Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5406 sonuç bulundu
- Can Yayınları'nda Ocak ayı
2020 Booker Ödülü'nü kazanan Douglas Stuart'ın ilk romanı Shuggie Bain, Raymond Carver'dan Yazmak Üzerine ve Kısa Klasikler serisine yeni eklenenlerle: Can Yayınları'nda Ocak kitapları Douglas Stuart: Shuggie Bain Douglas Stuart'ın romanı Shuggie Bain yoksulluğu, sevginin sınırlarını ve kibrin beyhudeliğini ortaya seren, sakınmasız tavrına karşın olağanüstü çarpıcılıkta ve güzellikte bir eser. 2020 Booker Ödülü 2020 Amerikan Ulusal Kitap Ödülü finalisti 2021 İngiliz Kitap Ödülleri, "Yılın Kitabı Ödülü" 2021 İngiliz Kitap Ödülleri, "En İyi İlk Roman Ödülü" 1980'ler. Glasgow şehrinin adeta öleyazdığı, ailelerin güçbela ayakta kalabildiği bir dönem. Ne var ki orta yaşlarındaki alımlı Agnes Bain daha fazlasını hak ettiğine inanır; müstakil bir ev sahibi olmak, istediğini satın almak gibi... Gelgelelim taksi şoförü kocası tarafından sürekli aldatılan Agnes, üç çocuğuyla birlikte harap olmuş bir madenci kasabasında yaşamaya mahkûm olur. Çocukları, yavaş yavaş alkol batağına saplanan Agnes'i kurtarmak için ellerinden geleni yapsalar da, bir süre sonra kendilerini kurtarmak için bir bir onu terk ederler. Yalnızca en küçükleri Shuggie, bir gün düzeleceği ümidiyle annesinin yanında kalır. Farklı bir çocuk olan Shuggie, annesinin iddialı tavırlarını benimser. Ancak davranışları yüzünden madenci çocukları onu hırpalarken yetişkinler tarafından da acımasızca yargılanır. Diğer oğlanlara benzemeye çabalayan Shuggie, bir yandan da annesini kurtarmak, bu yoz ortamdan çıkarmak derdindedir. Doğu Yücel: Beter Ol Mitat Karaman! Beter Ol Mitat Karaman!, tabu tanımaz bir bilmece, sırlarla dolu bir saklambaç, çok yüzlü bir rubik küpü. Mitat Karaman'ın soru işaretiyle başlayan macerası ünlem işaretiyle devam ediyor. Hayat mücadelesinde yine tek başına kalan Mitat gizli topluluklar, atölyeci yazarlar, yaşam koçları, estetik cerrahlar, Wattpad okurları, gamer'lar, cosplay'ciler ve çeşitli hayvanların da dahil olduğu bambaşka bir savaşın içinde buluyor kendini. Doğu Yücel bu defa Cennet Apartmanı'na sığmayıp tüm bir şehre yayılan daha sert, daha absürd, daha heyecanlı, daha edepsiz ve her daim daha "yalnız" bir hikâyeyle okurların karşısında. Annie Ernaux: Babamın Yeri, Yalın Tutku Otobiyografik kurmaca türünün en önemli yazarı Annie Ernaux, Yalın Tutku'yla yoğun bir aşk hikâyesini kısa ama özlü bir üslupla anlatırken Babamın Yeri'nde babasıyla ilişkisini irdeliyor. Babamın Yeri, bir adamın hem toplumun hem de kızının gözündeki "yer"ini irdeleyen, son derece kişisel bir konuyu sakınmadan, alabildiğine yalın bir üslupla evrensele dönüştürerek aktaran bir metin. Yalın Tutku, hangi toplumsal konuma ait olursa olsun, tutkunun insanları nasıl ele geçirebileceğini, kişinin iradesini nasıl hiçliğe indirgeyip körleştirebileceğini anlatan, nadir görülecek türden bir yüzleşme deneyimi. Laozi: Yol ve Erdem Doğa, insan ve benlik kavramına dair bir bilgelik kitabı. Laozi'nin derinlemesine açıklık getirdiği Dao Düşüncesi'nin tek kaynağı olan Yol ve Erdem metni; Çin tarihinde ilk kez ortaya atılan sistematik bir evrenin oluşum ve varoluş teorisi olma niteliğini taşımakla kalmayıp, doğanın mükemmel düzeninden yola çıkarak insanlara örnek olacak, onları sakin, düzenli ve güvenli bir yaşama kavuşturacak ideal bir bakış açısı sunmaktadır. Halid Ziya Uşaklıgil: Bir Acı Hikâye Yaralı bir babanın hazin çığlığı. Vedad Uşaklıgil'in acı hikâyesi, babası Halid Ziya'nın kalemiyle sonsuza dek anlatılacak. Jean-Paul Sartre: Yöntem Araştırmaları Savaş sonrası Avrupa düşünce dünyasında devrim yaratan Jean-Paul Sartre'ın 1957 tarihli bu uzun denemesi, varoluşçuluk felsefesini Marksizmle uzlaştırma olasılıklarını sorguluyor. Varoluşçuluğun, yaşadığı çağın egemen felsefesi olarak gördüğü Marksizmi destekleyen, bu düşüncenin pratik izdüşümlerinin kısıtladığı bireysel özgürlüklere tepki olarak gelişen bir ideoloji olduğunu belirten Sartre, tüm aykırılıklara rağmen bu iki düşünce biçiminin tutarlı ve uyumlu olduğunu öne sürüyor. Raymond Carver: Yazmak Üzerine Tıpkı yaşarken olduğu gibi, yazarken de özensiz olmaktan vazgeçin. Yazmayı konuştuğumuzda ne konuşuruz? Yazmak Üzerine, adı modern öyküyle eşanlamlı hale gelen Raymond Carver'ın yazın hayatını denemelerinin izinden sürüyor. Carver, kendisine sade bir dille gerçekçi öyküler yazmayı öğreten öğretmenini hatırlıyor, öykülerin aklında şekillendiği ilk anlardan söz ediyor, kendi yapıtları ve farklı yazarların kitapları hakkındaki görüşlerini her zamanki açıksözlülüğüyle dile getiriyor. Jules Renard: Havuçkafa Çocukluğun gizli evreni. Renard çocuğu özdeşleştiği masumiyet kavramından ayırıp kendi yaşanmışlıklarıyla harmanlayarak yepyeni, ironik ve rahatsız edici derecede dürüst bir bakışla ele alıyor. Kısa Klasikler'de Bu Ay Jan Neruda: Eski Prag Öyküleri Prag'ın büyülü atmosferinde zamanı durduran öyküler. Jan Neruda'nın öyküleri bizi Prag'ın dolambaçlı sokakları ve her biri kendi eşsiz dünyasında yaşayan insanları arasında gezdiriyor. Nathaniel Hawthorne: Rappaccini'nin Kızı Karanlık romantizmin ustasından efsunlu bir aşk öyküsü. Hawthorne'un zehirli sarmaşıklarla ördüğü bu masum aşk hikâyesi, sayfalar çevrildikçe tekinsizleşiyor, büyülü bir karanlığa sürükleniyor.
