Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5406 sonuç bulundu
- Everest Yayınları İlk Roman Yarışması 2022 başvuruları başladı
Everest Yayınları’nın genç yazar adaylarına şans vermek ve Türk edebiyatına yeni isimler kazandırmak amacıyla başlattığı “İlk Roman Yarışması”na başvurular başladı. Yaş sınırı olmayan yarışmaya daha önce hiçbir edebi türde kitabı yayımlanmamış yazarlar, ilk romanlarıyla katılabilecekler. Ayrıca yarışmaya katılacak kitaplar, daha önce başka bir yarışmada ödül almamış olmalı. Romanlarda tür sınırlaması yok. Yarışmacılar, yarışmaya tek bir eserle katılabilirler. Roman dosyaları, ilkroman@everestyayinlari.com adresine e-mail olarak gönderilebilir. Dosyayla birlikte katılımcının özgeçmişinin, posta adresi ve telefon numarasının da eklenmesi gerekmekte. - Yarışmacılar, yarışmaya tek bir eserle katılabilirler. - Yarışmaya son katılım tarihi 15 Temmuz 2022’dir. - Yarışma sonucu 31 Ekim 2022’de basın yoluyla açıklanacaktır. - Ödülü alan roman dosyası Ocak 2023’te Everest Yayınları’nca kitap olarak yayımlanacaktır. - Yarışmayı kazanan yazar, eserin editöryal bir süreç sonunda yayımlanacağını, bu süreç içinde tavsiye edilecek değişiklikler konusunda karşılıklı anlaşma sağlanamaması durumunda, eserin yayımlanmayabileceğini kabul eder. - Yarışmada birinci olan romanın 5 yıllık telif hakkı yayınevine ait olacaktır. Seçici Kurul: Asuman Kafaoğlu-Büke, Bahriye Çeri, Gülfem Pamuk, Irmak Zileli ve Zekiye Antakyalıoğlu’ndan oluşmaktadır. Ayrıca her yıl olduğu gibi bu yıl da birinci seçilen kitabın editörlüğünü Cemil Kavukçu üstlenecek, ön eleme ekibine başkanlık yapacak.
- İklim Krizine Asya'dan Bakış
Nagihan Kahraman, Amitav Ghosh'un Büyük Kaos: İklim Değişikliği ve Hiç Düşünülmeyenler adlı kitabı üzerine yazdı: "'Farkındalık cehaletten bilgeliğe en iyi geçişlerden biridir.' (s.12) diyen Ghosh'un bu kitabı, iklim krizinin somut etkileri dışında edebiyat, tarih ve politika gibi soyut alanlarda da okumak isteyenlerin ilgisini çekecektir." "Fakat bu değişikliklerin gerçekleşmesinden önce -iklim değişikliğinin bizi değiştirebileceğine inanmadan önce- bakışlarımızı hakikatten kaçırmaktan vazgeçmemiz gerekmektedir." İşte Bu Her Şeyi Değiştirir, Naomi Klein Doğayla olan ilişkimiz uzunca bir süredir sıkıntılı maalesef. İnsanlar çoktandır kendine ait olmayan bir şeyi hunharca kullanıyor. Doğa da bu zararların intikamını son yıllarda kat kat burnumuzdan getiriyor deyimi yerindeyse. İklim krizine dair gerçekleri Açık Radyo'da yer alan Açık Yeşil programı ile fark ettim ben. Ne kadar şanslıyız ki Ömer Madra ile Ümit Şahin'in birlikte hazırlayıp sundukları bu programın Açık Yeşil 1-2 olmak üzere kitaplaştırılmış hâlleri de elimizde mevcut. Bu konuda bir diğer büyük isim elbette ki Naomi Klein. İşte Bu Her Şeyi Değiştirir adlı kitabında şunları söyler yazar: "İklim değişikliği, uygarlığa yönelik bir uyandırma çağrısıdır. Bize, tamamen yeni bir ekonomik modele ve bu gezegeni paylaşmanın yeni bir yoluna ihtiyacımız olduğunu anlatan (ve yangınların, sellerin, kurakların ve soyların tükenmesinin lugatiyle dile dökülmüş) güçlü bir mesajdır. Bize evrim geçirmemiz gerektiğini anlatan bir mesaj."(s.36) İşte bu artan felaketler, olağan dışı doğa olayları, iklimin değişmesi temelde bir krizin işareti. Amitav Ghosh bu durumu "Büyük Kaos" olarak nitelendiriyor. 1956 yılında Kalküta'da doğan yazar doğa, çevre ve eko-eleştiri temalarını işleyen pek çok esere imza attı. 2015 yılında ise bu konuları derinelemesine irdelediği bir inceleme kitabı kaleme aldı. Büyük Kaos: İklim Değişikliği ve Hiç Düşünülmeyenler adlı bu kitap geçtiğimiz günlerde raflarda yerini aldı. Çevirisini İrem Uzunhasanoğlu'nun yaptığı eser Timaş Yayınları etiketi ile okurların beğenisine sunuldu. Ghosh, iklim krizini odağına aldığı bu kurgu dışı eserini üç ana başlık hâlinde konumlandırmış: "Edebiyat", "Tarih" ve "Politika". Yazar ilk olarak iklim değişikliğinin kurgu eserlerde yer almadığına değiniyor. Deyimi yerindeyse iklim değişikliği edebî kurguya direniyor. İklim krizi edebiyatta kendine ancak bilim kurgunun yeni bir alt dalı olarak yer bulabiliyor. Buna literatürde "İklim kurgu(cli-fi)" deniyor. Çünkü maalesef iklim kurguların çoğu gelecekte geçen felaket hikayelerinden oluşuyor. Halbuki 19. yüzyılda birçok eserde, örneğin Madam Bovary'de doğa, sıradan kahramanlarla dolu. Günümüzde ise öyle değil. Bill McKibben'in deyişiyle bizler artık "doğa-sonrası" bir dünyada yaşıyoruz. Bu da beraberinde akıllara "tekinsiz" kavramını getiriyor. Devamında ne olacağının garanti olmadığı bir durum söz konusu. Bu da iklim kriziyle birlikte bir tahayyül krizi yaratıyor yazara göre. Yazar; Mumbai, Chennai ve Kalküta gibi bölgelerden örnekler vererek olağan dışı hava olaylarını sıralıyor. Kendisinin de romanlarında birçok fırtınaya, sele yer vermesine rağmen 1978 Mart'ında Delhi'de görülen kar fırtınası ve doluya hiç değinmediğini edebî açıdan derinlemesine sorguluyor. Kitabın ikinci bölümünde ise mevcut iklim krizini tarihsel açıdan kapitalizm ile ilişkilendiriyor ve bu tarihsel süreci oradan da imparatorluk ve emperyalizme bağlıyor. Genelde Avrupa merkezli olarak okumaya aşina olduğumuz iklim krizini Asya ekseninde değerlendirme imkanı buluyoruz böylece. Pakistan, Bangladeş, Hindistan ve Vietnam gibi ülkelerde görülen çölleşme, su krizi, tarım alanlarının azalması ve ülkelerin deniz seviyesinin altında kalması sorunları okuyoruz. Asya'da 1980'lerden itibaren iklim krizini iyice arttıran etkenlerden birinin de sanayileşme olduğunu anlatıyor uzun uzun. Bunu yaparken Avrupa ile Asya'nın karşılaştırılmasına dair, Asya'yı koruyor gibi bir üslûbu var Ghosh'un. Şu cümlelerinde de bunu açıkça görmek mümkün: "Şu anda iklim krizini hızlandırmakla suçlanan Hindistan ve Çin'de krizden çok önce bunu anlayan önemli sayıda insan vardı."(s.124) Yazarın edebiyat ve tarihten sonra Büyük Kaos'u ilişkilendirdiği diğer bir kısım ise "Politika". Bu bölümde de yazar Asya'yı diğer toplumlarla karşılaştırmaya devam ediyor. İklim krizinin "özgürlük" kavramına meydan okuduğunu ve yazar ile sanatçıların politik duruşlarının bu konuda oldukça önemli olduğunu savunuyor. Bu bölümde yine merkezde Hindistan, Pakistan, Bangladeş, Sri Lanka ve Nepal var. Bu ülkelerin çaresizliğini uzun uzun anlatıyor sayfalarda: "Siyasi seferberlikle küresel ısınma arasında geçişli bir bağlantının olmayışı ve iklim değişikliği, en savunmasız Güney Asya ülkelerinde olduğu kadar hiçbir yerde belirgin olmamıştır."(s.136) Amitav Ghosh, karbon yoğun endüstriyel ekonomiye karşı "samimiyet siyaseti"yle mücadele edilemeyeceğini düşünüyor. Bu sebeple de son yıllarda artan birçok aktivistin ve bu konu hakkında düşünüp fikir yürüten insanların bu krizi artık her şeyden öte "ahlâkî" bir sorun olarak gördüğüne değiniyor. ABD, Büyük Britanya, Avustralya, Kanada ve Yeni Zelanda gibi ülkelerin hâlâ devam eden "Bırakın yapsınlar" ideolojisinin dünya siyasetinde oynadığı rol büyüktür. Tam da bu sebeple bu küresel bir krizdir. İklim krizi dünya çapında güç dağılımını da derinden etkileyecektir şüphesiz. Yazar bu sebeplerle geleceğin nasıl şekilleneceğinden ötürü kaygılı. Bizden sonrakilerin hepimizi suçlayacağını öngörüyor: "Gelecek nesiller, Büyük Kaos'a dönüp baktıklarında, iklim krizini ele almadaki başarısızlıklarından dolayı bu zamanın liderlerini ve politikacılarını suçlayacaklar. Ancak sanatçıları yazarları da eşit derecede suçlu tutabilirler, zira olasılıkları hayal etmek politikacıların ve bürokratların işi değildir." (s.145) Peki hiç umut yok mu? Yazara göre yine de küçük bir umut her zaman var. En azından artık farkındayız bu gerçeğin. "Farkındalık cehaletten bilgeliğe en iyi geçişlerden biridir."(s.12) diyen Ghosh'un bu kitabı, iklim krizinin somut etkileri dışında edebiyat, tarih ve politika gibi soyut alanlarda da okumak isteyenlerin ilgisini çekecektir. Küresel iklim krizi hakkında günümüzde artık birçok kitap var fakat görünen etkileri dışında pek konuşulmayan neden- sonuçları, bu konunun biraz dışında kalmış bir kıtanın, Asya'nın üzerinden okumak isteyenlere oldukça ufuk açıcı bir kaynak Büyük Kaos. BÜYÜK KAOS: İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE HİÇ DÜŞÜNÜLMEYENLER Amitav Ghosh Timaş Yayınları, 2022 Çeviri: İrem Uzunhasanoğlu 208 s.
