top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • Direktör Âli Bey’in Batılı anlamdaki ilk gezi yazısı

    Karikatürist Cihan Kılıç ile “Diyojen”, “Çıngıraklı Tatar”, “Hayal” gibi dergilerin fıtrî kabiliyetli mizah kalemi, Tanzimat döneminin ziya saçan tiyatro yazarı Direktör Ali Bey’in 125 yıl öncesinden bugüne erişen buluşmasını iftiharla sunar… Klasik Türk edebiyatının önemli kalemlerinden Direktör Âli Bey’in 1885-1888 yılları arasında Düyûn-ı Umûmiye’deki görevi nedeniyle İstanbul’dan yola çıktığı seyahatte, gördüğü Irak ve Hindistan gibi uzak memleketlerin coğrafi, demografik ve kültürel özelliklerini son derece içten ve sade bir üslûpla aktarmasının güncesi olan Seyahat Jurnali, aynı zamanda tanık olduğu bazı ilginç olayları kıvrak zekâsıyla, mizahi vurgularla veya güçlü gözlemlerle ele alması bakımından kapsayıcı bir yazılı belge niteliği taşır. Üslûbunun korunmasına özen gösterilerek günümüz Türkçesine aktarılan Seyahat Jurnali, dönemin değişmeye başlayan edebiyat anlayışının da önemli örneklerinden birisi olma özelliğine sahiptir… Tanzimat döneminin önemli gazeteci ve oyun yazarlarından Direktör Âli Bey 1846 yılında İstanbul’da doğdu. Erken yaşlarda Fransızca öğrendi. 1859’da Vâlide Rüşdiyesi’ni bitirdikten sonra birçok alanda özel dersler aldı. Fransızca’sının yanında Arapça ve Farsça’yı da öğrendi.  Memurluk yaşamına on dört yaşında Babıali Tercüme Odasında başladı. Yazı yazmaya da bu yıllarda başladığı düşünülmektedir. Uzun yıllar bürokrasinin önemli kademelerinde görev aldıktan sonra, 1884-1888 yılları arasında Düyûn-ı Umûmiye’de müfettiş olarak çalıştı. 1895’te tayin edildiği direktörlük makamını ise ölünceye kadar sürdürdü. Son görevi dolayısıyla da ‘’Direktör’’ lakabıyla anıldı. Kendi döneminde ‘’Osmanlıların Molière’i’’ olarak tanınan Direktör Âli Bey, başta tiyatro olmak üzere mizah ve seyahat edebiyatı alanında eserler verdi. Fransız yazarlardan oyunlar uyarlayarak Batı tarzına uygun bir tiyatronun gelişmesi için oyunlar yazdı. Türkçenin ilk mizah dergisi Diyojen’de mizah yazıları yazdı. Seyahat Jurnali eseri Batılı anlamdaki ilk gezi yazısı olması bakımından önemlidir. SEYAHAT JURNALİ Direktör Ali Bey Büyük Ayı Yayınları, 2022 Resimleyen: Cihan Kılıç Editör: Ali İhsan Varol 148 s.

  • 68. Sait Faik Hikâye Armağanı ödülü sahibini buldu

    Sait Faik Hikâye Armağanı’nı bu yıl Kâmil Erdem’in Sel Yayınları’ndan çıkan Yok Yolcu adlı kitabı layık görüldü. 68. Sait Faik Hikâye Armağanı ödülünü Kamil Erdem kazandı. Jüri başkanlığını Doğan Hızlan’ın yaptığı, Hilmi Yavuz, Nursel Duruel, Prof. Dr. Jale Parla, Murat Gülsoy, Beşir Özmen ve Metin Celal’den oluşan Seçici Kurul, 68. Sait Faik Hikâye Armağanı’nı, "Hayatı, toplumu, bireyler arası ilişkileri incelikli gözlemleriyle, dile hâkim, şiirsel ve özenli bir anlatımla, ustaca yansıtması" nedeniyle Kâmil Erdem’in Yok Yolcu adlı kitabına verdi. Kâmil Erdem, 1945'te Erzurum'da doğdu, Erzurum Lisesi'ni bitirdi. Ankara Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nin Edebiyat ve Rus Dili ve Edebiyatı bölümlerinde okudu. 80' sonrasında Tan Seçki'sinde ve Morköpük'te öyküleri yayınlandı. İlk öykü kitabı Şu Yağmur Bir Yağsa (2016) okurlar ve eleştirmenler tarafından beğeniyle karşılandı. İkinci öykü kitabı Bir Kırık Segâh ile 2019 Haldun Taner Öykü Ödülü'nü kazandı. Datça'nın bir köyünde yaşamaktadır.

  • Kısmen hayalet hikâyesi, kısmen doğa tarihi dersi, kısmen romantik, kısmen feminist bir masal

    Sarah Perry’nin gerçek olaylardan esinlenen ve on dokuzuncu yüzyılın sonunda geçen romanı, Essex ve Londra, mit ve modernite arasında gidip geliyor. Cora Seaborne’un Essex Yılanı’nı coşkulu arayışı, çevresindekileri de bilimsel ilerleme çağında inanca veya akla olan bağlılıklarını sınamaya teşvik etmekle kalmıyor, aşkın, dostluğun ve sadakatin sınırları da tekrar tekrar çiziliyor. Britanya Kitap Ödülü Kazananı New York Times Yılın En Dikkate Değer Kitabı Costa Kitap Ödülü Finalisti Cora Seaborne baskıcı kocasının ölümünün ardından üzüldüğü kadar rahatlamıştı da: Olağanüstü bir zekâya ve bitmez bir meraka sahip Cora, zoraki uyum sağladığı sosyeteye uygun eş rolünden sonunda kurtulmuştu. Her şeyi arkasında bırakma ümidiyle on bir yaşındaki oğlu Francis ve dadı Martha’yla beraber Londra’dan ayrılıp Essex kıyılarını ziyaret edecekti. Essex’teyse bir söylenti almış başını gidiyordu: Bataklıklarda insan kanına susamış korkunç bir yaratığın dolaştığına dair dedikodular vardı. Rivayete göre efsanevi Essex Yılanı üç yüz yıl sonra geri gelmiş ve Yılbaşı gecesinde genç bir adamı öldürmüştü. Batıl inançlara tahammülü olmayan amatör doğabilimci Cora, duydukları karşısında büyülenmişti. Yerel halkın doğaüstü bir deniz canavarı olduğunu düşündüğü şeyin, henüz keşfedilmemiş bir tür çıkacağından emindi. Bölgenin papazı William Ransome’la tanıştırılmasının ardından hiçbir konuda anlaşamayan bu iki zıt insan, kısa sürede kendilerini amansızca birbirine çekilmiş bulacaklardı. Sarah Perry, Melmoth, The Essex Serpent ve After Me Comes the Flood adlı romanların ve kurgu olmayan Essex Girls romanlarının uluslararası alanda en çok satan yazarıdır. Waterstone'un Yılın Kitabı Ödülleri ve İngiliz Kitap Ödülleri'nin sahibidir ve Kadın Kurgu Ödülü, Dylan Thomas Ödülü, Folio Ödülü ve Costa Roman Ödülü gibi büyük edebiyat ödüllerine aday gösterilmiştir. Makaleleri geniş çapta yayınlandı ve Guardian, New York Times, Observer ve London Review of Books'a katkıda bulundu. Kraliyet Edebiyat Cemiyeti Üyesidir ve Yaratıcı Yazarlık alanında doktorası vardır ve Prag'da ikamet eden UNESCO Edebiyat Şehri Yazarı ve Londra'daki Gladstone's Library ve Savoy Hotel'de ikamet eden bir Yazardır. İkinci romanı, 1 No'lu çok satan The Essex Serpent, şu anda televizyona uyarlanıyor ve başrolde Claire Danes var. ESSEX YILANI Sarah Perry İthaki Yayınları, 2022 Çeviri: Aslıhan Kuzucan