- Yumruğunuzu havaya kaldırıp “Acayip-Güçlü!” diye bağırmaya hazır olun
Birçok dile çevrilip okullarda okutulan Acayip Güçlü, sadece çocuk ve gençler için değil yetişkinler için de bir okuma keyfi sunuyor. Acayip kendisi jokeymiş ben de atıymışım gibi sınıfın içinde beni yönlendirip gösteri yapmaya başladı. Yumruğunu havaya kaldırıp sallayarak, “Acayip-Güçlü! Acayip-Güçlü!” diye bağırıyordu. Öteki çocuklar da hemen, Acayip’in neden bahsettiğini anlamadan ya da ne anlama geldiğini bilmeden tezahürata katıldılar. “Acayip-Güçlü! Acayip-Güçlü! Acayip-Güçlü! Acayip-Güçlü! Tuhaf görünüşlü iki arkadaş Maxwell ve Kevin’ın acayip güçlü oluşunun müthiş hikâyesi. Devasa cüsseli Maxwell ile gelişim bozukluğu bulunan Kevin’ın, akran zorbalığı ve toplumsal önyargılarla başa çıkışının heyecanlı hikâyesi, naif ve mizah dolu bir dille Maxwell’in ağzından anlatılıyor. Birçok dile çevrilip okullarda okutulan bu kitap, sadece çocuk ve gençler için değil yetişkinler için de olağanüstü bir okuma keyfi sunuyor. Yumruğunuzu havaya kaldırıp “Acayip-Güçlü!” diye bağırmaya hazır olun. Rodman Philbrick, 1951 yılında ABD’nin Boston kentinde doğdu. Altıncı sınıfta yazmaya başlayan Philbrick’in bugüne kadar kırktan fazla romanı yayımlandı. Yetişkinler için yazdığı polisiye romanlarla iki kez aday gösterildiği Shamus ödülünü, 1993’te Brothers and Sinners romanıyla almaya hak kazandı. Aynı yıl yayımlanan çocuk ve gençlik romanı Freak the Mighty (Acayip Güçlü) birçok ödül almasının yanı sıra 1998 yılında The Mighty (İyilik Meleği) ismiyle sinemaya uyarlandı. W. R. Philbrick, William R. Dantz ve Chris Jordan takma adlarıyla bilimkurgu, polisiye ve gerilim romanları kaleme alan yazarın, çocuk ve gençlik romanları dünyanın birçok ülkesinde okullarda okutulmaktadır. Gözlem ve hafızanın yazarken çok önemli olduğunu vurgulayan Rodman Philbrick, çocukluğuyla ilgili ayrıntıları çok net hatırladığını çünkü o yıllarda sürekli yazdığını belirtiyor. Philbrick yaşamını eşiyle birlikte, Florida ve Maine’de balık tutup kitap yazarak sürdürüyor. ACAYİP GÜÇLÜ Rodman Philbrick Pan Yayıncılık, 2021 Çeviri: Ebru Elbaşıoğlu 184 s.
- 2021’de Belma Fırat'ın en sevdiği kitaplar
Belma Fırat, 2021'de okuyup tavsiye ettiği kitapları Literaedebiyat ile paylaştı: 2021 yılında birbirinden değerli kitaplar okudum. Türkçe edebiyat eserlerinden dikkatimi çekenler üzerine inceleme yazıları kaleme almaya gayret ediyorum. Yazdığım inceleme metinlerinde de birçok kuramsal çalışmaya referans veriyorum. Bu nedenle Litera için aşağıda hazırladığım seçkiyi, okuma ve yazma sürecimle bağlantılı olarak önemsediğim çeviri edebiyat eserleri ile sınırladım. Bu bağlamda, yıl içerisinde; toplumsal dönüşümler, sınıf çatışması, yoksulluk, göçebelik, yersizyurtsuzluk, sınırlar, savaş, insan-doğa ilişkisi, antroposen kavramı, transhümanizm, zihin-beden ilişkisi, feminizm ve kuir düşünce ekseninde bir okuma hattı kurmaya çalıştım. Seneler: Annie Ernaux, çeviri: Siren İdemen, Can Yayınları Gayrişahsi otobiyografi olarak adlandırdığı Seneler romanında Ernaux, kendi öznel zamanının değişen ruhuyla, kolektif zamanın değişen ruhunun kesişimselliğinde, ikinci dünya savaşının bitiminden günümüze Fransa tarihini; toplumsal olanın bireysel hayatlarımızdaki izdüşümünü, ustalıkla kurduğu dil ve estetik yapıyla ele alıyor. Yeryüzünde Bir An İçin Muhteşemiz: Ocean Vuong, çeviri: Deniz Koç, Harfa Yayınları Vietnam doğumlu Amerikalı yazar Vuong; savaş, göç, yoksulluk temaları etrafında kurduğu otobiyografik romanında, mektup türünün imkânlarından yararlanarak bir yandan çocukluktan gençliğe geçişini, cinsellik ve cinsel yöneliminin keşfi bağlamında anlatırken bir yandan da yersizyurtsuzluk ile dil ilişkisini, dilin yitimini, dilinden koparılmayı edebiyatın yazınsal uzamında kurduğu yetkin bir dille anlatıyor. Eddy’nin Sonu, Édouard Louis, çeviri: Ayberk Erkay, Can Yayınları Fransız işçi sınıfından gelen Louis, otobiyografik romanı Eddy’nin Sonu’nda, ötekileştirme, homofobi, ırkçılık, zorbalık, sınıf ayrımcılığı, yoksuzluk temalarını kendi hayatının izdüşümleri üzerinden öznel ve sarsıcı bir dille anlatıyor. Küçük Bir Ayrıntı, Adania Shibli, çeviri: Mehmet Hakkı Suçin, Can Yayınları Filistin doğumlu Shibli’nin romanı Küçük Bir Ayrıntı, İsrail-Filistin hattında geçen iki parçalı bir anlatı. İlk bölümde 1949 tarihinde İsrail Filistin savaşı döneminde çöldeki İsrail askerlerinin kurduğu kampta geçen bir olay öyküleştiriliyor. Günümüzde geçen ikinci bölüm ise, ilk bölümde anlatılan olaya dair bir makaleye rast gelen ve İsrail bölgesinde yaşayan Filistinli bir genç kadının, ayrıntılardan yola çıkarak, makalede anlatılan olayın arkasındaki hakikatin peşine düşmesini anlatıyor. İşe giderken geçilen kontrol noktaları, sınırlar, yaşadıkları bölgelere göre hiyerarşik olarak ayrıştırılan, özgürlük, hareket alanları sınırlandırılan insanlar ve karanlıkta bırakılan, erişilmez kılınan ayrıntıların hakikatimiz ile ilişkisi üzerine düşündüren bir roman. Sür Pulluğunu Ölülerin Kemikleri Üzerinde, Olga Tokarczuk, çeviri: Neşe Taluy Yüce, Timaş Yayınları İnsan doğa ilişkileri üzerine bir roman. Polonya’nın bir köyünde avcılara savaş açan Janina’dan bir alıntı ile kitabı özetlemek isterim: “‘Hayvanlar, yaşadıkları ülke hakkındaki gerçekleri gösterir,’ dedim. ‘Hayvanlara olan yaklaşım yani. İnsanlar Hayvanlara vahşice davrandıklarında, hiçbir demokrasi biçimi onlara yardımcı olmaz, aslında hiçbir şey yardımcı olmaz.’” s.118 Taştan ve Kemikten, Bérengère Cournut, çeviri: Ekin Özlü Akseki, Can Yayınları Cournut’un, Arktika’da yaşayan avcı göçebe İnuit toplumu üzerine yaptığı uzun araştırmalar sonucu yazdığı roman. İnuitlerin doğa insan ilişkileri, gelenekleri, şaman kültürü, ölüm yaşam döngüsüne ilişkin inançları, haksızlıkla mücadele ve hakikatle kurdukları ilişkide “ezgi”nin yeri üzerine uzun uzun düşündüren bir anlatı. Günümüzde endüstrileşmiş hayvan tüketimi, zevk ve spora dönüşmüş avcılık, insanın insan olmayanlar üzerinde kurduğu hegemonya karşısında, bir yandan hayatta kalmak için hayvanları avlarken bir yandan da onlarla ortak yaşam alanı kuran, onları ruhani eşleri olarak gören İnuit toplumundan öğreneceklerimiz var. Vejetaryen, Han Kang, çeviri: Göksel Türközü, April Yayıncılık Bir gün aniden vejetaryen olmaya karar veren bir kadının eşi ve ailesine karşı mücadelesi, zorla besleme gibi şiddet eylemlerine karşı direnci, doğaya karışıp onun uzantısı olma, çiçeklenme özlemine dair bir roman. Beyaz Veba: Karel Capek, çeviri: Arzu Eylem, NotaBene Yayınları Beyaz Veba, dünyayı saran ölümcül hastalığın çaresini bulan gecekondu doktoru Galen’in tedaviyi dünya barışının sağlanması için bir nevi “ütopik şantaj”a dönüştürerek; iktidar, sermaye ve bilim ittifakına karşı verdiği savaşı anlatan bir tiyatro oyunu. Capek, uyumsuz tiyatro ekolünü çağrıştıran ironik diliyle pandemi döneminde yaşadıklarımızı yeniden düşünmek için bir olanak sağlıyor. Frankissstein, Jeanette Winterson, çeviri: Pınar Kür, Kafka Kitap Jeanette Winterson’un, kurgusunu, feminist ve kuir bir perspektifle Mary Shelley’in Frankenstein romanıyla harmanladığı Frankissstein, yapay zekâ, transhümanizm, akışan cinsellik kavramları etrafında örülmüş bir anlatı. Frankissstein, bir yandan zihin-beden ikiliği bir yandan da toplumsal cinsiyet üzerine okuyucuları düşünmeye davet ediyor. Klara ile Güneş, Kazuo Ishiguro, çeviri: Lâle Akalın, Yapı Kredi Yayınları Ishiguro, duyu, algı, zihin, beden ve ölüm üzerine uzun uzun düşündüren bir yapay zekâ anlatısı kuruyor. Yapay zekâ bir makineye indirgenebilir mi, yapay zekâ bir benlik algısına sahip midir, yapay zekânın dış dünyadaki verileri kayda geçirme ve algıya dönüştürme biçimi ile insanınki arasında nasıl bir ilişki kurabiliriz. Yapay zekâ hissedebilir mi, hisleri öğrenmek ve yaşantılamak arasında bağlantı kurabilir miyiz, vefat eden bir varlık olarak insan ile yapay zekânın ölüm ile kurduğu ilişki, yapay zekâ vekâleten ölebilir ya da yaşayabilir mi ve benzeri sorular etrafında dallanıp budaklanan bir soru yağmuruyla okuyucuyu karşı karşıya bırakıyor. Klara ile Güneş, bir yandan Kant’ın Saf Aklın Eleştirisi bir yandan da Heidegger’in Varlık ve Zaman eserleriyle birlikte düşünme imkânı barındırması bakımından heyecan verici bir okuma serüveni oldu benim için.
