; Bak şimdi, bu güzide müessesemizde menü var mı? Yok. Herhangi bir panoda fiyatlara işaret eden ibare? Yok. Bu cismini siktiklerim geldiklerinde ne ne kadar diye sordular mı? Yok. O zaman benim siparişlerim bana özel yüz lira mı tutuyor, bunların adisyondaki rakıya bas on beş lira fazlayı. Yemeğe, suya, şalgama azar azar geçir fiyatları olsun bitsin canım. Selo bu kurnazlığım karşısında şaşkın ve korkmuş göründü gözüme, hemen toparladım mevzuyu. Hem bak çok sağlam tiyo aldım, yapıştırırız bir kupon bize kalan parayla bu gece… Selo, kupon yapmanın hastası. Kazandığına nadiren şahit olunsa da delice bir azimle kupon yapıyor, ciddiyetle, köşeleri milim kaçırmadan işaretliyor kutucukları. İkna oldu, yüzünde kurduğu hayalin gülümsemesiyle uzaklaşmaya başlamıştı ki, seslendim tekrar, Selo dedim, bu gecemi kitlediğim beyefendileri göstererek emir kipiyle ünledim, bu masaya da bir ızgara yap bakayım, benden! Jestimi gören pezevenkler şerefime kadeh kaldırıp gülümsediler. Bir sigara yaktım. Kulağımda patlayan ağız dolusu kahkahaları ve bağırmasalar katlanılabilecek küfürleriyle içimden yükselen öfkeli yangını, birazdan gelecek rakının bedava sarhoşluğuyla lezzetlendirecek olan aklıma kadeh kaldırdım. Usulca fısıldadım… “Olur olmadık yerlerde gülüp ağlama, serbest çağrışım hakkı ve rastgele küfür etme imtiyazına sahip tek canlılar olan deliler kavminin en tehlikeli üyesi benim ulen!”
- Gogol’un fantastik dönüşüm yolculuğu
S. Serdar Yegül yazdı: "Gogol’un fantastik dönüşüm yolculuğunda, Dikanka öykülerindeki insanın ‘dışındaki’ şeytan ve cadı gibi fantastik unsurlar yerini, Petersburg öykülerinde insanın ‘içindeki’ tuhaflıklar ve absürtlüklere bırakması, modern anlatının kapılarını aralar. Bu aralıktan Franz Kafka, García Márquez ve daha pek çok yazar içeri girer." Rus edebiyatında Nikolay Gogol’un (1809–1852) tanınmasını sağlayan ilk eserin, Dikanka Yakınlarında Bir Köyde Akşamlar (1) olduğu söylenebilir. Sekiz öyküden oluşan eserde, 19. yüzyıl başında Ukrayna köylülerinin hayatını anlatır. Modern Rus edebiyatının kurucusu Puşkin, Dikanka öyküleri için: “içten, katıksız, yapmacıksız ve zorlamasız gerçek bir neşe!” derken, dönemin en etkili eleştirmenlerinden Belinski: “Bu nasıl bir ruh, bu nasıl bir neşe, nasıl bir şiir ve nasıl bir folklor duygusu!” değerlendirmesi yapar (2). Dikanka’da Akşamlar – Rus/Ukrayna köylülerinin ezelden beri yapageldikleri alışkanlıkları vardır: Her sonbahar tarlalarda işler biter bitmez, tüm kışı geçirmek üzere Rus/Ukrayna ocaklarına çekilirler. Sonbaharda ortalık kararınca, sokağın sonunda bir yerlerde mutlaka bir ışık yanar, kahkaha sesleri, konuşmalar, gürültü ve patırtılar yükselir. Şarkılara balalayka ve keman sesleri de eşlik eder. Köylüler tüm bu yaşananlara “akşamlar” adını verirler. Bir Rus/Ukrayna Ocağı fotoğrafı İşte bu akşamlarda, halk hikâyelerini bilen ve toplayan Arıcı Sarı Panko ile Foma Grigoryeviç hikâyeler anlatır. Saf köylüler, kurnaz tipler ve abartılı ama tanıdık karakterlerin yer aldığı hikâyelerde aşk, dedikodu ve gündelik ilişkiler konu edilir. Hikâyelerin bir yerinde mutlaka, köy hayatının ayrılmaz bir parçası olarak cinler, şeytanlar, cadılar ve büyücüler devreye