top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • İnsan ve onun kendiyle savaşı

    Ayşenur Kıvanç, Mete Karagöl’ün ilk öykü kitabı, Muallim Sabri & Tanyeri’nden Öyküler üzerine yazdı: “Yazar her bir satırda merakınızı cezbeder ve siz olayı çözümlemeye çalışırken kitabın ilk yarısı çoktan bitmiş olur.” Mete Karagöl’ün Klaros Yayınları’ndan yakın zamanda çıkan ilk öykü kitabı Muallim Sabri & Tanyeri’nden Öyküler, iki ayrı başlık altında toplanmış sekiz öyküden oluşuyor. Birbirinden bağımsız bu sekiz öykünün temelinde “insan” anlatılıyor. İyi ve kötünün hiçbir zaman netlik kazanamadığı, insanın içinde yaşadığı karmaşık ruh hallerinden herhangi birinin bir türlü galip çıkamadığı o garip savaşım, ağırlıkla bahsedilen konulardan. Kitabın “Aşıkım” isimli ilk öyküsünde, eşini henüz kaybetmiş bir edebiyat öğretmeninin çınar ağacıyla yaşadığı duygusal yakınlığı okurken fantastik bir kitaba başladığınızı sanıp öykünün sonunda bambaşka bir sonuca varıyorsunuz. Hayatınızın önemli bir kısmını kaplayan herhangi bir kişinin bir anda ortadan kaybolmasıyla açtığı o koca delik, Erdal öğretmeni de derinden sarsıyor. Öykünün en sevdiğim kısmı ise şöyle; Konumuz İkinci Yenicilerdi. Ellerim pantolonumun cebinde sınıfı ortaladım. “Bunlar romantik adam” dedim. “Bunları okumayın. Bir şey çıkmaz. Sadece Ece Ayhan’ın kadın olmadığını bilin. Belki sorarlar, bilemezsiniz, rezil olursunuz.” Öğrenciler şaşkınlıkla baktılar yüzüme. “Toplumcu gerçekçileri de okumayın. Solcu falan olursunuz. Gariplere bakabilirsiniz. Ama bence okumayın. Bu ülkenin en çok sıvacıya ihtiyacı var.” “Geç Gelen Mesaj” ve “Muallim Sabri” öykülerinde ise giderek tırmanan bir gerilim var. Yazar her bir satırda merakınızı cezbeder ve siz olayı çözümlemeye çalışırken kitabın ilk yarısı çoktan bitmiş olur. Kitaba ismini veren Muallim Sabri’den biraz daha detaylı söz etmek gerekirse, akademisyen olma hayali varken bir okulda tarih öğretmeni olarak kalmış yaşlı ve biraz da tuhaf bir adam anlatılır. Tarihe olan merakı, kendisini bir türlü yeterince önemli biri haline getirememiş oluşu ve ilerleyen yaşı Muallim Sabri’de bir çeşit paranoyaya sebep olur. Okur, öykü boyunca Muallim Sabri’nin garip davranışlarına sebep olan olayın neyle sonuçlandığını öğrenmeye çalışır ve Muallim Sabri’nin bu heyecan dolu küçük macerası emeklilik ile nihayete erer. “Çoluğun çocuğun maskarası olmadan, zamanelerin kendisini daha fazla üzmesine izin vermeden ve “Bir zamanlar bir Sabri Hoca vardı,” dedirtebilmek için gerçekten emekli olmanın zamanı gelmişti.” İkinci kısma 'Tanyeri’nden Öyküler' ismini veren yazar, pek çoğumuzun hayalini kurduğu o romantik sahil kasabasında yaşamanın, gerçeğe dönüştüğünde neye benzeyeceğine dair yorumlarda bulunur. Bunu da en açık ve net “Sizden Gelenler” öyküsünde özetler. “Yazacaktım. Sürekli. Okuyacaktım. İzleyecektim. Canım sıkılınca sahile inip denizi seyredecektim. Sait Faik diyordum. Sait Faik gibi. Onun adası varsa, benim de küçük bir ilçem.” Fakat küçük ilçelerde yaşamanın, özellikle büyük şehirden gelen genç insanlar için o kadar da romantik bir yanı yoktur. Elektrik ve su kesintileri, doğalgazın olmayışı, kargoların yalnızca haftada bir sefer gelişi, ilçeden şehre gidişin neredeyse ülke değiştirmek kadar zor oluşu gibi birçok sebeple “Sait Faik gibi” olamayışın derin hayal kırıklığı anlatılır bu öykülerde. Özellikle “Yirmi Dört” isimli öyküde genç bir erkeğin taşra kasabasında sıkışmış ruh halini anlatışı bana çok gerçekçi geldi. Sanırım bu sebeple kitapta en sevdiğim öykü de bu oldu. Küçük bir yerdeyseniz, etrafınızdaki herkesi tanıyor ve herkes tarafından tanınıyorsanız, o küçük yerde hiç kimsenin büyük hayalleri yoksa, sizin ne yapmak istediğinizle ilgilenmezler. İlgilendikleri tek şey ne yapmanız gerektiğidir. Siz de daha ne hissettiğinizi bile anlayamadan tüm gereklilikleri yerine getirip etrafınızdaki herkes gibi olur veya onlardan biri olmayıp uyumsuz olarak fişlenirsiniz. Hangisini seçeceğiniz size bağlı olsa da her durumda ödemeniz gereken bedeller vardır. “Yirmi dört yaşındaysanız, neyi dert edindiğinizi bilmiyorsanız hayat gerçekten çok zor,” dedim. Annem güldü. “Neye canının sıkıldığını bilmez mi insan?” Bilmez. Bilmezdi. Bazı davranışların bir adı olmazdı. Bazen. MUALLİM SABRİ & TANYERİ’NDEN ÖYKÜLER Mete Karagöl Klaros Yayınları, 2021 116 s.

  • Delilikle dâhilik arasındaki sınırda, gerçeğin peşinde bir bilim kurgu masalı...

    İlk basımı 1960 yılında yapılan Büyük Portre Büyük Sır, 1973 yılında geçiyor. İtalya’da yapay zekâyı konu edinen ilk bilimkurgu eser olarak kabul edilen kitap; bilinci, duyguları, düşünceleri olan makineler; yapay zekâ; bilinç transferi; makinelerin bağımsızlıklarını ilan ederek insanoğlunun karşısına çıkması gibi bugün için çok tanıdık konuları 1960 tarihinde ele alması sebebiyle edebiyat tarihinde önemli bir yere sahip. Her zaman ertelenen büyük bir olayın beklentisi, fırtınanın ayak sesleri… Gerçekler ve hayaller arasındaki sonsuz devinim, aradaki keskin sınırın gün geçtikçe bulanması… Aşkın bilimle çarpıştığı, insanı hırslarına yenik düşüren saplantılı bir arzu… Karakterlerin hayatlarını altüst eden yabancılaşmanın getirdiği yaklaşan kıyamet duygusu… İtalyan edebiyatının bilim kurgu türündeki ilk örneğini olan Büyük Portre Büyük Sır, Buzzati edebiyatının imzası olan bütün temaları bir araya getirirken varoluş psikolojisini teknolojinin etik sorularıyla buluşturuyor. Yazarının tipik, yalın ama aynı zamanda keskin dili, büyük sırrın peşinde gerilimi daima zirvede tutuyor. İlk basımı 1960 yılında yapılan Büyük Portre Büyük Sır, 1973 yılında geçiyor. İtalya’da yapay zekâyı konu edinen ilk bilimkurgu eser olarak kabul edilen kitap; bilinci, duyguları, düşünceleri olan makineler; yapay zekâ; bilinç transferi; makinelerin bağımsızlıklarını ilan ederek insanoğlunun karşısına çıkması gibi bugün için çok tanıdık konuları 1960 tarihinde ele alması sebebiyle edebiyat tarihinde önemli bir yere sahip. Dino Buzzati, 16 Ekim 1906 tarihinde İtalya'da San Pellegrino'da doğdu. Buzzati, hukuk fakültesini bitirdikten sonra, Corriera della sera gazetesinde çalışmaya başladı. Onu sonraki yazarlık yaşamına hazırlayan üç tutkusu vardı: Dağ, resim, şiir. Üslubu, birçok bakımdan Kafka'ya benzetilen Buzzati, değeri geç anlaşılmış bir yazardır. Hatta önce kendi memleketi olan İtalya'da değil, Fransa'da ilgi görmüştür. 28 Ocak 1972'de Milano'da ölmüştür. BÜYÜK PORTRE BÜYÜK SIR Dino Buzzati Timaş Yayınları, 2022 Çeviri: Esma Fethiye Güçlü