- Seni anlatır, seni getirir her bir çınıltı
İzdüşümler & Yanılsamalar'da Feridun Andaç bizi gezinen bir bakışın, hissedilen duygunun izdüşümleri üzerine kurulu bir anlatı evreniyle buluşturuyor. “Sen özlenensin. Sesinle, teninle, ruhunla, bakışlarınla arzu haritasını çiziyorsun. Sakın şaşırma bu sözlere. Sözler ki; duygu dokunuşlarıdır. Gidip gidip dönüşleri anlatır bazen. İçsesin ibresi, arzunun dili olurlar. Kaçamayız ondan. Tenin ısısını hissetmek, saçlarının yeline durabilmek gibidir. Seni anlatır, seni getirir her bir çınıltı.” Gezinen bir bakışın, hissedilen duygunun izdüşümleri üzerine kurulu bir anlatı evreniyle buluşturuyor bizi Feridun Andaç. Erotizmin söylensel yanıyla insan bilincinin duyumu, içte ve dışta yaşanan her bir gerçekliğin söz’e gelen imgeleri yepyeni söyleyişle karşımıza çıkıyor İzdüşümler & Yanılsamalar’da yer alan anlatılarda. Yerin/mekânın insan ruhunun labirentlerindeki izleri ve yansıları buradaki anlatıların her birine siniyor. Özgün bir bakışla yaşanmışlıklarla çıkılan düşsel yolculukların buluşma kavşağında yepyeni bir duyarlılık alanı açar anlatıcı. Oradaki sesi Türkçenin tınısını bize hissettiren yaşam renkleri olarak da alabiliriz. Okudukça çoğalan bir bakışı resimleriyle taçlandıran usta sanatçı Gültekin Çizgen’in taşıdığı duyarlılık ise yaratılan dilin görsellikle buluşmasının bir nişanesi olarak alınmalı. Feridun Andaç, 1954’te Erzurum’da doğdu. Yükseköğrenimini MÜ Eğitim Fakültesi’nde tamamladı. İÜ Edebiyat Fakültesi’nde yüksek lisans yaptı. Edebiyat ve karşılaştırmalı edebiyat dersleri verdi. İnceleme, araştırma ve deneme çalışmalarının yanı sıra yazdığı öyküleri ve gezi yazıları çeşitli dergi ve gazetelerde yayımlandı. Bu alanlarda yayımlanan birçok kitabı olan Andaç, üniversitelerde görev yaptı, özel kurumlarda alanı ile ilgili yöneticilik görevlerinde bulundu. 2002 yılından itibaren Dünya Kitapları’nın yayın yönetmenliğini üstlendi; edebiyat/kültür/sanat/tarih alanında iki yüzün üzerinde özgün kitabın yayımını yaptı. Cumhuriyet, Dünya ve Birgün gazetelerinde sürekli yazılar yazan Andaç, Marmara Üniversitesi İletişim ve Güzel Sanatlar fakültelerinde “Günümüz Türk Edebiyatı” , “Kültür Tarihi”, “Eleştiri Kuramları”; Doğuş Üniversitesi’nde “Sanat Tarihi” ve “Yaratıcı Yazarlık” dersleri verdi, veriyor. Attilâ İlhan Kültür Merkezi, Yazıhane&Atölye, Ceres Atölye ve Butik Globel’de verdiği “yaratıcı yazarlık” derslerinin yanı sıra Cumhuriyet gazetesinde (“Okuma Penceresi”) sürdürmekte, online dergi Edebiyat Haber’de her hafta edebiyatın gündemine dair yazmakta, Eksik Parça Yayınları’nda yayın danışmanlığı yapmaktadır. İZDÜŞÜMLER & YANILSAMALAR Feridun Andaç Kitap Cumhuriyeti, 2021 144 s.