girer. Gogol öykülerini masalsı ve eğlenceli bir dille anlatır ve çoğu zaman gerçekçi ve anlamlı bir sonla bitirir. Öyküleri halk anlatıcılarından duyup yazdığını söyleyen Gogol, öykülerin yalnızca bir kurgu olmadığını, yaşayan sözlü kültürün bir parçası olduğunu söyler. Fantastiğin Gündelik Hayatın İçine Girişi – Dikanka öyküleri içinde yer alan “Noel Gecesi” isimli öyküde, demirci ve ressam Vakula, “Kıyamet Günü’nde kötü ruhu cehennemden kovan Aziz Petrus”u resmeden bir tablo yapar. Tablo kilisenin giriş duvarına asılır. Durumu öğrenen şeytan çok kızar. Noel arifesinde geceleyin gökyüzüne çıkar, ayı çalar ve cebine koyar. Her yerin zifiri karanlığa büründüğü gecede şeytan, Vakula’ya kötülük yapmayı planlar. Ancak işler şeytanın istediği gibi gitmez. Tersine, Vakula şeytanı kontrol eder ve onun omzuna binerek, sevgilisi Oksana’nın isteği olan Çariçe’nin pabuçlarını almak üzere St. Petersburg’daki saraya gider. Çariçe’yi ikna eden Vakula, pabuçları alır ve yine şeytanın sırtına binerek köyüne döner. Pabuçları sevgilisine veren Vakula, onunla evlenir. Bu süreçte Oksana da olgunlaşmış ve gösteriş arzusunu bir kenara bırakmıştır. Dikanka’dan Petersburg’a Fantastiğin Dönüşümü – Dikanka (1831-1832) öykülerinde yer alan şeytan, cadı ve büyücü gibi doğaüstü/fantastik unsurlar köylü yaşamının ayrılmaz birer parçasıdır. Öyküler okuru bir yanda eğlendirirken diğer yandan da şaşırtır. Gogol’un yine erken dönem eserlerinden biri olan Mirgorod (1835) öykülerinde ise, şeytanlar ve cadılar yerlerini korusalar da artık öyküler sadece eğlendirmez aynı zamanda rahatsız da eder. Aynı yıl yayımlanan Petersburg (1835) öykülerinde ise bu dönüşüm daha da ileriye gider. Bu kez, şeytanlar ve cadılar sahneden çekilir, yerine insanın tuhaflıkları ve absürtlükleri sahneye gelir. Gogol’un fantastik dönüşüm yolculuğunda, Dikanka öykülerindeki insanın “dışındaki” şeytan ve cadı gibi fantastik unsurlar yerini, Petersburg öykülerinde insanın “içindeki” tuhaflıklar ve absürtlüklere bırakması, modern anlatının kapılarını aralar. Bu aralıktan Franz Kafka, García Márquez ve daha pek çok yazar içeri girer. Modern Edebiyatta Gogol’un İzleri – Franz Kafka ve García Marquez’de Gogol’un izlerini görmek mümkündür. Kafka’nın Dönüşüm romanında Gregor Samsa bir sabah uyanır bakar ki, böceğe dönüşmüştür. Romanda bu olayın nasıl gerçekleştiği anlatılmadığı gibi, kimse de bu olaya şaşırmaz. Gogol’daki fantastik, Dönüşüm romanında daha karanlık bir hâl alır. Mizah azalır, yalnızlık, korku ve sıkışmışlık duygusu artar. Márquez’in Yüzyıllık Yalnızlık romanında ise Güzel Remedios göğe yükselip kaybolur. Bu olay olağanüstü bir mucize olarak değil, gündelik hayatın akışı içinde olağan bir gelişme olarak anlatılır. Bu olayda ne Gogol’un alaycı mizahı ne de Kafka’nın karanlık sıkışmışlığı vardır. Márquez fantastik olan ile gerçek olanı birbirinin içine yerleştirir. Gogol, Dikanka öykülerindeki insanın ‘dışındaki’ şeytanın yerine, Petersburg öykülerinde insanın ‘içindeki’ tuhaflıkları alarak, modern edebiyata yeni bir yönü verir. Bu yeni yön, ileride Dönüşüm ve Yüzyıllık Yalnızlık gibi eserlerin doğmasını sağlar. Bu doğrultuda düşünüldüğünde, Dostoyevski’ye atfen söylenen; “Hepimiz Gogol’un Paltosundan çıktık!” sözüne, “Hepimiz Petersburg öykülerinden çıktık” sözü de ilave edilebilir. Kaynaklar Nikolay Gogol, Dikanka Yakınlarında Bir Köyde Akşamlar, Everest Yayınları, 1. Baskı, 2013 Henri Troyat, Gogol, Alfa Yayınları, 1. Baskı, 2022