  • Çocuklar için meditasyon rehberi içeren bir farkındalık kitabı

    Ben Yogayım’ın yaratıcıları Susan Verde ve Peter H. Reynolds’ın kaleminden, farkındalığın ilkeleri hakkında çocukları nefes almaya, tat almaya, koklamaya ve anda kalmaya teşvik eden Ben Huzurum raflardaki yerini aldı. Farkındalık, içinde bulunulan ana tam olarak odaklanmak anlamına gelir. Çocuklar farkındalık sayesinde duygularını yönetmeyi ve doğru seçimler yapmayı öğrenebilirler. Konuşarak duygularını ifade edebilirler. Hayal güçlerini kullanarak empati kurabilirler. Ben Yogayım kitabının yaratıcıları Peter H. Reynolds ve Susan Verde farkındalık üzerine hazırladıkları Ben Huzurum kitabında neşeli ve bir o kadar da sevgi dolu bir üslup ve dikkat çekici çizimleriyle çocukları huzurlu bir yaşam inşa etmek konusunda teşvik ediyor, sıcacık bir dille bilinçlendiriyor. Susan Verde, Peter H. Reynolds'ın resimlediği Ben Yogayım, Ben İnsanım ve Ben Sevgiyim’in yazarıdır. Çocuklara yoga ve farkındalık eğitmenliği yapan Verde, East Hampton, New York'ta yasıyor. Peter H. Reynolds; Nokta ve Mış Gibi ödüllü ve çoksatar pek çok kitabın hem yazarı hem de çizeridir. Çok sevdiği Blue Bunny Books and Toys mağazasını işlettiği Dedham, Massachusetts'te yaşamaktadır. BEN HUZURUM Susan Verde ve Peter H. Reynolds Altın Kitaplar, 2022 Çeviri: Gökçe Yavaş Tür: Çocuk-Öykü (+8 Yaş) 36 s.