- Benim Adım Sıkıntı
Pınar Palamutlu, Uluslararası Gençlik Kütüphanesi’nin her yıl yayımladığı The White Ravens kataloğuna 2021 yılında seçilen Benim Adım Sıkıntı adlı kitap üzerine yazdı: "Kitap özellikçe çocukların sıkıntı anları çok güzel yakalamış; cümlelerin basitliği ise açıklama gerektirmeden anlaşılabilecek sadelikte kurgulanmış." Pınar Palamutlu Sıkıntı deyince aklıma çocukluğumda benden yaşça küçük kuzenimin ‘sıkıldım, sıkıldım’ diye babaannemin evinde dolaşması gelir. O sıkılınca eğlence olsun diye evi karıştırmaya başlar, eski paraları hazine yapar ya da guguklu saate savaş açardık. Sıkıntılarımız çoğunlukla hayal ürünü oyunlar üretmekle biterdi. Sıkıntı ile ilgili anılarım manasının aksine çoğunlukla eğlenceli hatıralar. Benim Adım Sıkıntı kitabı da sıkıntıyı nasıl eğlenceli hale getirebileceğimizi anlattığından olsa gerek, beni sarıp sarmalıyor, her defasında babaannemin evine götürüyor. Benim Adım Sıkıntı, sıkıntının kendini tanıtmasıyla başlıyor. Nasıl oluştuğunu, nasıl çağrıldığını, onu nasıl büyütebileceğimizi veya nerelerde bulunduğunu detaylıca anlatıyor. Bu haliyle kendine net bir çerçeve çiziliyor ve sıkıntı gerçek, yaşayan bir canlı gibi görünür oluyor. Sıkıntıyı tanıdıktan sonra kitabın eğlenceli kısmına geçiyoruz; sıkıntıyı nasıl küçültebileceğimizi kendi ağzından dinliyoruz. Kendisini küçültmek için farklı öneriler, bunların nasıl işe yaradığını uzun uzun anlatıyor sıkıntı. Sonunda da kendini övmekten geri durmuyor: Gördün ya, aslında çok faydalı ve iyi bir şeyim. Ne yapsam? Nasıl yapsam? ya da kimle yapsam? Sorularını sorduran benim. Başlangıcıyım pek çok muhteşem şeyin. Kitap, ilk elime aldığımda az yazılı ve kara kalem, pastel renk çizimleriyle içimde bir sıkıntıya neden oldu. 2,5 yaşındaki oğlumla okuduğumuzda her çizimi tek tek incelemek sayfadaki yazılarla görsellerin sadeliği, uyumu bizi etkiledi. Bir kitapla geçirilebilecek en uzun zamanı geçirdik diyebilirim. Üzerine konuşacak, kendi sıkıcı zamanlarından örneklerle şekillendirebileceğiniz keyifli bir metin sizi bekliyor. Çünkü her çocuk bir noktada sıkılır ve sıkıcı diye bağırmaya başlar. Biz de kitabı okurken, biz en çok çok ne zaman sıkılıyoruz, sıkıldığımızda neler yapıyoruz, kitap neler öneriyor, beğendiğimiz ya da denenmiş önerilerin üzerine bolca sohbet ediyoruz. Kitabı daha büyük yaşlar için olduğunu düşünerek bir kere inceleyip kaldırmıştım ama oğlum her defasında kitabı odasındaki kitaplığa geri getirdi. Kitap özellikçe çocukların sıkıntı anları çok güzel yakalamış; cümlelerin basitliği ise açıklama gerektirmeden anlaşılabilecek sadelikte kurgulanmış. Kitap üç yaş ve sonrası için önerilse de daha küçük yaşlarda sıkıntıdan mustarip çocukların da ilgisini çekebilir. Kitapta sıkıntı kendini anlatırken görsellerde sıkılan, sıkıntıyı kendi elleriyle büyüten ve sonra sıkıntısını yenen çocuk görselleri bulunuyor. Kitabın sonunda ise çocuk sıkıntıdan resim yapmaya başlıyor. Kitabı bitirdikten sonra oğlum resimlerine sıkıntı portresi de eklemeye başladı, hatta bir ara en sevdiği şey sıkıntı çizmekti. Kitabın sıkıntıyı geçirme önerileri çocuklarda işe yarıyor diyebiliriz. Çocuk edebiyatında ödüller kadar önemli bir alan da kataloglarda yer almaktır. Uluslararası Gençlik Kütüphanesi’nin her yıl yayımladığı The White Ravens kataloğuna 2021 yılında Benim Adım Sıkıntı kitabı seçilmiştir. Bu kitabın daha geniş çevrelere ulaşacağını, pek çok kültürde yer edineceğini ve tabi ki başarısını gösteriyor. Yazarın ilk kitabı ile bu başarıya ulaşması merakla yeni kitapları beklememize sebep oldu. Kitabın yazarı ve çizeri sevgili Gaye Özdamar’ı ve Şeyda Ünal’ı tebrik ederim. Keyifli okumalar dilerim. BENİM ADIM SIKINTI Gaye G. Özdamar Nesin Yayınevi, 2021 Çizer: Şeyda Ünal 32 s.
- 2021’de Altay Öktem’in en sevdiği kitaplar
Altay Öktem, 2021'de okuyup tavsiye ettiği kitapları Literaedebiyat ile paylaştı: "2021’de okuduğum, farklı yönleriyle beni etkileyen, kimini dil işçiliği kimini kurgu kimini anlattığı hikayenin zenginliği açısından çok önemli bulduğum onlarca kitap oldu. Hepsini sıralamak yerine, beni en fazla etkileyen yedi kitaptan söz etmek istiyorum. Ruhuma değme nedenleriyle birlikte…" Nora İstanbul Bir Hiçtir, Lal Laleş / Ayrıntı Yayınları Lal Laleş bu kitabıyla sadece bir destan yazmamış, bütün destanların insanın içine işleyen o hüzünlü, coşkulu şarkısını nakış nakış dokumuş içimize. Birçok aşkın cüzünü aynı anda duyabilen Nora, bir yanıyla bizim tarihimizin, bizim Konstantiniye’mizin, bizim denizimizin, avuç içi kadar kara parçalarımızın, kabuk bağlayan kalplerimizle çarpışmamızın dışa vurumu, bir yanıyla da nesnelerin uzun tarihi. Sadece insanın, doğanın, kuşların, dağların değil; insanın içinin destanı olarak okudum bu kitabı ve şiirsel anlatım olanaklarının sınırlarını zorlaması açısından önemli buldum. Miras, Vigdis Hjorth / Siren Yayınları Miras, alışkın olduğumuz dilsel coşkudan uzak, kuru ve mesafeli, yer yer sıradanlığa kaçan anlatımına rağmen çok güçlü bir etki yaratıyor okurda. Aile kurumunun iç yüzünün ve çürümüşlüğünün coğrafyadan bağımsız, evrensel bir gerçeklik olduğunu fark etmek de bu etkiyi pekiştiriyor sanırım. Elbette dil’le araya koyulan mesafe de buna dahil. Ben, mesafenin zaferi olarak gördüm ve çok sevdim Miras’ı. Nikah Sarhoşluğu, Ferhat Uludere / Edisyon Kitap Nikah Sarhoşluğu, 2021’de yayınlanan en dikkat çekici romanlardan biriydi bence. Bir evlilik alegorisi. Toplumsal yozlaşmanın ve sadece evlilik kurumunun değil, bütün kurumların, kurumlaşmanın ironinin gücüyle altüst edilmesi. Bu, aynı zamanda gülümsemenin de zaferi. Öylesine eğleniyoruz ki okurken, gereksiz yere anlam atfedilen her şey göz açıp kapanıncaya kadar anlamsızlaşıveriyor. Elma Bahçesinden, Olav H. Hauge (Çev: Orhan Tekelioğlu) / Yitik Ülke Yayınları İnsan, içinde yaşadığı kendi küçücük, sınırlı dünyasında mı şekillenir, yoksa o küçücük, sınırlı dünyasını kendisi mi şekillendirir sorusunun dolayı değil, doğrudan cevabı Olav H. Hauge’nin şiirlerinden oluşan Elma Bahçesinden adlı kitap. Yeryüzünün kuş uçmaz kervan geçmez bir bölgesinde doğup büyüyen, doğayla ve kendisiyle çarpışarak hayatta kalmaya çalışan bir bahçıvanın büyük bir şaire dönüşmesinin hikayesi. Elbette Orhan Tekelioğlu’nun duru Türkçesiyle yaptığı şiir çevirileri kadar Hauge’nin ömrünün geçtiği sarp fiyortlarla çevrelenmiş o coğrafyayı ve o kültürü ayrıntılarıyla açıklaması, kitabı daha da değerli kılıyor. Müjdemi İsterim, Mert Balaban / İthaki Yayınları Mert Balaban’ın öykülerini daha önce hiç okumamıştım. Bu yazarı tanımak 2021’in güzel sürprizlerinden biri oldu benim için. Son yıllarda genç öykücülerde benzer bir üslup, ortak anlatım imkânları ve benzer metaforlara rastlanıyor genellikle. Mert Balaban ise kendine özgü ve sıradanlığın dışında, başka bir öykü dili kurmuş. Bu yüzden önemsedim. Devam Ağacı, Murathan Mungan /Metis Yayınevi Her şeyin yozlaştığı ve geçmişle olan bağın bile isteye koparılmaya çalışıldığı günümüzde, bu kitabın kültürün devamlılığına yaptığı vurgu önemli her şeyden önce. Devam Ağacı da müthiş bir imge. Elbette, devam önemli ama neyin devamı sorusu her zaman sorulmaya değer. Murathan Mungan gibi çok yönlü ve derinlikli bir edebiyatçının farklı dönemlerde yaptığı konuşmaları ele alan böyle bir toplam, kültür hayatımız açısından bir zenginlik her şeyden önce. Her satırını dikkatle okuduğum için açık yüreklilikle diyebilirim ki, herkes her satırını dikkatle okumalı! Öykü Yazmanın Sırları, Orhan Duru / YKY İçinde bulunduğumuz bu postmodern zamanlarda, neredeyse eskimek üzere olan ama yerine yenisi gelemediğinden eskime imkânına erişemeyip Araf’ta kalan Tery Eagleton’un Şiir Nasıl Okunur, Kötülük Üzerine Bir Deneme adlı kitaplarının ardından Derrida’nın Yazı ve Fark, Deleuze’nin Anlamın Mantığı’nı okuduktan sonra, bilgiyi temize çekmişim, dingin bir limana demir atmışım duygusu yarattı bende Orhan Duru’nun Öykü Yazmanın Sırları adlı kitabı. Sadece öykü yazmanın değil, hangi türde olursa olsun yazmanın, hatta, yazmak bir yana, okur olabilmenin sırlarını bu denli açık ve yalın biçimde ortaya koyması nedeniyle uzun süre başucu kitabım olarak yanımdan ayırmadım Öykü Yazmanın Sırları’nı.