- Öykü: Çocuk Gibi
"Birbirini bir zamanlar çok seven, şimdiyse birbirine değer veren, birbirini değiştirmeye çalışmadan kabul eden iki eski dost. Böyle yaşlanabilirdik." Yelin Bilgin Yaşlı bir çocuğum ben, çocukların en yaşlısı Ağzımda sakız tatlısının hiç eksilmeyen tadı Sevilince kendimi tadıyorum bir de Kendime dönüşüyorum - Ah içimin derin rengi Yoğun kokusu - Edip Cansever, Cemal'in İç Konuşmaları/I Bir çılgınlık anımda hayatıma girmiş, çıkmak bilmemişti. Bizi neyin bir araya getirdiğini bilmediğim, kendime beni neyin ona çektiğini sorduğum zamanlar çok sıktı. Artık ayrılmaz bir parçam gibi hissediyordum onu. Çocuğum gibi. Çocuk dediğin büyür, ona bir şeyler öğretirsiniz, dünyayı nasıl deneyimlediğine şahit olursunuz, uzaktan izler hayran olur ya da endişelenirsiniz. Onu tanıdığımda, 41 yaşında neyse, şimdi, 51 yaşında da oydu. Büyümüyordu, gelişmiyordu, değişmiyordu, öğrenmiyordu. Hayattan asla yılmıyor, yorulmuyor, Marquez gibi "anlatmak için yaşıyor", hikâyeleri biriktirdikçe biriktiriyordu. Arkadaşlarım dalga geçiyordu benimle. Herkes çocuğunu adam etmişken benim benden on yaş büyük koca adamım yaşlandıkça daha da çocuklaşıyordu. Neyse canım, ben ne anlarım çoluktan çocuktan zaten, diyordum. Dalgaya vurmak işimi kolaylaştırıyordu. Hem biz ayrılmıştık. Yani ancak benim ona izin verdiğim kadar zarar verebilirdi bana. Ya da aslında o zarar gördükçe yanında olmayı, ona yardım etmeyi seçtiğim kadar zarar görebilirdim. İpler elimdeydi. Tüm bunları onlara söylerken kendime de hatırlatıyordum. Birbirimizin doğum günlerini kutlamak, yılda birkaç defa birlikte yemek yemek ya da ayda bir sevdiğimiz bir barda buluşup sohbet etmek, arada bir naber, nasılsın mesajları atmak dışında pek alakamız yoktu ve öyle kalmasını istiyordum. Birbirini bir zamanlar çok seven, şimdiyse birbirine değer veren, birbirini değiştirmeye çalışmadan kabul eden iki eski dost. Böyle yaşlanabilirdik. Bir süredir yeni bir kız arkadaşı vardı. Kardeşim ilkokulda edindiği ilk arkadaşını eve getirip anneme nasıl heyecanla tanıştırdıysa, o da beni benzer bir heyecanla kız arkadaşıyla tanıştırdı. Sonraları artık tesadüf mü yoksa kaderin bir cilvesi mi bilmem, sık sık karşılaşır oldum onlarla. Kızın bundan hoşlanmadığını gözlerinden okuyabiliyordum. Belki de tesadüf olduğuna inanmıyordu. Bense hayatında biri olduğu için mutluydum. Hayatında biri olduğunda onun için daha az endişelenmem gerek gibime geliyordu. Bir kadın, her nasıl olursa olsun bir kadın, onunla mutlaka öyle ya da böyle ilgilenir, hayatına azıcık düzen getirirdi kesin. Birini sevmek, kıskanacak kadar sevmek bile başlı başına bir düzen demekti. Ondan daha az telefon aldığım, nelerle uğraştığını neredeyse bilmediğim günlerden bir gün karşılaştık, kız arkadaşıyla Roma'ya tatile gideceklerini söyledi. Gezmeyi, yeni yerler görmeyi sevdiğini ve bütçesinin buna hiçbir zaman istediği kadar müsaade etmediğini