  • Öykü: Birbirine Karışan Düşler

    Ateşten ırmakları andıran kentin caddelerinde küçük ışık çakımları gibi oradan oraya hareket eden insanların anlamsız koşturmalarına bakıyorum. Hızla uzaklaşıyorum… İnan Palancı “Harf, kelime ve cümleleri yaralı yılanlar gibi çığlık çığlığa bırakacaksın…” Ağır çamur yığınları... Islak tezek kokusu... Kaçamamak... Horoz sesleri... İnsan sessiz... Köy garip... Tekinsiz esintiler hâlinde karanlığa yağan ince yağmur tanelerinin tiz çığlıklarını hissedebiliyorum... Ne hissetin... Hiçbir şey... Kötü... Dokuz canını aynı anda kaybeden bir kedinin ölmeden önce attığı uzun, iç burkucu sesleri anımsatan bu çığlıklar eşliğinde, karanlık bulutlar gibi göğe yükselen surların üzerinde yaralı bir hayvan tedirginliğiyle akmaya çalışan ateş rengi caddeleri izlemeye başlıyorum. Canım çok acıyor… Bazen serin bir rüzgâr oluyorum yüksek dağların üzerinde. Tepelerde, akasyalarının nefesinde… Ateşten ırmakları andıran kentin caddelerinde küçük ışık çakımları gibi oradan oraya hareket eden insanların anlamsız koşturmalarına bakıyorum. Hızla uzaklaşıyorum… Ebabil kuşları çığlık çığlığa… Albatrosların kanatlarında ıslak, tuzlu havanın nefesini hissediyorum. Okyanus derin, okyanus güzel… Okyanusun teninde… Kanat uçlarım köpük gibi serin… Bazen dalgaların sesini duyuyorum. Sonra okyanusun maviliklerinde orkinoslarla geziniyorum. Soğuk… Az biraz gövdeleri, mızrak gibi gagaları… Rüzgâr güçlü alıyor beni… Albatroslar çığlık çığlığa… Ben güçsüz, toprak güzel... Ben güçsüz, toprak soğuk… Küçük bir tepeden rüzgârla birlikte bakıyoruz uçsuz bucaksız suya. Gökyüzü yüreklendirircesine çağırıyor tüm bedenimi. Küçük adımlarla ilerliyorum toprağın üzerinde. Geri dönüyorum. Küçük adımlarımı büyütüyorum. Güzel, güçlü bir halı gibi… Toprak kayarcasına akıyor altımda. Gözlerim, alımlı toz tanelerinde. Rüzgârın kanatları benimle birlikte. Suyun serinliği ön gövdemde. Rüzgâr gözlerimde, gözlerim, ıslak gökyüzünde. Okyanus uçsuz bucaksız... Fok balıkları çığlık çığlığa… Küçük kaplumbağaları bekleyen hırsız martılar… Kalın sopalar, kırılan kafalar… İri penguen yumurtalarına bakan tüm o kuşlar… Beyazın üzerinde kızıl, kırmızı kan gölcükleri… Kalbim Brigitte Bardot'un ellerinde. Hızla uzaklaşıyorum… Her tarafım sırılsıklam… Uçsuz bucaksız fiyortlara benzeyen kara parçalarının arasında ilerliyorum. Islak, serin ve güzel… Yeşil parlak… Buz gibi… Sonra altımda beliren güzel güçlü bir halı ile birlikte bir başka kara parçasına sekiyoruz… Sarı sıcak coğrafyalarda... Yazılmamış bir masalın parçası gibi görünen kumlarının üzerinde turuncumsu kehribar dağlara bakarak ilerliyoruz. Her şey sihir gibi… Kavisli bacaklarımın üzerinde yaylanarak ayağa kalkıyorum. Halı ağır, güneş bakır haleli… Küçük bir tümsek oluşturan halının hırıltılı solunumuna kulak kabartırken bir taraftan da dengemi sağlamaya çalışıyorum. Halı duruyor, ben oturuyorum. Zeminle olan açısını bozmadan dağların tepelerine dokunarak ilerlemeye başlıyor. Halı ilerlerken kalın kuşağımın altında beliren at başlı hançerimle birlikte tepelerden bana bakan, aslan gövdelerinin üzerinde uzun düzgün sakallı insan başları taşıyan masal kahramanlarına bakıyorum. Halı boş ve yüksek bir tepede soluklanıyor. Bu sırada uzak bir başka düşümde, rengârenk bir tavusun kanatlarını alan irice bir tavuk kısa bir şaşkınlık sonrası, yemlerini yiyen ve meraklı gözlerle kesimhaneyi gözleyen tombul bacaklı arkadaşlarına sırtını dönüp küçük, mavi bir gök parçası uğruna özgürlüğe kanat açıyor. O kocaman kolonlarla yere sabitlenen gök kubbede küçük bir noktaya dönüşürken ufkun sonundan bakan bir adam kendini boşluğa bırakıyor, bir başka adam, sonsuz bir merdivenle göğe tırmanmaya çalışıyor, hiç olmayan geniş bir kasnakta özenle el işi işleyerek muntazam bir şekilde ilerleyen bir kadın, iç geçirerek merdivenlerdeki adama bakmaya başlıyordu. Kadın adama bakarken kısa bir an çöl kumları arasında kalan görüntüme bakan Rosida güzel bir karabasan gibi karnıma çöktü, tatlı bir hareketlenme içerisinde gövdemle birlikte gözlerime odaklanmaya çalıştı. O benimle birlikte güçlü, senkronize bir hareketlenme içerisinde tanımı imkânsız bir hayali var edip göğe yükselirken çöl kumları arasında kalan görüntüm tepelerin eteklerinde görünür olan zehir yeşili, yayvan kafalı, kısa, kunt yılanlara bakmaya başladı. Başları zeminde, kenarlara doğru vatoz balıklarının kanatları gibi uzanan uzun kulakları ile hareket eden bu yılanlar kısa bir an soluklanıp parlak suratları ile bana bakıyor, bulunduğum alana doğru kumları yara yara ilerlemeye çalışıyorlardı. Onlar bana yaklaşmaya çalışırken esen sert bir rüzgâr aradaki mesafeyi açıyordu, ben de halının üzerinde uzanıp onunla birlikte sihir rengi zemine dokunarak ilerlemeye başladım. Kıvrımlı çöl kumlarının üzerinde halı, usta hareketlerle ilerlerken ben de sarı yeşil başakların üzerinde uçuştuğum bir başka düşümün üzerine düşünüp, orada bulanıklaşan görüntü ile birlikte bana bakan kendi gözlerimi izlemeye başladım. Sonra zeminin, sınırları belirsiz muğlaklığını da anlamlandırmaya çabaladım. Masal rengi tepelerin kenarlarında oradan oraya koşturan kalbi kırık, gözü yaşlı adamlara baktım ve tam olarak açık edilmeyen, bitmek tükenmek bilmeyen son gecemi hatırlayıp şöyle konuştum: “Bazen hayata doğan ölüm gibi hissediyordum. O hüzün rengi güzel filmdeki ‘İngiliz Hasta’ gibi kucağımda gelinlik misali beyazlar içinde ölü bir kadınla birlikte, dar bir mağara ağzından dışarı bırakıyordum kendimi. Sonra kucağımdaki kadına, onun bakır rengi güzel, alımlı bedenine bakıp şöyle konuşuyordum: ‘Rosida... Biliyorsun hiçbir adam bu kadar güzel ağlamayacak, bu filmin tekrarı da asla çekilmeyecek. O zaman hayatın anlamı nedir, bak gözlerimin içine ve lütfen söyle bana...’”

  • Zamanı aşan bir sorgulama

    Nobel Ödüllü J.M. Coetzee'nin İsa Üçlemesi, ikinci kitabıyla devam ediyor. Coetzee, İsa'nın Okul Günleri'nde ebeveynlik, akıl ile duygu arasındaki çelişkiler ve büyüme gibi zorlu meseleleri hem alegorik hem de gerçekçi bir şekilde ele alıyor. David devamlı soru soran bir çocuktur. Simón ve Inés ise onu okula göndermez, Estrella'daki yeni evlerinde yetiştirirler. David oranın dilini öğrenir, arkadaş edinmeye başlar. Onu koruyan büyük köpekleri Bolívar da yanındadır. Fakat David yedi yaşına geldiğinde okula yazılması gerekir. Böylece Dans Akademisi'ne kaydolur. İşte tam da burada, altın dans ayakkabılarının içinde gökten sayıları nasıl indireceğini öğrenir. Yetişkinlerin ne kadar korkunç şeylere muktedir olduğunu da yine burada öğrenecektir. J.M. Coetzee, 1940'ta Güney Afrika'nın Cape Town kentinde doğdu. Avukat bir babayla öğretmen bir annenin oğlu olan Coetzee, Cape Town Üniversitesi'ni bitirdikten sonra Texas Üniversitesi'nde edebiyat doktorasını tamamladı, 1972'de Güney Afrika'ya dönerek Cape Town Üniver­sitesi'nde ders vermeye başladı. İki uzun öyküden oluşan ilk kitabı Dusklands 1974'te yayımlandı. Coetzee, bu yapıtında,Vietnam'daki Amerikalılar ile Güney Afrika'da Hollandalı yerleşmeciler arasındaki koşutlukları irdeliyordu. Yazarın Barbarları Beklerken adlı romanı, 1980'de Güney Afrika'da büyük bir saygınlığı olan Central News Agency Edebiyat Ödülü'ne değer görüldü. İngiltere'nin en saygın edebiyat ödülü olan Booker Ödülü'nü ise 1983'te Michael K / Yaşamı ve Yaşadığı Dönem adlı romanıyla, 1999'da da Utanç adlı yapıtıyla, iki kez aldı.Aynı zamanda seçkin bir deneme yazarı olan Coetzee, 2003'te Nobel Edebiyat Ödülü'ne değer bulundu. İSA'NIN OKUL GÜNLERİ J.M. Coetzee Can Yayınları, 2022 Çeviri: Bülent O. Doğan Dizi: Can Çağdaş Tür: Roman 280 s.

  • Kibirsiz Destek

    Bilge Demir, Elizabeth Day'in başarısızlıklarınızı sakince kucaklayabildiğiniz kitabı Tepetaklak: İşler Sarpa Sardığında Yapılacaklar Kılavuzu üzerine yazdı: "Bu kitapta başarısızlık hikâyesiyle karşımıza çıkanlar her şeyi tamamen geride bırakmış değil, yeni başarısızlıklar için kılıç kuşanmış da değil. Herkes hâlâ kırgın ve tedirgin, tıpkı bizler gibi." Bilge Demir Başarı her yerde. Biraz endişeli bir tınıyla kuruyoruz bu cümleyi: Başarı popüler ve her yerde. Bugün şehirlerin ya da sosyal medya platformlarının her köşesinde kulağımıza çalınan şarkılar boyunlarını ve parmaklarını pırlantalarla donatan şarkıcıların “sefalet”ten nasıl bir başarı hikâyesi yazdığını ve başarısız olanları kısa zamanda hor görmeye nasıl alıştığını anlatıyor bize. Ya da gişe başarısı gözeten, “eğlenmelik” bir film için koltuğumuza kurulduğumuzda mutlaka başaran bir karakterin dünyasına giriveriyoruz: Ya cebinde tek kuruş para yokken büyük paralar kazanan ya da epik zaferler kazanan erkek ya da “o” kişiyi bulup yüzüğü parmağına takan kadın. Biraz rahatlamak istediğimiz, başarısızlıklar deryasına dönen hayatımıza minicik bir es vermek istediğimiz her an başarı hikâyeleri bizim için pusuya yatar. Hayat da böyledir. Sırasıyla okul hayatı, iş hayatı, evlilik, çocuk sahibi olma, o çocuğa iyi bir gelecek sunma ve o çocuğun iyi bir kişiyle hayatını birleştirmesi için zalimlik seviyesinde baskı kuran aileler, medeni durumunuzu “beğenmeyen” arkadaşlar, performansınızı ve en basit insani haklarınızı durmadan sorgulayan, sınırlarınızı ihlal eden iş hayatı... En nihayetinde başarısızlıklarınızı her daim gözünüze sokan ve size rahat nefes aldırmayan aynadaki yansımanız. Evet, herkes başarısızlığınızı hızlıca ve muhteşem bir şekilde telafi etmeniz için pusuya yatmış durumda. En başta size ve etrafınızı kuşatan bu başarısızlık sarmalının her bir üyesine söylememiz gereken bir şey var: Başarısızlık var; hep vardı ve hep var olacak. Onu bir tür utanç sebebi ya da hızlıca telafi edilmesi gereken bir rezalet olarak görmek alışık olduğunuz şey olabilir, başkalarının kibirli ve halden anlamaz tavsiyeleri de. Ama sizinle olabilecek en samimi yerden ilişki kuran ve başarısızlıklarınızı sakince kucaklayanlar da var: Elizabeth Day, o kişilerden yalnızca biri. Elizabeth Day bir yazar, gazeteci ve podcast yapımcısı. Ödüllü podcast programı How to Fail With Elizabeth Day’in sunucusu ve her şeyden öte, bir “başarısız”. Podcast programı başarıya kavuşuncaya kadar hayatı adeta bir başarısızlık kataloğu haline gelmiş: Her biri birbirinden yıkıcı şekilde sona eren ilişkiler, başarısız tüp bebek girişimleri, mucizevi şekilde hamile kalmışken düşük yapmak... Day tüm bunların altında yavaşça ezilmek ya da bu yığının tepesine çıkıp kibirli ve acımasız başarılı olma taktikleri vermek yerine başarısızlığı görünür kılmayı kabul etmiş ve bütün başarısızlıkların kabul edilmesi, üzerine konuşulabilmesi için bir alan açmış. Düşbaz’ın Şubat listesinde yer alan Tepetaklak: İşler Sarpa Sardığında Yapılacaklar Kılavuzu, bu alanın ta kendisi. Day kendi hayatının, programa katılan Malcolm Gladwell, Alain de Botton, Phoebe Waller-Bridge, Andrew Scott gibi isimlerin ve podcast dinleyicilerinin başarısızlıklarını damıtarak başarısızlığın yedi ilkesini sunuyor bize. Psikoterapistlerden düşünürlere, oyunculardan futbolculara pek çok isim kitap boyunca okura eşlik ederken, başarısızlık da durmadan biçim değiştiriyor: Kimi zaman bir evladı kaybetmek, kimi zaman çok umut bağlanan ama beklediği karşılığı bulamayan bir çalışma; kimi zaman 30’larında kurulacağından emin olunan bir aile için ufacık bir adım bile atmamak, kimi zamansa günlük hayata bir türlü nüfuz edemeyen alışkanlıklar... Bu kitapta başarısızlık hikâyesiyle karşımıza çıkanlar her şeyi tamamen geride bırakmış değil, yeni başarısızlıklar için kılıç kuşanmış da değil. Herkes hâlâ kırgın ve tedirgin, tıpkı bizler gibi. Seda Peker’in çevirisiyle okuma fırsatı bulduğumuz Tepetaklak: İşler Sarpa Sardığında Yapılacaklar Kılavuzu, henüz tamamlanmamış bir yaşam kılavuzu. Elizabeth Day başarısızlıklarımıza insancıl bir yerden yaklaşabilmek için yedi madde sunuyor belki bize ama bu maddelere zamanla yenisinin ekleneceğini de söylüyor. Tavsiyeler geçidi olmak yerine bizimle şekillenen ve bizi kabullenen bir kitap. En büyük ihtiyaçlarımızdan birinin bu olmadığını kim söyleyebilir ki? TEPETAKLAK: İŞLER SARPA SARDIĞINDA YAPILACAKLAR KILAVUZU Elizabeth Day Düşbaz Kitap, 2022 Çeviri: Seda Peker 128 s.