  • Öykü: Hayret

    Bir süre direndiyse de başarılı olamadı. İlk direnişinden sonra üç gün rahat etti. İkinci direnişi bir gün sürdü. Hüseyin Kılıç Keyfi yerindeydi. Ona bıraksalar sonsuza kadar o suyun içinde yaşayabilirdi. İlerde bir gün suyun içinde yaşayan insanlar diye bir haber gördüğünde, hayal meyal da olsa tekrar anımsayacaktı o günleri. Geleli çok olmamasına rağmen – ki bunu daha sonra fark edecekti – o, asırlar geçmiş gibi hissediyordu. Orası yurduydu. Orda doğmuş orda büyümüştü ve her zaman olmak istediği yerdeydi. Bununla birlikte bir yandan da artık kabına sığamıyordu. Bu sıkışıklık hissine rağmen yurdunu terk etmek istemiyordu ve ne yapacağını bilemiyordu. Bir süre direndiyse de başarılı olamadı. İlk direnişinden sonra üç gün rahat etti. İkinci direnişi bir gün sürdü. Son seferde ise tam sekiz saat köklerinden kopmamak için direndi ama sonunda ne olduğunu anlamadan kendini bambaşka bir yerde, susuz, kurak bir elde buldu. Kökleriyle tutunabildiğini zannedip çırpındıysa da o kurak, plastik el geldiği yerle son bağını da kesti. Göbek bağıydı bu. Anlayamadı başta. Başka, bambaşka bir dünyaya gelmişti. Buna şaşırdı. Şaşkınlıktan öte hayret etti. Hayretini ve heyecanını gizleyemedi. Ne yapacağını bilmiyordu. Yeni dünyadan ilk tokadını o an yedi. Başladı ağlamaya. O ağladıkça çevresindekiler güldü. Eski yeri ne rahattı oysa. Gözleri bir açılıyor bir kapanıyor ne yapacağını bilemiyordu. Bak şimdi de küçücük midesinden beynine doğru anlamadığı bin türlü sinyal bir tsunami gibi gitmeye başladı. Hayret. Acıkmış meğer. İlerde annesi olduğunu öğreneceği kadın acemice açtı memesini ve dayadı ağzına. Kana kana içti. Gerek var mıydı böyle bir değişikliğe, emin değildi. Zaman geçiyordu. Yumuk gözleri yavaş yavaş daha uzun süre açık kalmaya başlamıştı. Hayret. Çeşit çeşit renkler vardı bu yeni dünyada. Mavi, mavi, mavi, mavi, kırmızı, yeşil... Kim bilir ne anlama geliyorlardı. Şimdilik bildiği kırmızının annesi, yeşilin babası olduğuydu. Onunla ilgili her şey maviydi. Diğer renklerin olduğunu da hayal meyal seçebiliyor ama henüz aklında tutamıyordu. Annesinin babasının seslerinin de eski dünyasındaki sesler gibi tekrar ettiklerini fark etti bir gün. Sadece bunların ritmi biraz daha düzensiz ve tahmin edilemez gibiydi. Bir kez daha hayret etti. Tüm bu düzensizliğe ve tahmin edilemezliğe rağmen seslerdeki tekrarlar aklında yer etmeye başlamıştı. Konuşulanları taklit etmeye çalıştı. Beceremedi. Ağladı. Güldüler. Tekrar denedi, tekrar beceremedi. Daha çok ağladı. Bu sefer telaşlandılar. Hayret. Ağlayınca gülüyorlar daha çok ağlayınca telaşlanıyorlardı. Ve bir kez daha hayret ki bir süre sonra taklitleri başarılı olmaya başlamıştı. Hayret ede ede aradan beş yıl geçti. Bir gün annesinin şişmanladığını fark etti. Çok yemek yiyor olmalıydı ve annesinin çok yerse üst kattaki çocuk gibi şişman olması problem değildi demek ki. Sevindi, o da büyüyünce istediği kadar yemek yiyebilecekti. Öyle olmadı. Annesi şişti, şişti, şişti ve söndü. A-a! Elinde bir kız bebek var annesinin. Şimdi de memesine yapışmış. Kardeşiymiş. Hayret! Sonra banyo vakti geldi. Annesi önce onu yıkadı, sonra kardeşini. Kardeşinin kafasına vurmuyor. Hay... O da ne? Kardeşinin çükü yok! Ne zaman çıkacak? Anne bu sefer gülmekle kalmayıp babayı da çağırdı. Hep birlikte güldüler. Hiç çıkmayacak, dedi babası. Hayret ki ne hayret. Bir yıl sonra ilk defa götürdükleri bir çarşıda üst kata çıkarken onların yerine yürüyen bir merdivene bindiler. Yürüyen merdivende yürümeye kalkınca babası ona ilk hayat dersini verdi. Senin yerine yapmışlar işte! Koca adam oldun artık, onu yapabilirsin bunu yapabilirsin diyorlardı ya bir gün önce. Şimdi babasına bak, nasıl da gülüyor pis pis. Başkası yapsın. Anne baba değil ama. Bambaşkası. Hayret! Okula başladı, çünkü okul iyi bir şeydi. Bilmediği şeyleri öğreteceklerdi. Artık hayret etmek istemediğini düşünse de bunu söylememeye karar verdi. Verir vermez de hayret etti, ilk defa bir düşüncesi kafasında kalacak, onun varlığını ondan başka kimse bilmeyecekti. Keyifli olacağını düşünüp güldü. Sonra okula gitti. Bir sürü yeni şey öğrendi. Bir sürü hayret. Yıllar geçerken bir gün elektrikler kesildi. Babası korktu, çok korktu. Annesi güldü, çok güldü. Ne o herif, hayaletler mi kaçıracak seni? Baba sessiz, koltuğun köşesine büzüşmüş. Babasının karanlıktan korktuğunu böylece öğrendi. Hayret etti. Koskoca baba! Hadi anne olsa neyse! Büyürken her yeri büyüyordu haliyle ama kendisi kendisinin büyüdüğünü ancak ayakkabı numarasından ya da küçülen tişörtünden anlıyordu. Bir gün çükü büyüdü, hayret etti. Baktı baktı ve ona artık ayıp bir isim vermeye karar verdi. Hemen arkadaşlarına bu gizemli haberi vermeye karar verdi. Kimi utandı, kimi güldü, kimi kendini anlatıp böbürlendi kimi hayret etti. Bir kız vardı sınıflarında birden fazla kızların arasında. Tam ne zaman olduğunu fark etmese de onu başka bir yere koydu kafasında. Başının en ulaşılmaz yerine. Baş köşeye. Kafasının yuvarlak olmayan şekli ilk defa bir işe yaramıştı. Hayret etti. Fırsat buldukça o köşeye gidip kıza baktı baktı baktı. Kız da ona baktı ama görmedi. Görse ona da hayret eder ama kafasını nereye çevireceğini şaşırırdı. Öyle mutlu, öyle mutsuz, öyle mezun oldu. Liseden mezun olduğuna şaşırmadı da başka şehre okumaya gideceğine hayret etti. Yuva dediği şeyin bir otobüs bileti ile yer değiştirmesine hayret etti. Sonra yine zaman geçti ve her gün, başta yer değiştirenin sadece kendisi olacağını düşünmesine tekrar tekrar hayret etti. Bir kız daha sevdi, onun da kendisini sevmesine hayret etti. Sonra sevmedi o kızı, kız ağladı, o hayret etti. Başka bir kız onu sevdi, o da sevdi ama kız sonra vazgeçti, o ağladı. Allah’ın hakkı üç dedi. – Lisedeki kızı silmişti bile. Yıllar sonra Allah’ın hakkının üç mü dört mü olduğunu sordu kendisine. – Üçüncü de şans yüzüne güldü. Hayret, şans yüzüne güldü. Şans -evet şans- ona bir çocuk bile verdi, sonra bir tane daha, bir tane daha. Şans kapıyı üç kere çaldı. Çocukları büyüdükçe şansın yüzüne gülmediğini kahkaha attığını düşündü. Bir insan bu kadar şanslı olabilir miydi? Arkadaşlarını düşündü ve yine hayret etti. Şans arkadaşlarına yüzünü bir gösteriyorsa talih iki yumrukla geri yere seriyordu genelde. Hayatın – çevresindekilerin aksine – onunla bir alıp veremediği yoktu. Hayret! Annesi, babası, kardeşi, karısı, çocukları, iş arkadaşları, sokaktaki çöpçü, lokantadaki garson hep ona güzel davranmıştı. Artık yaşının da geldiğini düşünerek Allah’a şükretmeye karar verdi hayret etmek yerine. Daha iyi bir hayat olamazdı. Her şey her zamanki gibi yolunda giderken bir gün bir telefon çaldı. Babasıydı telefondaki. Annen, dedi, düştü birden bire. Hastaneye gitti baktı annesine. Babası, gel, dedi. Ağladı. Babası ağladı, o ağladı. Hayret! Unutmuştu hayret etmeyi uzun zamandır. Hakikaten niye düşmüştü ki annesi? Daha biraz önce çok güzel giden işler şimdi pek de yolunda gibi görünmüyordu. Olsun. Yüze kadar yaşayacaktı annesi, hatta daha uzun. Babasına baktı, çevresine baktı, yine de şükretmesi gerektiğini düşündü. Gerekeni yaptı. O şükretmeye devam ederken annesi önce iyileşti, sonra kötüleşti, sonra tekrar iyi olur gibi oldu ama iyi olmadı. Hayretler geri gelmiş havada uçuşuyorlardı. Sonra bir gün annesinin de uçtuğunu gördü. Göremedi aslında. Yanındaydı. Su istemişti, mutfağa gidip gelene kadar uçmuştu işte annesi. Uçmuş olmalıydı. Başka ne olabilirdi? Hayret. Ağladı, ağladılar, çok ağladılar. Daha önce de ölü ve ölüm görmüştü ama bu farklıydı. Annesi ölmemeliydi ve ölmüştü. Bir şeyler yapmalıydı. Yapamadı. İkindi namazını müteakip gömdüler kadını. Hayat kahkaha atmaktan vazgeçmişti. Gülmüyordu bile. Karısının onu neşelendirmek için verdiği bütün çabası adeta uzay boşluğuna gidiyordu. O öyle düşünedursun kızı bir erkek torun verdi kucağına. Hayret! Tekrar gülmüştü uzun zaman sonra. Sonra oğlu bir kız torun verdi. Hayret! Hayat ona tekrar kahkaha atıyordu sanki. Annesi arada sırada aklına geliyordu tabii ve güldüğü için utanıyor, ağladığı için yerin dibine giriyordu. Hayret! Sonra torunlarından biri, özellikle kız olanı, bir gülüyor, dünya bambaşka bir yer oluyordu. Hayret! Yıllar geçti. Hayretlerinin dalgalanmasına alışmıştı. Eski insanlar ölüyor, yeni insanlar doğuyor, bazıları hastalanıyor, bazıları iyileşiyor, bazıları kötüleşiyordu. Kimisi hasta bile olmaya fırsat bulamadan ölüyor, kimisi de ölümsüzlük iksiri içmiş gibi adeta çevresinde gençlik tamtamlarıyla dönüyor, gözünün içine baka baka yaşlandın artık git diyordu. Ama o bunları ne görmek ne duymak istiyordu. Annesi gitmişti ama bakın babası hala hayattaydı kendisini hala on sekiz yaşında gibi hissediyordu. Gitmeyecekti. Hayret etmeyeli bir süre geçmişti ve keyfi tıpkı o bilinmez zamanlardaki gibi yerindeydi. O akşam çocukları, torunları gelmişler, konuşmalara, gülmelere doyamamışlar, uyku vaktini de bir saat ileri atarak karısıyla el ele yatağa gitmişlerdi. Yatağa girmeden önce yıllar önce olduğu gibi kenetlenmiş ellerine bakıp kaç yıl geçtiğini hesap etmişti. Ne kadar yirmi ikisinde hissediyordu halbuki. Hayret! Uykuya dalmaya yakın sonsuza kadar öyle yaşayabileceğini düşünüp huzurla dolmuş, bu duygunun nereden tanıdık geldiğini merak ederken uyuyakalmıştı. Sabah olduğundan uyanan karısı ondan önce kalkmadığını görüp şaşırdı, önce seslendi sonra korkuyla doğrulup yüzüne baktı. Uykusu ne kadar sürmüş, can kuşu ne zaman havalanmış bilemiyorlardı ama herkesin cenazede konuştuğunda sabah da gasilhanede de yüzündeki o huzurlu gülümsemeydi. Buna ilişkin çeşitli yorumlar yapılırken o bu sefer direnmemenin ne kadar doğru bir karar olduğuna karar vermiş bir halde dünyadaki hayatının ne kadar da kısa hatta kıpkısa olduğunu düşünüp dedi ki, hayret.