- Öykü: Uçurtma Kuyruğundaki Çocukluğum
Biliyorum bu bahar da annemin kollarından koparacak, dipsiz bir kuyuda boğacak beni. Selahattin Anatürk Beni bekleyen palmiye ağacının hışırtısı içime bir hüzün ekiyor. Doğduğum köşk üstüne oturduğu sütunlardan aldığı güçle sokaktan geçenlere mağrur bir selam fırlatıyor. Adeta; “Ben buradayım, görmüyor musunuz?” diyor. Benzer gururla kıvrımlı bahçe merdiveninden hışırtıların ahengine kendimi kaptırıyorum. Bir yandan lodos yanaklarımdaki sarı tüyleri okşuyor. Denizin yosun kokusu, genzimi acı yeşile boyuyor. Boğazım ise, ninemin Hoca efendiye, rahmetli dedemin uçkurunu ömrü billah harama çözemesin diye kırk düğümle bağlattığı dualı çaput ip gibi düğüm düğüm. Omzuma yüklenen hüzün her adımda ayağıma çelme takıyor. Bir kez daha sendeliyorum. Tam o sırada bahçe duvarındaki çatlaklardan süzülen anılar yetişiyor imdadıma. Hem de öyle yarı yolda bırakıverecekler gibi durmuyorlar. O an baharın eli kulağında olduğunu arka bahçedeki sallanan salıncağın tanıdık bir şarkı mırıldanması haber veriyor bana. Ara ara sağır edercesine bağırıyor. Kulaklarıma olanca gücümle bastırıyorum. Arkamdan bir ses uzanıyor, ellerimi kulaklarımdan çekiyor. “Buradayım! Şşşt!” Dizlerimin üstüne çöküyorum o an. Kanıyorlar. Kan kokusu, annemden yadigâr kalan karıncaları ürkütüyor. Karıncaları parmağımda yürütmeyi çok severdim oysa. Cebimden çıkarttığım bisküvi kırıntılarını yuvalarına taşımalarını izlerdim uzun uzun. Şimdi ise savaşın ortasında kalmamak için en derin kuytulara saklanıyorlar. Oysa ben nereye saklanacağımı bilmiyorum. Hangi kuytu köşe benim yuvam olabilir? Orada beni bekliyor mudur? Oysa merdivenleri eskittim her bahar arifesinde. Aynı umutla. Bıkmadan. Sokağa adım atar atmaz gölgesini üzerimde hissettiğim babamın nefesi hala ensemdeyken; onu yine bulamıyorum. Ama biliyorum burada, çok yakınımda. Bana inanıyorsunuz değil mi? Salıncak bu sefer kısık bir sesle yine beni çağırıyor. “…İşte benim küçük pamuk kızım… Ben buradayım… Hiç gitmeyeceğim… Ayağa kalk… Yanıma gel. Benim küçük güzel prensesim…” Anılar ellerimi bu sefer daha da sımsıkı tutuyor, pembe çiçekli elbisemin tozlarını üflüyorlar. Dizlerimdeki kana özlem basıyorlar. Canım daha da yanıyor. Arka bahçeye doğru gidiyoruz. Yolda karşılaştığımız karıncalara çocukluğumu hatırlatmak için bisküvi atıyoruz. Barışıyoruz, bu sefer her şey tıpkı çocukluğumdaki gibi. Bir de yanaklarımdan yaş süzülürse gökyüzüne uçabilmem için uçurtma bağlıyorlar bileğime. Oysa babamın nefesi uçurtmamın kuyruğuna ilişmiş kara bir duman gibi… Onun nefesini hissedince tir tir titriyorum, beyaz dantelli çoraplarım ıslanıyor. Uzun süre karanlıkta kalıyorum. Ne kadar uyuduğumu hatırlayamıyorum. Biliyorum bu bahar da annemin kollarından koparacak, dipsiz bir kuyuda boğacak beni. Ben doğduktan sonra yedi bahar yaşadı annem. Bahar gelince mimozalar köşkün salonunda güneş olurdu her sabah. Manolya desenli elbisesini anımsıyorum. Cıvıl cıvıl kuşlar konardı dallarına. Yemyeşil çimenler, sümbüller, gülibrişim ağaçları, erguvanlar bahçeden dışarı taşar, köşkün göğsünde dantel olurdu. En eşsiz kokanı ise annemdi. Hele ılık süte koyduğu balın tadı hala damaklarımda. Dünyanın en lezzetli bal yapan arıları onunla birlikte uçup gittiler. Tüm çiçekler siyah açıyor artık. Rüzgâr çoraplarımdaki ıslak kokuyu, dizlerimdeki kurumuş kan kokusunu dolaştırıyor köşkün tüm odalarında. Bahçenin tüm çiçekleri çocukluğum, umutlarım, hayallerim gibi birer birer kuruyorlar… Ne kadar bahar geçti hatırlamıyorum ama manolya desenli elbise dizlerimi yalıyor artık. Üzerimden hiç çıkartmıyorum. Annemin de dizlerinde katmer katmer açardı, manolyalar. Her şey değişti, ben bile… Bir tek palmiye ağacının hışırtısı aynı kaldı. Yalnızlığımın sesi oldu. Sımsıkı sarıldım ona her mevsimin ayrı uyanışında. Yorgan oldu, yastık oldu, anne oldu bana. Anılar nihayet salıncağın kollarına bıraktılar beni. Salıncak tüm bedenimi sarmaya başlıyor. Salıncağın zinciri olabildiğince gerildi. Biraz canım yanıyor ama olsun. Bir yandan da hiç susmadan şarkı söylüyorlar. “…İşte benim küçük pamuk kızım… Ben buradayım… Hiç gitmeyeceğim… Sarıl bana… Seni çok özledim. Benim küçük güzel prensesim…” diyor. O sırada üzerimdeki manolyalar saçılıyor etrafa öbek öbek. Bisküvi kırıntıları un ufak oluyor. Çoraplarım küçüklüğümdeki gibi ıslanıyor. Anneme sarılıyorum. Sımsıcak. Dizlerimden oluk oluk kan boşalıyor. Kavuşuyorum. Umutlarıma, hayallerime anneme bırakıyorum kendimi. Ses daha da artıyor. Bu sefer kulaklarımı tıkamıyorum. Sağır olacağımı bile bile annemin sesini duymanın sarhoşluğu ile gülmeye başlıyorum. En son ne zaman gülmüştüm ben? Gülen gözlerimden akan yaş ılık sütün içindeki bala dönüşüyor. Bu tadı tanıyorum. Genzimi yakıyor. Arılar da geri dönmüş. Tıpkı annem gibi… Yıllar önceki, annemi benden koparan kara duman ilişiyor gözlerime. Yine tir tir titremeye başlıyorum. Duman olanca gücüyle asılıyor manolya çiçeklerinin köklerini. Yine koparmaya çalışıyor annemden beni. Geriniyorum. Kemiklerim salıncağın zincirlerine saplanıyor. Parmaklarım zincirin küflerine yapışıyor. Bir yandan duman asılıyor, annem gitme diye bağırıyor. Ben iki derin gücün arasına hapsoluyorum. Bırakın artık diye bağırıyorum. Paylaşamadığınız hayatınızın meyvesini palmiye ağacının hışırtısına teslim edin. Gururu ise köşkün çehresine. Gözlerimi açıyorum, yatağımdayım. Başımı sağa çeviriyorum palmiye hışırtısıyla selam veriyor. Manolyalar odamın her bir köşesine dağılmış. Hayal meyal etrafımda dönen kara dumana ilişiyor gözüm. Ona dair zihnimde dönenler: Kolalı gömleği, lacivert yeleği, rugan çizmeleri, sağa taranmış saçları ve anneme bir gün olsun gülmeyen gözleri… Hoş, değişen bir şey de yok; hala aynı…Tek fark her nefeste etrafa yayılan daha da katrani acı bir duman. Bahçe merdiveninden iniyorum yavaş yavaş. Lapa lapa kar yağıyor. Titriyorum. Çoraplarım yine ıslak. Bileğimdeki uçurtmaya tutunuyorum olanca gücümle. Gökyüzüne bırakıyorum kendimi. Arkamda bir karartı, uçurtmanın kuyruğuna ilişmiş. Bana doğru bakıyor. “Buradayım, uzaklaşamazsın ki!” diye bağırıyor. Bu sefer uçurtmanın ipini bırakıyorum ve sonsuza kadar kulaklarımı tıkıyorum… Bembeyaz kar tanelerinin arasında pembe bir manolya aşağıya doğru süzülüyor.
- Yapay zekâ, ne kadar ''yaratıcı'' olabilir?