biliyordum. Düzlüğe çıktığını düşünüp onun için sevindim. On beş yıl evvel turist olarak geldiği İstanbul'un sokaklarını, kaosunu sevmiş, kalmaya karar vermişti. Hayatında bu kadar uzun süre aynı yerde kalmışlığı yoktu. Asker olan babası yılda, hatta altı ayda bir tayin oldukça yer değiştirmeye, her gittiği yerde yeni bir okula başlayıp yeni arkadaşlar edinmeye mecbur kalmıştı. Köksüz bir çocukluktan, Amerika'nın neredeyse her eyaletinde geçirdiği yıllardan sonra babasının ölümüyle birlikte kendini yollarda bulmuş, önce Avrupa, sonra Asya derken yol onu iki kıtayı birleştiren İstanbul'a getirmişti. İstanbul çok güzeldi, İstanbul çok zordu. Bu ülke zordu. Ama neresi kolaydı ki? Ne zaman ülkenin ekonomisiyle, güvenlikle, adaletsizlikle ilgili biri yakınacak, Amerika'yı, Avrupa'yı övecek olsa gülüp dünyadan haberleri olmadığını söylerdi. Her sene ikamet izni alırken canına okuyan sistem bile onu sindirememişti. Burada misafir değildi, burası onun eviydi ve insan evine pençelerini çıkarıp tutunur, onu her durumda korurdu. Sonunda bizim için alabildiğine kaygan olan bu ülkede, herkesin kaçmaya çalıştığı bu şehirde neyi var neyi yok bir araya getirdi, uğraştı, didindi, hayatında ilk defa tapulu bir ev edindi, buranın vatandaşı oldu. Alt ettiği her bürokratik engelde puan toplayan bir Süper Mario gibiydi. Kurabildiği her yeni Türkçe cümle ile gurur duyuyor, şehrin yerlisi olduğunu sanki daha da fazla kanıtlıyordu. Sabah 6.00'da telefonumun çalmasıyla uyandım. "Yurt dışına çıkış yasağım varmış," dedi. "Karakola alınıyorum, telefonumu da alacaklar, haber vermek istedim." Yaşlı çocuğum bana yine müthiş bir sürpriz yapmıştı. Sesinde üstünü örtmeye çalıştığı bir panik vardı. Türkçenin esrarlarını tam olarak çözememiş olmanın ağırlığını en çok böyle zamanlarda hissediyordu. Onu karakola götürmekte olan polise verdi telefonu. Tek öğrenebildiğim Çağlayan'a gidip ifade vermesi gerektiğiydi. O ifade verilmeden hakkındaki yakalama emri kalkmayacak, yurtdışına çıkamayacaktı. "Sıkma canını, ben bile zor anladım adamın Türkçesini," dedim telefon ona geri döndüğünde. On yıldır başına bir sürü talihsizlik geldiğine ve hepsinden bir şekilde sıyrıldığına çok şahit olmuştum. Konunun ne olduğunu bilmemek ve tahmin yürütmeye çalışmak sinir bozucuydu ama mühim bir şey çıkmayacağına inancım tamdı. İfadeye gitmesi için saldılar. Şehrin bir ucundaki havalimanından kalktı, mimari karmaşada Perpa ile yarışabilecek Çağlayan adliyesi koridorlarında doğru yeri bulmak için koşturdu. Yanına gitsem mi diye düşündüm ama bu Kafkaesk günü tek başına tamamlaması iyi olacaktı, bütün gün telefondaki ses olarak kaldım. İfade vermeyi başardığında konunun geçen yaz çalınan telefonuyla ilgili olduğunu öğrendik. Hırsız sim kartını başka bir çalıntı telefonda kullanmış, birilerini dolandırmış. Mesai bitimine yarım saat kala savcının ağzından "Yarın seyahat edebilirsiniz" cümlesini duyduktan sonra aradı. Sabah dörtten beri ayakta ve çabalamakta olan bir insanın yorgunluğunu duydum sesinde. Yalnız kalmak istemiyordu, bana gelebilir miydi... İnsan çocuğuna hayır diyebilir mi? Bir saat sonra kapı çaldı, zafer işareti yaparak bir enkaz halinde üstüme çöktü. Hayat