- Costa Kitap Ödülleri sahiplerini buldu!
1971 yılından itibaren verilen Birleşik Krallık'ın en prestijli ve popüler kitap ödüllerinden biri olan Costa Book Awards kazananları belli oldu! 2021 İlk Roman Ödülü Sahibi Open Water, Caleb Azumah Nelson Caleb Azumah Nelson'ın ilk romanı,Londra'da yaşayan iki siyah sanatçının hikâyesine odaklanıyor. Bir pubda tanışıp birbirlerine âşık olan biri fotoğrafçı, diğeri dansçı iki isimsiz kahraman bir yandan şehirde hayatta kalma mücadelesi verirken bir yandan da ilişkileri korku ve şiddetle sınanıyor. OpenWater diğerlerinin gözünde "siyah" bir bedenden ibaret olanların, yalnızca fiziksel kuvveti sebebiyle saygı görenlerin, aşkta bir sığınak arayanların hikâyesi. Open Water 2022 yılı içerisinde, ülkemizde Umami Kitap tarafından yayımlanacak. 2021 Roman Ödülü sahibi Unsettled Ground, Claire Fuller Yaşlı anneleri Dot aniden öldüğünde, 51 yaşındaki ikizler Jeanie ve Julius onsuz bir hayata tamamen hazırlıksızdır. Taşradaki yıkık dökük kulübelerinde, modern dünyanın karmaşasından uzakta, tecrit edilmiş bir halde büyüyen bu çocuklar, 40 yıl önce babalarının ölümünden bu yana Dot'un etraflarında ördüğü sırlar ağı, parçalanma tehdidiyle karşı karşıya kalırken, birkaç gün içinde kendilerini tahliye ve borç batağıyla karşı karşıya bulurlar. 2021 Biyografi Ödülü sahibi Fall: The Mystery of Robert Maxwell, John Preston Fall, Robert Maxwell'in olağanüstü yükselişinin ve skandal yaratan düşüşünün dramatik öyküsüdür. Ortodoks bir Yahudi olarak doğan, Nazi işgali altındaki Çekoslovakya'dan kaçan ve 2. Dünya Savaşı'nda savaşan, daha sonra milletvekili ve başarılı (ve kötü şöhretli) medya patronu olan Maxwell'in gizemli ölümünden sonra, uzun süredir saklı kalan borçları ve vicdansız anlaşmaları gün ışığına çıkınca imparatorluğu parçalanır. John Preston'ın bu anlatısı, Maxwell'in hikâyesinde neyin yanlış gittiğini ortaya koyuyor. 2021 Şiir Ödülü sahibi The Kids, Hannah Lowe Hannah Lowe'nin üçüncü koleksiyonu The Kids, öğretme, öğrenme, büyüme ve ebeveynlik hakkında şiirlerin toplandığı bir kitap. Şiirler, Hannah'nın 2000'li yıllarda Londra'nın merkezinde altıncı sınıflara öğretmenlik yaptığı on yıllık dönemin yanı sıra, 80'ler ve 90'lardaki olgunlaşma dönemine ve küçük oğlunun çağdaş Londra'yla baş etmeyi öğrenmesine dair ipuçları içeriyor. 2021 Çocuk Kitapları Ödülü sahibi The Crossing, Manjeet Mann Nat'in annesi yeni öldü ve bu onu paramparça ediyor. Sammy, Avrupa'da yeni bir yaşam şansı için Eritre'den kaçmak zorunda. Kaderin bir cilvesi, zıt dünyalardan gelen bu gençleri bir araya getirir ve ikisine de umut verir. Ama umut, kırık bir dünyayı onarmak için yeterli midir? The Crossing, mülteci krizinin gerçek trajedilerinin derin bir hikâyesi.
- Peppone’nin insanlık dolu hikâyeleri
Dünya siyasi mizah tarihinin en çok iz bırakan kahramanı Don Camillo’nun maceraları Don Camillo ve Sürüsü ile devam ediyor. Don Camillo ve Peppone, Bassa’daki küçük kasabalarında, savaş sonrası yıllarda her zamanki maceralar, intikamlar, şakalar ve karşılıklı stratejilerle dolu çekişmelerine devam ediyor. Bilindiği üzere zıt uçlar çoğu zaman diğer tarafta birleşirler. Bu nedenle öyle şeyler olabilir ki bu ikiliden hangisinin seçmen kabininden boş oy vererek ya da komünist partiye oy vererek çıktığını tahmin edemez insan. Bir bakarsınız bu ikili yeni biten savaşın karanlık hatırası olan tankı saklamakla meşguldür. Don Camillo ve Peppone’nin maceraları, politik çatışmaları, ideolojileri, tarihi aşar ve günümüzde insanlık dolu hikâyelere dönüşür. İnsan bu hikâyelerde iyi niyet, masumiyet ve asalet dolu “Küçük Dünya”yı keşfeder. Giovanni Guareschi, İtalyan gazeteci - yazardır. 1908 - 1968 yılları arasında yaşadı. 1936 - 1945 arasında haftalık mizah dergisi 'Bertoldo'da yazılar yazdı; 1945'te 'Candido' gazetesini kurdu. Birkaç mizah romanı yazdıktan sonra 1948'de yarattığı Don Camillo tipiyle uluslararası bir ün kazandı. DON CAMILLO VE SÜRÜSÜ Giovani Guareschi Bilgi Yayınevi, 2022 Çeviri: Müge Çevikoğlu Editör: Biray Üstüner 440 s.