  • 2022 Vedat Türkali Edebiyat Ödülleri uzun listeleri belli oldu

    2022 Vedat Türkali Edebiyat Ödülleri uzun listeleri belli oldu. Ödülleri kazananlar 31 Mayıs 2022 tarihinde açıklanacak. 2022 Vedat Türkali Edebiyat Ödülleri Uzun Listeleri ROMAN ÖDÜLÜ UZUN LİSTESİ Taş ve Gölge / Burhan Sönmez / İletişim Yayınları Yediler Teknesi / Abdullah Aren Çelik / Everest Yayınları Biraz Evhamlı İshak Hoca’nın Karda Gece Yürüyüşü / Bülent Ayyıldız / Epona Yayınları Kehribar Geçidi / Nazan Bekiroğlu/ Timaş Yayınları Deli İbram Divanı / Ahmet Büke / Can Yayınları Efsun / Selahattin Demirtaş / Dipnot Yayınları Ülker Abla / Seray Şahiner / Everest Yayınları Sanki Babamın Romanı / Gültekin Emre / Alakarga Yayınları Dünbatımı Defterleri / İbrahim Yıldırım / Kırmızıkedi Yayınları Dolunay İki Gece Sürer / Başar Başarır / Can Yayınları İLK ROMAN ÖDÜLÜ UZUN LİSTESİ Hallerin Esiri / Sedat Anar / İletişim Yayınları Dışarıda / Sefa Karataş / Epona Kitap Yaşamaklar / Caner Almaz / Everest Yayınları Kavşakta / Zeynep Aliye / Cumhuriyet Kitapları Salınımlar / Mesut Barış Övün / Alakarga Yayınları Babamın Cinayet Defteri / Erdinç Akkoyun / Notos Kitap Porselen Bir Mevzu / Gökçe Bilgin / İletişim Yayınları Başerbazın Marifeti / Arlin Çiçekçi / Holden Kitap Adını Deniz Koydum / Demet Cengiz / İnkılap Yayınları Hiç Tanımadığım Biri / Bilge Aygün / Epsilon Yayınları ÖYKÜ ÖDÜLÜ UZUN LİSTESİ Kuyruklu Yalan / Çilem Dilber / Notabene Yayınları Herkes Her Şeyin Farkında / Anıl Mert Özsoy / Everest Yayınları Çatlaklar / Göktuğ Canbaba / Doğan Kitap Ateşten Atlamak / Fatma Nur Kaptanoğlu / Can Yayınları Herkesten Uzakta / Kadir Işık / Notos Kitap Görenler Olmuştur / Vuslat Çamkerten / İletişim Yayınları Şeytan Düğünü / Nazlı Ayça Özkarahan / Monokl Kitap Yapı ve Yasa / Emre Duran Kanacı / Epona Kitap Sinekler Şehri / Betül Tarıman / Alakarga Yayınları Kapıların Kışında / Zehra Tırıl / Yapı Kredi Yayınları ŞİİR ÖDÜLÜ UZUN LİSTESİ Düğmeler, Deri Koordinatlar / Nihat Özdal / Kırmızıkedi Yayınları Güneş Kalır Bir Başına / Ömer Erdem / Everest Yayınları My Generation / Umut Durmuşoğlu / 160. Kilometre Yayınları BİR şey BİTSİN bir ŞEY BAŞLAMASA DA olur / Murat Çelik / Natama Yayınları Bun / Onur Şahin / Mühür Yayınları Dünya Güzeldir Hala / Bejan Matur / Everest Yayınları Işıklı Balon / Muzaffer Kale / Pikaresk Yayınevi Kuşların Göğü Önünde Haydar Ergülen / The Poet House Dinleyin, Size Bir Şey Söylüyorum / Güray Öz / Kırmızıkedi Yayınları Daha Önce Ölmüş Müydük? / Anıl Cihan / İthaki Yayınları ÇEVİRİ KURMACA ESER ÖDÜLÜ UZUN LİSTESİ Yitirilen Cennet / John Milton / Çeviri: Yiğit Yavuz Kedi Beşiği / Kurt Vonnegut / Çeviri: Mahir Ünal Eriş Herkes Başka Biriyken Kim Kimdir / C. D. Rose / Çeviri: Emre Ağanoğlu Gece Tüm Kanlar Karadır / David Diop / Çeviri: Aycan Başoğlu Işıklar Ülkesi / Andres Barba/ Çeviri: Züleyha Yılmaz Gri Adam / Sarah Owne Jevet / Çeviri: Deniz Cansız Öyküler / Gabriel Garcia Marquez / Çeviri: İnci Kut Dolunay Kadınları / Jokha Alharthı / Çeviri: Süleyman Şahin Julia ve Bazuka / Anna Kavan / Selahattin Özpalabıyıklar Köpekleri Seven Adam / Leonardo Padura / Volkan Ersoy

  • Çocuklara iki dilli resimli kitaplar

    Türkçe-İngilizce iki dilli olarak hazırlanan bu kitaplar, güzel resimlerle süslenmiş öyküler eşliğinde çocukların İngilizce eğitimine de yardımcı olacak. Korkak bir kedinin komik hikâyesi. Neden mi komik? Çünkü o herkesten korkarken herkes de ondan korkuyor. Ancak cesur bir kedi korkmadığını ispat etmek isteyecek. Peki aradığını bulabilecek mi? Beyaz Kedi, korkularının yersiz olduğunu anlayabilecek mi? Tüm cevaplar, karlı dağların, ıssız mağaraların arasında yapılan yolculuğun sonunda ortaya çıkacak. Kara bir kedi. Renginden dolayı utanıyor ve karanlığın arkasına saklanıyor. Yalnız olduğu için üzülüyor ve ağlıyor, ağladığında ise tüyleri beyazlıyor. Bu sefer de karanlıkta saklanamayacağı için üzülüyor ve tüylerini boyamaya başlıyor. Renklerin önemsiz olduğunu, herkesin özel olduğunu ona kim hatırlatıyor dersiniz? BEYAZ KEDİ / KARA KEDİ Fatih Danacı Bilgi Yayınevi, 2022 Çeviri: Sena Toksoy Danacı Resimleyen: Efecan Sezer 40 s.