kitabından bir kutuya daha tik atmış gibi hissediyordu: Çağlayan'dan sağ çıkmıştı. Akşamdan kalan yarım şişe kırmızı şarap eşliğinde bir şeyler yerken sanki tüm günü telefonda adım adım takip etmemişim gibi her şeyi baştan sona önce bana, sonra telefonda annesine ve birkaç arkadaşına anlattı, ertesi sabahki uçuşlara baktı, yeni biletini aldı. Kadehimi şerefine kaldırdım, kaç defa telefon kaybetmiş ya da çaldırmıştım ama hiç böyle bir şey başıma gelmemişti. Tanıdığım kimsenin başına gelmemişti. O hariç. Anlatılacaklar listesine bir şeyler daha eklediği için gülüyordu. "Şarap beni kesmez bu akşam, viski var mı?" diye sordu. Çay yaptım, viski şişesini de aldık, televizyonun karşısındaki kanepeye kurulduk. Uçağı sabah erkendi, günün yorgunluğuna çok dayanamadı, sızdı. Üstünü örtüp yatağa geçtim. Herhalde iki yıl olmuştu onunla böyle bir akşam geçirmeyeli. Hayatımı nasıl işgal ettiğini hatırladım. Sabah 6:30'da telefon çaldı. Arama kalkmamış, sistemde her şey aynıymış. Yine gidemedi. Sakindi bu sefer. Yanan ikinci uçak biletine üzülüyordu, o kadar. Tekrar Çağlayan'a doğru yollara düştü. Neyse ki bu sefer nereye gitmesi, kimi bulması gerektiğini çok iyi biliyordu. İfade verdiği savcının sekreteri sistemdeki arızadan dem vurdu, ya da belki de savcı bey dün mesai sonunda unutmuştu sisteme giriş yapmayı. Düzelteceklerine garanti verdi bana telefonda. Bir saat geçmedi, kapı çaldı, artık gelebilir miyim bile demeden gelmişti işte. İki gündür telefondaki uzun mesailerimden ve onun sesi kısılamayan yüksek enerjisinden bitaptım. Birlikte kahvaltı yaptık, ona yeni bilet baktık. Bu sefer neyse ki ifade verdiğine ilişkin bir yazı almayı da başarmıştı. Saat 12.30 olmak üzereydi, önümüzde aynı çatı altında geçireceğimiz koca bir gün vardı. Tıpkı birlikte yaşadığımız zamanlardaki gibi. Hem utangaç bir misafir gibi takılıyor, ben ikram etmedikçe mutfaktan çay, kahve almıyor, hem de ev sahibi edasıyla evin içinde dolanarak yüksek sesle telefonda konuşuyor, arkadaşlarına son birkaç saati detaylarıyla anlatıyordu. Akşam yine televizyon karşısında bir süre yan yana pinekledik. Sabah uyandığımda telefonumda uçaktan bir fotoğraf vardı, sonunda başarmıştı. Her şey için teşekkür ediyordu. O gittikten hemen sonra yatağa düştüm. Kuru bir öksürükle başladı, zatürre mi oldum acaba diye korkutacak kadar beter etti. Çorba yapmak, getirmek isteyenlerim boldu ama kimseyi istemedim. Her şeyim vardı, huzur tek ihtiyacımdı, o da dört gün sürdü. Beşinci gün telefonuma bir fotoğraf düştü, hastaneden. Roma'dan kırık bir sağ el, dirseğine kadar nur topu gibi bir alçıyla ve, daha da önemlisi, yalnız dönmüştü. Motor becerilerinin ne kadar kötü olduğunu biliyordum, şimdi sağ eli olmadan hayat canına okuyacaktı. "Hemen gel" dedim. Merdivenleri çıkarken bu sefer gerçek bir enkazdı ve zafer işareti yapacak hali yoktu. Soğuk havada paltosunun önünü bile kapatamamıştı. Botlarının bağcıklarını bağlayamadığı için spor ayakkabılarını ayağına geçirmişti. Gözlüksüzdü. Ve yüzünden düşen bin parçaydı. "Düştüm" dedi. Ne yaptıysam daha fazlasını anlattıramadım. Elinin ve yüzünün üstüne düşmüş. Gözlükleri de kırılmış. "Yeni gözlük almama yardım eder misin?" dediğinde