  • Kendine ait bir bina kuran kadınların hikayeleri

    İzmirli gazeteci ve yazar Duygu Özsüphandağ Yayman’ın, kendi hayatının peşindeki kadınları yazdığı Dulhane adlı öykü kitabı, Yakın Kitabevi Yayınlarından çıktı. Kapak tasarımını ve çizimlerini grafik tasarımcı Aslı Aypak Şentürk’ün yaptığı Dulhane, okurlarıyla buluştu. “Âdem’e de gün doğmuştu. Süheyla’nın ilk başkaldırışından hemen sonra, kaçmak için bir sebep bulmuştu. Kendini tereyağından kıl çeker gibi çekip almıştı cehennemden ki zaten onların bir cennetleri de olmamıştı hiç...” Toplumsal cinsiyet eşitsizliğine, kadına yönelik ayrımcılığa, baskılara, şiddete karşı öykülerden oluşan “Dulhane”, okurları toplumdaki yerleşik “dul” kavramını yeniden düşünmeye davet ediyor. Kitap; gelenekler, alışkanlıklar, ezberler, kalıp yargılar gibi nedenlerle hep geride bırakılmış, erkeklerin yönettiği bir dünyada fiziksel ya da psikolojik şiddet görmüş ama artık bu yapıyı yıkıp yerine kendi yapılarını inşa etme yoluna çıkmış kadınlara dair 16 öyküden oluşuyor. Eşlerinden boşanan, sevgililerinden ayrılan, baba baskısı gören, terk edilen, terk eden ya da hep yalnızlığı seçmiş kadınlar, toplumda yerleşik “dul” kavramını sorgulayıp yeniden tanımlıyor. Adını, 19. yüzyılın sonunda savaşta eşini kaybedip Anadolu’ya göç eden kadınların yaşaması için yaptırılan, Osmanlı’nın ilk hayır kurumu Dulhane’den alan kitap, çağımızın kadın sorunlarına karşı kendi Dulhane’lerini inşa eden kadınların hikâyelerini anlatıyor. İlk kitabı, İzmir’in merhum Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Piriştina’nın yaşam öyküsünü anlatan “Nergis Kokar mı İzmir’in Sokakları?” 2007 yılında Kent Kitaplığı tarafından yayımlanan yazar, 2011’de Heyamola Yayınlarının “İzmirim” kitap dizisi kapsamında “Memleket Kolay Terk Edilmiyor – Tilkilik” adlı semt monografisini yazmıştı. Duygu Özsüphandağ Yayman, Yakın Kitabevi Yayınlarından 2018’de çıkan “Yakından Geçen Mülteci Öyküler”, Biz Kitap tarafından 2020’de basılan “Pasaport’tan Kordon’a” ve Maruzat Yayınlarının baskıya hazırladığı “İshak Edebiyat Öykü Seçkisi 2021” adlı ortak kitaplarda da öyküleriyle yer almıştı. DULHANE Duygu Özsüphandağ Yayman Yakın Kitabevi, 2022 Editör: Hande Gökçek Kapak: Aslı Aypak Şentürk 96 s.

  • Herkesin İçinde Olduğu Puzzle

    Sevim Şentürk yazdı: "Okuyucusunun bir çırpıda bitirebileceği Eksik Parçanın Gizemi Nerdesin 105 adlı kitap, sadece 10 yaş üstüne değil; puzzle tutkunlarına da göz kırpıyor." Sevim Şentürk “İki sokağın kesiştiği köşede Kavun isimli bir apartman dikiliyordu. Duvarları turuncu. Teras katındaki nefis çiçekleriyle bina, sokaktan geçenlerin dikkatini hemen çekerdi. Tombul yapraklı turuncu kalanşolar, menekşeler, sardunyalar ve petunyalarla dolup taşan terasın korkuluk demirleri renkliydi. Sol baştan sayılınca; turuncu, bulut mavisi, morumsu kırmızı, yumurta sarısı, ördek yeşili rengine boyalı demirler ilk bakışta kolayca fark ediliyordu.” Yedi yaşından büyük herkesin okuyabileceği bir kitap düşünün; anlatacağı hikayeye bu cümlelerle başlıyor… İyi okurlar bilir ki, kitaplar için ilk cümleler önemlidir: Bazen çarparak, bazen sarsarak, bazen de büyüleyerek sayfaların içine çeker meraklısını. Akılda kalıcıdırlar; unutulmazlar! Hikayenin ana fikrini de hemen o anda anlatırlar. Kült yazarların çoğu ilk cümleleriyle anılır mesela… Nazan Tarım’ın; Defne ismindeki turuncu saçlı, yüzüne serpilmiş çilleriyle çok mutlu bir kız çocuğunun hikayesine odaklandığı, Timaş İlk Genç’ten yeni çıkan Eksik Parçanın Gizemi/Neredesin 105'in okuduğumuz bu ilk satırları da, genç hatta çocuk edebiyatı için benzer bir etki sergiliyor sanki… Sıcacık; ama bir o kadar da eğlenceli betimlemeleriyle kapıyı çalan okuru, içeri girmek için heyecanlandırıyor. Nazan Tarım, çok renkli ve çok sesli bir kaleme sahip olduğunu çocuklara, daha Defne’yi ve yaşadığı yeri anlatırken gösteriyor. Unutmadan; Defne’nin kedisi Venüs ve papağanı Toni’yi, Kavun Apartmanı’nın terasında beslediği güvercinleri, son olarak puzzle parçaları Lila, Miro ve Güçlü’yü da analım. Çünkü onlarsız Defne’nin hikayesi eksik kalır! En çok turuncu! Yirmi bölümden oluşan kitabın ilk bölümünde tanıştığımız Defne, hayli sıra dışı bir karakter. Yazar, karakterini bir çocuğun hayal dünyasını inşa eden detaylar üzerine oluşturmuş. Mesela müziğin bir bireyin gelişimine olan katkısını çok nahif bir biçimde gösteriyor Defne’nin hikayesinde. Kahramanımız, en başarılı origami figürlerini hep en sevdiği şarkıları dinlerken yapabiliyor. Origami yaparken piyano çalar gibi yaptığı parmak hareketlerine eşlik eden suratıyla bir pandomim sanatçısına bakıyorsunuz sanki. Defne’ye göre müzik de bir renk. İçinde bir sürü rengin olduğu, tarifi zor, muhteşem bir renk üstelik. Defne’nin kendi gibi amatör müzisyenlerle birlikte kurduğu bir de müzik grubu da var: “Turuncu Şeyler.” İsmin ortaya çıkışı da turuncu saçlarından, çillerinden, güneşten, en sevdiği meyveler kavun ve kayısıdan, kedisinin tüylerinden, tombul yapraklı turuncu kalanşolardan, hayatına giren tüm turunculardan mülhem. Bu arada grubun ismini bulan kişi Defne. Ama bu ad, arkadaşlarının da oy birliği ile kabul edildikten sonra gruba konuyor. Ki bu da çoğulcu demokrasiye göz kırpmıyor değil. Diğer yandan farklı görüntüsüyle barışık olan bir çocuğun söyleyeceklerini de resmediyor kelimelerle yazar. Kahramanımızın turuncuyu sevmesi bundandır belki. En en çok turuncu kağıtları katlarken mutlu olması, grubuna bu adı vermesi, çillerinin turuncu olması... Peki tüm bunların genç okuyucuya söylediği bir şey yok mu sizce de? Onlar sadece bir puzzle parçası değil! Defne, pek çok uğraşı ve meşguliyeti olan bir genç. Hem de çocukluğundan beri. Fakat Defne’nin turuncu dışında sevdiği bir şey de var: Puzzle. Kitabın can alıcı kısmını, işte bu tutku oluşturuyor. Eğer daha önce deneyimlemediyseniz, puzzle yapmanın kurallarını öğreniyorsunuz; eksik bir tek parçanın puzzle için önemini kavrıyorsunuz. Yapboz fabrikasına gelindiğinde panoda asılı olan yazı aslında dayanışmanın resmi gibi: “Değerli puzzle parçacıkları; birazdan kapılar açılacak ve dış dünyaya 'Merhaba' diyeceksiniz. Hayvan ve insan soyundan canlılarla tanışma fırsatınız olacak. Acı, tatlı deneyimler yaşayacaksınız. Yolculuğa çıkmadan önce sizi son kez uyarıyoruz. Üretim amacınızı asla unutmayın! Yegâne amacınız, eksiksiz tamamlanıp duvara asılmaktır. İnsanlar kutunuzu açtıkları ilk gün heveslenirler. Sakın bu hevese kapılıp amacınıza kolayca ulaşacağınızı zannetmeyin. Zorlu görevinizde başınıza pek çok dert açılabilir. Kenetlenerek, hep birlikte mücadele etmelisiniz. Biriniz bile eksilirse bütün bozulur. Tablonuzun anlamı eksilir. Tablo olup FİNAL mertebesinin tadına varmanız dileğiyle hepinize başarılar dileriz. Puzzle Fabrikası Yönetimi.” Puzzle Fabrikası Yönetimi’nin verdiği mesaj, aslında kitabında kurgusunun ilerleyişini de oluşturuyor. Olaylar, Defne’nin tamamlamaya çalıştığı son yapbozun bir parçanın kaybolması üzerine çok renkli bir hal alır: Defne’nin evinde o gün garip bir hareketlilik vardır. Lila, Miro ve Güçlü’nün hayali diğer parçalarla birleşip bir tablo olarak duvara asılmaktır. Yeri gelmişken; Lila, Miro ve Güçlü’nün puzzle parçası olduğunu hatırlatalım. Onlar isimleri olan, diğer parçalarla birleşip tablo olmayı bekleyen üç kafadar puzzle parçası. Ancak üçlünün bu hayali, evin kıskanç kedisi Venüs tarafından sarsılır. Venüs, yapbozun bulunduğu masa örtüsünü büyük bir zevkle çeker ve parçaları dağıtır. Parçalar bu zelzeleden sonra toparlanır; ama ortada çok büyük bir sorun vardır. ‘105’ isimli parça esrarengiz bir şekilde kaybolmuştur. Arkadaşlarını aradıkları hiçbir yerde bulamayan kafadar parçalar, yapbozun üretildiği fabrikaya giderek 105’i kopyalamaya karar verirler. Ve serüven yapbozun üretildiği fabrikaya gitmekle başlar… Üsküdar’daki Kavun Apartmanı Nerede? O eksik parçanın ortadan nasıl yok olduğundan yerine konma çabasına kadar her şey, yazar tarafından sanat, gizem, eğlence ve macera çevresinde ele alınıyor. Nazan Tarım, Eksik Parçanın Gizemi/Neredesin 105’te, İspanyol ressam Joan Miro’dan ünlü gitarist Jimi Hendrix’e, klasik müzik duayenleri Mozart’tan Bach’a değin birçok sanatçıya selam veriyor. Tarım’ın, anlatısını böylesi isimlerle süslemesi çok güzel olmuş. Sanırım yazarın kendi kişisel tarihinden esintiler bunlar. Çünkü biyografisinde kaydettiğine göre; gördüğü her şeyi çizme, boyama merakı ilkokul yıllarından öncesine rastlıyor. Ortaokulu bitirene kadar Ankara’da ressam olma hayali kurduran hevesi onda yeni meraklar uyandırmış. Kendi ifadesiyle söylersek; caz müziğine duyduğu derin sevginin bile çocukluk günlerinden gelen renk tutkusu ile yakın bir ilgisi olduğunu düşünüyor. Kişisel bir soruyla yazıya son verelim: Bu satırların yazarı da İstanbul’da yaşayan bir Ankaralı, yazar gibi. Sevgili Nazan Tarım, Üsküdar’daki Kavun Apartmanı nerede? EKSİK PARÇANIN GİZEMİ NERDESİN 105 Nazan Tarım Timaş İlk Genç, 2022 Çizer : Hazal Avcı 168 s.