Miyase Sertbarut, edebî yaratıcılığın boyutlarını sorguladığı Asistanın İsyanı'nda, hızla dijitalleşen dünyada kendi varlığını oluşturmaya çalışan genç bir yazar ile son teknoloji harikası bir dijital asistanı karşı karşıya getiriyor. Sürükleyici kurgusuyla okurunu kıskıvrak yakalayan kitap, insan zihninin ezber bozma yeteneğine isyan bayrağı çekenbir yapay zekânın ''benlik'' kazanma arzusunu ustalıkla hikâyeleştiriyor. Fikir ve sanat eserleri özelinde hak ihlalleri ve etik değerler üstüne düşündüren Sertbarut; insanların, hayat verdikleri makinelerle er ya da geç zorlu bir çatışmaya girişeceği öngörüsünde bulunmayı da ihmal etmiyor. Atanamamış bir öğretmen olan Hikmet'in en büyük hayali, gelecekte iyi bir yazar olmaktır. Bu uğurda yayınevlerinin kapısını aşındıran genç adamın talihi bir türlü yüzüne gülmez. Kaderine razı geldiği bir dönemde aklına eski bir dostu düşer. Ta Amerika'dan kendisine uzanan yardım eli Hikmet'i tekrardan yaşama bağlayacak güçtedir. Yeni dijital asistanı Sera Gold sayesinde belki de tüm zamanların en iyi romanına adını yazdırmayı başaran Hikmet'in yazın serüveni bambaşka bir yöne evrilmek üzeredir. Tüm bu olaylar yaşanırken üç liseli genç de bu girift maceranın parçaları hâline gelirler. Hackerlığın ve sosyal medyanın sınırlarını zorlayan Özge, Funda ve Aras; Sera'ya yem olmadan Hikmet'i içinde bulunduğu çıkmazdan kurtarabilecek midir? Esin kaynağını yapay zekâ programları tarafından yazılan ''gerçek'' metinlerden alan Miyase Sertbarut, bu romanıyla edebiyatın sadece insanlara değil makinelere de ruh kazandırabileceğini gösteriyor. Bir metni edebî eser kılan unsurların en temeline, yani duygulara değinirken zaaflarına yenik düşen gerçek ve sanal ruhların hayatlarından çarpıcı kesitler paylaşan Asistanın İsyanı, sürpriz sonuyla okurları şaşırtıyor. Miyase Sertbarut, 1963 yılında Ceyhan'da doğdu. Keloğlan, Jules Verne, Orhan Kemal ve Karabaşlarıyla büyüdü. Okula giderken hep karnı ağrıyordu. Yani o öyle zannediyordu... Gazi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünü bitirdi, yine karnı ağrıyordu. Öğretmenlik yaptı, karnının ağrısı geçmiyordu. Yazmaya radyo tiyatroları ile başladı. Öykü, roman, masal türlerinde yapıtlar verdi. Karnının ağrısı geçti. Kitapların bütün ağrılara iyi geldiğini düşünüyor. Yazarın Komşumuz Çok Acayip adlı romanı 2013 yılında Gülten Dayıoğlu Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Vakfı ödülünü almıştır. Sınavsız Hava Sahası adlı oyunu pek çok okulda sahnelenmektedir. Diğer kitaplarından bazıları: Ünsüz Youtuberın Günlüğü, Koşkent'in Kayıp Çocukları, Gizli Bahçe Masalları... ASİSTANIN İSYANI Miyase Sertbarut Tudem Yayınları, 2022 184 s.
- İflah Olmaz Bir Yara: Katlanılmaz Sığırtmaç
İlke Kamar, yazdı: "Latin Amerika edebiyatının en önemli romancısı olarak gösterilen, eserleri birçok dile çevrilen Roberto Bolano’nun ölmeden önce yayına hazırladığı son kitabında yer alan Katlanılmaz Sığırtmaç, politikaların neden olduğu sosyal yabancılaşmayı anlatan en güçlü öykülerinden biri. Kitapta Bolano‘ya ait beş öykü ve iki deneme yer almakta." Bitmeyen acılar vardır hayatta, nefes aldığınız süre boyunca sizi bırakmaz. Toplumlar için de durum değişmez. Siyasi hayatın şekillendirdiği ideolojik ve ekonomik düzen asla kapanmayacak yaralar açar. Ama söz konusu Latin Amerika olduğunda durum biraz daha değişir. Bu coğrafyada egemenler tarafından kurgulanan politikaların toplumsal yaşamı nasıl mahvettiği, daha görünür ve sıktır. İşte o hikayelerden biridir Katlanılmaz Sığırtmaç. Başarılı bir avukat olan Hector Pereda’nın karısının ölümünden ve Arjantin’de yaşanan derin ekonomik krizden sonra yaşamının nasıl değiştiği anlatılır. Bir avukattan sığır çobanına dönüşen Pereda’nın başına gelenler kıtada yaşananların da özetidir adeta. Latin Amerika edebiyatının en önemli romancısı olarak gösterilen, eserleri birçok dile çevrilen Roberto Bolano’nun ölmeden önce yayına hazırladığı son kitabında yer alan Katlanılmaz Sığırtmaç, politikaların neden olduğu sosyal yabancılaşmayı anlatan en güçlü öykülerinden biri. Seda Ersavcı çevirisiyle Can Yayınları tarafından Türkçede yayımlanan kitapta Bolano ‘ya ait beş öykü ve iki deneme yer almakta. "Katlanılmaz Sığırtmaç", "Farelerin Polisi" ve "Alvaro Rousselot’un Seyahati" kitabın ana gövdesini oluşturan uzun öykülerdir. Yeniden Pereda’nın hikâyesine dönecek olursak: Kendi rutininde giden bir hayatı vardır. Arjantin’de yaşanan ekonomik çöküş onun kaderini de dönüştürür adeta: “Gelgelelim birkaç gün sonra Arjantin ekonomisi çöktü. Dolar hesapları donduruldu, sermayelerini (ya da birikimlerini) yabancı ülkelere taşımamış olanlar çok geçmeden bir-iki bono, tek bir bakışla bile insanın tüylerini diken diken eden, bir-iki senet, unutulmuş bir tangoya ve milli marşa eşlik edilirken galeyana gelip de verilen boş vaatler dışında hiçbir şeyleri kalmadığını öğrendi.” Tencere ve tavalı protesto gösterileri Pereda her şeyini kaybedenler arasındadır. Başlarda halkı dolandıranlara karşı sokaklarda bir araya gelen insanların arasına katılır, tencere ve tavalı protesto gösterilerinde yer alır almasına. Bu gösteriler onun bir şeylerin değişeceğine inanmasını sağlasa da zamanla inancını kaybeder. Değişen bir şey yoktur. Kimsenin aklına devrim yapma ya da hükümeti devirme girişimi gelmemesi tüm beklentilerini eritir. “İşte o zaman Pereda taşraya dönmeye karar verir.” Ailesinden ona kalan harap bir çiftlikte, sığırtmaçların ve yabani tavşanların arasında yeni bir hayata tutunmaya çalışır. Bu çaba çok öğretici de olur. Daha basit yaşamak için çalışmak zorundadır. Avlanmayı, takas yapmayı öğrenir. Bir avukattan bir sığırtmaca dönüşen Pereda’nın bu yeni hayatındaki kararlılığı koşullarını da değiştirir. Bolano, "Katlanılmaz Sığırtmaç"’ta ekonomik krizin yol açtığı ahlaki, psikolojik etkileri gözler önüne sererken güçlü bir atmosfer yaratır. Hikâyeyi okurken, şu an Türkiye’deki ekonomi politikalarının sonuçlarının akla gelmemesi kaçınılmaz. Hatta Bolano, bu günleri Türkiye’de yaşasaydı ‘ekonominin gözlerdeki ışıltısını’ kim bilir nasıl anlatır diye bir düşünmüyor değil insan. Üslup, yazarın önceki kitaplarına çok yakın. Örneğin yazar, "Katlanılmaz Sığırtmaç"’ta, köklerinden koparılmanın yarattığı mutsuzluğu çok sade bir dille anlatırken mizahı da elden bırakmaz. Dahası yine diğer kitaplarında olduğu gibi Latin edebiyatının birçok ismine de atıf yapar. Fareleri öldüren farelerin hikâyesi Kitapta yer alan bir diğer uzun öykü ise "Farelerin Polisi". Bolano, bu öyküde mesleği polis olan Pepe adında bir farenin, fare cinayetlerini çözme sürecini ele alır. Pepe, Kafka’nın bir hikâyesinde geçen şarkıcı Josefina’nın da yeğenidir. Bu ilişki Bolano’nun Kafka’ya olan saygısını bilenler için şaşırtıcı değildir. Hikâyeye gelecek olursak Pepe, fareleri öldürmeye çalışan farelerin peşindedir. Klasik bir polisiye hikâyesi olsa da Bolano, yabancılaştırma tekniğiyle bir cinayetin anlamını, analizini tartışır. Pepe’nin soruşturma boyunca kafasındaki sorular ve anlam arayışı yazarın insana yaklaşımını ortaya koyar: “Biz fareler, fareleri öldürebilecek hayvanlarız. Bu cümle uyanıncaya dek kafatası boşluğunda yankılandı. Hiçbir şeyin eskisi gibi olmayacağını biliyordu. Her şeyin sadece bir an meselesi olduğunu biliyordu. Çevreye uyum sağlama kapasitemiz, çalışkan tabiatımız, aslında içten içe var olmadığını bildiğimiz ama işte bahane olarak öne sürdüğümüz gündelik kahramanlıklarımız için bir zemin, bir sahne oluşturan bir mutluluk arayışıyla giriştiğimiz o uzun ve kolektif yürüyüş yok olmaya mahkûmdu ki bu da bir ulus olarak bizim de yok olmaya mahkûm olduğumuz anlamına geliyordu.” Bolano’nun ölüm ve insanlık hakkında düşüncelerini bir farenin bakış açısıyla anlatması hikâyeyi çok daha güçlü hale getirir. Hastalık ve edebiyat Kitabın sonunda yer alan iki deneme ise, "Edebiyat + Hastalık =Hastalık" ve "Cthulhu Mitleri" başlıklarıyla karşımıza çıkar. "Edebiyat + Hastalık =Hastalık" yazma ve hayat üzerine, ortak noktası hastalık olan, düzensiz, parça parça gruplandırılmış bir yazı. Bolano’nun bu metni oluştururken ölümün eşiğinde olması ve bunu bilmesi her satırı daha önemli hale getirir. Sanki bir idam mahkûmunun söz sözleri gibi. Hastalık ve Özgürlük, Edebiyat ve Endam, Hastalık ve Dionysos, Hastalık ve Apollon, Hastalık ve Fransız Şiiri, Hastalık ve Seyahat, Hastalık ve Çıkmaz Sokak, Hastalık ve Şiir, Hastalık ve Kafka gibi hastalığını merkezine alan birçok konu hakkında görüşler karşımıza çıkar. Bolano’ya göre nasıl ki hastalık ölümün işaretiyse, sevişme de yaşamı yeniden kurmanın göstergesidir: “Ölecek olanların tek arzusudur sevişmek. Hapiste ve hastanede olanların tek arzusudur sevişmek. Sevişmek iktidarsızların tek arzusudur. Hadım edilenlerin tek arzusudur sevişmek. Ağır yaralıların, intihara meyilli olanların, Heidegger’in iflah olmaz müritlerinin. Hatta yirminci yüzyılın en büyük filozofu olan Wittgenstein’ın bile tek arzusuydu sevişmek. Bir yerde okumuştum: Sevişmek ölülerin tek arzusu. Kabul etmek istemezdim ama böyle işte.” Ama noktayı koymaz burada Bolano. Kült eseri 2666’nın girişinde yer verdiği Baudelaire’in ‘Yolculuk’ adlı şiirine atıfta bulunarak, modern insanın bitmez tükenmez bilmeyen ‘can sıkıntısını’ tartışmaya başlar. Belki de ölüme yakın olan bir insanın karamsarlığındandır. Bolano‘ya göre, sevişmek, edebiyat, seyahat hayatının sonuna yaklaşan kişiler için bir kurtarıcı gibi gözükse de bunlar avuntudur. Ama yine de ‘yeniyi’ bulmak için, çok sevdiği Kafka’dan yola çıkarak bize pes etmemiz gerektiğini de söyler: “Kafka’nın yolculukların, seksin ve kitapların hiçbir yere varmayan yollar olduğunu, bununla beraber insanın kendini yeniden bulması yahut başka bir şey, artık ne olursa, bir kitap, bir tavır, kayıp bir nesne, herhangi bir şey, belki bir yöntem ve şansı yaver giderse, aslında her zaman orada olan, yeniyi bulması için sapılması ve kaybolunması gereken yollar olduğunu bildiğini kastediyorumdur.” KATLANILMAZ SIĞIRTMAÇ Roberto Bolano Çeviren: Seda Ersavcı Can Yayınları, 2022 152 s.