kız arkadaşının sırra kadem bastığını da anladım. Öksürüğümü, halsizliğimi rafa kaldırdım, kalabalık bir cumartesi günü Sirkeci'ye doğru yollara düştük. İstanbul'u birlikte keşfettiğimiz günlerde kendimizi çingene düğünlerinde, otoban kenarlarında, karanlık ve tekinsiz sokaklarda bulduğumuz çok olmuştu. Tahtakale'de bir pazar günü, kepenkleri kapalı dükkanlar arasında fotoğraf çekerken aniden bastıran kara hazırlıksız yakalanmış, Haliç metro köprüsünde donma tehlikesi geçirmiş ve içimizi yakacak derecede ısıtan Hint yemeğini annesinin kredi kartıyla ödeyerek günü kapamıştık. Çulsuzdu, annesinin kredi kartı zor zamanlar için vardı ve İstanbul'a yıllar sonra düşen bunca kar da zor zaman sayılırdı. Onun ritminde yaşamak heyecan vericiydi o zamanlar. Büyük Postane Caddesi boyunca bir aşağı bir yukarı yürüyüp dükkanlara girip çıktık. Hepsi de Nişantaşı'ndaki lüks gözlükçülerden farksız görünüyordu. Yatakta geçirdiğim günlerden sonra ne gücüm ne de sabrım yerindeydi. Kendimi sokağın ortasında "Kaç yaşında olduğunun farkında mısın? Neden ve nasıl düştün ki hem elini hem de gözlüklerini kırmayı başardın? Neden artık büyümüyorsun, neden böylesin, neden?" diye bağırırken buldum. Bir yandan da turistler ve ucuza alışveriş peşinde olan yerliler arasında kendime yol açmaya çalışarak hızlı hızlı yürüyordum. Nefes nefese kalmıştım. Durup arkama baktığımda onu sokağın gerilerinde, bir kenarda gördüm. Koca adam, 51 yaşındaki çocuğum ağlıyordu. Yanına gittiğimde "Lütfen böyle söyleme," dedi. Herkes böyle söylüyordu, söylemese de düşünüyordu, biliyordu, salak değildi, anlıyordu. Sarıldım. Özür diledim. Kendimden nefret ettim ona herkes gibi davrandığım için. O ise, sokak ortasında ağlamaktan utanmayan, bana ihtiyacı olduğunda söyleyen bir erkek olarak herkesten farklıydı. Bir zamanlar onu neden sevdiğimi hatırladım. Gözlerimizi sildik, kafamızı kaldırdık, Gözlükçüler Çarşısı diye bir yerin önündeydik. Tam zamanında diye geçirdim içimden. Tüm şık, cafcaflı gözlükçüleri pas geçip küçük, eski bir dükkanı ve içinde tek başına çalışan Feyyaz amcayı bulduk. Feyyaz amca çekmeceler, kutular dolusu gözlük çıkardı, eğdi, büktü, kolay kolay kırılmayacaklarını gösterdi ve bize doğru mu anlıyoruz diye birkaç kez tekrar ettirdiğimiz bir fiyat verdi. Gözlüğü kırk beş dakika sonra alabilecektik. Reçeteyi bırakıp çıktık. Yorgun iki savaşçı, eski güzel günlerden kalma sevdiğimiz bir kahvecide birer kahve ve ona gözyaşlarını unutturacak bir dilim limonlu kek eşliğinde, olup bitenlerle ilgili tek kelime etmeden geçirdik o kırk beş dakikayı. Alçının çıkması üç haftayı buldu. Ne ben ona bir daha sordum nasıl düştüğünü ne de o anlatmak istedi. Bu kadar kısa sürede nasıl iyileştiğini bile kurcalamadım. Sol eliyle kıramadığı yumurtayı kırmak, tabağındaki eti kesmek, vakumlu reçel kavanozlarını açmak, evine temizliğe gelen Afrikalı kadın sınır dışı edilmek üzere yakalanınca yatak çarşaflarını değiştirmek hep bana kaldı. Sağ eli, sağ kolu, arkadaşı, dert ortağı, aşçısı, neye ihtiyacı varsa o oldum. Alçının çıktığı akşam kutlamak için bir barda buluştuk. Sirkeci tarafındaki bir minyatürcüde beğendiğim resmi unutmamış, gidip almış benim için. Ağzında