  • Öykü: Göktaşı Mavisi

    Bir bedenden sızanı sezmek zordur, sezileni tam olarak ifade etmek ise neredeyse imkansızdır. Ne kadar çabalarsam çabalayayım ancak sezdiklerimin çevresinde kör dönüşler yapabileceğimi biliyorum. İlkay Yılmaz Wells’in duvardaki kapı öyküsüne Dokunduğum, nabzını tuttuğum bazen de dişlerini saydığım insanlar vardı. Adına ömür denilen bu uzun soluklu kısa koşuda seyredilmeden imha edilmiş bir filmde ya da okunmadan yakılmış bir kitapta kalakalmış gibi duyumsadıklarım vardır aralarında. Ne kadar az insan o kadar iyi diyenlerden değilim. İnsanları tahlil etmekten çok keyif alırım. Sezgilerim oldukça güçlüdür. Sezebilmek için onları gözlemek zorundayım. İnsan bedenini kuşatan auranın boyutunu, rengini ve titreşimini okuduğumda malzemenin çabama değip değmeyeceğini hemen anlarım. Pervazsız olduğumu, kuru merakımın peşinden koştuğumu düşünmeyin. Yaptığım işe bir sanatçı gözüyle bakarım. İlgilendiğim insanlar sözlerimde bir tür şifa bulduklarımı söylerler. Onlara bakmak en girift yanlarıyla ruh haritalarını çıkarmak demekti. Doğum tarihleri, sözleri, hal ve hareketleri, ellerinin biçimi, saçlarının doğası, yürüyüşleri ve sessizlikleri auralarının söylediklerini destekler. Ruh çözümlemeleri yapmak konusunda iddialıyım. Hatta bana yaptığım bu tahlilleri mutlaka yazmam gerektiğini söyleyen arkadaşlarım da oldu. Neye yarar, kaç kişi okuyacaktı ki?.. Eh, yaşımı ve mesleğimi düşünürseniz epey insana temas ettiğim doğrudur. Bunların arasında hiç unutamadığım biri var ki gök mavisi duru gözlerinden ve aurasından okuduklarım bana insanın bilinemez derinliğini bir kez daha kanıtladı. Özel kalem müdürümdü. Genç olmasına rağmen mevzuata hakimdi. Protokol kurallarını iyi biliyordu. Organizasyon yeteneği ve diksiyonu mükemmeldi. Konuşkan değildi ama bunun onun tercihi olduğunun farkındaydım. Özgüveni tamdı ama insanlara karşı güvensizdi. Büroda kendisine yarar sağlayacak ilişkilere yanaşmaz, yumuşak dalgalı saçların çevrelediği başını ekrana gömer, çevresiyle ilgisini keserdi. Böyle kadınlara rap rap kadınlar derim ben. Her durum karşısında sadece gerekeni yapan, küçük hesapları olmayan kadınlar. İçinde dalgınlık da barındıran uzak bir duruşu vardı. Tek olumsuz yanı strese dayanıklı olmamasıydı. Güzeldi, ama daha iyi görünmek gibi bir derdi yoktu. Öyle ki bu konuda çaba sarf etmemesi öteki kadınları öfkelendiriyor ve onların gözünde onu önemsizleştiriyordu. Onda farklı bir şey olduğunu daha ilk gördüğümde anlamıştım. Bir bedenden sızanı sezmek zordur, sezileni tam olarak ifade etmek ise neredeyse imkansızdır. Ne kadar çabalarsam çabalayayım ancak sezdiklerimin çevresinde kör dönüşler yapabileceğimi biliyorum. Ama yine de bunu deneyecek olursam: Eğer insan ruhu katı bir madde olsaydı onun ruhunu, kabuğunun içinde kuruyarak, büzülmüş bir fındık tanesine benzetebilirdim. Öyle ki ferah feza hareket edebileceği alan varken duvara dayanmaya, kendini dar bir alana sabitlemeye gönüllü olmuş, mengeneye girmiş bir ruh... Çalışma saatleri içinde yapılan rutin konuşmalardan ve gözlemlerimden anladıklarım karakter özellikleriydi. Dişlerini kolaylıkla sayabileceğim biri değildi. Temkinli ve onurluydu. Kendisi farkında olmasa da onu benim gözümde farklı kılan şey kafa derisinin altında ve üstünde yatıyordu. Elimi saçlarının üstünden şöyle bir geçirsem o şeffaf başkalığa değeceğimden emindim. İşte bu merakla epey bekledim. Çalışanların birbirine yayılması ve motivasyon yükseltmek için düzenlenen tatillerinden birinde bu fırsatı yakaladım. Umduğumdan kolay oldu. Eşiyle birlikte gelmişti. Herkes öyleydi. Sadece ben… Havaalanından otele şirketin ayarladığı araçla öğleden sonra ulaştık. Mavi ve ılık bahar havası, bahçenin yeşil ihtişamı müthişti. Odalara yerleştikten sonra akşam yemeğinde buluşmak üzere dağıldık. Otel kalabalıktı ve iç salonlardan birinde bir tören olduğu davetlilerden anlaşılıyordu. Yemekten sonra biraz dolaştım, sahili yıkayan dalgaların sesini dinledim. Akşam serinliğini hissetmeye başlayınca siyatiklerimi de düşünerek, bir şeyler içmek için bize ayrılan salona yürüdüm. Gruptan iki çiftin arasında gördüm onu, kocası da yanındaydı. Selam verip özellikle yüzünü görecek bir pozisyona yerleştim. Yanında sönük kalan kocası, ısrarla pinpon dediği masa tenisi salonunun yerini soruyordu bira bırakan garsona. Çok iyi oynarmış. Yol gösteren olsa Wimbledon’a gidecek kadar iyiymiş. Lisede şampiyonluğu varmış falan. Adam birası elinde ayarttığı bölüm şefiyle salonun yolunu tuttu. İçkisinden küçük yudumlar alan kalem müdürüm, arkadaşların çocukları hakkında yaptığı konuşmaları başıyla onaylarken aurasının titreştiğini görebiliyordum. Bir ara bana gülümsediğinde titreşimin rengi değişti. Mühendis çift odalarına çıkacaklardı. O sırada salona mavi renkli gece elbisesi giymiş çok şık bir kadın girdi. Gayriihtiyari hepimiz ona odaklandık. Düğün salonunu arıyordu. Mühendis çift kadına yol göstermeye gönüllüydü. Masadaki diğer kadın, “Elbisenin rengi ne kadar güzeldi değil mi dedi,” ona dönerek. “Tıpkı senin gözlerinin renginde.” Sonra ani bir aydınlanma yaşamış gibi “Aaa seni hiç mavi giyerken görmedim ben,” diye, neredeyse evrenin sırrına ermiş bir hayretle noktaladı sözlerini. Ancak soran bakışları asılı kaldı bir süre. Bu çıkış karşısında onun bir boşluğa düşeceğini hissettim. Evet, hissettim. Öyle de oldu. Tutuldu. Çok zor bir denklemle karşı karşıya kalmış gibi yutkundu. “Hay Allah öyle mi, giymedim mi hiç…” dedi, mahcup. Tam o sırada salona giren garsona seslendim ve onlara dönerek herhangi bir şey isteyip istemediklerini sordum. Beriki ipin ucunu bırakmak niyetinde değildi. “Kesinlikle mavi giysiler giymelisin, ah senin gözlerin bende olsaydı!..” Masa ikimize kalmıştı. Bir bira daha istedim. Odanın kartı kocasındaydı. Onu bekleyecekti. Şirketten konuştuk bir süre. Ona benimle güvende olduğunu hissetmesi yolunda bir şeyler geveledim. Bu konuda başarılıyımdır ki gerçekten benimle sonsuza kadar öyleydi. Ona şefkat duyuyordum. Genç kadınlar yaşıtlarına pek de güvenmezler. Hele bizim gibi büyük kuruluşlarda. Rahatlamış görünüyordu. Otelden, havanın güzelliğinden söz ettik. Bir zamanlar bulunduğum, doğduğu şehirden söz açtım. O da yetiştiği ortamdan, bölgesel farklılıklardan söz etti. Merakla dinliyordum. İlk günden beri onda bulduğum şey her ne ise bölgesel farklılıklarla savuşturulacak bir şey değildi. İş ne sıklıkla alkol aldığına gelince, “Ben,” dedi, “boş bulunup tutuluyorum bazen.” Anlamamış göründüm. “Nasıl yani?” “Az önce mesela,” dedi, “Filiz Hanım’ın karşısında…” “Filiz çok mu önemli?” “Hayır. Önemli olan neden mavi giymediğim.” “Gerçekten mavi renk kullanmaz mısın, hiç?” “Kullanmadım. Kullanmam da...” “Ama neden? Sende çok iyi duracağına eminim.” “Kullanmam, çünkü mavi zehirdir… Bana göre yani...” Boş bulunma sırası bendeydi. Ne diyeceğimi bilemediğimi görünce anlatmaya başladı. “Sizin hiç unutamadığınız bir çocukluk anınız oldu mu? Benim oldu. Gerçi bu anımı anneme anlattığımda o bunun ancak bir rüya olabileceğini söylemişti. Ne var ki ben bu anıyı bizzat yaşadığıma inanıyorum. Bir rüyanın bu denli renkli ve ışıklı olduğuna inanmak çok güç... Kimse inanmaz… Öte yandan bana bizzat yaşamışım gibi gelse de akılcı bir çerçevede düşündüğümde rüya görmüş olmam da olası. Ama tuhaf olan rüya ya da gerçek gördüklerimin zamanla gerçekleşmiş olması. Bunu anlamam uzun sürdü ama anladım. Yani zehirlenmiş olduğum gerçeğini…” “Anlayamadım!..” “Anlatacağım.” Birasından bir yudum aldı. “Kasabamız mahrumiyet bölgesiydi,” diye başladı konuşmaya. Sağ elini yumruk yaptığı sol elinin üstüne kapatmıştı. Sıkıntılıydı ama anlatmaya devam edeceğini biliyordum. “Yazın karasinekten geçilmezdi. Her türlü hastalığa davetiye çıkardıkları bilindiğinden evlerde onlara karşı sıkı bir mücadele vardı. Kasabamızın yakınlarında bir bakır işletmesi bulunması iyi bir şeydi. Çünkü sinekle mücadelede göztaşı kullanılırdı. Eminim görmüşsünüzdür. Muhteşem bir rengi vardır. Ona gök mavisi, su mavisi, boncuk mavisi ya da turkuaz diyebilirsiniz. İnsanın içine neşe veren ferah bir renk. Mavinin o tonuna bütün güzel sıfatlar yakışır…” Dikkatle izliyordum, göztaşı mavisini betimlemeye çalışırken kendinden hoşnut, gülümsüyordu. “Yani senin gözlerinin rengi, ona göktaşı da denirdi değil mi, şu bakır sülfat,” dedim. “Evet, cu so dört, o zamanlar her evde üstüne radyonun konduğu küçük bir masa, radyonun üstünde de bakır bir tabak bulunurdu,” dedi, iki elinin baş ve işaret parmaklarıyla bir halka yaparak. “Tabakta ise şekerli göztaşı eriyiği… Yaz aylarında ardına dek açık kapılardan, pencerelerden giren sinekler tabağa doğru uçarlar ve hemen oracığa yapışıp kalırlardı. İki üç gün içinde o güzelim maviyle dolu siperlikli tabaklar kapkara olunca temizlenir, zehir tazelenirdi…” Anlattıklarını görür gibi konuşuyordu. Hatta görüyordu. Nabzını tutabiliyordum. Onu ilgiyle dinlediğimi belirtmek için, “devam et lütfen,” dedim ne yaşadığını ya da ne gördüğünü deli gibi merak ediyordum doğrusu. “Komşu ve akraba evlerinde hep bu tabaklardan vardı. Ve annemle kan bağı olan bir kadın… Annem ona çok değer verirdi. Akıl hocasıydı annemin. Ben onu severdim ama o beni sevmezdi. O zamanlar anlamasam da daha sonraları benden farklı olduğum için nefret ettiği sonucunu çıkarmıştım. Kızlara enerjik olmayı, ağaçlara tırmanmayı yakıştırmazdı. Onun sesinde beni korkutan bir şey vardı. Sesini duymak tüylerimi dikerdi. Ondan ne zaman korkmaya başladığımın bilmiyorum, sanki hep korktum... Gök gözlü derdi bana. Gök gözlü… Aşağılama… Fakat ondan korkmam beni aşağılaması yüzünden olamazdı... Onlara gitmiştim. Hep giderdim. Bahçeli büyük bir evleri, yaşıtım çocukları vardı. Oyun için giderdim. O gün beni çok şaşırtan bir şey yaptı. Bana üstüne kaşık saplanmış bir tabak dolusu pilav verdi. Bulgur pilavı... En sevdiğim… Dumanı tütüyordu. Bulgur taneleri sapsarı, yağdan parlıyordu. Ancak tabağın hali… Tabağın hali… Tabağa öncesinden göztaşı eriyiği konmuş olduğu çok açıktı. Siperlikleri çepeçevre masmavi göztaşı kalıntısıyla, kalıntıdan öte göztaşı eriyiğiyle adamakıllı sıvalıydı. Ortasında düzgünce tepelenmiş bulgura saplanmış kaşık, çevresinde masmavi zehir olan bir tabak… Tabağın siperlikleri yarım ay şeklinde oyalanmıştı. Bizim öyle tabağımız yoktu, o yüzden çok eğlenceli bulurdum o tabakları. Pilav çok güzel görünüyordu. Yaşım küçük olduğu halde onun bana çevresi zehir dolu tabakla yemek vermesine çok şaştığımı hatırlıyorum. Çünkü onun temizlik anlayışı ve titizliği tüm kadınlara örnekti.” Doğrusu çok heyecanlanmıştım. Çünkü o konuştukça sezgilerimle temellenen şeye yaklaştığımı biliyordum. “Peki yedin mi pilavı?” “Bilmiyorum!.. Yemiş olmalıyım...” “Tabağın kirli olduğunu söyleyebilirdin!..” “Söyledim. Azarladı beni, sadece kenarlarında, bir şey olmaz ondan, ye... Yemiş olmalıyım. Ama yaşadığım şey öylesi ışıklı, ayrıntılı ve canlıydı ki. Rüya olamazdı...” “Ve sen rüya ya da değil bunun seni etkilemesine izin verdin, öyle mi?” “O yakın çevremdeydi. Bana karşı her zaman nefret doluydu. Bir nevi paratoneriydim onun. Ama bir gün onu öldürmeye karar verdim. Uzaklaştım… Artık ölü…” “Sana çok hasar vermiş olmalı.” “Sadece onun verdiği hasar değil söz konusu olan. Ondan sonra da belli aralıklarla kötücül hemcinslerimle karşılaştım. İki kez daha. Onlara hiçbir şekilde zarar vermeye çalışmamıştım ama hedef oldum. Böyle olunca bende kadınların hoşlanmadığı bir şey olduğuna inandım. Onları öfkelendiren, beni onların gözünde değersizleştiren bir şey. Varlığımda olan. Bunca yıl sonra hâlâ düşünüyorum bunu. Kendime ayna tutmaya çalışıyorum. Ola ki gölge yanlarımda onlara içkin bir kötü niyet beslemiş olabilir miyim diye. Bulamıyorum. Ama belki de eksik bir duygum vardır. O eksikliği ancak onlar görüyordu. Ne olduğunu bilmiyorum böyle bir şey işte…” Yüzünde titrek bir gülümsemeyle sustu. Bastırmaya çalışsa da anlattıklarının onu derinden etkilediği, aurasına sızdığı çok açıktı. Sazı ele alma sırası bendeydi. Anlattıklarımı hiç bölmeden dikkatle dinledi. Beni dinlemenin ona çok iyi geldiğini söyledi. Böylece ter kokulu kocası gelinceye kadar konuştuk. Ofise ilk olarak yumuşak saçlarını turkuaz renkli saç bandıyla çevrelemiş olarak geldi. Onu gök mavisi fular izledi. Sırada mavi bluzlar, uçuşan mavi elbiseler vardı…

  • “Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz’dir. İleri!”