- Dayanışma, arkadaşlığın verdiği destek ve kitapların yardımı
140.000 adetle son yılların en çok satan çocuk-gençlik kitabı Esrarengiz Kelimeler’in 2. kitabı Malikânedeki Yabancı raflardaki yerini aldı. Esrarengiz Kelimeler sayesinde Hayallerinizdeki Okul’a kabul edilen Mert ve arkadaşları okul turunun sonunda çantalarında şifreli notlar bulur ve yepyeni bir ipucu avının peşine düşerler. Çocuk ve gençlik romanlarının sevilen yazarı Almıla Aydın’ın kaleme aldığı Malikânedeki Yabancı’da Mert, Esrarengiz Kelimeler sayesinde Hayallerinizdeki Okul’a kabul edilir. Yanında İdil, Nesli, Sarp ve tanımadığı iki çocukla birlikte, Uğuldayan Tepe Yolu’ndaki görkemli malikânenin girişinde, okul turunun başlamasını beklerken heyecan içindedir. Ancak Mert ve arkadaşları, turun sonunda hiç ummadıkları bir sürprizle karşılaşırlar; her birinin çantasından şifreli notlar çıkar. Böylece okulun açılmasına sadece birkaç gün kala, gizemli bir yanı da olan o malikânede kendilerini yepyeni bir ipucu avının içinde bulurlar. Üstelik çetrefilli ve kimi zaman birbiriyle bağlantılı olan bilmecelerle ipuçları, daha önce karşılaştıklarına da benzememektedir. Dayanışma, arkadaşlığın verdiği destek ve kitapların yardımıyla ilerlerler. Bu sırada bir yandan malikânede karşılaştıkları emektarın kim olduğuyla ve Bilge Öğretmen’in tuhaf davranışlarının ardındaki sırla ilgili sorulara da cevap ararlar. En çok merak ettikleri ise son ipucuna geldiklerinde onları neyin beklediğidir? Almıla Aydın 1970 yılında İstanbul’da doğdu. Daha okumayı öğrenmeden kitapları eline aldı ve o zamandan beri bırakmadı. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümünden mezun oldu. 1992 ve 1996 yıllarında iki kez Amerika’da bulundu ve bu sırada California Üniversitesi’nde İngilizce öğrenimi gördü. Yazmayı hep istedi, ama doğru zamanın gelmesini bekledi. Doğru zaman ise İtalya’ya yerleşmesini bekledi! İlk kitabını 2003 yılında yazdı. İtalyancadan dilimize kitap çevirileri de bulunuyor. MALİKANEDEKİ YABANCI Almıla Aydın Altın Kitaplar, 2021 Tür: Çocuk (+12 Yaş) 200 s.
- Öykü: Quasimodo
"Ebe kadın, kapıyı açar açmaz heyecandan bir paket sigarayı bitirmek üzere olan babası ile burun buruna geldi. Yıllar yılı müjdeler vermeye alışmış, karşılığında nice bahşiş toplamıştı. Ama o gün adam, avcunun teri ile ıslanmış parayı uzatmaya yeltenmişti ki tuttu elini, durdurdu." Başar Yılmaz Bugün hayatının ilk günü Veli’nin. Oysa dün kendini asacaktı. Silah olsa vururdu kendini, ilk onu düşündü, bulamadı. Ölmenin bile gereklilikleri var. Veli gibilerdensen istediğin gibi ölemiyorsun da. Köprüyü düşündü sonra, meşakkatli geldi. Taksi bulunacak, taksici köprüden geçmeye ikna olacak, yoğunluklu bir saat olacak ki köprü üstünde bir fırsatını bulup arabadan fırlayacak; zor iş… İlacın garantisi yok, jileti kan tutuyor diye istemedi -ölecek eninde sonunda ama hassasiyetleri halen önemli-. En iyisi eski usul deyip bir urgan buldu. Kararı karardı, dönüşü yoktu. Lakin kim kestirebilir talihin döneceği yeri? Veli de bilmiyordu. Tam bir boşluğa bırakmıştı ki kendini, masal diyarından kapkara bir Tuğrul Kuşu yakaladı pençeleriyle onu; yeniden doğuşu müjdelercesine uçurup bilmediği bir diyarın bahçesine bıraktı. Ana rahminden dünyaya düşer gibi. Bu defakinde ağlamadı Veli… İlk sefer dünyaya geldiğinde on sekiz yıl evveldi. Bahara inat karlı bir mart günü, dar pencereli bir gecekonduda, üst üste üç kızın ardından, kapı önünde en nihayet göreceği bebek çükünü bekleyen babasının heyecanı eşliğinde, ebe kadının üç saatlik uğraşının sonunda, takati tükenmeye yüz tutmuş anasının çıkarabildiği son çığlıkların arasında rahim duvarını yıkarak geldi Veli. Geliş ki ne geliş. Var gücüyle ağlayan bebek odayı inletirken, geri kalan herkes suspus oluverdi. Şaplak popoya inmeden feryada başlamıştı oğlan kaderini bilir gibi. Şaplağı beklemedi de zaten ne ebenin bu kadim kuralı hatırlayacak ne de odadakilerin bunu hatırlatacak hali vardı. Kaskatı bakakaldılar Veli’ye. Alelacele kundağa sardılar. Ebe kadın, kapıyı açar açmaz heyecandan bir paket sigarayı bitirmek üzere olan babası ile burun buruna geldi. Yıllar yılı müjdeler vermeye alışmış, karşılığında nice bahşiş toplamıştı. Ama o gün adam, avcunun teri ile ıslanmış parayı uzatmaya yeltenmişti ki tuttu elini, durdurdu. Adamın ağzında unuttuğu sigaranın uzamaktan eğrilmiş külüne baktı sonra. Gözünü eğri külden ayırmadan usulca verdi haberi: “Oğlan sakat, kambur doğdu.” O an, adaklar adayarak erkek evlat beklemiş babasının çizgili yüzünde bir harita gibi belirdi Veli’nin kaderi; bir daha da silinmedi. Cüzzam gibi önce anasının sonra bacılarının yüzlerine yayıldı kaderinin karanlık haritası; sonradan her birine baktıkça gördü bunu. Bir çare bulunur mu diye hekimlere gidildi. “Annenin yaşı kırkı geçmiş, aranızda akrabalık da var. Bu kadarına şükredin” dendi. Üstüne kıyafet uydurmak dert oldu, dışarı çıkartmak zül oldu. Eğrice burnu, birleşik kaşları, daracık alnı, epeyce sivri çenesi ve sırtında ağır bir yük gibi taşıdığı kamburla kimselere görünmeden yaşamaya başladı Veli. Çocukluk zamanları anası uyuduğunu zannettiği zamanlar sessizce odaya girer, başını usulca okşar, ağlardı. Bacıları, yalnız evin içinde olsa da onu ortalarına alır oyun arkadaşı yapardı. Veli’nin tedirginlikten kasılmış bedeni bir nebze yumuşardı. Gel zaman git zaman o anlar da kalmadı geride. Mahallenin ufak çocukları korkmasın diye parka fazla salınmadı; sünneti eve hekim getirilip yasaklı bir ayin gibi gizliden yapıldı. Sakınılan, utanılan bir yara gibi üstü örtüldü Veli’nin. Sınıfında en kıyıda, muhitinde komşu hanımların ve esnafın acıyan bakışları arasında büyüdü boy veremeden. Mahalledeki boş arazide oynanan maçları bir köşeden izledi, yalnız kaleye geçecek adam yokluğunda “kamburu çağıralım” diyerekten akıllara geldi. Herkesten misliyle fazla yere bakarak yaşadı. Çoğunun yere düşen cüzdanını, parasını, yüzüğünü, bilyesini, tokasını hep o bulup götürdü mahallenin bakkalına. “Yine mi bir şey buldun Veli?” “Buldum getirdim, anahtarını düşürmüş biri.” Gönlünce, alabildiğine bakamadığı dünyayı kitaplardan okumaya başladı sonra. Okulun kütüphanesine girip ne bulduysa okudu. Adını yazdırıp ödünç kitaplar taşıdı eve. Babası okuma işini gereksiz bulsa da ona dair her mevzuda olduğu gibi aldırmadı. Liseye başlayacaktı ki babası düşündü enine boyuna. İşçi olamaz bu oğlan, memuriyete alınmaz. Asker olmaz, polis olmaz; ne olur Veli’den? İnsan eti ağırdır derler, Veli’yi tartsan pek çoğundan ağır çeker… Veli’nin kamburu yalnız kendine değil, dünyaya yüktü. Bir hemşehrisinin çay ocağına yerleştirdi babası, verdiği yük yeter diye. Veli çay getirdi, kahve götürdü, yerleri sildi, yere düşen markaları, okey taşlarını topladı. Alıştığı gibi, bildiği gibi yere bakarak, yerde bularak, yerden toplayarak gençliğe erdi Veli. Önce ablaları sırayla kocaya