mektup taşıyan bir kuş. Arapça bir şeyler yazılı mektupta. "Acaba ne yazıyor?" dedim. "Allah tektir, büyüktür, neyse ne, bilmek isteyeceğini sanmıyorum," dedi gülerek. Haklıydı. Biramdan bir yudum aldım, ona baktım. Kafamdan geçenlerin özetini tuvalet duvarında yazılı buldum: Herkes birlikte yaşlanabilir, oysa asıl mesele birlikte çocuk kalmak. Sadece bu şehri, bu ülkeyi değil, yanında çocuk kalabildiği beni de evi yapmıştı. Onunla çocuk olamıyordum belki ama şu hayatta birinin evi, güvenli limanı olmak da güzeldi. Masaya geri döndüğümde tekila bardaklarını gördüm. Ben dokunmadım, hepsini o içti. Çıktığımızda ayakta zor duruyordu, koluna girdim, evine götürdüm, merdivenleri çıkmasına, kapıyı açmasına, yatağa girmesine yardım ettim. Cihangir'in bir boş bir dolu sokaklarında kendi evime doğru yürürken annemin lafı geldi aklıma, çocukken bile büyük olduğumu söylerdi. Galiba hepimiz neysek o kalıyorduk. En kanırtıcı havuz problemini çözmüş bir çocuk gibi rahatladım.
- Bir sabah Filistinliler yok olursa
Filistinli yazar İbtisam Azem’in uluslararası yankı uyandıran romanı Kayboluş Kitabı, bir sabah tüm Filistinlilerin gizemli biçimde ortadan kaybolduğu sarsıcı bir kurguyla okuru vicdan, hafıza ve aidiyet üzerine düşünmeye davet ediyor. Filistinli genç Alâ, “Büyük Felaket”i yaşamış olsa da direncini kaybetmemiş sevgili anneannesinin ardından yas tutmaktadır. Kapı komşusu İsrailli Ariel ise, İsrail hükümetinin baskıcı ve militarist politikalarına eleştiriyle yaklaşsa da halen Siyonist ideallere bağlılık duyan bir gazetecidir. Bu iki arkadaş arasındaki denge akıl almaz bir olayla yerle bir olur: Beklenmedik bir anda Filistin halkı sırra kadem basmış, böylece İsrail tarafının en büyük hayali gerçekleşmiştir. Yakın arkadaşını kaybetmesine rağmen ele geçen fırsatları görmezden gelemeyen Ariel, bir yandan sokağın ve politikacıların nabzını tutarak ipuçları ararken, bir yandan da Alâ’nın ele geçirdiği günlüğünün sayfalarında gezinerek koca bir toplumun uğradığı derin haksızlık ve acılarla yüz yüze gelir. İbtisam Azem bu dokunaklı romanında Filistin halkının yaşadığı büyük felaketin anısını ve yerlerinden edilenlerin derin kaybını iç dünyalardaki yansımalarıyla anlatıyor. İşgalcilerin ve mağdurların bakış açılarını ustaca birbirine dokuyan Kayboluş Kitabı, yayımlandığında büyük yankı uyandırarak başta Uluslararası Booker olmak üzere birçok ödüle aday gösterildi. “Bu son derece sürükleyici romanında Azem, İsrail’in Filistin’i işgali felaketi konusunda bize bir çözüm sunmuyor. Ancak zarif üslubu, ışıldayan işçiliğiyle insani bir hayal gücüne dayalı büyük eylemlerin gerektiğini anlatıyor ve bu güçlü kitapla nereye, nasıl ilerleyeceğimiz konusunda kılavuzumuz oluyor.” Richard Ford “İbtisam Azem, ustalıkla ve çok yönlü bilgisiyle kaleme aldığı bu gözü pek, yaratıcı ve ürkütücü romanda hem işgalcinin paranoyasını hem de hikâyelerini anlatmak uğruna hayatta kalanların yalnızlığını zekice aktarıyor. Filistin konusunda duyduğumuz ıstırabı doğrudan dile getiren bu eser şüphesiz bir başyapıt.” Leila Aboulela KAYBOLUŞ KİTABI İbtisam Azem Yapı Kredi Yayınları, 2026 Çeviri: Zafer Ceylan Editör: Cem Alpan Tür: Roman 192 s.