    Çocuk ve gençlik edebiyatına nitelikli eserler kazandıran yazar Nur İçözü’nün yeni kitabı Zafere Açılan Kapı, Altın Kitaplar etiketiyle raflardaki yerini aldı. Memleket yangın yeriydi. Genç yaşlı, kadın erkek demeden yıllar süren bir savaşın içindeydiler. Çocuklar bile meydanlarda yiğitçe savaşıyorlardı. Düşman dört bir yanda, yıllarca komşu görünenler pusuda, asker yorgun, açlık kapıdaydı... Tüm bunlara dur demenin vakti gelmiş de geçiyordu. Anneler, babalar, gençler, çocuklar ve yaşlılar millî mücadelenin korkmaz bir neferi olarak vatanı korumak, düşmanları ülkeden kovmak ve özgür bir gelecek uğruna o büyük önderin, Mustafa Kemal'in peşinden gidiyordu. Nice Mustafalar, Osmanlar, Aliler, Sarı Ayşeler, Kemaller, Gazi Dedeler, Hatice Kadınlar vardı bu mücadelenin kilometre taşlarında. Gencecik analar minik bebelerini sırtlarına bağlayıp kağnılarıyla silah taşıyorlardı cepheye. Kimisi yere yığılan öküzünün boyunduruğunu kollarıyla çekip yetiştiriyordu silahları cephedeki yiğitlere. Yeri geldi yakılan köylerde yaralara merhem oldular, yeri geldi yayan yapıldak vurdular kendilerini yollara. Yeri geldi atlarını dörtnala kaldırdılar. “Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz’dir. İleri!” komutuyla İzmir’in dağlarından aşıp Zafere Açılan Kapı’nın önünde doğan güneşi yorgun ama gururla kucakladılar. Nur İçözü, 1948 yılında İstanbul’da doğdu. 1967 yılında o günlerin en önemli yayın grubu olan Hayat Yayınları yazı işleri ailesine katıldı. 1971 yılında, Hayat Yayınlarının arasında yer alan Doğan Kardeş çocuk dergisini yönetmeye başladı. Daha sonra Tay Yayınlarında, Walt Disney yayın grubuna ait dergilerin yayım çalışmalarında bulundu. Tercüman gazetesi ailesine yazı işleri müdürü olarak katıldı. Tercüman ve aynı aileye bağlı Bulvar gazetesine sayfalar hazırladı. Tercüman Çocuk dergisinin yazı işlerini yönetti. Aynı gazeteden emekliye ayrıldıktan sonra, meslek yaşamına Milliyet gazetesi dergi grubunda devam etti. Milliyet Kardeş dergisinin yayın danışmanlığını yaptı. Milliyet ve Radikal gazetelerinde sanat yazıları yazdı. Fenomen ve Burç 2000 dergilerinin yazı işleri müdürlüğünde bulundu. Aynı yayın grubunda yer alan çeşitli dergilerde sanat sayfaları hazırladı, yayın danışmanlıklarını gerçekleştirdi. 1997 yılında yazdığı Kar Masalları ile çocuk ve gençlik yazını dünyasına kitaplarıyla katıldı. Çocuk Edebiyatı Mizah Öyküleri 2000 yarışmasında Bugün Ne Cadılık Yaptım? adlı kitabıyla ikincilik ödülü aldı. Yazarın 90’ın üzerinde yayımlanmış kitabı bulunmaktadır. ZAFERE AÇILAN KAPI Nur İçözü Altın Kitaplar, 2021 Çocuk (+12 Yaş) 176 s.