vardı. Hemen sonra da babası zaten usandığı hayattan, kalbinin teklediği bir ikindi zamanı, aniden yol aldı. Veli, kendi için “Bir gün evlenir diyeceğim, bu garibe varan da olmaz” diye sessizce hayıflanan anası ile baş başa kaldı. Ablalar da enişteler de hayırsız çıktı. Dönüp yüzlerine bakan olmadı. Mahalleden bir kıza tutulur gibi oldu, mevzu anlaşıldı, katıksız bir hoyratlıkla alaya alındı. Çay ocağı kapandı, meyhanede tuvaletçilik başladı. Karanlık, sövgü ve ağır rutubet içinde üç otuz paraya geceleri sarhoş sidiği temizledi. İki üç ay geçti geçmedi bir bahane bulup oradan da sepetlendi. Kitapları bir kenara attı, orada yazılanlar da gerçeklerden uzak yalanlardı. O vakitten sonra düşündü; neden yaşar Veli? Horlanmak, alaya alınmak için mi? Ne görür bu dünyada Veli? Kaldırım, asfalt, kara beton en çok. Oysa kimse görmez Veli’yi. Görürse de acımak için görür; haline, çoluk çocuğunun sıhhatine şükretmek için. E o zaman yaşamak nedir, ölmek nedir Veli’ye? Bir urgan aldı, uzunca. Siyah büyük bir poşete koydu. Cebinde kaldı yirmi lira. Anası komşuda olur ikindi, vakit vardı, bir büfeye oturdu. Tam son yemeğinden bir ısırık alacak ki karşısında ona gözlerini dikmiş gençten bir adam fark etti. Alışıktı izlenmeye ama bu adam bir başkaydı. Veli baksa da kaçırmıyordu gözlerini, üstelik hayranlıkla bakıyor gibiydi. Giderayak mevzuya bak diye düşündü, bir hasbin Allah çekip kalan tosta yumuldu. Kalkacaktı ki yanında belirdi adam. Sesi, yüzü kadar kibardı, incelikli bir dikkatle konuştu. “Merhaba, müsaade ederseniz sizinle bir konu hakkında konuşabilir miyiz?” Ahir ömründe kimse siz diye hitap etmemiş Veli’ye. Şaşırdı, deli midir nedir dedi içinden. “Tiyatro yönetmeniyim. Notre Dame oyununu sahneleyeceğiz. Ne zamandır aradığımız role çok uygunsunuz. Oyunculuk düşünür müsünüz?” Veli sandı ki yine alaya alınıyor. Şu kahırlı ömrünün son saatlerinde bile insanoğlunun gaddarlığına isyan edercesine avucundaki ayran şişesini tam indirecekti ki kafasına, kartını gösterdi adam. Anlamış olmalı Veli’yi, telefonunu çıkarıp sahnelediği oyunları gösterdi sonra. Sersemlemiş gibiydi Veli. “Ben ne anlarım abi tiyatrodan? Ne oynatacaksın bana?” “Quasimodo! Merak etme göstereceğim her şeyi.” Böyle sona vardı eski hikâyesi, böyle başladı yenisi. Bugün hayatının ilk günü Veli’nin. Oysa dün kendini asacaktı. Elinde rolü için hazırlanmış kostümü, yüksek dekorun içindeki büyük kuleye bakıyor şimdi. Bir kitapta kendine ve yaşanan kaderine benzer biri var, adı Quasimodo. Bir hayatı canlandıracak, insanlar izleyecek, alkışlayacak. Bir kez daha doğuyor Veli lakin bu kez ağlamıyor. O çan kulesinin tepesine çıkacak; “Ben varım ulan, buradayım!” der gibi bangır bangır o çanı çalacak.
- Yalnız Kadınlar Arasında; Pavese’nin kendine tuttuğu ayna
Peyman Ünalsın Gökhan, Cesare Pavese’nin 1950’de İtalya’nın en önemli edebiyat ödüllerinden Strega Ödülü’ne lâyık bulunan romanı Yalnız Kadınlar Arasında üzerine yazdı. Tezer Özlü’yü büyüleyen usta; Cesare Pavese Cesare Pavese eserleri ve hüzünlü bir sonla noktalanan hayat hikâyesiyle edebiyatımızın gamlı, nostaljik, lirik prensesi olarak tanımlanan ama aslında cesaretiyle alkışlanan Tezer Özlü’nün hayran olduğu yazarlardan biri. Öyle ki Özlü kendi içsel yolculuğunu, etkilendiği, ilham aldığı Cesare Pavese, Kafka ve Italo Svevo’nun izini sürerek İtalya, Prag ve Çek Cumhuriyeti’nde yaptığı seyahatle derinleştirir, Yaşamın Ucuna Yolculuk isimli bir kitap kaleme alır. Cesare Pavese 1908’de Torino’nun Santo Stefano Belbo köyünde dünyaya gelir. Torino Üniversitesi’nde edebiyat okur. İngiliz ve Amerikan edebiyatlarına ilgi duyar. Bitirme tezini Walt Whitman şiirleri üzerine yazar. Orta öğrenimini tamamladığı Liceo d’Azaglio’da edebiyat ve dil dersleri verir. İngiliz ve Amerikan yazarları ile ilgili yazıları La Cultura Dergisi’nde yayımlanır. Bir arkadaşının kurduğu Einaudi Yayınevi’nde çalışmaya başlar. Anti-faşist çalışmaları nedeniyle 1935’te tutuklanır, bir yıl hapis yatar. Hapiste geçirdiği yıldan esinlenerek Carcera (Hapis) isimli romanını yazar. 1950’de Yalnız Kadınlar Arasında romanı ile İtalya’nın en önemli edebiyat ödüllerinden Strega Ödülü’ne lâyık bulunur. Tutkuyla bağlı olduğu edebiyatla hayatı anlam kazanırken aşk ilişkilerindeki yüzeysellik ve siyasi düşünceleriyle ilgili gördüğü muamele onu bunalıma sürükler. Ödülü aldıktan sonra bir otel odasında ilaç içerek hayatına son verir. İntiharından önceki gün “Artık sabahı da kaplıyor acı” diye kısa bir not düşerek günlüğüne şöyle yazar; “ ’48 – ‘49’daki mutluluğumun hesabı görüldü. Bu soylu mutluluğun gerisinde şu vardı: güçsüzlüğüm ve hiçbir şeye bağlanmayışım. Şimdi, kendime göre, girdabın içine girdim; Güçsüzlüğümü seyrediyor, onu iliklerimde hissediyorum, beni ezen siyasal sorumluluğu yüklenemiyorum. Bunun tek çözümü var: İntihar.” Cesare Pavese – 27 Mayıs 1950 Tezer Özlü’nün Cesare Pavese ile kurduğu sıkı bağ, yazarın kendi ifadesiyle, aynı gün, aynı yıl olmasa bile Pavese’nin intiharından yedi yıl sonra, sadece bir gece yarısı farkla doğmalarına dayanır. Özlü, Yaşamın Ucuna Yolculuk eseri ile sessiz sedasız Almanya’da aldığı Marburg Edebiyat Ödülü töreninde konuşmasını Pavese’nin “Yaşanacak bir yaşam vardır. Binilecek bisikletler vardır. Yürünecek yaya kaldırımları ve tadına varılacak güneş batışları vardır,” sözleri ile sonlandırır. Pavese yaşanası nice detaydan gem vurur ancak yaşama gücünü kendinde bulamaz. Sağlam temeller üzerine kurulmuş ilişkiler olmadan, siyasetin ezici darbelerini her an üzerinde hissederek yaşamanın manasızlığından rahatsızlığını, intihar ederek kendince kesin çözüme ulaştırır. Pavese’nin kendisine yönelttiği ayna “Roma’da bir kasiyerle tanışmıştım,” dedim, “kendini aynada, tezgâhın arkasındaki aynada göre göre delirmiş… Bir başkası olduğunu sanıyormuş.” Momina, “İnsanın kendini aynada görmesi lazım… Rosetta sen buna cesaret edemedin…” Böyle, aynadan ve kendini öldürenlerin gözlerinden konuştuk.” (syf.70) Tam da bu kitapla aldığı Strega Ödül töreni sonrasında intihar etmesi, Pavese’nin meselesini kaleme alışı üzerinde okuru düşündürüyor. Pavese romanı, bir erkeğin yalnızlığı sorunsalı üzerinden ve fakat birinci tekil bir kadın anlatımı ile yazar. Yazar adeta kendine bir ayna yöneltir ve aynada gördüklerini karşı cins perspektifiyle irdeler. Yani mesele eril ve dişildir. Clelia’nın Torino’ya dönüşü Meryem Mine Çilingiroğlu’nun çevirisi ile Yapı Kredi Yayınları tarafından Mart 2022’de basılan romanın başkahramanı Clelia, doğduğu ve yetiştiği şehir Torino’dan savaş sırasında ayrılır. Kendinden bile çok sevdiği adam Guido ile Roma’ya yerleşir. Bir süre sonra Guido’nun hak ettiği değeri iade eder ve zamanını daha fayda göreceği ilişkilere adar. Azimli, hırslı bir kadındır. Hayata bakışı farklılaşır. Bir erkeğin varlığını kabullenir ama ona atfettiği konum sınırlıdır. Roma’da