  • Gerçek olmayan gerçek bir hikâye

    Tavşanı Yakala; 2018’de Sırbistan’da yayımlandığından bu yana 19 dile çevrilmiş, 2020’de Avrupa Birliği Edebiyat Ödülü’ne layık görüldü. Son olarak 2022 yılında Dublin Edebiyat Ödülleri’nin ve Avrupa Edebiyat Ödülü’nün uzun listelerinde yerini aldı. Çevrildiği diğer dillerde “Modern Alice Harikalar Diyarında” olarak anılan roman, savaş sırasında binalar gibi hayatların da yıkılıp yeniden inşa edilişinin; Lejla ve Sara’nın yaşamları boyunca hem kendilerini hem de birbirlerini nasıl yanlış anladıklarının hikâyesi. Ana karakterlerden Sara, yolculuğunda Bosna'dan geçerken, yıllar öncesinde yaşanan Bosna Savaşı esnasında ülkenin üzerine çöken ve yolu görmesini engelleyen kapkara sisle karşılaşır. “Banja Luka’da neredeyse dokunabildiğim, liflerini tadabildiğim o karanlık: bir kez kan dolaşımına girip ciğerlerinize, karaciğerinize, beyninize yayıldığında bir daha asla temiz olamazdınız.” “Geri dönüp sana her şeyi açıklamak istedim ama görünüşe göre biraz daha uzaklaştım ve hiçbir şeyi beceremedim. Aslında, sadece kayboldum.” Belleğin sınırlarıyla karşı karşıya kalan Sara, bir kadın olarak anladığını sandığı şeyleri yeniden gözden geçirmek zorunda kalır: Sevdiği en yakın arkadaşını, paylaştıkları ilk deneyimleri, hayatlarını; aynı zamanda onları ayıran ve birbirlerini bu kadar farklı kılan sosyal ve dini çizgileri. “Benim için hatıralar donmuş bir göl gibiydi, bulanık ve kaygan, ama ara sıra yüzeyinde bir çatlak oluşurdu ve elimi arasından soktuğumda serin sularda bir ayrıntı, bir anı yakalayabilirdim. Ama donmuş göller acımasızdı. Bazen bir balık yakalardınız; bazen de içine düşüp boğulurdunuz.” Kimin anlattıkları doğru? Sara’nın mı, Lejla’nın mı? Yugoslavya doğumlu Lana Bastašić, İngiliz Dili ve Edebiyatı eğitimi almış ve yüksek lisansını Kültürel Çalışmalar alanında yapmıştır. Üç kısa öykü koleksiyonu, bir çocuk öyküleri kitabı ve bir şiir kitabı yayımlanmıştır. İlk romanı Tavşanı Yakala, 2018’de Sırbistan’da yayımlandığından beri 19 dile çevrilmiş, NIN Ödülü için kısa listeye girmiş ve ardından 2020’de Avrupa Birliği Edebiyat Ödülü’ne layık görülmüştür. Son olarak 2022 yılında Dublin Edebiyat Ödülleri’nde uzun listede yerini almıştır. 2016’da Barselona’da kurduğu Escola Bloom’un edebiyat dergisi Carn de Cap’in editörlüğünü yapan yazar şu an Belgrad’da yaşamını sürdürüyor. TAVŞANI YAKALA Lana Bastašić İlksatır Yayınevi, 2022 Çeviri: Gökçe Çiçek Yayına Hazırlayan: Elif Yılmaz Kapak Tasarımı: Emir Tali Kategori: Roman/Yetişkin 260 s.