  • Yüzleştiğimiz Duygularımızı Görünür Kılan Öyküler

    Aynur Kulak, Eda İşler ile ikinci öykü kitabı Görünür Bir Yerde odağında söyleşti: “Okuyucunun kitap bittiğinde yarattığım atmosferi duyularıyla hatırlamasını istiyorum. Çünkü ben de okuduklarımı böyle hatırlıyorum.” Eda İşler ile ikinci öykü kitabı Görünür Bir Yerde odağında yapmış olduğum söyleşi aslında son derece görünür gibi gözüken duygularımızın karanlık taraflarıyla yüzleşmemizi öyküler aracılığıyla sağlaması çerçevesinde gerçekleşti. Ne yaşarsak yaşayalım geriye dönüp baktığımızda yetişkin hislerimizin önce ebeveynlerimizle sonrasında kendimizle yüzleşmesi görünür olması gerekenlere öyküler boyunca ışığını tutuyor. Uzakta aradıklarımız çok yakınımızda kendini gösteriyor olabilir mi bizlere? “Realitenin çirkin değil de olduğu hâliyle varlığını sürdüren bir şey olduğunu düşünüyor ve öyle yazıyorum.” Edebiyatla olan bağının nasıl şekillendiğini sorarak başlamak istiyorum. Yüksek öğrenimini İngiliz dili üzerine yapman, çevirmenliğin ve öykülerin… Nasıl gelişti; nasıl buralara kadar geldi edebiyat ile olan ilişkin? Edebiyatla aramızda bir bağ varsa bunun temelini günlük yazarak attığımı söyleyebilirim. Bana düşüncelerimin zamanla nasıl renk değiştirdiğini gözleme olanağı sunar. Onun sayesinde kafamın içindeki dost ve düşman tanrıları tanırım. Zihnimin hiç girmediğim bölgelerine girer, sınırlarımın ötesine geçerim. Orada yazan işaretlere, sembollere, uyarılara kulak verir, olayların gidişatını izler, tek taraflı sözel iletişimimi sonunda başka bir yerde başkalarının ağzıyla kurarım. Ben çocukken güneş görmeyen bir evimiz vardı. Canım bu yüzden çok sıkılırdı ve ben günlüğe hep sabah güneşini tasvir ederek başlardım. Öykülerim de belki bu yüzden genellikle gündoğumuyla açılır. Eve dair mutlu hatıraları günün ışıltısının yüzlere vurduğu kısacık anlarla ilişkilendiririm. İkindi parlaklığını, gece göğündeki yıldızların yansımasını da severim. Sanırım hikâyeleri böyle anlatarak çocukluğumun o kısmını tamir ediyorum. Aslında öykü yazmaya günlükten önce başlamak isterdim ama uzun süre içimden düşünmeyi ve okuyarak susmayı tercih ettim. Ufak bir şehirde büyümenin, yapacak kısıtlı şeyle dar bir yaşantıyı kovalamanın çok okumakla ilgisi büyük. Dili mücadele ederek ulaşmam gereken bir zirve gibi gördüğümden ona karşı merak ve heyecanla karışık duygular beslerdim. Hikâyeler anlatma arzum başka bir var yaratma ve mevcut sıkıcı durumdan kurtulma gereksinimimden kaynaklanıyordu. Aslında hâlâ öyle. Kendime alan açmak için yazıyorum. Başlarda hukuk okumak istememe, yeterli puanı almama rağmen sonradan yabancı dil öğretmenliğinde karar kılmam da yine bu dil merakıyla veya anlatma gereksinimiyle ilgili olmalı. Üniversitedeki derslerde incelediğimiz kısa öyküler, romanlar, beni bu işte ilerleme konusunda teşvik etti. Aynı bölümden bir arkadaşımın çıkardığı matbu dergide yayımlanan öykümle yazın kariyerimin resmi olarak başladığını söyleyebilirim. O da benim gibi dil ve edebiyatla ilgileniyordu. Görünür Bir Yerde ikinci öykü kitabın. İlk öykü kitabın Kaza Süsü’nden Görünür Bir Yerde’deki öykülere doğru yolculuğu nasıl anlatırsın? Nasıl bir süreçti, ne türde değişimleri ve dönüşümleri beraberinde getirdi? Kaza Süsü, üsluptan ziyade biçime kafa yorduğum bir ilk kitap. Baştan sona anlamlı bir sırayla ilerleyen, okuyana finalde tatmin edici bir veda vaat eden öyküler toplamı. Üzerine çok çalıştık ve kısa sürede iyi dönüşler aldık. Fakat onda eksik olan, hikâyenin okuyana ne anlattığıydı. Güzel öyküler yazıyor ama onları neden anlattığımı bilmiyordum. Anlatıcının işinin sadece gördüğünü biçimlendirmekle bitmediğini ikinci kitapla öğrendim. Zaman değiştikten, ben biraz daha yaşlandıktan, belki biraz daha şiir okumaya alıştıktan sonra anlatacaklarımda ağırlık hissetmeden, hiçbir çekince yüklenmeden yazmaya karar verdim. Kitabı yazdığım dönem babamı kaybetmemin de etkisi var bunda. Yas sürecinde deneyimlediklerim kitapta yaratmayı istediğim boşluk temasıyla birebir örtüştü, sonra öyküler benden habersiz birbirine seslenir oldu. Öyküler bir tür arama hali ile -asla belirsiz bir şeyi değil ama- belirli olanı arama hali ile bambaşka yönlere evrilerek dönüşüyorlar. Aslında son derece “görünür” gibi gözüken ve öyle de anlatılan öykülerin karanlık taraflarıyla yüzleşerek hikayelerin lezzetine tam da buralarda varıyoruz desem; ne söylemek istersin? İç sıkıcı durumları sıradanlaştırmayı iyi bilirim. Eskiden trajediyi kabullenmeyen, onunla arasına mesafe koyan, bu sebeple de realiteyi şekillendirebilen bir yanım vardı. Hastalıkları, kavgaları, ölümleri içselleştirmez, üzerinde durmaz, mümkünse onlar hakkındaki hislerimi kendimden başka kimselere anlatmazdım. Ara sıra da bu hâlime öfkelenir, iletişimsizlik meselesi yüzünden içimdeki sesle kavga ederdim. Ama artık bunu yapmıyorum. Realitenin çirkin değil de olduğu hâliyle varlığını sürdüren bir şey olduğunu düşünüyor ve öyle yazıyorum. Edebiyatın işlevi de gerçekliği olduğundan güzel veya tersine, trajik göstermek değil bana kalırsa. Kitabın son öyküsü Eski Günler Geride Kalmadı’dan başlamak isteyerek; tökezlediğimiz, ilerler gibi gözüksek de ilerleyemediğimiz şeyleri gemlenemez bir arzunun gölgeleriyle yazdıran sebepler nelerdir soruları eşliğinde bu öyküde asıl mesele kimseye görünmeden var olma meselesinin dipten akan asıl hikayesini mi vermekti yoksa kimin hikayesi gerçekten kime ait; kim kimin hikayesinin içinden çıkıyor/var oluyor bunu yazmak mıydı? İkisi de. Çünkü bu iki çıkarım arasında bir fark görmüyorum. Fikret Mualla’nın tablolarında olduğu gibi bazen birbirimizin rengârenk hayatlarının arkasında kaldığımızı, zaman zaman birilerinin önüne geçmek için koştuğumuzu, bazen morların daha az mor olduğunu, pembelerin git gide silikleştiğini, arada bir gökyüzünün koyulaştığını, zaman zaman parladığını, yani kısaca hayatı bir öyle bir böyle ama asla adil olmayan bir sırayla yaşadığımızı düşünüyorum. Bu adaletsiz düzen veya diş diş sıralanmış birbirine zıt koşullar, gezegenin herkes için değişen genişliği, Tanrı’nın neye benzediği sıklıkla üzerine kafa yorduğum meseleler. Bunları bazen silikleşenlerin ara sıra da parlayanların gözünden anlatıyorum. Gözlemleme fırsatı bulduğum birçok olayı kah bir köşeden kah ötekinden bakarak yorumlamayı tercih ediyorum. Bazen de hepsini birbiriyle karşılaştırıyorum. Kitabın ilk üç öyküsüne 'Yas Koltuğu' öyküsünü de ekleyerek; çocuklar ve ebeveynleri, çocukken gördüğümüz ebeveynlerimizle, çocukken göremediğimiz fakat büyüyünce farkına vardığımız o karanlık taraflarıyla bizlere bıraktıkları mirasları, yüzleşmelerimizi konuşmak isterim. Ölümün, yaşamın, kusurlu olmanın, suçun, suçluluk duygusunun travmaları imgesel anlamda bir gazete haberiyle, bir yelekle, bir defterle karşımıza çıkıveriyor öykülerde. Çocukluğum son derece renksiz, problemsiz, neşesiz geçtiği için onu hatırlayabilmek maksadıyla geriye döndüğümde üzerine konuşacak pek bir şey bulamıyor, arada bir anımsadığım ufak tefek görüntüler hakkında da düşünme ihtiyacı duymuyorum. Bazen aklımda şimşek gibi çakan görseller, kokular, sesler, bir anıyı işaret eden parça bölük şekiller oluyor. Sözgelimi, 'Süreyya Boşluğu' öyküsündeki bez bebek, çocukluğumdaki bebeği ve siyah örgülerinden yayılan lavantalı deterjan kokusunu aklıma getiriyor. Örgülerden birinin ilmeği kaçtığında hepsi çözülüyor. Macerayı kitap ve filmlerde aradığımı, sıklıkla dedektif hikayeleri okuduğumu hatırlayıveriyorum. Hatıra hatırayı açıyor. Bazen bana yaşanmamış olayları kolaylıkla yaşanmış gibi düşünme ve onların iç yüzünü görebilme olanağı sunuyor bu. Kendimi sık sık var olmamış veya gerçeküstü bir deneyimin hatırasıymış gibi hayal ederim bu arada. Aile içi iletişimsizlik, üzerinde durulmayan, konuşulmayanlar, yorgun suskunluğuma tesir eden eski meseleler. “Çocukluğu iyi geçirmenin hep refah, onun gerekliliklerine uymamanın ise tehlike getireceğine inanmıyorum.” Yetişkinliğin anlatıldığı 'Görünür Bir Yerde', 'Bir Arzuyla Ürkek Ürkek', 'Bir İp Mesafesi', 'Süreyya Boşluğu' öyküleri. Çocuklukta oluşan boşlukların yetişkinlikte neye dönüştüğü; nasıl bir yaşama edimine ya da yas sürecine ve aslında çoğu zaman önlenemez bir arzu iştahına dönüşümü bu öykülerde çok bariz. Sadece ebeveynlerimiz görünür olmuyorlar, aynı zamanda bizim karanlık taraflarımız da yetişip, büyüyorlar bir yandan; ne dersin? İngilizce’de arzulu ve hevesli sözcükleri eş sesli: Willing. Türkçe düşününce bu iki kelime birbirine pek de yakın gibi gelmiyor bana. Bir şeye heves etmek son derece edilgen bir duruşu ima ederken, arzulamayı güçlü ve tekinsiz buluyorum. Bahsi geçen öykülerin ortak noktası bir arzuyu öne çıkarırken onu tersten anlatmak bence. Hepsinde öne çıkan duygusal durum, memnuniyetsizlik ve hevessizlik. Bunların çocukluktan kalan boşluk duygusuyla ilgisi var mı bilmiyorum ama çocukluğu onarmanın her yarayı sarıp sarmalayan insancıl bir şefkat, bir iyilik olduğunu da düşünmüyorum. Çocukluğu iyi geçirmenin hep refah, onun gerekliliklerine uymamanın ise tehlike getireceğine inanmıyorum. İnsan ruhunun toplumun iyi diye adlandırdığı normlara itaat ederse zenginleşeceği, aksi hâlde yoldan sapacağı, yok olacağı fikri bana biraz basit geliyor. Karakterler üzerinden hikayenin nasıl dönüştüğünü okurken zamansal olarak da ciddi sürprizlerle karşılaşıyoruz. Bazı öykülerde çok, bazılarında da uzaktan olmak üzere öyküler içerisinde zaman algısı çok belirgin derecede hep var ve öyküler zamanın gerçekten de izafi bir şey olduğu gerçeği ile yüzleştiriyor bizleri, ne dersin? Öykülerde zamanla oynamayı seviyorum. Hiç yaşanmamış olayları anlatmanın en kolay yolu zamanı değiştirmektir çünkü. Yaşadığımız ânı söze dökmeyi, geçmişteki deneyimleri değiştirmeyi, gelecekle alakalı hayaller kurmayı deniyor, fakat neyi denersem deneyeyim hiçbirinin gerçek olmadığını biliyorum. Bu nedenle onu istediğim gibi şekillendirerek onun içinden geçen hikayeler yaratıyorum. Bazen geçmişteki ikizimizle aynı hayatları yaşadığımıza inanıyorum. Arada bir de hiç deneyimlemediğimiz bir yaşamı seyrediyoruz gibi geliyor bana. “Okuyucunun kitap bittiğinde yarattığım atmosferi duyularıyla hatırlamasını istiyorum. Çünkü ben de okuduklarımı böyle hatırlıyorum.” “Şimdi düşününce, ne fazla şekerliydi ne acıydı; sadece biraz ağırdı tadı. Dilimde erimedi hala. Bunu konuşalım mı biraz?” Kendini affedememenin, yas duygusunun, ölüm gerçeğinin yaşam karşısında nasıl da “Hayat devam ediyor.” meselesine dönüşebildiğinin fazlasıyla çarpıcı gerçeğinin öyküler boyunca yiyecekler, yemekler üzerinden verilmesini konuşmadan geçmek istemem. Dürüst olmak gerekirse bunu yapmamın sebebi çok basit. Okuyucunun kitap bittiğinde yarattığım atmosferi duyularıyla hatırlamasını istiyorum. Çünkü ben de okuduklarımı böyle hatırlıyorum. Orhan Pamuk’un Benim Adım Kırmızı romanı fena halde demirhindi şerbetini anımsatıyor bana. Masumiyet Müzesi’nde nane likörü tadı alıyorum. Barış Bıçakçı’nın Sinek Isırıklarının Müellifi soğuk bir apartman dairesini ve insan eti kokan bir battaniyeyi anımsatıyor. Gamze Arslan’ın bazı öykülerinin tadı küflü ekmeğe, bazıları menekşe kokulu yemenilere benziyor. Acaba benimkiler neye benziyor? Ben de bunun cevabını bilmeyi arzuluyorum. Öykülerin içindeki hikayeler anlatılırken ortaya çıkan diğer hikayeler, alttan akan o dip akıntının kurgu ile ortaya çıkmasıyla görüyoruz ki; hepimiz birbirimiz için görünür olmak istiyoruz ama bunun şartları gerçekten oluştuğunda da kaçmak istiyoruz bundan. Edebi metinlerde kurgu ortaya çıkarıyor ve öykülerinde de görüyoruz ki; kurguya çok çalışılmış. Ne dersin? Hepimiz bir başkasının hikayesinde yaşıyoruz. Bazılarımızın rolü büyük, bazılarımızınki ufak. Bize biçilen rollerde ölene dek oyuncu değişikliği yapılmasa da yaşamlarımızın birbirini etkileme dengesi ara sıra farklılık gösterebiliyor. Adamın teki yanından geçerken başını çevirip ona bakmadı diye bir kadının üzüntüden kahrolma ihtimali arada bir azalıyor, hevesle sipariş edip bitiremediğimiz yemekler bazen arkamızdan ağlamıyor, bir kez bile aramadığımız yaşlı akrabalar bir seferlik kederden ölmüyor, her şeyin farkına vardığımızda doğru zamanın çoktan geçmişte kalması ve bir şeylerden bahsedecek olduğumuzda kimsenin bizi dinlememesi nedendir bilmem ama kırılgan benliğimizi nadiren acıtmıyor. Böyle şeyler hep beraber veya ayrı belki, kurgu içinde yer alabiliyor. Bunlar bazen açık seçik, bazen de müphem biçimde yazılabiliyor. Kurgu üzerine düşünüyor, bu konuda iyi metinler okumaya çaba harcıyorum. Her öyküde deneyecek yeni bir şeyler arıyorum. Arkadaşlarımla tartışıyorum. Aklıma gelen yaratıcı bir fikri gecenin bir yarısı arayıp heyecanla anlattığım dostlarım az değil. Not alıyorum. Duvarlara yazıyorum. Her gün neyi anlatacağımı kendime hatırlatıyorum. Eğer bunlar birer yöntemse, evet bunları yapıyorum. Her ne kadar üzerinde konuşulmasa da çevirinin/çeviri kitapların öneminden/değerinden de bahsetmek isterim. Yayın dünyasında çok önemli olmasına rağmen biraz gölgede kalıyor sanki çeviri işi ne dersin? Özellikle genç nesilde çeviri edebiyata katkı sağlayan çevirmenlerden biri olarak aslında değişiyor bu durum artık diyebilir misin? Ve -eğer bahsetmek istersen- şu sıralar çevirisini yaptığın kitaplar hangileri? Çeviri eserlerin son yıllarda epey ilgi gördüğünü düşünüyorum. Bunda butik yayınevlerinin telifini aldığı iyi eserlerin ve onlarla çalışan iyi çevirmenlerin etkisi oldukça büyük. Fakat çevirmenlerin şartlarının hâli de bildiğiniz gibi ortada. Son derece zahmetli ve özen isteyen bir iş çevirmenlik. Umarım yayınevlerinin çevirmenlerin hakkını çok daha iyi sakladığı günlere kavuşuruz bir gün. Şu sıralar Ann Quin’den The Unmapped Country isimli kolektik öyküleri çeviriyorum Everest için. Aynı yayınevi için çevirdiğim Deborah Levy- Her Şeyi Gören Adam (The Man Who Saw Everything) yayın sürecinde. Geçen hafta teslim ettiğim Amerika Kuşları (Birds Of America) var Lorrie Moore’dan. Konu Kitap’tan çıkacak. Önümüzdeki sene çevirmenlikteki tempoyu biraz düşürüp romanımı tamamlamayı planlıyorum. Evet, roman yazıyorum. Son olarak pandeminin etkileri ağırlaşarak devam ediyor. Yazmaya devam edecek misin; daha doğrusu edebilecek misin; tüm bu ağır yaşam şartları düşünüldüğünde ve edebi metinler bazında ne türde hikayeler okumaya başlarız sence? Bu soruya cevap verirken şahsi vicdanımla kamusal buhran arasında kaldığımı itiraf etmeliyim. Son zamanlarda yazma motivasyonum epey düşük fakat bunun sebebi yalnızca pandemi etkileri veya hepimizin içinde olduğu zorlayıcı yaşam koşulları değil aslında. Yoğunluk. Basitçe yoğunluk. Sözü verilmiş, sözleşmesi yapılmış çeviriler, benden bir şeyler öğrenmeyi bekleyen öğrenciler, okunması gereken yığınla metin, izlenmeyi hak eden oyunlar, filmler, dinlenecek müzikler, podcastler, davetkâr, cazibeli konserler, ucundan bir parçacık tadılacak, yaşanacak zalim hayat eteklerimden çekiyor. Yine de bir süredir yoğun bir tempoyla okuyor, ufak ufak yazıyorum. Ancak biliyorsunuz, genel olarak tadımız yok. Kamusal buhran var. Yalnız kaldığımızda yoksulluğu, haksızlığı, huzursuzluğu, kaybolmayı, kaybettiklerimizi düşünüyoruz. Birçoğumuzun bu ağır duygu durumuyla mücadele ettiğine ve gelecekte sıklıkla kaygıyı, öfkeyi, kafa karışıklığını merkeze alan eserler yaratacağına inanıyorum. GÖRÜNÜR BİR YERDE Eda İşler Everest Yayınları, 2021 112 s. Tür: Öykü