bir modaevinde çalışmaya başlar. Tam on yedi yıl sonra, savaşın yaralarını sarmaya çalışan Torino’ya bir mağaza açmak üzere geri döner. Üzerinde kürkü, bacaklarını saran ipek çoraplarıyla mâzinin toy genç kızından çok farklıdır. Şehre gelir gelmez bir otele yerleşir. Daha ilk sabah genç bir kızın yan odalardan birinden çıkartılan yarı baygın bedenini görür. Kızı o hâle getiren sebebi merak eder. Roma plajlarından tanıdığı Bay Morelli ile şehrin gece yaşamının kapısını aralar. Savaş Torino’yu da insanları da değiştirmiştir. “Ama bunlar artık ne kim olduklarını ne de ne istediklerini biliyorlar. Eğlenmiyorlar bile. Sohbet etmesini bilmiyorlar, bağırıyorlar. İhtiyarların kötü alışkanlıklarına sahipler ama deneyimlerine değil…” (syf. 27) diyen Bay Morelli ile bir grup genç insanın arasına karışır. Loris, Mariella, Momina, Rosetta, Febo, Beccuccio… Hepsi arayış içinde, hepsi yalnız ve umutsuzdur. Pavese ve Toplumsal Çözümlemeleri Pavese sağlıklı birliktelikleri olmamasını bu roman aracılığıyla masaya yatırmış ve ilişkilerin anatomisini çıkarmış sanki. Halk savaş sonrası hızla yaralarını sarmaya uğraşır. Gündelik yaşam insanların birbirlerine dikkat etmedikleri bir ritimle akarken geceler partilerin coşkusuna terk edilir. Savaş yorgunu insanların kendilerince başlattığı bir tür eğlence hayatı hüküm sürer. Pavese romanda bariz bir olay örgüsüne bağlı kalmaz. Clelia ve arasına katıldığı arkadaş grubu üzerinden toplumun değer yargılarını, hayata bakış açılarını, amaçsızca yaşadıklarını, aile kurmanın ve çocuk sahibi olmanın fikren beyinlerinin en arka köşelerine itildiğini irdeler. “Bir kadın çocuk yapınca, artık kendisi olmaz. Birçok şeyi kabul etmesi gerekir. Peki, evet demeye değer mi?” (syf.40) Kız ve erkek çocuklarının yetiştiriliş tarzları da ilişkilere yansır. Kız çocukları anneleri tarafından pamuklara sarılarak büyütülürler ve sonra karşılarına çıkan erkekler tarafından da aynı özenle, şefkatle kucaklanmayı beklerler. Tam tersi olduğunda da bunun yükünü kaldıramayıp intihar bile edebilirler. Clelia’nın Torino’da büyüdüğü mahalle, durumları ekonomik açıdan çok iyi olmayan ailelerin olduğu bir mahalledir. Clelia, bir gün başarmış, dönüşmüş biri olarak geri geleceğine kendi kendine söz verdiği S.Chiara Sokağı’na girmeden edemez. Değiştiğinin farkındadır ama bunu eski komşularını incitecek bir meta haline dönüştürmekten de kaçınır. Sırtından kürkünü çıkartır, paltosunu giyer. Bacaklarını saran ipek çoraplar ise ne yazık ki hâlâ sosyal sınıfın en belirgin göstergesidir. Nitekim Pavese de okurun dikkatini sık sık Clelia’nın çoraplarına çevrilen kadın bakışlarına çeker. O sokak Clelia’nın değişiminin teyididir. Zira sokak sakinlerinin kız çocuklarını yetiştirmekteki genel kuralı hep aynıdır. Kız çocuk geleneksel anlamda aileye bağımlıdır. Anneden gördüğünü yapar, annesine dönüşür, kendi çocuğu olduğunda aynısını kendi kızına uygular. Bazı kızlar bu sarmaldan çıkmak için çaba sarf eder. Clelia gibi. O bağımlı olmaktan haz etmez. Tek başına başarmış olması geçmişiyle çatışmasını ifade eder. Şehir barok ama insanları değil Torino barokla dolu ancak insanlarının barok olamadığı bir şehir olarak ifade ediliyor. İnsanların şaşırtıcılığı yok. Yaşadıkları sıradan hayatları gizliden gizleye yıkmak onları bir takım sırlara gömer. Eğitimliler ama ipek çoraplar alacak kadar zengin değiller. Uçlarda yaşayan bireylere karşı ön yargılı ve tutucular. Toplum içinde hâlâ, manastırların kız çocuklarını yetiştirecek, onları saygın birer hanımefendiye dönüştürecek en uygun yerler olduğu inancı hâkim. Clelia ise manastırda kızların cinsel yönelimlerinin bozulduğunu iddia eder. O özgürlüğe tutkundur. Roma’da kendini bulmuştur ve bundan mutludur. Toplumda tercihleriyle sivrilen tipik karakterler, zaman zaman birbirlerinin bir aynadaki yansımaları oluyor. Kadınlar yaşamak için her yolu deniyor. Çalışmak bunlardan biri. Nerede çalıştıkları da önemli. İster bir mağazada, ister gece hayatının en işlek mekânları olan salonlardan birinde çalışsın, kadınlar her daim kendilerini satar diyor Clelia. Hayat kadınlarını küçümseyenlerle bunu çaresizlikten yaptıklarını savunanların çatışmasına da tanık oluruz. Ortak mesele çarkı döndürmektir. Nitekim sadece kadınlar değil erkekler de eleştirel bir bakış açısıyla irdelenir. Karakter açısından çocuk gibi oldukları bir yana, hijyen bakımından da çocuklardan kalır yanları yoktur. Tek farkla; çocuklar sadece üst başlarını kirletirler, erkekler ise dokundukları her şeyi. Pavese’nin okura mesajı Pek çok yazarın kitaplarında değindiği gibi Pavese de “okumak” eylemini diyaloglarına katar. Bir bölümde Rosetta Clelia’ya çok okuyup okumadığını sorar. Clelia, “Savaş zamanında okurdum. O zaman insan ne yapacağını bilmiyordu. Ama okuyamıyorum ki. Hep başkalarının işine burnumu soktuğum hissine kapılıyorum…” (syf.83) şeklinde yanıt verir. Pavese’nin bana “sen de şu anda benim karakterlerimin işine burnunu sokuyorsun” dediğini duyar gibi oldum. Savaş sonrası hayatta kalmak, yıkılanı yerine koymak için çabalayan, çalışmadan, bağlanmadan, su yüzünde salınan nilüferler gibi yaşayan karakterlerimin hayatına ve onlar üzerinden kendimle ilgili yaptığım saptamalarıma müdahil olma der gibi. Metinlerarası çağrışım Edebi metinlerde peşine düştüğümüz semboller kimi zaman metinlerarası çağrışımlara yol açar. Çehov’un duvarda asılı tabanca üzerinden mürekkebini işlemeye başlayan yazar adaylarına verdiği öğütle, Anna Karenina’nın tren raylarıyla başlayıp yine raylarda biten hikâyesinden çıkarımlarımızı yadsıyamayız. Pavese de bir intiharla başlattığı romanının nesnel ögelerini büyük bir itinayla metne yerleştirmiş. Romanın sonundaki minik kedicik ise, Tezer Özlü’nün hayran olduğu Pavese’nin, dört ayaklı dostlarımıza selâmı bence. Küçük bir son not Kitabı benim gibi Yapı Kredi Yayınları’nın Mart 2022 ilk baskısından okuyacaklar için küçük bir not bırakmak istiyorum. Bu baskıda fazlaca yazım hatası mevcut. Hepimiz zaman zaman farklı yayınevlerinden çıkan kitaplarda bu tarz yanlışlıklarla maalesef karşılaşıyoruz. Okuma sevgimiz, Pavese’nin dediği gibi başkalarının hayatına burnumuzu sokma tutkusu o kadar derin ki bu hataları hoşgörüyle karşılıyoruz. Hatta beynimizin mükemmel işleyişi sayesinde bazı yanlışları gözümüz seçemeyebiliyor. Ben iyi okur olma çabamla değerli yayınevimizi hatalarla ilgili bilgilendirdim. Yayınevi ekibi de konuya hızlıca ve çok büyük bir hassasiyetle yaklaştı. İkinci baskıda eminim hataların birçoğu düzeltilmiş olacak. Yapı Kredi Yayınları’na ilgili yaklaşımları, biz okurları dünya ve Türk edebiyatının değerli eserleriyle buluşturdukları için bir kere daha buradan teşekkür ederim. YALNIZ KADINLAR ARASINDA Cesare Pavese Çevirmen: Meryem Mine Çilingiroğlu Yapı Kredi Yayınları, 2022 124 s.
- küçük İskender sempozyumu 28 Mayıs Cumartesi günü gerçekleşiyor!