  • Savaş yılları İstanbul'unun bir başka yüzü

    Zaniyeler, savaşla, kıtlıkla, hastalıkla boğuşan İstanbul'un ışıltılı ama karanlık tarafının anlatıldığı tarihî bir belge. "İhtimal bana "bedbin kadın" diyeceksiniz, ihtimal bana hapishanelerin lebalep, tevkifhanelerin kapılarına kadar dolu olduklarından bahsedeceksiniz. "O halde nasıl olup da mücrimlerin cezasız kaldığından bahsediyorsun?" diye soracaksınız; fakat bilmiyor musunuz ki hapishaneleri dolduranlar zayıf ve kimsesiz olanlardır. Asıl caniler, asıl büyük caniler, maatteessüf hür ve serbesttirler. Hür ve serbest olarak cinayetlerine devam etmektedirler." Selahattin Enis'in ilk olarak 1923'te kitaplaştırdığı ve bugün bile edebiyatımızın en sarsıcı metinlerinden biri olarak görülen Zaniyeler'de savaş yılları İstanbul'unun "bir yüzü" anlatılıyor. Dönemin taşkın salon eğlenceleri, sonradan görme savaş zenginleri, müsrif sosyete, gündüzleri yoksul halka nutuklar atıp gecelerini sefahatle geçiren siyasetçiler, ikiyüzlü gazeteciler ve yazarlar… Kendini bir anda tüm bunların ortasında bulan Fitnat'ın tuttuğu hatıra defteri, İstanbul'un en karanlık dönemlerinden birine dair önemli kaynaklardan biri.. Selahattin Enis Atabeyoğlu, 1892'de Alanya'da doğdu. Birinci Dünya Savaşı'nda hukuk öğrenimini bırakarak yedek subay rütbesiyle orduya katıldı. Devlet Denizyolları'nda uzun yıllar çalıştı. 1910'lu yılların başlarında gazete ve dergilerde yazmaya başlayan Selahattin Enis, resmî görevinin yanında çeşitli basın yayın kuruluşlarında da çalıştı. Birçok eserinde Mütareke dönemi İstanbul'unu anlatan yazar, 1942'de İstanbul'da öldü. ZANİYELER Selahattin Enis Can Yayınları, 2022 Dizi: Can Miras Tür: Roman 264 s.

  • Alejandro Zambra'nın edebiyat üstüne yazıları

    Çağdaş Şili edebiyatının en parlak yazarlarından Alejandro Zambra edebiyat üstüne yazılarını Okumamak’ta bir araya getiriyor. Kendi edebiyat yolculuğuna da yer verdiği bu içten, bir o kadar da derinlikli yazılarında Bolaño’dan Tanizaki’ye, Cortázar’dan Kafka’ya, Buzzati’den Borges’e, Madam Bovary’den Yastıkname’ye birçok yazar ve eser hakkında tespitlerde bulunuyor. “Haftalık edebiyat eleştirilerini bıraktığımda pek çok kez bazı kitapları okumamaktan ötürü haz duydum. Bu kitabın bir yazımdan ödünç alınan başlığının sebebi de kısmen bu. Aslında başlık bu seçkide bulunan birkaç konuya atıfta bulunuyor; edebiyat dünyasındaki sahtekârlıklara, yeniliklerin zulmüne, iç karartıcı zorunlu okuma listelerine, olağandışı ama artık kök salmış bir alışkanlık olarak kitapları hiç okumadan üzerine konuşmaya ve bir bakıma da başlık bulmanın zorluğuna. Fakat bu kitabın hepsinden öte okumaya bir övgü olduğu açık.” Alejandro Zambra, 1975’te Şili’de doğdu. İspanyol edebiyatı ve filoloji okudu. Etkilendiği yazarlar arasında José Santos González Vera ile Juan Emar’ı sayan Zambra, ilk romanı Bonzai (2006) ile çeşitli ödüller kazandı. Cristián Jiménez tarafından 2011’de sinemaya uyarlanan Bonzai Cannes Film Festivali’nde ve İstanbul Film Festivali’nde gösterildi. Belgelerim’de yer alan “Aile Hayatı” öyküsü de Cristián Jiménez ile Alicia Scherson tarafından Vida de familia (2017) adıyla sinemaya, Soru Kitapçığı adlı kitabıysa Felipe Hirsch tarafından Democracia (Demokrasi) başlığıyla tiyatroya uyarlandı. 2010 yılında Granta’nın İspanyolca yazan en iyi yirmi iki romancı arasında gösterdiği Zambra El Mercurio, La Tercera, The Clinic ve El País gazetelerinde yazdı. Meksiko’da yaşıyor. Bahía Inútil (1998) ve Mudanza (2003) adlı şiir kitapları da bulunuyor. Notos Kitap’ta yayımlanan öteki kitapları: Ağaçların Özel Hayatı, Eve Dönmenin Yolları, Belgelerim, Soru Kitapçığı, Serbest Kürsü. No leer (2010) başlıklı deneme kitabı ve Poeta chileno (2020) romanı Notos Kitap tarafından yayına hazırlanıyor. OKUMAMAK Alejandro Zambra Notos Kitap, 2022 Çeviri: Çiğdem Öztürk Editör: Tila Sadeki Kapak tasarımı: Virginia Elena Patrone 326 s.