- 2021’de Nazlı Akçura’nın en sevdiği kitaplar
Nazlı Akçura, 2021'de okuyup tavsiye ettiği kitapları Literaedebiyat ile paylaştı. Taş ve Gölge - Burhan Sönmez - İletişim Yayınları: Metinlerinde toplumsal ve kişisel belleğin, zamanın, unutuş ve arayışın, aidiyetin, yaşamın ve ölümün izini süren, bunu da bir tarihçi, bir sosyolog titizliği ve bir felsefeci derinliğiyle yapan Burhan Sönmez’in tüm eserlerinin, özellikle de İstanbul İstanbul’un yeri bende ayrıdır. Taş ve Gölge de okur okumaz İstanbul İstanbul’un yanına, bu seneden bağımsız, daimi listeme yerleşti. Mezartaşı ustası Avdo’nun hikâyesiyle 1930’ların sonundan 60’lara, 80’lere, 2000’lere uğraya uğraya, Mardin’den Haymana’ya, Dersim’den İstanbul’a unutulmaz bir yolculuğa çıktım. Çok katmanlı kurgusuyla, o şiirsel ve enfes diliyle Burhan Sönmez’in zihnindekileri kalemine böylesine derinlikle aktarabilmesine bir kez daha hayran kaldım. Özgürlüğün Görgüsü – Gary Snyder – Sub Press İstanbul: Doğa ve yaban kelimeleri üzerine okurunu düşünmeye çağıran, dilin vekâlet ettiği anlamlarını sorgulayan, bunu yalnızca etimolojik açıdan değil, ait olduğu yerden, yabanın ve doğanın tam içinden gelerek yapan bir metin. Yabanı ve doğayı zihinlerde sil baştan kurabilecek gücünü de hem Snyder’in sıra dışı yaşantısı ve hayata bakışından hem de İnan Mayıs Aru’nun muhteşem çevirisinden alıyor. Deli İbram Divanı - Ahmet Büke - Can Yayınları: Ahmet Büke, öykülerini de çocuk ve gençlik edebiyatı türündeki tüm kitaplarını da ıskalamadan okuduğum isimlerin başında gelir. Büke şimdi de öyle bir divan kurarak karşımıza çıktı ki, bir okuru olarak ne mutlu bana, hikâye anlatıcılığındaki ustalığının tadına bir kez de bu deniz romanıyla vardım. Deniz ve denizcilik üzerine iki yıla yakın süren araştırmanın ve derin okumaların meyvesi; odağına adalet arayışını, sınıf mücadelesini ve doğa-insan ilişkisini alan Deli İbram Divanı, benim için yalnızca bu yılın değil, ilerleyen yılların da listesinde yer alacak bir derya. Tıpkı Yaşar Kemal ve İhsan Oktay Anar’ın eserleri gibi… Ailemde Kahraman Yok - Jo Witek - Uyurgezer Kitap: Sosyal sınıf farklılıklarının, bir çocuğun kurduğu dostluklara, eğitim hayatına ve aile ilişkilerine nasıl yansıdığını konu alan, bu senenin sonuna doğru, büyük beğeniyle okuduğum bir eser. Az rastlanır konu seçiminden daha etkileyici olanı ise metnin bir kurgu olduğunu bilse de, insanın kendini daha ilk sayfalardan başkarakter Mo’nun ve anlatısının gerçekliğinin içinde bulması. İç dünyasındaki dalgalanmaları ve yaşadığı bocalamalarıyla Salinger’in Holden Caulfield’i kadar gerçek bir karakter yaratmış Witek. Hem küçüklere hem büyüklere… Kocaman Kalpli - Jo Hoestland - Günışığı Kitaplığı: Çalışma masamın demirbaşı, hep gözümün önünde durmasını istediğim harika kitap! Son iki senede birkaç kez okudum. Son aylarda da yeniden okuduğum ve benim için özel olduğundan bu listede de yer almasını istedim. Kitapta, cambaz ayaklıklarının tepesinde bataklıkları aşıp babası Martin’le her gün koyun otlatmaya giden, hayatının en mutlu günlerini geçiren Louis’nin babasının ölümünden sonra yaşadıkları konu ediliyor. Yazarın tertemiz ve şiirsel diliyle, ölüm gibi zor bir temayı hem hafifsemeden hem de gereksiz yoğunlukta duygusallığa düşmeden anlatışıyla dengeli, umudu elden bırakmayan, bir metni tekrar tekrar okumanın güzelliğini okuruna yaşatan, “Çocuk edebiyatı yalnızca çocuklar için değil, herkes içindir” sözünü hatırlatan zamansız bir kitap.
- Kitap Dünyamızın Acil 2022 Çağrısı!
Türkiye Yayıncılar Birliği, 2022 yılına kitap dünyasının sorunlarına dikkat çekerek giriyor: “Emeğimize, umudumuza ve geleceğimize sahip çıkıyoruz.” Kalbinde yayınevlerinin bulunduğu kitap dünyamız; kitapçılar, perakende zincirleri, dağıtımcılar, e-ticaret firmaları, dijital çözüm firmaları, matbaalar, kâğıtçılar, lojistik firmaları gibi tedarikçi iş ortaklarımızın yanı sıra, kütüphaneler, okullar, üniversiteler, medya gibi önemli işbirlikleriyle tüm toplumu kucaklayan güçlü bir kültür ekosistemine sahiptir. Gelecek kuşakların, kültürel çeşitliliği koruyan gelişmiş bir okuma kültürü içine doğması, okuma kültürüyle yoğrulmuş bireyler olarak yetişmesinin temel koşulu, yüksek nitelikli bir yayıncılık sektörüdür. Ülkemizin çok renkli ve zengin kültür mirasının değerli bir parçası olan kitaplardan, süreli yayınlardan ve yeni dijital çözümlerden sorumlu olan yayıncılığımız, tarihinde görülmemiş bir tehditle karşı karşıyadır. Her yaştan okura kitap hizmeti sunmak için çalışan biz yayıncılar, bugün ciddi bir gelecek endişesi içindeyiz. Biz yayıncılar, emeğimize, umudumuza ve geleceğimize sahip çıkıyor; başta yayıncılığımız olmak üzere ülkemizin kültür sanat ortamını çoraklaştıran engellerin ivedilikle kaldırılmasını talep ediyoruz. Bu amaçla, tüm kamu kurumlarını ve yetkililerini, acil taleplerimizi içeren çağrımıza kulak vermeye ve üzerine düşeni yapmaya davet ediyor; acil taleplerimizi tüm kamuoyuna saygıyla duyuruyoruz. 1. Devlet, birçok sektöre uyguladığı gibi, yayıncılık sektörüne destek ve teşviklerini artırmalı, dövize bağlı olarak aşırı yükselen hammadde ve telif maliyetlerimiz için acil ek kaynak yaratmalıdır. 2. Kitap kâğıdı ve hammadde tedariğinde dışa bağımlılıktan kurtulmanın önlemleri alınmalıdır. 3. Sektörde ağır kayıplara neden olan basılı ve dijital korsan yayın-dağıtımla mücadelede hızla sonuç alıcı adımlar atılmalı; dijital “pazar yerleri”ndeki korsan kitap satışının önüne geçilmesi için gerekli yasa güncellemesi acilen yapılmalı ve uygulanmalıdır. 4. Ülkenin her köşesinde kitabevlerinin açılmasını özendirici teşvikler getirilmeli, kitabevlerine belirli bir süre vergi ve sigorta muafiyeti tanınmalıdır. 5. Kitabevlerinin, zincir perakende ve e-ticaret firmalarıyla rekabet edebileceği adil bir ticari ortam hızla düzenlenmeli, e-ticaret firmalarının uyguladığı yıkıcı indirimlere izin verilmemelidir. 6. Kütüphanelerimiz yaygınlaştırılmalı, fiziki koşulları, donanımları güçlendirilmeli; sunduğu kitap sayısı, çeşidi ve niteliği artırılmalı; güncel kitaplarla zenginleştirmek için bütçeleri artırılmalıdır. 7. Yazarın yazma, yayıncının yayımlama ve okurun da dilediği kitabı seçme ve okuma özgürlüğü teslim edilmeli; yayımlama özgürlüğünün önündeki engeller derhal kaldırılmalıdır. 