28 Mayıs 1964'te doğan küçük İskender doğumunun 58. yılında Boğaziçi Üniversitesi'nde yapılacak olan bir sempozyumla anılacak. küçük İskender Sempozyumu, 28 Mayıs 2022 Cumartesi günü saat 13:00-17:30 arasında Gonca Özmen ve Olcay Akyıldız moderatörlüğünde iki panel olarak gerçekleşecek. Açılış konuşmasını Murat Gülsoy'un, kapanış konuşmasını Birhan Keskin'in yapacağı sempozyumda, Akif Kurtuluş, Altay Öktem, Asuman Susam, Deniz Durukan, Gökçen Ezber, Kerim Akbaş, Nilay Özer ve Zeliha B. Cenkci küçük İskender'in şiirinin gezindiği alanları, kurcaladığı meseleleri, çomak soktuğu arı kovanlarını, ayrıksı dili, sesi, sözcükleri ile başına buyruk, özgün yazılı mirasını farklı açılardan ele alıp irdeleyecekler. Müzikten sinema, tiyatro ve edebiyata, tıptan fizik ve kimyaya, psikoloji ve sosyolojiden felsefeye zengin değiniler ve göndermelerle, alışılmadık bağdaştırma ve ilginç imgelerle beslenir küçük İskender şiirleri. "şiir, okurunu bir çift siyah deri eldiven gibi giyer. şairinin parmakizlerini saklamak için… parmakizleri, hayatın izlerinin ta kendisidir!" diyen şairin şiirleri, sarsmanın ve sarsılmanın şiirleri. Okurunu açıkça suç mahalline çağırır ve suça ortak eder şair. Şiirleri üstüne başına benzeyen ender şairlerden küçük İskender. Delişmen, şaşırtıcı, kıvrak, pıtraklı, akortsuz. Diridir şiiri - sesi gibi! Yazdıklarını kendinin kılmış, kendini yazdıkları kılmış bir şairdir. Kendinden yeni efsaneler yaratabilmiş bir şair. Katlanan, kanatlanan, aşkın, cüretli, pervasız, arzulu, kışkırtıcı bir şair. Verili dile, verili düzene ve iktidara, onun estetik anlayışına karşı başkaldırmış, dayatılan sınırları tanımamış bir şair. Aklın, bedenin, dilin özgürleşmesini arzulayarak, hiyerarşik heteroseksüel baskıcı düzeni eleştirerek egemen kültüre itiraz etmiştir. Bir itirazdır küçük İskender. Otuz yılı aşan yazı hayatında şiir-deneme, inceleme-eleştiri, roman, serbest metin, derleme, günce türlerinde olmak üzere farklı türlerde eserler veren, zengin bir külliyata sahip küçük İskender, sadece sözcükleri değil, türleri de özgürleştirmek istedi. Türlerin sınırlarını zorlayarak uçlara uzandı. Yazınsal türlerin geleneksel yazma yöntemlerine, anlatısal yapıların kurgu, kural ve kalıplarına bağlı kalmadan özerk metinler oluşturdu. Kişiliği, yaşam biçimi, şiiri ve yazdıklarıyla uçlarda yer aldı. Hiçbir yazınsal gruplaşmanın, akımın, politik grubun içinde yer almadan, ilk şiirleriyle başlattığı ataklığını, yalnız kalmaktan, ötekileştirilmekten, dışlanmaktan çekinmeden sürdürdü. Özgün dili ve sesi, ayrıksı içerikleri, alışılmadık metafor ve imgeleriyle, ironisi ve yakıcı başkaldırısıyla, istediği biçimde yepyeni bir dünya kurdu, geniş okur kitlelerinin ilgisini çekti. Uyarıcı, sarsıcı, zamansız şiirler, metinler yazdı. Bize de bu zengin birikimi, yeni okumalarla, yeni bakış açılarıyla irdelemek ve değerlendirmek kaldı. 28 Mayıs 2022, Cumartesi 13:00 - 17:30 Zoom Canlı Yayın Etkinlik herkesin katılımına açık ve ücretsizdir, kayıt gerekli değildir. https://us06web.zoom.us/j/81873612067 küçük İskender (Derman İskender Över), 28 Mayıs 1964'te İstanbul'da dünyaya geldi. Kabataş Erkek Lisesi'nden mezun olduktan sonra İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi'nde beş yıl eğitim gördü. Tıp eğitimini de, peşinden girdiği İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü'nü de yarıda bıraktı. Şiir, roman, deneme, günlük gibi pek çok edebî türde eserler verdi. Yurtdışında yayımlanan antolojilerde şiirleriyle yer aldı. 2000 yılında Orhon Murat Arıburnu, 2006 yılında Melih Cevdet Anday Şiir Ödülü'nü kazandı. 2014'te Erdal Öz Edebiyat Ödülü'nü, 2017'de Necatigil Şiir Ödülü'nü aldı. Avrupa'da, ABD'de şiir okumalarına, panellere, sempozyumlara katıldı. Kürtçe ve Almancada kitapları basıldı. Şiir performansları yaptı, Ağır Roman, O Şimdi Asker gibi sinema filmlerinde rol aldı. Küçük İskender 3 Temmuz 2019'da aramızdan ayrıldı.
- Müziğin renklere, renklerin duygulara dönüşmesi
Günlerin Köpüğü gerçekliğin eğilip büküldüğü, şenlenip kedere battığı, aşkın en sıradışı biçim ve üslupla ortaya konulduğu bir roman; dünyaya çiçek dürbününden bakan bir hikâye. “‘Âşık olmak isterdim,’ dedi Colin. ‘Âşık olmak isterdin. O da aynısını isterdi (yani âşık olmak). Biz, siz, âşık olmak isterdik, isterdiniz, onlar da isterlerdi.’” Müziğin renklere, renklerin duygulara dönüşüverdiği, mutluluğun hacim kazanıp insanın gözlerinden taştığı bu tuhaf dünyada bir Colin vardı. Muhteşem aşçısı Nicolas’ın güzelim yemekleri, kara bıyıklı farenin şirinliği, can dostu Chick’in Jean-Sol Partre muhabbetleri onu yeterince teselli etmiyordu artık. Colin âşık olmak istiyordu. Ve çiçekleri kıskandıran güzellikteki Chloé ile tek bir dans buna yetti. Boris Vian, 10 Mart 1920 yılında Fransa'da dünyaya gelmiştir. Beş yaşında okuma yazma öğrenmiştir. Hayatı boyunca yaşadığı kalp rahatsızlıkları ilk defa on iki yaşında başlamış ve tifoya yakalanmıştır. İlk romanında Fransız bürokrasisini eleştirdi, 17 yaşında trompetle tanıştı. Boris Vian Versailles lisesinde felsefe ve matematik dallarında çok başarılı olmuştur. 1942 yılında Maden Mühendisliği dalında üniversite diplomasını almıştır. Filmlerde küçük rollerde oynayan ve senaryo yazan Boris Vian, 23 Haziran 1959 yılında Mezarlarınıza Tüküreceğim adlı romanından uyarlanan filmin galasında, Cinema Marbeuf'te kalp krizi geçirerek kaldırıldığı hastanede hayatını kaybetti. GÜNLERİN KÖPÜĞÜ Boris Vian İthaki Yayınları, 2022 Çeviri: Birsel Uzma 264 s.
- Kışa ve bahara, tutkuya ve yenilenmeye dair iki unutulmaz kitap
Japonya'nın sakin ve durağan yüzeyi altındaki arayışları, kaygıları ve buhranları gözünü gerçeklerden ayırmadan, bir ressamın duyarlılığıyla anlatan Yasunari Kawabata, değişen dünyanın bir sanatçısıdır. Her bir eseri nesiller, coğrafyalar ve dönemler arasında kurulmuş bir köprü gibidir. Karlar Ülkesi Japonya'nın batısında, karlarla kaplı bir kaplıca kasabasına yolculuk eden Shimamura, burada Komako adlı masum bir geyşayla bir ilişkiye başlar. İkisi de gayet iyi bilmektedir ki bu ilişkinin buruk sonu onlar için çoktan yazılmıştır. KARLAR ÜLKESİ Yasunari Kawabata Can Yayınları Çeviri: H.Can Erkin Dizi: Can Modern Tür: Roman 144 s. Kiraz Çiçekleri Japonya'nın geleneklerine bağlı eski başkenti Kyoto'da değişim rüzgârları esmektedir. Mevsim değişir, kiraz çiçekleri açarken şehir başka bir renge ve kimliğe bürünür. Bir kimono ustasının evlatlığı olan Chieko da bu değişimden uzak kalamayacaktır. KİRAZ ÇİÇEKLERİ Yasunari Kawabata Can Yayınları Çeviri: H.Can Erkin Dizi: Can Modern Tür: Roman 192 s. Yasunari Kawabata, 1899'da Osaka'lı varlıklı bir ailenin oğlu olarak dünyaya geldi. Babasını iki, annesini üç yaşındayken kaybetti. İlk öykülerini lise öğrencisiyken yayımladı ve 1924'te Tokyo İmparatorluk Üniversitesi'nden mezun oldu.Aynı kuşaktan yazarlarla birlikte Bungei Jidai (Sanat Çağı) dergisini çıkarmaya başladı. Kawabata'nın kendisi de Birinci Dünya Savaşı sonrası Avrupa'da filizlenen avangard akımlardan etkilenmiştir. Senbazuru (Bin Turna, 1952), Yama no Oto (Dağın Sesi, 1954) ve Karlar Ülkesi (1956) romanlarıyla uluslararası ün kazanan Kawabata, 1968'de Nobel Edebiyat Ödülü'nü alan ilk Japon yazar oldu. 1972'de Zushi'deki evinde hayatına son verdi. Ölümünün ardındanYükselen Güneş Nişanı'na layık görüldü.