  • Öykü: Kilise

    İlk duyduğumda “ama kelime değil bu! İki sesli harf bir kelime yapmaz! Mesela biz ‘aa!’ deriz ama ünlemdir, kelime değildir!” diyerek itiraz etmiştim ama sonra çok hoşuma gitti bu kelime gibi davranan iki harf. Çiler İlhan “Geri zekalı” dedim içimden. Bebek ağlıyordu, babasının kucağındaydı.“ Anneye versene. Bok mu var illa sen taşıyacaksın?” Kadın papaz ilahisine devam ederken bembeyaz, uzun bir elbise giydirilmiş, daha saçları çıkmamış güzeller güzeli bebek kendisi için koparılan onca tantanaya haklı olarak isyan etmekle meşguldü. Bebekti, sıkılmıştı, annesine gitmek istiyordu. Upuzun, incecik, kısa saçlı, sapsarışın baba nihayet orta boylu, orta kilolu, sarı saçları omuzlarında anne ellerini bebeğe doğru uzatınca batan gemiden atlar gibi fırladı annesine güzelim bebek. Ve sustu tabii. Ama bebeği usulünce vaftiz etmek gerekiyordu, iş daha bitmemişti. Kadın papaz, gözlüklüydü, 60’larına yakın olmalıydı, kutsal suya doğru yaklaştırınca bebeği, yaygara bir kez daha koptu. Kadın papaz, saçları neredeyse bembeyazdı, bembeyaz vaftiz cübbesi giymişti, ayağındaki siyah loafer’ler ona otoritesine ve yaşına rağmen lise öğrencisi havası veriyordu, tatlı bir kadına benziyordu, belli ki annelikten anlıyordu, kaşla göz arasında yine babanın kucağına geçmiş bebeğin, küfrü bastım içimden bitarafınakoduğumunpatriyarkisi, minnacık ellerini alıp suya doğru uzattı. Bebek, kanımca sekiz aylık yoktu, gözlerini büyülenmiş gibi suya dikerek yamuk elleriyle okunup üflenmiş bu sıvıya uzanmaya çalıştı. Baba, masmavi bir takım elbise giymişti papazın ne yapmak istediğini de anlamadı, “geri zekalı” dedim bir kez daha içimden. “Tam bir geri zekalısın sen.” Papaz fark etti ki iş başa düştü, konuşup şarkı söylerken bir yandan, bebeğin ellerini nazikçe, ama o kadar nazikçe aldı ki gözlerim yaşardı durup dururken, suya soktu. Bebek elleriyle suyun içinde cupcup yaparken kutsal sudan avuçlayıp o suyla bebeğin kafasının Budizm meraklılarının taç çakra dediği kısmını ıslattı, üç defa yaptı bunu. İngilizce karşılığı olsa fırlayıp “hayırlı olsun!” demek isterdim ama böyle güzel deyişlerin başka dillerde karşılığı yok. Sonra bebeğin ve papazın elleri hepten sudan çekildi, üç kişilik ekip geriledi, ekibin hemen arkasında genç bir kız duruyordu, eflatun, dizlerinin hemen altında biten bir elbise giyiyordu, baharlık bir şeydi, donmuyor mu bu havada diye geçirdim aklımdan, hatta ayaklarında da ağzı burnu açık ayakkabılar vardı, bence bebeğin annesinin kız kardeşiydi ama onun genç, ince, uzun ve daha güzel versiyonuydu, altın sarısı saçlarının ucu maşayla sanki azıcık içe kıvrılmıştı, gerçekten peri kızı gibiydi ve üstüne üstelik elinde upuzun beyaz bir mum tutuyordu, yanıyordu mum. İçimden ortaya fırlayıp bu kez de ona “maşallah!” deme arzusu geçti ama tam o sırada önümdeki iri yarı adam, sağ kolunda bir deniz kızı dövmesi vardı kocaman kendi gibi, çok çirkindi kendi gibi, ayağa kalkıp nuh nebiden kalma bir kamerayla o ana kadar uyuyormuş da yeni uyanmış gibi çekim yapmaya başladı. Salak dedim ona da, asıl olayı kaçırdın. Sanırım papazın yardımcısıydı, o da kadındı hatta piyanoyu çalan da kadındı çok hoşuma gitti buradaki kadınlar cumhuriyeti, onun tören başlamadan önce dağıttığı kitabı açtım çünkü yeni ilahiye başlanmıştı ve harıl harıl topluca söyleniyordu ama tabii neyi söylüyorlar bulamadım yine de aramadım değil. Sonra farkına vardım ki ondan değil yardımcının dağıttığı öbür kitaptan Psalmer i 2000 talet’ten bir şeyler söylüyorlar rast gele bir sayfa açtım notaların ve sözlerin tepesinde “Vad är Gud?” yazıyordu gerçek bir soru muydu bilmiyorum çünkü bazen soru işareti olsa da soru olmaz cümleler. Hemen bir fotoğrafını çekip story’ye koydum Insta’ya, “Ben de merak ediyorum doğrusu” diye ekleyerek çünkü sanırım tanrı nedir gibi bir anlama geliyordu. O sırada telefonum titredi. Oturduğumdan beri erkek arkadaşımla mesajlaşıyorduk. “Rüyamda seni gördüm, dimdik kalktım” yazmıştı, benden oldukça gençti, ayrı kürelerde yaşıyorduk. Merak ettiğimden değil, daha önce dimdik halini onlarca defa görmüştüm ve görüntüsünü beğenmiyordum bile, sadece fikir bulunduğum ortam itibariyle müstehcen geldiğinden yollasana fotoğrafını demiştim. Telefon titreyince gelen mesaj beklediğim fotoğraf olsa gerek diye düşündüm. Anın tadını çıkarmak için tavana baktım, vitraylara baktım, etrafı köşe bucak bir güzel inceledim nerede bulunduğumu kendime bir kez daha hatırlatmak için hiç acele etmeden ve telefonu açtım. Ama onca hazırlık boşa gitti çünkü mesaj kocamdandı: “Bizim oğlanın takım paraladı karşı tarafı.” İyi halt etti dedim kendi kendime, yeni bir şey mi? Yıldız takım, her hafta herkesi yenip duruyorlar. Anın büyüsünü bozduğu için ona da küfrettim içimden, küfretmeye bayılıyordum, di’li geçmiş zaman değil bu aslında hâlâ bayılıyorum. Kocam benden 15 yaş büyüktü, artık sabah ereksiyonu yaşadığını sanmıyordum zaten penisini de sekiz yıldır görmemiştim nasıldı ne yapıyordu haberim yoktu. Efendiydi benim kocam sik diyemezdi kendi aletine, cerrahmış filan gibi penis derdi. Yan tarafta siyah saçlı orta yaşlı bir adam oturuyordu, bakıp duruyordu bana fena da değildi aslına kalırsa ama ona da kızacağım tuttu, “mis gibi karın var yanında bak mavi gözlü fıstık gibi bir şey. 1.60’lık kara kuru bir Akdenizli’ye mi kaldın beyinsiz? Kaldı ki bitarafınakoduğumunsoğuğu yüzünden sarınmışım hiçbir yerim görünmüyor hadi çıplak olsam neyse” diye kaydım içimden. Bakın burası doğruydu, yatıp kalktığım herkes en güzel halimin çıplakken olduğunu söylüyordu, hem de sevişmeye başlamadan önce, hani sonra şehvetin kucağındayken söylenmiş bir laf değil bu. Bir gece önce de içtiğimiz barda gözlerini hayasızca bana dikmiş bir kadını fark etmiştim, hayasızları severim ve her iki ana cinse de hitap ederim ben, Koit bize Estonyaca “gece” nasıl denir onu çalıştırıyordu. Çok zordu söylemesi, iki adet “ö” ile yazılıp freni patlamış bisikletle yokuş aşağı iniyormuşsun gibi okunuyordu. İlk duyduğumda “ama kelime değil bu! İki sesli harf bir kelime yapmaz! Mesela biz ‘aa!’ deriz ama ünlemdir, kelime değildir!” diyerek itiraz etmiştim ama sonra çok hoşuma gitti bu kelime gibi davranan iki harf. İlerleyen saatlerde de gecenin Fincesini söylemişti ki onu böyle kusar gibi, geğirir gibi söyleyecektik, yö diye yazılıyordu. Bir akşam önce Leos Carax’in “Annette”ini seyretmiştik, Sophia sonuna kadar dayanamayıp yatmaya gitmişti. Romantik bir ortamda iki başımıza kalmıştık ama yeni evlenmişti Koit daha o taraklarda bezi yoktu, içimden ona da “iyi bok yedin” demiştim ama belli etmemiştim karısını seviyor gibi görünüyordu, Insta’ya ha bire karısıyla fotoğrafını koyanlardandı aslında o tiplere aşırı sinir olurdum ama Koit tatlıydı ve bence bende bayağı gözü vardı ama içimden “belki gelecek sefer yatarız, dur sen” dedim, hele düğünün üstünden üç-beş yıl geçsin de gör bakalım monogami ne malmış. Film bitince odalarımızın bulunduğu binaya gitmek için sokağın karşısına geçtik, filmden önce anlatmıştı, yıldızlı hoş bir gecede bir adam bir kadına kur yaparken Fince gece demiş de kur yaptığı kız Fin değilmiş ve buna çok gülmüş romantizmden eser kalmamış, bozulmuş adam. Kafamı kaldırıp “biz de şimdi kusarcasına gece diyebiliriz çünkü çok güzel ve yıldız dolu” dedim. Bunun üstüne ikimiz birden gece, gece, gece deyip durduk ve çok güldük. Leos Carax’in filmini ben bulduğumdan Hollandaca alt yazılı seyretmiştik gece de oradan çıkmıştı altyazıda bir yerinde nacht na nacht na nacht diyordu, film yönetmenin iddiasına göre rock müzikali idi herkes ha bire şarkı söylüyordu konuşmak yerine ve Koit bu yazıyı yüksek sesle Estonca gibi okudu aşırı komik olmuştu gerçekten. Sophia’nın sağ kulağı iyi duymuyordu ha bire bana soruyordu ne dedi ne dedi diye, ben de ha bire yanlış şeyler söylüyordum çünkü alt yazılara bakmayıp sadece şarkıları dinliyordum ve zaten Hollandacam öyle mükemmel filan değildi daha bilmediğim sürü sepet kelime vardı okusam bile doğru çevireceğimin bir garantisi yoktu ama Koit her şeyi anlıyordu cin gibiydi. “İngilizcen bayağı iyi” dedim ki kendimce büyük iltifattı. Koit kocamandı iki metre vardı bence boyu, kollarındaki dövmelerde bir şeyler yazıyordu sormadım bunlar ne ya bunlar peki bu ne demek filan. Bir de minik kalp yaptırmış içine çiçeği burnunda karısının adını yazdırmış içimden “sildireceğin zaman görürüm ben seni çok acıyormuş dövme sildirmek” diye söylenmiştim. Ertesi sabah da pazar ayinine gidesim tuttu adadaki en önemli kilise, katedraldi daha doğrusu aradaki farkı hiçbir zaman anlamadım sormadım da işte kocaman katedral odamın tam karşısında olunca her yarım saatte bir bayıldığım çanlar bana özel çalıyormuş gibi, heves yaptım. Odamdaki çalışma masasından deniz görünüyordu muhteşemdi. Güneş her gün ama her alllahın günü olağanüstü bir şekilde batıyordu bu adada, kocamandı ama adaydı basbayağı burası İsveç’in en büyük adası, izlerken güzelliğinden gözlerim yaşarıyordu. Mutfakta kahve içerken ortaya sordum benimle ayine gelecek olan var mı? Ewa yeşil gözlerini devirip “yok ben almayayım, Katolik kilisesi yeteri kadar anamızı ağlattı kaç yıldır” dedi hak da verdim üstüne üstelik lezbiyendi Ewa ve onun hükümeti de en az Türk hükümeti kadar gıcıktı lezbiyenlere. Koit Ewa’ya bakıp anlayışla başını salladı halbuki onun babası papazdı ama anlattığına göre oldukça esnek bir inanç sistemleri vardı esneği tanımla demek geldi içimden bir an ama sonra üşendim canım din iman safsatası duymak istemiyordu. Toplam yedi yazardık ve hepimiz ergen gibi besleniyorduk kimse ama hiçbirimiz yemek yapmayı sevmiyorduk. Ya kahvaltıyı atlıyor ya ara öğünlerde muz filan yiyor ya da pizza ısmarlıyorduk. Ara sıra hazır yeşilliklerle pirinçli salata yaptığımız da oluyordu, hepimiz bol bol yumurta yiyorduk rafadanı kayısısı katısı tavası her çeşidi çünkü hem tok tutuyordu hem kafamızı çalıştırıyordu proteindi nihayetinde. Adadaki Yazarlar Köşkü’ne yedinci romanımı bitirmek için gelmiştim yedi yazar yedi roman yedi numaralı oda bana uğur getirir sandım ama romanımın üstünde çalışmak yerine ha bire oturup buna benzer ipe sapa gelmez hikayeler yazmak istiyordu canım. Halbuki editörüm annesinin avdan dönmesini bekleyen kuş gibi ağzını açmış romanı bekliyordu, tasarımı bile hazırdı sadece son bölümü adam edip verecektim ama elime yapışmıştı roman. Kitap fuarına yetiştirmekti dertleri, yayın evinin en çok satan yazarlarındandım, içimden “biraz da siz beni bekleyin, beşinci kitabım patlayana kadar yüzüme bakmadınız ne kampanya yaptınız ne beni ciddiye aldınız, sevgiler” türünden iğneli bir mesaj yazmak geçiyordu ve bu saçma sapan öykülere devam etmek ve Koit’i benimle yatması için ayartmak ama okurlarıma olan saygımdan yine de bir aylık konaklamam bitmeden romanı bal gibi teslim edeceğimi biliyordum çünkü okurlarım gittikçe pahalılaşıp berbatlaşan bitarafınaettiğimin hayatında yine de para verip zahmet edip kitaplarımı alıyordu ve ümit ediyorum ki okuyorlardı da. İşte bu sonuncusunun garantisi yoktur, bazen yıllar sonra okurlar bazen Maldivler’den sürükledikleri bir deniz kabuğu Paris’ten atılmış bir kart Moskova’daki bir bitpazardan alınmış çakma Faberge yumurtası ve artık neye inanıyorlarsa melekti Budaydı nazar boncuğuydu lüzumlu lüzumsuz onlarca objenin gereksizce yer tuttuğu raflarda solar gider kitap bizden çıkınca orta malı. Mesaj sesi. Bu oğlan da ne çok mesaj atıyor anladık özledin ettin toyluk işte. Bıktırana kadar, dünden beri, sikini bile yolladın daha ne istiyorsun benden? Ama o değil, Koit. “Öö?” Cevap yazdım: “Öö.“