  • Öykü: Deva Yokken

    Sen de yerinden kıpırdamayı hiç istemediğin halde sırf o sussun diye kabul ederdin çıkmayı. Ona bir şey sormazdın. Deva inatla konuşurdu seninle, sen kendine bile susardın. İrem Nas Bugün Deva’yla ayrılmamızın ikinci yıl dönümü galiba. Nişan yıl dönümümüz müydü yoksa? Biz tanışalı kaç yıl oldu ki? Bugün kesin önemli bir şeyin günüydü ama… Düşündün… Deva zorla hatırlatmasa sen tövbe billah hatırlamazdın böyle günleri. Şimdi de ben hatırlatayım: Bugün siz boşanalı tam iki yıl oldu. Nöbetten akşam altıda çıktın. Sokağın başına kadar yürüdün. Ahmet abinden iki kutu bira, iki paket de sigara aldın. Bir kalıp peynir, bir kangal da sucuk istedin. “Ama sen fazla yeme sucuktan Abi,” dedin ona. “Kolesterolünün durumunu biliyorsun.” “Atın ölümü arpadan olsun Doktor,” diye yanıtladı seni. Nasıl bıkmıyorsun şu hiç alış-verişi olmayan muhabbetten, anlamıyorum. Her defasında aynı cümleler. Sen böyle kasvetli havalarda eve gitmeyi hiç sevmezsin. Babaannemizin evindeki ağır yün yorganlara benzetirsin böyle havaları. Eskiden olsa bana kaçıp gelirdin. Artık ben de yokum. Eve gideceksin. Şimdi evde Deva olsaydı biraz dinlenmene izin verir, sonra seni zorla dışarı çıkartırdı. Sen de yerinden kıpırdamayı hiç istemediğin halde sırf o sussun diye kabul ederdin çıkmayı. Ona bir şey sormazdın. Deva inatla konuşurdu seninle, sen kendine bile susardın. Boşandıktan sonra başka bir yere tayin istemeyi düşündün. Kira ödemek işine gelmedi. Benim evimde yaşıyorsun gül gibi işte. Deva’yla hastanenin kilometrelerce uzağında oturuyordunuz zaten. Hem her gün bir avuç yol parası döküyor, hem de oturduğunuz eve sırf muhitinden dolayı gereksiz bir kira ödüyordun. Eve vardığında kara çevirecek bir yağmur atıştırmaya başlamıştı. Apartmana girdin. Asansör yine bozuktu. En üst kata kadar yürüyerek çıkmak zorunda kaldığın için küfür ettin. Kapıcıya uğrayıp söylesem mi? Aklından geçirdin… Kapıcıyla konuşmaya da üşendin. Ağır adımlarla katları tırmandın. Cümle üşengeci kardeşim benim. Kapının önünde birileri var. Sen tanımıyorsun henüz ama ben iyi tanırım onları. Güzel Filiz’im ve yavrusu Ceren. Erik çiçekleri gibidir Filiz. Azıcık rüzgâr esse pul pul dökülür her yere. Bitkin, başını tırabzanlara dayamış, gözlerini kapamış… Öyle yorgun… Ceren annesinin yanında sessizce parmaklarıyla oynuyor. Sen hiç erik çiçeklerine baktın mı? Öff, Abla bırak şu gereksiz romantizmi, dersin şimdi; susayım. Şaşırdın. Karşı komşuya gelmiş olabileceklerini düşündün; uğraşmak istemedin. Sessizce yanlarından geçip gitmek istedin ama Filiz heyecanla ayağa kalktı. “Orası Aysel ablanın evi değil mi?” diye sordu. “Öyleydi ama artık burada oturmuyor, ben kardeşiyim.” “Gitti mi İzmir’e yoksa?” “İki ay oldu herhalde.” “Çok kötü oldu bu.” “Bir sorun mu vardı? Ben yardımcı olayım.” Filiz, gözleri dolu dolu, ne yapacağını bilmez bir halde baktı sana. Bir şey söyleyecekti, vazgeçti. Gitmeye davrandı, ondan da vazgeçti. “Biz kızımla Afyon’dan geldik de. Aysel ablanın adresini ve telefonunu verir misin bana?” “Veririm de, ne işin vardı ablamla?” “Bir işim yok, görmeye geldim.” “Taşındığından haberin yok muydu?” Filiz’imin çekingenliğinin yerini sabırsızlık aldı hemen. “Taşınacağım demişti ama bu kadar çabuk taşınır diye düşünemedim. Neyse; adresi, telefonu verirsen…” “Tamam, sakin ol,” dedin “İçeri girin, yani beni tanımıyorsunuz ama ablamı ararız hemen.” Filiz süzdü seni. Uykusuzluktan kararmış yüzüne, çökmüş omuzlarına, üç günlük sakalına baktı. “Sen Murat değil misin?” “Evet.” “Eşin evde değil mi? Aysel ablam bir zaman senin evlendiğini, nikâhına gideceğini söylemişti.” “Evlenmiştim ama ayrıldım.” “Ya, üzüldüm. Bizim evine gelmemiz yakışık almaz şimdi. Gidelim biz.” Filiz’i ve Ceren’i eve davet ederek üstüne sorumluluk almak istemedin. Ama seversin beni, başıma dert alayım istemezsin. Ah çocuk, ben böyle şeyleri dertten saymam ki. Sen bana demez misin, her hıyarım var diyene tuzlukla koşuyorsun Abla ya, diye. Acıdın Filiz’ime. Yaralarına baktın, varlığını bilmediğin yaraların acıdı. “Bu soğukta, bu vakitte nereye gideceksiniz? Burada tanıdığınız başka kimse var mı?” “Yok.” “O zaman şimdi, yakışık makışık düşünecek halde değilsin. Gelin hadi.” Evin yine darmadağın... Çocukken de arkanı ben toplardım zaten. “Kusura bakma, ev dağınık biraz. Çocuğu şuradaki kanepeye yatırıver istersen. Karnınız aç mı? Açtır tabi, o kadar yoldan geldiniz.” Bunları söylerken bir yandan da telaşla etrafı toplamaya çalışıyordun. “Yok, yedik bir şeyler.” “İyi o zaman. Ablamın telefonu yok muydu sende? Arasaydın keşke.” “Vardı da kocam… Kocam şerefsizi aldı.” Bir an durup Filiz’e baktın. En az senin kadar yorgundu. Bütün yolu ağlayarak geldiğine emindin. Kocasını düşündün, Deva’nın ağlamalarını düşündün. Deva da böyle mi diyordu? O kocam olacak şerefsiz, mi diyordu benim için? Böyle ağlamış mıydı? Deva bana şerefsiz demez. Gailesiz der, basiretsiz der ama şerefsiz demez. Hem ben Deva’ya elimi bile kaldırmadım. Bu kızın kocasının yaptığının onda birini bile yapmadım ben Deva’ya… Kanepede uyuyan çocuğa baktın. Sen çocuk istememiştin. Hep, erken, demiştin. Erken, erken… Abla biz kendimize bakamıyoruz ki daha, derdin bana. Kendine bakamayan sensin, yapma şunu artık şu kıza, derdim ben de. Kızardın. Çocuk için battaniye bulmaya giderken beni aradın. Telefonu açmadım. Zahide’ye gitmiştim. Telefonu evde unutmuşum. “Adın ne,” diye sordun nihayet. “Filiz.” “Kızının adı ne?” “Ceren.” “Uyuyor, uyusun yazık. Gözüne ne oldu onun?” “Babası yaptı.” “Bakayım mı, uyanır mı?” “Uyanır, boşver.” “O zaman uyusun. Burada durmayalım, mutfağa gidelim. Ben de bir şeyler atıştırayım.” “Olur, seni de rahatsız ettik. Hay Allah… Düşünmedim ki, çıktım geldim. Düşünemedim.” “Önemli değil, rahatsız olmadım.” Oldun, hem de nasıl oldun. Hiç sevmezsin ki sürprizli işleri, misafirleri… Kaçıp gelmelerin, yorgunluğun, tanışmamanın ve adı konmamış sıkıntıların verdiği huzursuzlukla mutfağa gittiniz. Buzdolabını açtın, dolap boştu. Marketten aldıklarını poşetten çıkarttın. Çalışıyordun, yalnızdın, davetsiz misafirlere hazırlıklı değildin, dolap o yüzden boştu. Hâlbuki Deva olsa o dolap ağzına kadar dolu olurdu. Filiz’e anlatmaya çalıştın. Filiz huzursuz, gergin, mutsuz... Mutfak masasının başında soran bakışlarla oturuyor. Hiç umurunda değil senin buzdolabının boşluğu. Boş dolaplar, boş evler neden umurunda olsun. Sustun. Aldığın beyaz peyniri tabağa koydun, sucukları dilimledin, ekmeği koydun. “Bira var, içer misin?” diye sordun. Filiz yüzünü buruşturarak baktı sana. Başını salladı. İrkildin. “Çay olacaktı, çay demleyeyim sana, olur mu?” “İstemiyorum, sağ ol. Sen yemeğini ye, bir şey istersem söylerim.” Ağır ağır oturdun masanın başına. Filiz’in sana söyleyecek çok şeyi vardı besbelli. Ama duymak istemiyordun. Hiç konuşmasa keşke, diye düşündün. Ne güzel bir kadın değil mi Filiz? Ama bütün taşıyıp geldiklerini duymaktan ürktün. Sanki Filiz duydu bütün zihninden geçenleri. “Aysel abla niye gitti?” “Ablam işte, sıkıldı buralardan. Hep hayaliydi zaten İzmir’de yaşamak.” “Herkes benim gibi kaçacak değil ya. Sen doktordun değil mi?” Ağzın peynirle dolu yanıtladın onu. Yediği her şeyin boğazından yük gemisi gibi geçtiğini hissettin. Seninle konuşulabilecek tek yer yemek masasıdır ama konuşan sen olma diye hep merasimle yersin yemeğini. “Hı hı. Acildeyim.” “Tam yerine geldik öyleyse,” diye gülümsedi Filiz. “Benim gibi kocasından dayak yemiş çok kadın geliyordur acile.” “Pek yok,” dedin. Evet, deseydin daha mı iyi gelirdi Filiz’e? Yalnız olmadığını mı hissederdi? Kendi derdini özel hissetsin diye mi öyle dedin, yoksa? Gerçi sen Filiz sormasın da anlatmak zorunda kalmayım, diye öyle demişsindir. Bir aileye ait olmayı çoktan unutmuş bir mutfakta, dökülmüş başka bir aile hikâyesi izliyorsun. Filiz’in kurduğu cümleyi sevmedin. Sen kimsenin hikâyesine yakından bakmak istemezsin çünkü. Acile gelen kadınların dayak yiyip yemediğiyle de ilgilenmezsin. Sen küçükken kendi yaralarına bile bakamazdın. Nasıl doktor oldun; bazen aklım almıyor gerçekten. Filiz sana baktı, sessiz sessiz yere baktı. Ellerine baktı. Sağ elindeki morluğu fark edip elini kazağının içine çekti. Bir şey söyle be oğlum! Söylemedin. Çiğ çiğ yiyorsun o sucukları yine, değil mi? Ağzına bir sucuk daha attın; yine o sinir bozucu, merasimli boğaz geçişini başlattın. “Ablamı aradım ama açmadı, o görünce döner bana,” dedin nihayet. “Bir daha arasak, duymamıştır belki.” “Olur.” Cebinden cep telefonunu çıkarıp beni aradın. Telefon uzun uzun çaldı ama yine açılmadı. Filiz’in hayal kırıklığına bakarak telefonu masaya geri koydun. Filiz nedense telaşla masadan kalkmaya yeltendi. “Arar o beni, merak etme.” “Onun da huzurunu bozacağız şimdi.” “Bozmazsınız.” Filiz’in sözünü bitirmesiyle telefonun çalması bir oldu. Telefonu açtın. Bana davetsiz misafirlerinden bahsettin. Sonra telefonu Filiz’e verdin. Filiz bana bilmediğim bir şey anlatmadı. Ağladı. Boşa şu kocanı, ben de yalnızım, derdim hep ona. Ben sana yardım ederim, derdim. Filiz, bir gün serçe parmağı sarılı bir halde gelmişti kursa. O gün öğrenmiştim kocasından dayak yediğini. Ağlamasını, konuşmasını dinlemek istemedin. Salona doğru gittin. Ceren’in uyanıp kalktığını gördün. Ceren’e ne diyeceksin şimdi? Çocuğun kaşına da yalap şap bir yara bantı tutturmuşlar. Aysel teyzenin kardeşi olduğunu, annesinin şu anda telefonda onunla görüştüğünü anlattın ve onu elinden tutup salona götürdün. Ceren sana ürkmüş gözlerle bakıyordu. Babasının hemcinsi bir adamsın sonuçta. Belli ki çocuk seni sevmedi. “Annen bana sen uyurken adını söyledi. Adın Ceren mi?” Ceren, evet, anlamında başını salladı. “Benim adım da Murat. Biliyorum siz beni değil, Aysel ablamı görmeyi bekliyordunuz ama ablam taşındı buradan.” Ceren korkmuş ama ilgili gözlerle dinledi seni. Neyi açıklamaya çalışıyorsun el kadar bebeye, bilmiyorum. “Gelmeyecek mi?” diye sordu. “Yo niye gelmesin, gelir. Gelmezse de siz onun yanına gidersiniz. Sizi otobüse bindiririm gidersiniz.” “Tamam.” Çocuğun bu uysal halinden etkilendin. Don yağı gibi durduğundan mıdır nedir, çocuklar hep uysal olurdu zaten karşında. Deva’yla senin hikâyenin de böyle bir kahramanı olur muydu acaba? Olmazdı, sen çocuğuna böyle şeyler yapmazdın. Belki yüzüne değil ama ruhuna çizikler atarlardınız sorunlu ebeveynler olarak. Mutsuz evliliklerin mutsuz çocuklarından olurdu sizinki de. Bizimkiler gibi… Ceren yine ürkek haliyle oturduğu koltuktan sıyrılırcasına indi, ufak adımlarla mutfağa annesinin yanına gitti. Salondan Filiz’in konuşmalarını duyabiliyordun. “Evet ablacım… Yok, yok ablacım… Öyle olmaz ablacım… Ah ablacım…” Arada ağlamaklı iç çekmeler, akan burunlar ve gözyaşları, sonra Ceren’in sesi. “Evet, Aysel teyze… Sen gelmeyecek misin? Biz geliriz. Tamam…” Filiz ağlamaklı gözlerle kucağında kızıyla salona gelip telefonu sana uzattı. Bu gece konuklarını evinde misafir edecek, ertesi sabah onları otobüse bindirip benim yanıma yollayacaktın. Hiçbir şey söylemedin. Ne zaman örteceksin şu kapını başkalarının dertlerine, diye sormuştun bir gün bana. Sonra tartışmıştık, günlerce konuşmamıştık. Sana göre çocuklarımla aramdaki mesafenin de eniştenle ayrılmamızın sebebi de benim başkalarıyla fazla ilgilenmemdi. Sen kendine dön de bir bak, demiştim. Neyse. Filiz olmasa kesin yine tartışırdık seninle. Telefonu kapattığında bu gecenin acılı bir kadın ve kırgın bir çocukla çok uzun geçeceğini düşündün. Ne yapmalıydın, bilmiyordun. İlk defa kendinle, Deva’yla ve doğmamış çocuğunla böylesine yüzleşiyordun. Konuklarını salonda bırakıp yatak odasına gittin. Temiz nevresimler bulmayı umarak dolapları karıştırdın. Bulduklarını alıp tekrar salona döndün. Filiz ağlıyor, Ceren de kayıtsızca annesinin yanında oturuyordu. Çocuk bu ağlamalara çok alışkındı belli ki. “Biraz dinlenin isterseniz. Ben de gidip nöbetçi bir eczane bulayım. Ceren’in yarasına pansuman yapmak gerek,” dedin. Filiz bir şey söylemedi. Yağmurluğunu alıp kapıyı dikkatlice örterek dışarı çıktın. Bıkkın adımlarla hastaneye doğru yürümeye başladın. Hastaneye varmadan nöbetçi bir eczane bulup bir şeyler aldın. Pansumana gerek yoktu ya, çıkmak istemiştin evden. Adımlarını ağırlaştırdın; yolu uzattın. Tekrar eve döndüğünde salonun ışığını açık görmek düşünmekten vazgeçtiğin zamanlara götürdü seni. Başını kaldırıp apartmanların camlarındaki ışıklara baktın. Eskiden işten eve dönerken salonun ışığını hep yanık bulurdu böyle. Salonda ya film izlerken uyuyakalmış Deva olurdu, ya da bir alt kattaki komşuyla kahve içip dedikodu yapan Deva, ya da… Ya da Deva olurdu işte. Deva’nın senin için ne olduğunu hiç düşünmemiştin. Güzel bir kızdı, koca adam oldun artık evlen sözlerine karşılık en güzel değeri bulacak cinstendi hem de. Tıp fakültesi diplomasını nasıl gururla taşıdıysan elinde, Deva’yı da öyle taşımıştın yanında. Doktor adamın güzel ve becerikli karısı Deva… Her şeyi olması gerektiği gibi yapan muazzam Murat’ın muazzam hayat arkadaşı… Öyle miydi gerçekten? Hayatının tümünü doldurmasına müsaade ettiğin monoton işin ve yaşamında Deva’ya ne kadar yer vardı? Nöbetten çıktığında, eve gelip yapmak istediğin tek şey uyumak olunca Deva bu uykunun neresindeydi? Deva nasıl girmişti oraya? Ve Deva yokken yaşam nasıldı? Yaşıyordun işte… Deva hep boynunda asılı duran stetoskoptu. Hep oradaydı, lazım olduğunda vardı; işi bitip boynundan çıkarmak istediğinde fark ederdin ağırlığını. Deva’yı istemeye gittiğimizde kayınbaban: “Oğlumuz hastalara, hanım kızımız da oğlumuza deva olacak inşallah,” demişti, hatırlıyor musun? Annem eve döndüğümüzde, benim oğlum hasta mı da öyle diyor, diye yaygara koparmıştı. Annem de hiç sevmezdi zaten Deva’yı. Sen sevdin mi Deva’yı sahi? Kurşun kalemle çizilip silinmiş, derin bir çizgiydi Deva. Dokunmak zorunda kalmadıkça görmedin. O da gitti işte sonunda. Hiçbir boşluğuna yetemedi. Öyle ya şimdi salonun ışığında oturan kadın bir başkasının hayatını ne kadar doldurmuştu? Senin hayatının neresi doluydu ki Deva kalanı doldurmaya yetsindi? Küçük Ceren gözüne pansuman yapılmasına razı olmadı, bağırarak koltuğun arkasına kaçtı. “Boşver, alışık o yaralara,” dedi annesi. “Bu yaşta böyle yaralara alışık olmamalı.” Deva olsa: “İnsan senin bu yaptıklarına da alışık olmamalı,” derdi. Ne yapmıştın ki? Yorgunluktan tükendiğin zamanlarda Deva’nın arkadaşlarını evde bulduğunda kızmıştın. İşten çıkıp eve döndüğünde onu dışarı çıkmak için hazırlanırken bulduğunda kızmıştın. Deva’nın gereksiz harcamalarına, uykusuna, huysuzluğuna kızmıştın. Aslında yok, çoğu zaman sessiz kalmıştın. O kadar çok sessiz kalmıştın ki seninle paylaştığımız hiçbir şey yok, diyen karına… Karşındaki şiddet manzarasını görünce sessiz kalmanın çok da acıtıcı olmadığını düşündün. Sessizlik kanayan yaralar açmazdı, sessizlik insanı kendi halinde bırakırdı işte. Böyle mi olsun isterdi Deva, yoksa öyle mi? Ya Deva, Filiz olsaydı? Bu sefer de kızdın Deva’ya. Deva’ya kızdın, sonra her zaman yaptığın gibi çıkarıp attın kafandan. Artık konuğunla ilgilenmeliydin. Hiçbir şey paylaşmadığın, zaten bunu da istemeyecek bir kadınla konuşabileceğin tek konu bu yaraların, morlukların acıklı hikâyeleri olacaktı nihayetinde. Öyle de oldu. Deva’ya daha çok kızdın Filiz’i dinledikçe. Yoruldun, tükendin, bağırarak kaçmak istedin. Bunca zaman kayıtsızca kabullendiği kendinden, hayatından, Deva’dan, Filiz’den, kocasından, Ceren’den… Hep kaçtığın düşünmelerin eline en çok bugün düştün, onda da bu kadar düştün be oğlum. Sözler bittiğinde hiç duymak istemediğin bir soru geldi Filiz’den: “Siz neden ayrıldınız?” “Hiç, geçimsizlik işte.” Ağzından çıkan sözlerin demir bilyeler gibi kucağına döküldüğünü hissettin. Acı hikâyelerin sigara dumanı gibi kapladığı salondan ayrıldığında saat gece yarısını çoktan geçmişti. Kapının ardından kilitlendiğini duydun. Kilitlediklerini duydun… Ne kadar çok şey düşünmemiştin. Kazan olmuş başını yastığa koydun. Yatağın öbür ucunda, huzursuz uykusundaki Deva’nın hayali doldu odana. Sabah konuklarını bir börekçiye götürdün. Sessizce kahvaltı ettiniz. Sonra onları ilk İzmir otobüsüne bindirdin. Küçük Ceren’in gönülsüz el sallamasına karşılık verdin; Filiz’in gözünde iyi tanıdığın minnet dolu bakışları yakaladın. Sonra en iyi bildiğin yere, hastaneye doğru yollandın. Ablamı arasam mı? Varmışlar mıdır acaba? Bir ara düşündün ama beni arayıp sormadın. Filiz ve Ceren sağ salim vardılar buraya; merak ettiysen haber vereyim dedim. Dövmez, sövmez, işinde gücünde bir adammış, niye ayrıldılar ki, diye sordu bir de Filiz. Ne deyim bilemedim.