8. Yayınevlerinin, yazar ya da çevirmenlerin kitapları nedeniyle yargılanmasından; açık ya da örtülü sansür uygulamalarından hemen vazgeçilmeli; Muzır Kurulu’nun tanımı ve işlevi sektörümüzün katkısıyla yeniden belirlenmelidir. 9. Öğretmenlerin ihtiyaç duyduğu yardımcı kaynakları ve edebiyat kitaplarını zorunlu tutmadan öğrencilerine önermelerine olanak sağlanmalı; bunun için teşvik edilmelidirler. 10. Milli Eğitim Bakanlığı, 5. ve 6. Ulusal Yayın Kongreleri’nde alınmış kararlar gereğince, düzenleyici konumuna geçip yayıncılıktan tamamen çekilmelidir. 11. Tüm kamu kuruluşları ve yerel yönetimler, asıl görevi olan kültürel, sanatsal ve bilimsel üretimi destekleyici misyonunu üstlenmeli, yayınevlerinin rakibi olmamalıdır. 12. Kitap ve okuma edimi hiçbir nedenle ve hiçbir alanda (eğitim, hukuk vb.) ceza unsuru olmamalı; bu konudaki uygulamaların ceza hukukundan çıkarılması sağlanmalıdır. 13. Öğretim programları, eğitim araç gereçleri ve tüm eğitim ortamları okuma kültürünü destekleyecek ve geliştirecek şekilde, çocuğun gelişim evrelerine uygun olarak yeniden düzenlenmelidir. 14. Basılı kitaplarda olduğu gibi farklı okuma ihtiyaçlarını karşılayan e-kitap, sesli kitap, veritabanları, eğitim portalları ve diğer hibrit çözümlerin üretiminin yaygınlaşması için %18 KDV kaldırılmalıdır. 15. Engelli okurların yararlanması için telif haklarını koruyan, abonelikle işleyen yüksek güvenlikli dijital kitaplıkların kurulması için yapıcı işbirlikleri ve destekler geliştirilmelidir. 16. Sosyal medya içerik üreticilerine KDV istisnası ve %15 gelir vergisi uygulanırken; yazar, çevirmen, editör ve illüstratörlerden %17 gelir vergisi ve %18 KDV uygulaması adil değildir ve muafiyet getirilmelidir. 17. Küresel iklim kriziyle mücadele ve uyum kapsamında, yayıncılık sektörünün verilerinin toplanması, iklim risklerimizin saptanması ve gerekli dönüşümlerin sağlanarak takibi için acil destekler yaratılmalıdır. Türkiye Yayıncılar Birliği Ocak 2022
- Öykü: Ahtapot
Boyunluğum, kırlaşmış saçlarım, ağrıdan buruşmuş yüzüm, fazla kilolarım ve sabah eşlerini bulamadığım için iki farklı tonda giydiğim çoraplarımla ben; adeta tombul, ihtiyar bir kadınım ve acaba burada ne işim var? Pınar Kumandaş Sol kolumdaki ağrı öyle birden bire başlamadı. Boynumdan omzuma doğru çekiştirilen bir ip misali hareketlerimi kısıtladı önce. Gün geçtikçe ilerledi ve sol kolum, artık vücudumdan bağımsız, bana salt acı ve ağrı veren bir uzva dönüştü. Birkaç gün boyunca sızlanıp ağlayarak çalışmaya gayret ettim fakat ağrı dayanılmaz bir hal aldı. İş yerinden izin aldım ve kolumla birlikte uyuyup dinlenmeye çalıştım. O konuda da pek başarılı olamadım çünkü evde bakıcı ile kalan kızıma kol ağrısından yatıp uyumam gerektiğini bir türlü anlatamadım. Kolumu kesip atma isteği duymaya başladığım zaman nihayet gidip bir doktora göründüm. Kas gevşetici iğnelerin bile pek fayda etmediği o tuhaf sonbahar günündeyim şimdi. Boynumda sert köpükten bir boyunluk var. Hastaneden çıkmışım ve Tunalı Hilmi Caddesi’nde yürüyorum. Eczaneden reçetemdeki uzatılmış salınımlı ağrı kesici ve kas gevşetici ilaçları alıp caddeyi kesen sokakların birindeki yeni nesil, butik bir kahvecide mola veriyorum. İlaçların prospektüsleri çarşaf çarşaf kucağıma seriliyor. Halimi gören kahveci çocuk, başından geçen korkunç motosiklet kazasını anlatmaya başlıyor. Omurgasındaki kırıklar ve kolundaki yırtıklar yüzünden neler çektiğini dinliyorum. Boyun fıtıklarının ve kas yırtıklarının ne berbat şeyler olduğunu uzun uzadıya konuşuyoruz. Kahvemi bitirip kaslarımı gevşetmesini umduğum ilaçları yuttuktan sonra Tunalı Hilmi’ye çıkıyorum yeniden. Balonlar. Kızımı özlüyorum. Bugün raporluyum ve işe gitmedim. Evde kızımla birlikte de değilim. Onu bakıcısıyla bırakmışım ve cadde boyu bir aşağı bir yukarı yürüyorum. Ve baloncuyu görünce içimdeki vicdan azabı midemi kaynatıyor. Yine yüzünü boyayıp palyaço kostümünü giymiş ama sabahın erken saatlerinde olduğumuzdan çocuklar şekilli balonlar yaptırmak için henüz etrafını sarmamışlar. “Şöyle değişik bir balon yapsana bana,” diyorum. Boyunluğuma bakıp “Geçmiş olsun, abla.” diyor. “Biliyorsun, kızım eskiden Minnie Mouse severdi ama artık robotlu çizgi filmler izliyor,” diyorum. “Siftah senden. Dur, ben ona şimdi çok değişik bir şey yapacağım,” dedikten sonra renkli uzun balonları pompasıyla şişirmeye başlıyor. İç gıdıklayan gıcırtılar eşliğinde dört beş uzun balon birbirleri etrafında dönüp dolaşıyor. Yine mi ahtapot… Teşekkür edip balondan ahtapotu sağ elime alıyorum. Şimdi sol kolum, boyunluğum, ahtapotum ve içi ilaç dolu eczane poşetiyle en sevdiğim kitapçının kapısındayım. “Ahtapot şu köşede bekleyebilir mi?” diye soruyorum, cevap veren yok. En sevdiğim kitap rafının önünde bir aşağı bir yukarı bakınırken baloncu hakkında yazmayı planladığım öyküyü düşünüyorum. Güya Tunalı Hilmi’de bir balon mafyası ortaya çıkacaktı ve bu palyaço baloncu da mafyanın lideri olacaktı. Fahiş fiyatlı balonlarını protesto etmek amacıyla başka bir baloncudan balon almış olursak da kızımla peşimize düşecekler ve çaktırmadan ellerindeki iğneyi batırıp balonumuzu patlatacaklardı. Neşem yerine gelir düşüncesiyle bir Edgar Keret kitabı bulup kasaya gidiyorum. Arkamdan hanfendi balonunuzu unutmayın diye sesleniyorlar. Okunacak bir kitabım olduğuna ve saat öğlene yaklaştığına göre artık bira içebilirim. Sol koluma kitapla poşeti vermişim sağ kolumdaki ahtapot daha hafif aslında. Görev değişimi yapıyorum ve Kennedy Caddesi’nin köşesine, her zaman gittiğim bara yürüyorum. Ahtapotu dört kişilik ahşap masanın kenarına iliştirip radyocu garsondan bir fıçı bira istiyorum. Hayırdır, geçmiş olsun faslından sonra “Aydın yok mu?” diye soruyorum radyocu garsona. Radyocu garsonun sahiden de çevrimiçi bir radyo istasyonu var ve sevenlerine ücretsiz elektronik müzik hizmeti sunuyor. Mekânda da onun radyosundan hafif bir elektronik müzik çalmakta. Aydın yanıma geldiğinde ilk biram bitmek üzere. “Ya Aydın, hani sen dövmeci falan tanıyordun değil mi? Piercing de yapıyor muydu onlar?” “Yaparlar herhalde abla. Piercing mi yaptıracaksın? Hayırdır, geçmiş olsun bu arada.” Sağ ol deyip geçiştiriyorum, sağ olsun ahbaplarından birini ayarlıyor. Yalnız, eleman akşamdan kalmaymış ve daha uyanamamış, birkaç saat içinde yaptırsam olur