- Öykü: Bahçıvan
Pantolonun cebinden renkli anahtarlarını çıkardı. İlk denemesi başarısızdı. Üçü de giriyordu kilide. Doğru anahtarı bulduğunda iki defa çevirmesi gerekecekti. Uğur Ferhat Korkmaz Üç numaralı dairenin kapısı yavaşça açıldı. Giderek artan gıcırtılar apartman boşluğunda yankılanıyordu. İçeriden uzun boylu, heybetli bir adam çıktı. Yaşlılık boynunu eğmiş, hafif bir kambur yüklemişti sırtına. Kasketinin altından kafasını kaşıyarak arkasına döndü. Mutfağın girişindeki beş litrelik pet şişelere doğru yürüdü. Birini yerden kaldırıp daire girişine, eşiğin hemen ötesine koydu. İkincisini bıraktığı çökük zemin sular içindeydi. “Şerefsizler!” diye söylenmeye başladı. Unuttuğu bir şeyler var mı diye sağa sola bakınıyordu. İyice doğrulduğunda megafonun yanında beliren küçük askıya uzattı elini. Renkli bantlara sarılmış anahtarlarını kadife pantolonun cebine koydu. Gözleri sağ tarafındaki portmanto üzerinde süzülüyordu artık. Baktığı yere doğru birkaç adım attı. Çökmüş avurtlarını parmaklarıyla okşayarak bir şeyler düşünüyordu. Uzun koridorda volta atmaya başladı. Üçüncü turunda portmantonun yanında buldu kendini. Ağır hareketlerle çömelerek üstteki çekmeceyi açtı. Alet edevat içinden sarı renkli bahçıvan eldivenlerini çıkardı, mevsimlik montunun cebine sıkıştırdı. Eşiğin üstünden başını son bir kez antreye sokup “Naz, kızım bahçeye iniyorum” dedi. Karşılık gelmedi sesine. Evin sakinliğini dinledi bir süre. “Haydi bakalım!” diye fısıldayarak kapıyı kapadı. Ayakkabılarına yeltendiğinde zemin hafifçe altından kaydı. Bu sefer yüksek sesle söylendi: “Şerefsizin evlatları! İt oğlu itler! Kaçıncı söyleyişim bu?” Bir yandan küfürler savururken diğer yandan arkasına bastığı ayakkabısını giymeye çalışıyordu. Doğruldu, gıcırtılı kapıyı kapadı sertçe. Uzun kollarıyla yerdeki pet şişeleri aldı. Ayağının ucuyla ilk basamağa adımını attı. Bir iki ürkek denemenin ardından olağan temposuyla devam etti inmeye. Alt katta mavi önlüklü kat görevlisi merdivenleri paspaslıyordu. Ayağının ucuyla yumuşak adımlar atarak iki basamak yukarı çıktı. Metal saplı, uzun paspasını kovaya daldırdı. Çamurlu suyun içinde iyice dolandırdıktan sonra dikkatlice süzdü. Diğer eliyle kovayı kaldırıp aşağı inecekti ki bir karartı belirdi. Kasketli adamı karşısında görünce yeşil gözlerini açtı dikkatle. “Amcam dikkat et, yerler ıslak!” Yaşlı adam selam alıyormuş gibi kafasını salladı elini göğsüne yaklaştırarak. Merdivenin başına gelince “Kolay gelsin evladım” dedi. Kat görevlisi yavaşça yaklaşarak kolundan tuttu. Elindeki şişeleri almaya yeltendiyse de izin vermedi. Yaşlı parmakları sıkıca tutmuştu plastik kulpları. Elinin üzerindeki mavi damarlar iyiden iyiye ortaya çıkmıştı. Islak basamakları geride bıraktığında kolunu yanındakinden kurtardı. “Bilerek yapıyorlar evladım.” Soluklandı, yanında duran adama baktı. Küçük bir kahkaha patlatarak “Öyle ya… Yine beceremediler beni gömmeyi” dedi. “Aman amcacım, ağzından yel alsın. Allah uzun ömürler versin.” Cümleler birkaç saniyede çıkmıştı ağzından. Aklından muziplik geçiriyormuşçasına belli belirsiz bir tebessüm belirdi yüzünde. “Komando muydun amcam gençliğinde?” Başını salladı. “Teşekkür ederim evladım” diye karşılık verdi. “Kızım da söylenir durur. Bilmez sanki her gün tek başıma inip çıktığımı.” Kafasını üst kattaki evine doğru çevirerek “Şu tuzaklar çoğaldığından yavaş iniyorum” diyerek tamamladı sohbeti. “Maşallah amcacım, maşallah!” Geniş omuzlarından destek aldı, derin bir nefes alıp yukarı çekti yüklerini. Adım attıkça ensesindeki uzun beyaz saçları ortaya çıkıyordu. Kafasından sıyrılan kasketi yere düşecekti nerdeyse. Basamakları ağır ağır inerek paspası bir kez daha kovaya daldıran genç adamı geride bıraktı. Asma kata indiğinde duraksadı. Depo girişindeki ahşap kapı açıktı. Elindekileri yere bırakıp karanlık koridora yöneldi. Bahçe aletleri, temizlik malzemeleri, irili ufaklı kovalar ve çeşit çeşit deterjanlarla dolu raflara doğru yürüdü. Ne var ne yok inceliyordu merakla. Üst kısımda ufak tefek kürekler, çapalar, tırmıklar diziliydi. Rafların bittiği yere gelince duraksadı, saksılar içinde renk renk istiflenmiş topraklara bakıyordu. Büyük saksıdaki nemli toprağın içinde gezdirdi elini. Aklına güzel bahçesi geldiğinde gerisin geri döndü kapıya. Bu defa sağına soluna bakmadan olabildiğince hızlı yürüyordu. Yolu yarıladığında montunun cebinden sarkan eldivenler bahçe makasına takılıp yerdeki kovanın yanına düştü. Zeminden ufak bir toz kütlesi yayıldı. Havayı soludukça kesik kesik öksürüyordu adamcağız. Son bir kez kontrol etti içeride ne var ne yok diye. Örümcek ağları çarşaf gibi örtmüştü eski eşyaların üzerini. Kapıyı yavaşça kapadıktan sonra üzerindeki anahtarı sola doğru çevirdi. Su dolu pet şişelerini yerden alıp yoluna devam etti. Birkaç adım attığında merdiven altındaki su sayaçları göründü. Bahçedeki işini bitirip elini boşalttığında kontrol edecekti ne kadar su harcadığını. İlk defaymış gibi şaşkınlıkla karşılayacaktı kaç metreküp su kullanıldığına. Şimdilik usulca geçti yanından. Otomatın ışığı bahçe kapısına açılan koridoru aydınlatmak için yetersizdi. Düşmemek için ayaklarını sürte sürte yürüyordu yaşlı adam. Demir kapının önüne gelince durdu. Paslarından yeni kurtulmuş kapıdan kesik bir boya ve tiner kokusu yayılıyordu. Az da olsa faydalandığı ışıktan yararlanmak için sırtını kapıya döndü. Koridorun sonunda, ampulün tam altında, yere bıraktığı su şişeleri duruyordu. Pantolonun cebinden renkli anahtarlarını çıkardı. İlk denemesi başarısızdı. Üçü de giriyordu kilide. Doğru anahtarı bulduğunda iki defa çevirmesi gerekecekti. Ağır kapıyı açmak kilidi çözmekten daha zordu. Önce bütün gücüyle yaslandı, ardından hızlıca kendine çekti metal yığınını. Kapı açılınca rutubetin yerini ıslak toprak kokusu aldı. Bardaktan boşalırcasına yağmur yağıyordu dışarıda. Damlalar toprağa ayrı beton duvarlara ayrı vuruyor, melodik bir gürültü bırakıyordu adamın kulağında. Çam ağacının altındaki siyah kedi meyve kasasının üzerine yatmış, altından akan suları izliyordu. Sesleri duyunca irkilerek kafasını kaldırdı. “Fena yağıyor” dedi saçı sakalına karışmış komşusu. Beş altı metre ötedeki apartmanın balkonundan seslenmişti. Gözaltları morarmış, bir deri bir kemik kalmıştı. Boynundaki katetere aldırmadan içiyordu sigarasını. Aylardır bitmek bilmeyen tedavilerden usanmıştı belli ki. Karşılık alamayınca bir iki nefes daha çekip balkondan aşağı savurdu sigarasını. “Bu yağmur hemen duracağa benzemiyor. İki saati geçti tık yok. Dikkat et dayı!” Komşusunun içeri girdiğini fark etmedi yaşlı adam. Ne söylediğini de duymamıştı zaten. İki apartman sırt sırta vermiş de kasvetli gökyüzünü kapamaya çalışır gibi uzamıştı tepesinde. Ufacık bir aralıktan bulutlara bakıyordu. Ağacın altından ayrılan kedi patilerini kirletmemeye çalışarak ürkek adımlarla kapıya doğru yürüdü. Duvara sürtünerek yavaşça yaklaştı açık kapıya. Adamı görünce duraksadı, biraz bekledikten sonra koşar adımlarla içeri attı kendini. Pet şişelerin önüne oturup silkindi, beyaz duvarları ıslattı. Adamcağız donup kalmıştı. Anlamıyordu bir türlü. Az önce salonundan baktığı güneşli havadan eser yoktu. Karşı apartmanı ayıran duvar boyunca dizilmiş çam fidanlarına baktı. Dün akşam indiğinde hiçbirinden eser yoktu. Takılıp kalmıştı havaya, bahçeye, eldivenlere. İnanabileceği bir hatırası kalmadığını anladığı anlardan birini yaşıyordu yine. Yaşlı kalbi daha da hızlı atmaya başladı. Son bir kanıt ararcasına elini montunun cebine attı, ötekini de yokladı. Pantolon ceplerinde bulamadı eldivenlerini. Dizlerinde derman kalmayınca eşiğin üzerine oturdu. Siyah kedi yalanmasını bitirip adamın kucağına çıktı. Naz işten gelene kadar yağmuru seyrettiler birlikte.