  • Sesini yükselten bir kız

    Abi Daré’nin Goodreads Okur Ödülü’ne aday olan romanı Sesim Duyulana Dek, Nijerya’nın küçük bir köyünde büyüyen, kendi sesine kavuşabilmek ve kendi adına konuşabilmek için okumak isteyen bir genç kızın unutulmaz hikâyesi, hayaller uğruna verilen zorlu mücadeleye dair, yürekleri hem burkan hem de umutla dolduran güncel bir masal... İngiltere’de yaşayan Nijeryalı yazar Abi Daré’nin Sesim Duyulana Dek adlı romanı, Filiz Çakır’ın çevirisi ve Epsilon logosuyla okurlara ulaşıyor. Daré, Nijerya’nın ilk kadın profesörü olan annesi Profesör Teju Somorin’e ithaf ettiği kitapta Nijerya hakkında yazan tüm bilgilere internetten ulaşılabileceği bilgisini de okurları için not düşmeyi ihmal etmiyor. Yolundaki aşılmaz engellere rağmen Adunni kendisi için seçtiği geleceği kurabilmek uğruna doğduğu köyden kaçmayı göze alır. En zor koşullar altında bile neşesini ve umudunu kaybetmeden, kaderini baştan yazmak üzere bilmediği yerlerde, tanımadığı insanların içinde, bambaşka acıları göğüsleyerek hayatta kalır. Çünkü hayalleri oradadır, gözünün önünde: Ben öğretmen olacağım. Çok mu uzak? Yoksa imkânsız mı? Kendini, hayatını, doğduğun yeri, hatta dünyayı değiştirmek… Hayal mi? Adunni için değil. Sesini yükselten hiçbir kız için değil. Hayal değil: Dünyayı Adunniler değiştirecek. Abimbola "Abi" Daré, şu anda İngiltere, Essex'te yaşayan Nijeryalı bir yazardır. 2018'de Bath Roman Ödülü'nü kazandı ve Edebi Danışmanlık Kalem Faktörü 2018'de finalist oldu. İlk romanı Yüksek Sesli Kız 2020'de yayınlandı. SESİM DUYULANA DEK Abimbola "Abi" Daré Epsilon Yayınevi, 2022 Çeviri: Filiz Çakır Editor: Tuba Nur Bakaçhan 394 s.

bottom of page