muymuş? Olur, tabii. Ne de olsa vaktim bol, sen bana bir bira daha getir bari diyorum. Edgar Keret, boyunluğumun ve sol kolumun izin verdiği ölçüde muzip öykülerini aktarıyor. İsrail’in dâhi çocuğu diyorlar ona, kültürüyle dalga geçmeyi seviyor. Balon mafyası öykümü okusa beğenirdi bence, öyle değil mi ahtapot? Üçüncü biramın ortalarında artık tanıdık dövmeci uyanmış, kahvaltısını etmiş beni beklemekte. Ahtapotumu, ilaçları ve dâhi çocuğun öykülerini olduğu gibi masamda bırakıp, çaprazdaki apartmana doğru ilerliyorum. Kapıyı maskeli, orta boylu ve uzun saçlı bir adam açıyor. Erdem’e geldiğimi söylüyorum. Beni Aydın’ın gönderdiğini, kulağımı deldireceğimi falan… Erdem ta kendisiymiş, içeri buyur ediyor. İskandinav havası verilmeye çalışılmış ama ucuza kaçılmış, neredeyse boş bir salonun koltuklarından birine ilişiyorum. Yanımda bir satranç takımı var, karşımdaki duvarda neon ışıklı bir geyik kafası asılı. Hafiften karnım ağrıyor, bir bu eksikti diyorum. Yine gecikti, kesin ağrılı geçecek. Elinde bir torba çelik küpeyle yanıma gelip oturuyor Erdem. İki tane istiyorum, seçiyoruz ve steril etmek için evin başka bir odasına gidiyor. Sonra kapı çalıyor, salona birkaç genç ve iri kıyım bir köpek giriyor. Gerçekten gençler. Yüzleri ışıl ışıl, kıyafetleri renkli, saçları renkli, kolları, bacakları bile dövmelerden rengârenk… Köpeklerinin tasması bile renkli. Stüdyoda bulunan herkes ve her şey enerjik ve neşeli geliyor gözüme. Onların beni nasıl gördüğünü merak ediyorum. Boyunluğum, kırlaşmış saçlarım, ağrıdan buruşmuş yüzüm, fazla kilolarım ve sabah eşlerini bulamadığım için iki farklı tonda giydiğim çoraplarımla ben; adeta tombul, ihtiyar bir kadınım ve acaba burada ne işim var? “Ancak bilmediğiniz bir şey var gençler bir zamanlar ben de sizin gibiydim” demek geçiyor içimden. Erdem beni içerideki odaya davet ediyor. Şimdi iğneler hazır, küpeler temiz, ameliyat masasında beni bekliyorlar. Dişçi koltuğuna benzer sedyeye oturup bekliyorum. O da herkes gibi “Geçmiş olsun,” diyor. Teşekkür edip soruyorum; “Fatih Akın’ın Paramparça adlı filmini izledin mi?” İzlememiş. “Başroldeki kadın ailesini bir terör olayında kaybediyor. Yani oğlunu ve eşini. Herifin teki bombayla patlatıyor eşinin ofisini. Irkçılık muhabbeti. Kadın haklı olarak perişan oluyor ve gidip sırtına kocaman bir ejderha dövmesi yaptırıyor. İşte benim kolum da öyle ağrıyor ki, kulaklarımı deldirmek istiyorum.” “Acıyı paylaştırmak ha?” diye soruyor Erdem. Evet, öyle. Annem hastayken kız kardeşimle birlikte sırtlarımıza kocaman birer kedi dövmesi yaptırdığımızdan bahsetmiyorum. Bu filmi izlediğimde benzer bir şey yaptığımı anladığımı, o hissin ne olduğunu çok iyi bildiğimi de söylemiyorum. İğne kulaklarımı delerken, Erdem küpeyi takamadığı için canımı yakarken de hep bunlar geçiyor aklımdan. Aslında sol kolumu bir anlığına unutmuş olmanın mutluluğu içindeyim. Kulağımdaki acı hoşuma gidiyor, kolum başrolü kulağıma kaptırıyor. İşlem bitince aynada yeni küpelerime bakıyorum, kıkırdağımı süslüyorlar. Sanki artık daha eğlenceliyim. Şu boyunluk da olmasa neredeyse daha özgür ve genç görüneceğim. Bir dövme stüdyosundayım, gençlerin arasındayım ve bir anlığına da olsa daha sağlıklıyım ve mutluyum. Stüdyodan çıkıp barın yanındaki manava uğruyorum. Hayırdır, geçmiş olsun faslından sonra kızıma üzüm ve muz alıyorum. En sevdiği meyveler. Bu ahtapotun ne olduğunu anlayacak mı emin değilim. Umarım görünce sevinir. Artık bir anneyim ben ve son bir bira daha içip eve gitmeliyim. Radyocu garsona ya da Aydın’a bakınırken bara genç bir kız giriyor, elinde yavru bir köpek var. Bu kız da tıpkı dövmecideki gençler gibi rengârenk ve ışıl ışıl ama asıl dikkatimi çeken şey kucağındaki köpek. Onunla göz göze geliyoruz, dikkatlice bakıp kafasını eğiyor. Kızın kucağından atlayıp yanıma yaklaşıyor. Masanın altından ellerimi koklatıyorum. Kıza selam verip “Ben de hep bir köpeğim olsun isterdim,” diye anlatmaya başlayacakken sözümü kesiveriyor ve hevesle köpeklerin ne kadar tatlı olduklarından, evindeki köpek nüfusundan bahsetmeye başlıyor. Köpek bakımının zorlukları bir yana, dostlukları diğer yana, kurdukları özel bağ başka bir yana… Bu esnada sohbet, biraların ve kas gevşeticilerin eşliğinde belirsizleşmeye başlıyor. Bir süredir kucağımda yavru köpekle oturmaktayım. Ahtapot bizi izliyor ve kız tuvalete gitmiş olmalı. Sahi, ne zamandır onu bekliyoruz? Döndüğünde ıslak ellerini pantolonuna siliyor ve aniden, istersem köpeği bana verebileceğini söylüyor. Elime bir sağlık karnesi tutuşturup aşılarını gösteriyor. Hiç tereddüt etmeden kabul ediyorum. Kızım, eşim, bakıcı ve evdeki iki kedi bu işe ne derler en ufak bir fikrim yok. Tamam, neden olmasın ki? Kolumun ağrısı iyiden iyiye kendini hissettirirken “Acımı paylaşalım mı?” diye soruyorum ailemizin yeni ferdine. Gözlerimin içine bakıp elimi yalıyor. Barın önündeki ışıklardan karşıya geçiyoruz. Eve gitmek üzere taksi durağına doğru ilerliyoruz. Heyecanlıyız. Ve taksiye atlıyorum. Sol kolum, boyunluğum, küpelerim, ahtapotum, ilaçlarım, öykülerim ve yeni köpeğim ile… Geçmiş olsun.
- 2021’de Kerem Bozkurt’un en sevdiği kitaplar
Kerem Bozkurt, 2021'de okuyup tavsiye ettiği kitapları Literaedebiyat ile paylaştı. Byung-Chul Han Zamanın Kokusu: Bulunma Sanatı Üzerine Felsefi Bir Deneme Han, zaman kavramını incelerken konuyu olabildiğince geniş çerçeveden ele alıyor. Filozof Byung-Chul Han, her kitabıyla okuyana farklı bir bakış açısı sunuyor. Bu kitapta da bunu fazlasıyla gerçekleştirmiş. Felipe Alfau Locos: Bir Jestler Komedisi Üst kurmaca türünde okuduğum en iyi kitaplardan biri. Locos Bir Jestler Komedisi’nin karakterleri her hikayede birbirinden farklı yönleriyle ortaya çıkıyorlar. Bir hikayedeki ayrıntı bir başkasının konusu olabiliyor. David Foster Wallace İğrenç Adamlarla Kısa Görüşmeler Dünyanın çamurunda gizlenmeyi sürdürecek misiniz, yoksa kendinize ve karşınızdakilere bakmaya, gerçekten bakmaya cesaret edecek misiniz? Kararınızı verin. Umberto Eco Yanlış Okumalar Kafka’nın Dava’sı bugün bir yayınevine gönderilse editör tarafından nasıl reddedilir? Umberto Eco, 1960’larda Il Verri dergisi için kaleme aldığı bu denemelerde edebiyata, topluma, kültür dünyasına, popüler kültüre, onları taklit ederek alaycı eleştiriler yöneltiyor.