  • Yozlaşmanın ortasındaki büyük dostluğun ve beceriksiz bir aşkın romanı

    Giray Kemer, Türkçe Dublajlı İtalyan Filmleri Gibiyiz adlı romanında, denizi, zeytini, zambakları, harnupların rayihasına karışan eskimiş balata kokusunu ve haksızlıkları, kanunsuzlukları, sınıf atlama merakını anlatıyor. İkinci Dünya Savaşı hikâyelerini, tankları, kitapları, şiirleri, şarkıları, bazen kederle bazen neşeyle tokuşturulan kadeh seslerini ve memleketin belki de en güzel coğrafyasını kendine fon yapıyor... “Usta bir yönetmen elinde çekilmiş etkileyici bir intihar sahnesiydi sanki. Ağır çekimde ilerliyor, ufak kabarcıklar çıkarıyor, yer yer kımıldanıyor ama her şekilde güzel görünüyordu... Düştü, düştü ve görkemli bir şekilde kondu. Çakılmak değildi bu. Sanki yerini bulmuştu. Ahmet, bütün gücüyle peşindeydi. Bacaklarını çırpıyor, elleriyle kollarıyla kendini ona daha da yaklaştırıyordu. Sadece birkaç kulaç kalmıştı ama yapamadı. Eli varmadı. Bir şey değişmeyecekti. Değil denizyıldızı, bütün Ege Denizi’ni bile götürse bir şey değişmeyecekti.” Türkçe Dublajlı İtalyan Filmleri Gibiyiz, yozlaşmanın ortasındaki büyük dostluğun ve beceriksiz bir aşkın romanı. “Kimse sınanmadığı günahın masumu değildir” diyor âdeta ve soruyor: “Sen olsan ne yapardın?” Giray Kemer, 1987 yılında Ankara’da doğdu. Bodrumlu. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Ankara’da yaşıyor. Avukat. Olaylar Boksörün Pazı Sarmasını Yemesiyle Başladı (İletişim Yayınları, 2014) ve Ses Veriyorum (İletişim Yayınları, 2016) adlı iki kitabı bulunmaktadır. TÜRKÇE DUBLAJLI İTALYAN FİLMLERİ GİBİYİZ Giray Kemer İletişim Yayınları, 2022 Editör: Duygu Çayırcıoğlu 172 s.

bottom of page